Ρήξη σπλήνας

ΔΒΜ

Δείκτης μάζας σώματος (BMI)

Ο BMI είναι ένας χωρίς μονάδα δείκτης για την κατάταξη του σωματικού βάρους. Υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα. Ένας BMI 26.07 αντιστοιχεί επομένως σε ταξινόμηση πάνω από το φυσιολογικό εύρος και θεωρείται υπέρβαρος.

m²

Τετραγωνικό μέτρο (m²)

Το m² είναι η μονάδα SI για την επιφάνεια και δηλώνει μια περιοχή ενός μέτρου μήκος επί ενός μέτρου πλάτος. Στον τύπο του BMI το m² εμφανίζεται στον παρονομαστή επειδή το ύψος σε μέτρα υψώνεται στο τετράγωνο.

Αιματουρία

Αίμα στα ούρα
Πιθανός τραυματισμός του ουροποιητικού

Ταχυκαρδία

Ταχυκαρδία

Η ταχυκαρδία δηλώνει παθολογικά αυξημένο καρδιακό ρυθμό που συχνά εμφανίζεται κλινικά ως παλμοί ή γρήγορος παλμός. Μπορεί να προκληθεί από σωματική καταπόνηση, στρες, πυρετό, απώλεια αίματος ή καρδιακή νόσο και πρέπει να αξιολογηθεί όσον αφορά την αιτία και τη αιμοδυναμική σημασία.

Αιμάτωμα

Αιμάτωμα

Αιμάτωμα είναι μια εντοπισμένη συλλογή αίματος σε μαλακό ιστό που προκύπτει από βλάβη σε μικρότερα ή μεγαλύτερα αγγεία. Κλινικά εμφανίζεται συνήθως ως επώδυνο οίδημα με κυανή αλλοίωση του δέρματος και μπορεί να προκαλεί αίσθημα πίεσης ανάλογα με την έκτασή του.

Σημασία: Το μέγεθος και η θέση παρέχουν ενδείξεις για την έκταση της αιμορραγίας και πιθανών συνοδών τραυματισμών· μια αύξηση του οιδήματος ή έντονος πόνος απαιτεί διαγνωστική αξιολόγηση.

Αμνησία

Αμνησία

Η αμνησία δηλώνει μερική ή πλήρη απώλεια αναμνήσεων ή μειωμένη ικανότητα σχηματισμού νέων αναμνήσεων. Διακρίνεται η οπισθοδρομική αμνησία (απώλεια ήδη αποθηκευμένων αναμνήσεων) από την προδρομική αμνησία (διαταραχή σχηματισμού νέων αναμνήσεων).

Επιρροή μύτης

Ρινορραγία

Η ρινορραγία δηλώνει αιμορραγία από την ρινική κοιλότητα, που κυμαίνεται από μικρές αυτοπεριοριζόμενες ρινορραγίες μέχρι πιο σημαντικές αιμορραγίες της μύτης. Αιτίες περιλαμβάνουν τοπική βλάβη του βλεννογόνου, ξηρότητα της ρινικής βλεννογόνου ή συστηματικές διαταραχές πήξης.

Δύσπνοια

Δύσπνοια

Η δύσπνοια δηλώνει την υποκειμενική αίσθηση δύσπνοιας ή δυσκολίας στην αναπνοή. Μπορεί να είναι οξεία ή χρόνια και να διαφέρει στην ποιότητα και τη σοβαρότητα.

Σημασία: Η εκτίμηση περιλαμβάνει τα ερεθίσματα, τα συνοδά συμπτώματα (π.χ. κυάνωση, ταχύπνοια) και την επίδραση στην αντοχή στην άσκηση για να διαφοροποιηθούν πιθανοί καρδιακοί, πνευμονικοί ή άλλοι αιτίες.

Ναυτία

Η ναυτία δηλώνει την υποκειμενική αίσθηση δυσφορίας με τυπική επιθυμία προς έμετο, χωρίς απαραίτητα να οδηγεί σε έμετο.

Έμετος

Ο έμετος δηλώνει τον πραγματικό εμετό, δηλαδή την ενεργητική αποβολή γαστρικού περιεχομένου από το στόμα.

Εξρόφηση

Επιφανειακή εκδορά

Χειλεία

Οι εκδορές αναφέρονται σε βαθύτερους τραυματισμούς σχισίματος ή κοπής του δέρματος και του υποδόριου ιστού, οι οποίοι συνήθως εμφανίζουν ορατά άκρα τραύματος και αιμορραγία.

