ترومبوز ورید عمقی (TVT) یکی از مهمترین تشخیصهای افتراقی در درد حاد یکطرفهٔ پا است. در این مطلب عوامل خطر، علائم شایع، تشخیصهای افتراقی، تشخیصگیری، درمان و عوارض احتمالی مانند آمبولی ریه را خواهید آموخت – ایدهآل برای FSP، آزمون دانش، M3 و کار بالینی روزمره.
ترومبوز ورید عمقی (TVT) — تشخیصهای افتراقی، عوامل خطر و عوارض
شکایت اصلی
- معمولاً بیمار بالای 40 سال (مرد یا زن) با درد حاد در یک ساق پا مراجعه میکند.
عوامل خطر
- بیحرکتی پس از عمل جراحی یا تصادف
- واریكوزیس (وریدهای واریسی)
- آسیبهای تروماتیک دیوارهٔ عروق
- بارداری یا دورهٔ پس از زایمان
- سفرهای طولانی یا بیحرکتی طولانی (مثلاً سفر با هواپیما یا اتوبوس)
- مصرف قرصهای ضدبارداری خوراکی حاوی استروژن
- بیماریهای توموری
- ترومبوفیلیای مادرزادی
- سابقهٔ ترومبوز ورید عمقی یا آمبولی ریه (خطر عود)
- چاقی
- سن بالاتر
تشخیصهای افتراقی
| بیماری | علائم شایع | تشخیص | درمان |
|---|---|---|---|
| ترومبوز ورید عمقی (TVT) | تورم، درد، احساس کشیدگی، افزایش دما، درد به لمس در امتداد رگهای عمقی، معمولاً یکطرفه | معاینهٔ بالینی (مثلاً اختلاف محیط ساق > 3 cm)، علائم Payr، Homans و Meyer، Wells-Score، D-Dimer، سونوگرافی دوپلکس/فشردهسازی | آنتیانعقاد (DOAK یا NMH، سپس آنتیانعقاد خوراکی)، کمپرس/فشار، حرکتدرمانی؛ در صورت شک به آمبولی ریه تشخیص تکمیلی |
| ترومبوفلبیت سطحی | یک نوار وریدی محدود موضعی دردناک، قرمز و گرم، ممکن است تورم داشته باشد | معاینهٔ بالینی، سونوگرافی دوپلکس برای افتراق از TVT | سرما، NSAIDها، کمپرس، در صورت نیاز هپارین موضعی یا سیستمیک؛ آنتیبیوتیک تنها در صورت سوپرااینفکشن باکتریال |
| پارگی کیست بیکر | درد و تورم حاد در پشت زانو یا ساق، تغییر رنگ شبیه هماتوم، اغلب پس از فشار | سونوگرافی پشت زانو یا ساق، در صورت نیاز MRI | استراحت، سرد کردن، NSAIDها، در صورت نیاز آسپیراسیون یا درمان جراحی در موارد عود |
| اریسپِل / سلولیت | قرمزی، افزایش دما، درد، اغلب تب؛ اریسپِل با حدّ و مرز مشخص، سلولیت منتشر | معاینهٔ بالینی، آزمایشگاه (CRP، لکوسیتها)، کشت خون در صورت تب | آنتیبیوتیک سیستمیک، بالا بردن عضو و استراحت |
| لنگش متناوب (pAVK) | درد ساق وابسته به فعالیت، بهبود در استراحت، اغلب احساس سرما و نبضهای دوردست غایب | شاخص مچپا-بازو (ABI)، سونوگرافی داپلکس، آنژیوگرافی | تمرین پیادهروی، کنترل عوامل خطر، مهار تجمع پلاکتی، در صورت لزوم ریواسکولاریزاسیون |
نکات تکمیلی
- در لنگش متناوب معمولاً چندین عامل خطر مانند سیگار کشیدن، فشار خون شریانی، دیابت ملیتوس و هایپرکلسترولمی دیده میشود.
- سیر بیماری پیشروندهٔ مزمن است؛ علائم معمولاً هنگام فعالیت ظاهر میشوند.
- در لومبوایشیالژی ممکن است رادیکولوپاتی وجود داشته باشد، اما در درجهٔ اول دردهای کمر غالباند و نه در درجهٔ اول درد پا.
عوارض
حاد
- در صورت شک به TVT همیشه باید آمبولی ریه رد شود.
- علائم معمول
مزمن
- سندرم پس از ترومبوز (تورم، تغییرات پوستی، درد، زخمها)
- نارسایی مزمن وریدی
- ترومبوزهای ورید عمقی عودکننده