Παρεσθησίες

Παρεσθησίες
Οι παρεσθησίες υποδηλώνουν παθολογικά αλλοιωμένες αισθήσεις όπως μούδιασμα, τσιμπήματα ή αίσθημα βελονισμού χωρίς εξωτερικά ερεθίσματα. Τέτοια συμπτώματα συχνά δείχνουν ερεθισμό ή βλάβη των περιφερικών νεύρων ή των κεντρικών οδών διεγέρσεως και απαιτούν περαιτέρω αξιολόγηση σε κλινικά πλαίσια.

Υπαισθησία

Υπαισθησία
Η υπαισθησία περιγράφει μειωμένη αισθητική ικανότητα στην αφή, την πίεση, τη θερμοκρασία ή τον πόνο. Μπορεί να υποδηλώνει τοπικές βλάβες νεύρων, νευροφυσιολογικές διαταραχές ή κεντρικές αιτίες και ενδέχεται να απαιτεί νευρολογική εξέταση για διευκρίνιση.

Κακές θέσεις

Κακές θέσεις
Οι κακές θέσεις είναι ορατές ασυγχρονίες ευθυγράμμισης του σώματος ή των άκρων που μπορούν να προκύψουν μετά από τραυματισμό, κάταγμα ή εξάρθρημα. Συχνά σχετίζονται με παραμόρφωση, απώλεια λειτουργίας και πόνο και υποδεικνύουν πιθανή δομική βλάβη.

Εξαρθρήματα

Εξαρθρήματα
Τα εξαρθρήματα είναι αποχωρισμοί άρθρωσης στους οποίους οι αρθρικές επιφάνειες χάνουν τη φυσιολογική τους σχέση μεταξύ τους. Συχνά οδηγούν σε σημαντική λειτουργική δυσλειτουργία, πόνο και ορατή παραμόρφωση και συνήθως απαιτούν ιατρική αντιμετώπιση.

Κατάγματα

Κατάγματα

Ένα κάταγμα είναι μια διακοπή της συνέχειας ενός οστού. Τα τυπικά ευρήματα μπορούν να περιλαμβάνουν τοπικό πόνο, οίδημα, παραμόρφωση, περιορισμένη κινητικότητα και ευαισθησία στην πίεση.

Υδροστόμια

Υδροστόμια

Τα υδροστόμια είναι μόνιμα εγκατεστημένα σημεία σύνδεσης σε δημόσιους χώρους για άντληση νερού πυρόσβεσης, αναγνωρίσιμα ως υπαίθριες κολόνες ή εισόδους σε επίπεδο οδοστρώματος. Εξυπηρετούν τις πυροσβεστικές και διασωστικές υπηρεσίες στην κατάσβεση πυρκαγιών. Στην περιγραφόμενη έκθεση ατυχήματος ο ασθενής συγκρούστηκε με τέτοιο υδροστόμιο.

Αϋπνία

Αϋπνία

Η αϋπνία περιγράφει επίμονες δυσκολίες στην έναρξη ή στη διατήρηση του ύπνου ή συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις που μπορούν να μειώσουν τη λειτουργικότητα κατά την ημέρα. Στον ασθενή υπάρχουν προβλήματα τόσο στην έναρξη όσο και στη διατήρηση του ύπνου, τα οποία αποδίδει στην αναφορά σε κνησμό που προκαλείται από έκζεμα.

Κνησμός

Κνησμός

Ο κνησμός δηλώνει την αίσθηση έντονου φαγουρίσματος του δέρματος. Συνηθισμένες αιτίες είναι δερματικές παθήσεις όπως το έκζεμα· ο κνησμός μπορεί να μειώσει την ποιότητα του ύπνου και να οδηγήσει σε δευτερογενή προβλήματα. Στο παρόν ιστορικό ο κνησμός περιγράφεται ως συνέπεια εκζέματος και αναφέρεται ως αιτία διαταραχών του ύπνου.

Δυσκοιλιότητα

Δυσκοιλιότητα

Η δυσκοιλιότητα δηλώνει μειωμένες ή δύσκολες κενώσεις με αραιότερη αφόδευση και συχνά σκληρά κόπρανα.

Αιμορροΐδες

Αιμορροΐδες

Ταξινόμηση και ορισμός: Οι αιμορροΐδες είναι αγγειακοί μπουφέδες στην περιοχή του πρωκτού που μπορούν να διογκωθούν εσωτερικά ή εξωτερικά.

Αιτίες: Συνηθισμένοι παράγοντες πυροδότησης είναι η επαναλαμβανόμενη έντονη προσπάθεια λόγω δυσκοιλιότητας, η διάρροια, η εγκυμοσύνη και η παρατεταμένη καθιστική θέση.

Κλινική εικόνα: Τυπικά παράπονα είναι ο κνησμός, ο πόνος, η αίσθηση διόγκωσης στον πρωκτό και αίμα στα κόπρανα κατά την αφόδευση.

Θεραπευτικές προσεγγίσεις: Συντηρητικά μέτρα όπως διαιτητικές αλλαγές, τοπική φροντίδα και λουτρά καθίσματος θεωρούνται αρχικά· για επίμονες ή προχωρημένες καταστάσεις υπάρχουν επεμβατικές ή χειρουργικές επιλογές.

Ατοπική δερματίτιδα

Ατοπική δερματίτιδα

Κλινική εικόνα: Η ατοπική δερματίτιδα είναι χρόνια υποτροπιάζουσα δερματική νόσος με ξηρό, φλεγμονώδες και έντονα κνησμώδες δέρμα.

Τυπικός εντοπισμός και πορεία: Σε ενήλικες οι βλάβες εμφανίζονται συχνά στις καμπτικές επιφάνειες καθώς και στο πρόσωπο και το τριχωτό της κεφαλής· εδώ η ασθενής αναφέρει κνησμώδεις αλλοιώσεις του τριχωτού της κεφαλής.

Παράγοντες που πυροδοτούν ή επιδεινώνουν: Ψυχολογικό στρες και υπερβολικά ζεστά ντους αναφέρθηκαν ως επιβαρυντικοί παράγοντες των ενοχλήσεων.

Ημικρανία

Ημικρανία

Χαρακτηριστικά: Η ημικρανία χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενες, συχνά μονόπλευρες, παλλόμενες κεφαλαλγίες.

Συνοδευτικά συμπτώματα: Ναυτία, εμετός και αυξημένη ευαισθησία στο φως και στον ήχο εμφανίζονται συνήθως· περιστασιακά ένα αύρα με οπτικά ή αισθητηριακά συμπτώματα προηγείται της κεφαλαλγίας.

Άνω άρθρωση του αστραγάλου

Σύντομος ορισμός και ανατομία
Η άνω άρθρωση του αστραγάλου (ταλοκνημική άρθρωση) συνδέει την κνήμη με τον αστράγαλο και σχηματίζει την άρθρωση για την ραχιοπλαστική και πελματιαία κάμψη.
Συστατικά
Ανατομικά τα οστικά συστατικά αποτελούνται από την περιφερική κνήμη, την περιφερική περόνη και τον αστράγαλο.
Λειτουργική σημασία
Η ταλοκνημική άρθρωση μεταβιβάζει το βάρος από την κνήμη στο πόδι και επιτρέπει κινήσεις στην άνω περιοχή του αστραγάλου.

Ασπιρίνη

Κλάση φαρμάκου
Η ασπιρίνη είναι ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο (ΜΣΑΦ).
Μηχανισμός δράσης
Αναστέλλει τις κυκλοοξυγενάσες και έτσι μειώνει τη σύνθεση προσταγλανδινών, οδηγώντας σε αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη και αντιπυρετικά αποτελέσματα. Επιπλέον αναστέλλει μη αντιστρεπτά τη συσσωμάτωση των αιμοπεταλίων.
Σημαντικές ενδείξεις
Η ασπιρίνη χρησιμοποιείται συμπτωματικά για πόνο, πυρετό και φλεγμονή· λόγω της αντιπηκτικής της δράσης χρησιμοποιείται επίσης προφυλακτικά σε ορισμένες καρδιαγγειακές παθήσεις.
Κίνδυνοι και παρενέργειες
Συνηθισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν το γαστρεντερικό σύστημα (π.χ. δυσφορία και αυξημένη τάση αιμορραγίας). Επίσης υπάρχει αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας και περιστασιακές αλλεργικές δερματικές αντιδράσεις.

Linola

Τύπος προϊόντος και ένδειξη
Το Linola είναι ένα επουλωτικό λιπιδικό βάλσαμο ή ενυδατικό παρασκεύασμα περιποίησης του δέρματος για τη θεραπεία και πρόληψη του ξηρού και ερεθισμένου δέρματος.
Δράση και χρήση
Τοπικά εφαρμοζόμενο, το βάλσαμο σχηματίζει μια λιπιδική μεμβράνη που μειώνει την απώλεια υγρασίας και υποστηρίζει τον δερματικό φραγμό· χρησιμοποιείται για τακτική περιποίηση ξηρών περιοχών του δέρματος.
Παρενέργειες και προφυλάξεις
Συστηματικές παρενέργειες είναι σπάνιες με την τοπική χρήση· ωστόσο μπορεί να προκύψει τοπικός ερεθισμός του δέρματος ή αλλεργίες εξ επαφής. Σε ασαφείς αλλαγές του δέρματος πρέπει να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.

Pack years

Ορισμός και υπολογισμός
Ένα pack year υπολογίζεται διαιρώντας τον αριθμό των τσιγάρων που καπνίζονται ημερησίως δια του 20 (ένα πακέτο) και πολλαπλασιάζοντας με τα έτη καπνίσματος: (τσιγάρα/ημέρα ÷ 20) × έτη.
Παράδειγμα
Κάποιος που κάπνιζε 20 τσιγάρα καθημερινά για 5 χρόνια έχει 5 pack years (20/20 × 5 = 5).
Κλινική σημασία
Η τιμή σε pack years χρησιμεύει για την εκτίμηση των εκθέσεων κινδύνου για νοσήματα που σχετίζονται με το κάπνισμα.

Ελεγκτής εισιτηρίων (γυναίκα)

Μια ελεγκτής εισιτηρίων εργάζεται στις σιδηροδρομικές μεταφορές και είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο εισιτηρίων και την επιβολή των όρων μεταφοράς. Τα καθήκοντά της περιλαμβάνουν την παροχή πληροφοριών στους επιβάτες, τη βοήθεια στην επιβίβαση και αποβίβαση και τη παρακολούθηση της ασφάλειας εντός του οχήματος. Σε περίπτωση διαταραχών ή έκτακτων αναγκών συντονίζει μέτρα αντιμετώπισης κινδύνων και επιβάλλει επιχειρησιακούς κανονισμούς.

Πολιτική συμβίωση

Μια πολιτική συμβίωση δηλώνει μια μακροχρόνια σχέση συνεργασίας μεταξύ δύο ατόμων. Μπορεί να οργανώνεται ιδιωτικά, αλλά συχνά περιλαμβάνει κοινή διαβίωση και αμοιβαία υποστήριξη στην καθημερινή ζωή. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν επίσης νομικές ή οικονομικές αλληλεξαρτήσεις, όπως κοινή διαχείριση νοικοκυριού ή αμοιβαίες υποχρεώσεις φροντίδας.

Στραβισμός

Στραβισμός (εξωτροφία/στραβισμός)

Ο στραβισμός είναι μια ασυμφωνία των οπτικών αξόνων όπου η κατεύθυνση του βλέμματος των δύο ματιών δεν είναι παράλληλη. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την στερεοσκοπική αντίληψη και εγκυμονεί κίνδυνο ανάπτυξης αμβλυωπίας εάν ένα πλευρό καταπιέζεται συστηματικά. Οι αιτίες είναι ποικίλες και κυμαίνονται από συγγενείς μυϊκές ανωμαλίες και διαφορετικές διαθλαστικές ανωμαλίες έως νευρολογικές διαταραχές. Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και την ηλικία του ασθενούς και περιλαμβάνει μη χειρουργικά μέτρα όπως διόρθωση με γυαλιά και θεραπεία κάλυψης και, εφόσον ενδείκνυται, χειρουργικές επεμβάσεις στους οφθαλμικούς μύες.

Καρκίνωμα λαρυγγός

Καρκίνωμα λαρυγγός (καρκίνος λάρυγγα)

Ένα καρκίνωμα του λάρυγγα είναι ένας κακοήθης όγκος του λάρυγγα, συχνά πλακώδους κυτταρικής μορφής. Κλινικά σημεία μπορεί να περιλαμβάνουν επίμονη βράγχος, δυσκολία στην κατάποση, χρόνιο βήχα, πόνο στον λαιμό, απώλεια βάρους και, σε προχωρημένη νόσο, δύσπνοια. Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο και περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία και περιστασιακά ανοσοτροποποιητικές προσεγγίσεις. Η πρόγνωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στάδιο του όγκου. Σε εκτεταμένη εξάπλωση του όγκου ή μετά ορισμένες επεμβάσεις μπορεί να είναι απαραίτητη τραχειοστομία· σε αυτή την περίπτωση οι ασθενείς αναπνέουν μέσω του τραχειακού στομίου.

Τραχειοστόμιο

Ένα τραχειοστόμιο είναι ένα χειρουργικά δημιουργημένο άνοιγμα στην πρόσθια περιοχή του λαιμού που παρέχει ένα αεραγωγό προς την τραχεία.
Ενδείξεις:
Δημιουργείται όταν ο φυσιολογικός αεραγωγός είναι ανεπαρκής ή πρέπει να εξασφαλιστεί μακροπρόθεσμα, για παράδειγμα μετά από επεμβάσεις στην περιοχή του λαιμού, με επίμονη απόφραξη αεραγωγού ή μετά από παρατεταμένη διασωλήνωση.
Σημαντικά σημεία φροντίδας:
Η φροντίδα περιλαμβάνει τακτικό καθαρισμό του στομίου, στερέωση της κανουλίδας και παρακολούθηση για προβλήματα εκκρίσεων, λοιμώξεις ή αποφράξεις αεραγωγού. Πιθανές επιπλοκές είναι οι στενώσεις, οι λοιμώξεις, η αιμορραγία ή η εκτόπιση της κανουλίδας· εάν υποπτευθείτε επιπλοκές, απαιτείται εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Παχυσαρκία

Ορισμός:
Η παχυσαρκία αναφέρεται σε επίμονα αυξημένο σωματικό λίπος και γενικά ορίζεται με δείκτη μάζας σώματος (BMI) 30 ή υψηλότερο.
Συνέπειες και κίνδυνοι:
Η υπερβολική σωματική μάζα αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακές παθήσεις, μεταβολικές νόσους όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, καθώς και μηχανικά προβλήματα στις αρθρώσεις και άλλες συννοσηρότητες.
Θεραπευτικές αρχές:
Η θεραπεία επιδιώκει αλλαγές στον τρόπο ζωής (διαιτητική τροποποίηση, σωματική δραστηριότητα) και μπορεί, σε κατάλληλους ασθενείς, να συμπληρωθεί με φαρμακευτικά μέτρα ή χειρουργικές επεμβάσεις· ο σχεδιασμός της θεραπείας πρέπει να εξατομικεύεται και να είναι διεπιστημονικός.

Ρήξη σπλήνας

Κλινική ταξινόμηση:
Η ρήξη του σπλήνα είναι σχίσιμο του σπλήνα που μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερική αιμορραγία. Διακρίνεται μεταξύ οξέων ρήξεων που εμφανίζονται άμεσα μετά από τραυματισμό και καθυστερημένων αιμορραγιών, όπου η επιδείνωση συμβαίνει ώρες έως ημέρες μετά το συμβάν.
Αιτίες και τυπικά συμπτώματα:
Συχνές αιτίες είναι θωρακικοκοιλιακά άμβλια τραύματα όπως πτώσεις ή τροχαία ατυχήματα. Κλινικά προειδοποιητικά σημεία είναι πόνος στο αριστερό υπερηλιαίο/άνω τμήμα της κοιλιάς, ακτινοβολία του πόνου στον αριστερό ώμο (σημείο Kehr), ωχρότητα και σημεία μείωσης όγκου έως και καταπληξία.
Διαγνωστική και θεραπεία:
Η αξιολόγηση γίνεται κλινικά και με απεικόνιση (π.χ. υπερηχογράφημα/FAST, CT). Σε αιμοδυναμική σταθερότητα μπορεί να εξεταστεί συντηρητική αντιμετώπιση με παρακολούθηση· σε επίμονη αιμορραγία ή αιμοδυναμική αστάθεια απαιτείται χειρουργική θεραπεία έως και σπληνεκτομή.

Σπονδυλική στήλη

Δομή και λειτουργία:
Η σπονδυλική στήλη είναι ο οστέινος άξονας του κορμού και προστατεύει το νωτιαίο μυελό. Αποτελείται από τις αυχενικές, θωρακικές και οσφυϊκές σπονδυλικές στήλες, το ιερό οστό και το κόκκυγα.
Ανατομική τμηματοποίηση και σημασία:
Συνήθως αποτελείται από 7 αυχενικούς, 12 θωρακικούς και 5 οσφυϊκούς σπονδύλους· ακολουθούν κατωτέρα το ιερό και το κόκκυγα. Η σπονδυλική στήλη φέρει φορτία, επιτρέπει κινήσεις του κορμού και χρησιμεύει ως σημείο πρόσφυσης για συνδέσμους και μύες.
Κλινική σημασία:
Σε τραυματίες πρέπει να αποκλειστεί πιθανός τραυματισμός της σπονδυλικής στήλης, καθώς βλάβη στον οστέινο σωλήνα ή στον νωτιαίο μυελό μπορεί να έχει σοβαρές νευρολογικές συνέπειες.

Υποογκαιμία

Υποογκαιμία – ορισμός και κλινική σημασία

Η υποογκαιμία αναφέρεται σε μειωμένο κυκλοφορούντα όγκο αίματος ή πλάσματος που μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή της αιμάτωσης των οργάνων. Συνηθισμένες αιτίες είναι οξεία απώλεια υγρών από εμέτους ή διάρροια, φαρμακευτικές επιδράσεις (π.χ. διουρητικά) και ιδιαίτερα απώλεια αίματος από τραύματα.

Κλινικά σημεία και σημασία στον τραυματία

Τυπικά ευρήματα είναι ταχυκαρδία, πτώση της αρτηριακής πίεσης έως και ορθοστατική υπόταση, μειωμένη παραγωγή ούρων και αυξανόμενα σημεία υποαιμάτωσης. Σε υποψία ρήξης σπλήνα, η αιμορραγική υποογκαιμία είναι μια πιθανή εξήγηση για τα συμπτώματα.

Σχετικά μέτρα (σύντομη επισκόπηση)

Στο επείγον πλαίσιο, η ασφάλιση αεραγωγού, αναπνοής και κυκλοφορίας είναι πρωταρχικής σημασίας. Για σταθεροποίηση συνήθως τοποθετούνται ενδοφλέβια σημεία μεγάλης διαμέτρου, συμπληρώνεται ο ενδαγγειακός όγκος και προσδιορίζονται ομάδα αίματος και παράγοντας Rhesus με κράτηση μονάδων αίματος για πιθανή μετάγγιση.

ορθοστατική υπόταση

Ορθοστατική υπόταση – όρος και αιτίες

Η ορθοστατική υπόταση δηλώνει σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά τη μεταβολή σε όρθια θέση, που μπορεί να προκαλέσει ζάλη, αδυναμία ή συγκοπή. Παθοφυσιολογικά συνήθως υπάρχει ανεπαρκής ταχεία αγγειοσυστολή και ταχυκαρδική ανταπόκριση.

Αιτίες και κλινική σημασία

Εκλυτικοί παράγοντες περιλαμβάνουν έλλειμμα όγκου (αφυδάτωση, απώλεια αίματος), ορισμένα φάρμακα, καρδιαγγειακές παθήσεις ή διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Σε πλαίσιο τραύματος ένα ορθοστατικό πρότυπο μπορεί να υποδηλώνει σχετικό έλλειμμα όγκου, αλλά πρέπει να αξιολογείται ανάλογα με τη συνολική κατάσταση.

Δύο ενδοφλέβιες γραμμές μεγάλης διαμέτρου

Φλέβα του άνω βραχίονα (π.χ. vena brachialis) ή στη μηριαία φλέβα (βουβωνική χώρα)

Ισοζύγιο υγρών

Ισοζύγιο υγρών – σημασία και παραδείγματα διαλυμάτων έγχυσης

Το ισοζύγιο υγρών περιγράφει την ισορροπία νερού και ηλεκτρολυτών στο σώμα και την κατανομή τους μεταξύ των διαμερισμάτων. Διαταραχή αυτής της ισορροπίας μπορεί να επηρεάσει την αιμάτωση των ιστών και τη λειτουργία οργάνων.

Ομάδα αίματος και παράγοντας Rhesus

Ομάδα αίματος και παράγοντας Rhesus

Η ομάδα αίματος περιγράφει την ταξινόμηση του αίματος βάσει προτύπων αντιγόνων στην επιφάνεια των ερυθροκυττάρων, κυρίως στο σύστημα ABO (A, B, AB, O). Ο παράγων Rhesus αναφέρεται κυρίως στο αντιγόνο D και δηλώνεται ως Rh θετικός ή Rh αρνητικός. Οι πληροφορίες αυτές είναι κρίσιμες για τη συμβατότητα σε μεταγγίσεις και για την αξιολόγηση κινδύνων όπως η αιμολυτική νόσος του νεογνού.

Σε επείγουσες καταστάσεις, π.χ. σε τραυματική αιμορραγία, ο γρήγορος προσδιορισμός ομάδας αίματος και παράγοντα Rhesus είναι σημαντικός για τη σωστή κατανομή των απαιτούμενων προϊόντων αίματος ή για την κράτηση άμεσα συμβατών μονάδων δότη.

Μονάδες αίματος

Μονάδες αίματος

Οι μονάδες αίματος είναι προϊόντα αίματος παρασκευασμένα από αίμα δοτών για κλινική χρήση. Συνήθεις διακρίσεις είναι τα συμπυκνώματα ερυθρών για αντιμετώπιση σημαντικής αναιμίας ή απώλειας αίματος, παρασκευάσματα πλάσματος για διαταραχές πήξης και συγκεντρώματα αιμοπεταλίων σε σχετική θρομβοπενία.

Σε οξεία απώλεια αίματος ή σχεδιαζόμενη μετάγγιση οι μονάδες αίματος επιλέγονται και ενδεχομένως κρατούνται με βάση ομάδα αίματος και δοκιμασίες συμβατότητας.

Μετάγγιση

Μετάγγιση

Μετάγγιση αίματος περιλαμβάνει τη χορήγηση παρασκευασμένων προϊόντων αίματος για την αντιμετώπιση απώλειας αίματος, σοβαρής αναιμίας ή διαταραχών της πήξης. Πριν από κάθε μετάγγιση πρέπει να διευκρινίζεται ο σκοπός και οι πιθανές παρενέργειες και να λαμβάνεται συναίνεση του ασθενούς.

Η προετοιμασία και εκτέλεση περιλαμβάνει τον προσδιορισμό ομάδας αίματος και δοκιμασίες συμβατότητας, επιβεβαίωση του προϊόντος μετάγγισης, καταγραφή βασικών ζωτικών σημείων και συνεχής παρακολούθηση κατά και μετά τη χορήγηση για έγκαιρη ανίχνευση πιθανών επιπλοκών.

Ερεθισμός περιτοναίου

Ερεθισμός περιτοναίου

Ο ερεθισμός του περιτοναίου αναφέρεται σε επώδυνη ερεθιστικότητα ή φλεγμονή του περιτοναίου. Αιτίες μπορεί να είναι τοπικές φλεγμονώδεις διεργασίες, διάτρηση οργάνου ή τραυματικές βλάβες.

Κλινικά αυτό συχνά εκδηλώνεται ως εντοπισμένη ευαισθησία στην ψηλάφηση, τάση (guarding) ή περιτονιτικά σημεία όπως πόνος στην απελευθέρωση (rebound); συνοδά συμπτώματα μπορεί να είναι ναυτία, έμετος ή πυρετός. Στην επίκρουση και στην εξέταση, εύρημα αμβλυμένης ηχούς μπορεί να υποδηλώνει ελεύθερο υγρό στην κοιλιά. Τα περιτοναϊκά σημεία συνήθως απαιτούν άμεση περαιτέρω διαγνωστική και σχεδιασμό θεραπείας.

Επίκρουση

Επίκρουση

Τεχνική: Με επαναλαμβανόμενη και σκόπιμη κρούση μιας περιοχής του σώματος με ένα δάκτυλο της χεριού προκαλείται ηχητικό γεγονός. Συνήθως ένα τοποθετημένο δάκτυλο χρησιμεύει ως πλεξιμέτρο και κρούεται με άλλο δάκτυλο ή ειδικά όργανα.

Ερμηνεία ευρημάτων: Οι προκύπτουσες ηχητικές ιδιότητες κυμαίνονται από τυμπανικό έως αμβλύ. Ένας αμβλύς ή κουδουνιστός ήχος υποδηλώνει πυκνότερο ιστό ή υγρό κάτω από την επιφάνεια· ο τυμπανικός ήχος είναι πιο ενδεικτικός κοιλοτήτων γεμάτων αέρα.

Περιορισμοί: Η πληροφοριακή αξία εξαρτάται από την τοποθεσία, τη σωματική διάπλαση του ασθενούς, τον μυϊκό τόνο και την τεχνική εξέτασης. Τα αποτελέσματα πρέπει πάντα να εκτιμώνται σε κλινικό πλαίσιο μαζί με την ψηλάφηση και την ακρόαση.

Παλμός

Παλμός

Ορισμός και σκοπός: Ο σφυγμός περιγράφει το ψηλαφητό κύμα πίεσης στις αρτηρίες που προκύπτει από τον καρδιακό παλμό. Χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της αιμάτωσης και της καρδιοαγγειακής λειτουργίας.

Θέσεις ψηλάφησης: Συνηθισμένες θέσεις είναι η κερκιδική αρτηρία στον καρπό και η ραχιαία αρτηρία του ποδός (dorsalis pedis) στην ραχιαία επιφάνεια του ποδιού.

Πτυχές της εξέτασης: Καταγράφονται ρυθμός, ρυθμός ταχύτητας, δύναμη (πλάτος) και σύγκριση πλευρών. Η απουσία ή σημαντική εξασθένηση του σφυγμού σε περιφερικό σημείο μπορεί να υποδηλώνει αρτηριακή υποαιμάτωση και απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.

Χρόνος επαναπλήρωσης τριχοειδούς (CRT)

Χρόνος επαναπλήρωσης τριχοειδούς

Μέτρηση: Μετά από σύντομη πίεση σε ένα νύχι έως ότου λευκάνει, μετράται ο χρόνος μέχρι να επανέλθει το φυσιολογικό χρώμα. Η μέτρηση γίνεται αμέσως μετά την απελευθέρωση της πίεσης.

Ερμηνεία και παράγοντες που επηρεάζουν: Η γρήγορη επαναπλήρωση υποδηλώνει επαρκή περιφερική αιμάτωση· η καθυστερημένη επαναπλήρωση μπορεί να δείχνει υποαιμάτωση. Ωστόσο οι μετρήσεις επηρεάζονται από περιβάλλον και παράγοντες του ασθενούς όπως θερμοκρασία, κυκλοφορική κατάσταση, ηλικία και μέθοδο μέτρησης και γι’ αυτό δεν είναι πάντα ειδικές.

Αίματος γενική εξέταση

Αίματος γενική εξέταση

Συστατικά και σκοπός: Η γενική αίματος περιλαμβάνει παραμέτρους όπως αιμοσφαιρίνη, ερυθροκύτταρα, λευκοκύτταρα και αιμοπετάλια και χρησιμεύει προσανατολιστικά στη διάγνωση απώλειας αίματος, λοιμώξεων, αναιμιών ή διαταραχών της πήξης.

Σημασία μεμονωμένων παραμέτρων: Η αιμοσφαιρίνη αντανακλά την ικανότητα μεταφοράς οξυγόνου και μπορεί να μειωθεί σε σημαντικές απώλειες ή χρόνια νοσήματα. Ένας αυξημένος αριθμός λευκοκυττάρων δείχνει ανοσολογική αντίδραση, π.χ. σε λοιμώξεις ή φλεγμονή, αλλά δεν είναι ειδικός.

Περιορισμός: Οι αποκλίσεις στην αιμολογική εξέταση είναι ενδείξεις αλλά όχι απόλυτη απόδειξη μιας συγκεκριμένης διάγνωσης· τα ευρήματα πρέπει πάντα να ερμηνεύονται στο συνολικό κλινικό πλαίσιο.

Αέριων του αίματος αναλύσεις

Αέρια αίματος

Σκοπός: Αξιολόγηση της αναπνευστικής λειτουργίας, της οξεοβασικής ισορροπίας και της οξυγόνωσης, καθώς και ενδείξεις της αιμάτωσης των ιστών.

Μετρούμενες παράμετροι: Συνήθως καταγράφονται pH, pCO2, pO2, διττανθρακικό (HCO3-) και κορεσμός οξυγόνου· σε πολλές καταστάσεις μετράται επίσης λακτικό για τον εντοπισμό αυξημένου αναερόβιου μεταβολισμού ή υποαιμάτωσης.

Σημασία: Ο συνδυασμός των τιμών επιτρέπει τη διάκριση αναπνευστικών και μεταβολικών οξεοβασικών διαταραχών και την εκτίμηση προβλημάτων οξυγόνωσης και αερισμού ως μέρος της αρχικής διαγνωστικής.

Κρεατινίνη

Κρεατινίνη

Σημασία: Η κρεατινίνη είναι εργαστηριακή παράμετρος που χρησιμοποιείται ως κατά προσέγγιση δείκτης της νεφρικής λειτουργίας και της σπειραματικής διήθησης.

Κλινική ερμηνεία: Αυξημένα επίπεδα κρεατινίνης υποδηλώνουν μειωμένη νεφρική λειτουργία, μπορούν να εμφανιστούν σε οξεία ή χρόνια νεφρική βλάβη και οφείλονται μεταξύ άλλων σε μειωμένη νεφρική αιμάτωση (π.χ. υποογκαιμία ή καταπληξία) καθώς και σε δομικές παθήσεις των νεφρών.

Χρήση στο πλαίσιο: Στην αρχική διαγνωστική η κρεατινίνη χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας πριν από περαιτέρω διαγνωστικά ή θεραπευτικά μέτρα.

β-hCG

β-hCG

Σκοπός: Ο προσδιορισμός της β-hCG χρησιμοποιείται κυρίως για τον αποκλεισμό ή την επιβεβαίωση της εγκυμοσύνης.

Χρήση στην αρχική διαγνωστική: Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας η β-hCG προσδιορίζεται ρουτίνα για τον αποκλεισμό εγκυμοσύνης πριν από περαιτέρω εξετάσεις ή θεραπείες.

Σημείωση: Θετική ανίχνευση απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση ανάλογα με την κλινική κατάσταση.