Padaczka: historia, rozpoznanie i postępowanie

Powitanie

Dzień dobry, szanowny Profesorze Doktorze …,

Chciałbym teraz przedstawić pacjentkę Beatę Bauer.

Ma 37 lat, wzrost 1,71 m i waży około 73 kg.
Wskaźnik masy ciała (BMI) wynosi 22,9 kg/m² i mieści się więc w zakresie prawidłowym.

Aktualne wydarzenia chorobowe

Pacjentka zgłosiła się do nas, ponieważ około trzy godziny temu nagle wystąpił uogólniony toniczno-kloniczny napad.

Według męża napad trwał nieco poniżej dwóch minut.
Mąż podał, że była ona nieprzytomna w czasie napadu.
Zgłosił obserwację odwrócenia wzroku ku górze podczas napadu.

(Mąż opisał, że pacjentka początkowo wykazała fazę toniczną z nasilonymi skurczami i wyprostowanymi kończynami, co uznano za fazę toniczną. Nastąpiła po niej mimowolna, rytmiczna faza kloniczna.)

Następujące objawy kliniczne nie były obserwowane: nietrzymanie moczu lub nietrzymanie stolca, zaciskanie szczęk, ugryzienie języka, sinica, upadek/uraz, gorączka, nudności, wymioty, tachykardia, zawroty głowy, palpitacje, objawy hipotensji ortostatycznej.

Jako aurę pacjentka zgłosiła ból głowy i uczucie wewnętrznego niepokoju, które wystąpiły około 1 minuty przed napadem.

Zgłosiła po napadzie zmęczenie i nerwowość.

Stwierdziła, że zeszłej nocy na przyjęciu weselnym wypiła dużo piwa i wódki. Spała też tylko około czterech godzin.

Wywiad autonomiczny

Wywiad autonomiczny jest bez istotnych odchyleń, poza związanym ze stresem bezsennością w postaci problemów z zasypianiem z powodu zmartwień o syna oraz naprzemiennymi dolegliwościami: zaparciami i biegunką z rozpoznanym zespołem jelita nadwrażliwego, obecnym od pięciu lat.

Wywiad chorobowy

Znane schorzenia pacjentki są następujące:

Zgłosiła, że od około pięciu lat cierpi na zespół jelita nadwrażliwego z naprzemiennymi rytmami wypróżnień między biegunką a zaparciami. Badanie kolonoskopowe i inne badania nie wykazały odchyleń.

Oświadczyła, że osiem lat temu przeszła poronienie w dziesiątym tygodniu ciąży, dla którego nie ustalono dokładnej przyczyny.

Według jej relacji pacjentka miała w wieku jednego-dwóch lat napad febrilny który leczono czopkiem.

Od dzieciństwa występuje łojotokowe zapalenie skóry za uszami i na brwiach, szczególnie zimą, które w razie potrzeby leczy się maścią z kortykosteroidem. (Podczas zbierania wywiadu zauważyłem/zauważyłam łuski! )

Zgłosiła, że sześć lat temu miała wypadek wspinaczkowy z około trzech metrów, w wyniku czego doszło do lewostronnego złamania panewki.
To leczenie było konserwatywne, z odpoczynkiem i fizjoterapią.

Dodała, że w wieku 20 lat była hospitalizowana przez jeden dzień z powodu intoksykacji alkoholowej.

Poprzednie zabiegi chirurgiczne

Pacjentka podała, że po wypadku paralotniowym dziesięć lat temu doznała złamania prawej rzepki. Odmówiła wtedy zalecanego leczenia operacyjnego z powodu lęku.
Od tamtej pory ma bóle zależne od obciążenia w prawym kolanie.

Ginekologia

W wywiadzie ginekologicznym pacjentka podała, że ostatnia miesiączka miała miejsce dziesięć dni temu.
Cztery lata temu urodziła siłami natury. Obecnie nie ma dolegliwości ginekologicznych.

Leki

Pacjentka przyjmuje obecnie następujące leki na receptę:

Imodium® tabletki do ssania
Voltaren® Dispers 46,5 mg.
Stosuje też maść z kortykosteroidem na zaostrzenia łojotokowego zapalenia skóry.

Alergie

Reaguje na owoce morza obrzękiem powiek, obrzękiem języka i wysypką na brzuchu.
(To uczulenie miało miejsce podobno trzy lata temu podczas pobytu we Francji, co wymagało wówczas leczenia w przychodni.)
Ma też uczulenie na sierść psa, objawiające się i wysypka na brzuchu.
(Ta reakcja rzekomo wystąpiła trzy lata temu podczas pobytu we Francji i wówczas wymagała leczenia w gabinecie.)
Ma też alergię na sierść psa, objawiającą się wysypką i świądem.

Używanie substancji

W odniesieniu do używek pacjentka podała, że od pięciu lat nie pali. Wcześniej przez kilka lat paliła około dziesięciu papierosów dziennie, co odpowiada mniej więcej 4,5 lata palenia.
Czasami pije wódkę i piwo, niekiedy w nadmiernych ilościach.
W przeszłości od czasu do czasu używała skrętów.

Historia społeczna

Prowadzi własną firmę zajmującą się projektowaniem stron internetowych i mieszka z rodziną w mieszkaniu.
Ma czteroletniego syna, który cierpi na defekt przegrody przedsionków.

Historia rodzinna

U jej ojca pięć lat temu rozpoznano obwodową chorobę niedokrwienną kończyn dolnych (pAVK). Dziesięć lat temu miał także lewostronne zapalenie rogówki, które leczono poprzez keratoplastykę.
Jej matka cierpi na chorobę Sudecka (CRPS) po złamaniu dalszego odcinka kości promieniowej półtora roku temu.

Podejrzenie i rozpoznania różnicowe

Szczegóły z wywiadu, w tym aura, utrata przytomności, czas trwania, uogólniony mioklonus oraz faza poudarowa, najbardziej przemawiają za napadem padaczkowym. Należy rozróżnić, czy jest to napad pierwotny (nieprowokowany), czy wtórny.

Jako czynnik wyzwalający napadu, w tym przypadku możliwe jest spożycie alkoholu oraz deprywacja snu.

Przyczyny wtórne mogą obejmować hipoglikemię, zaburzenia elektrolitowe, infekcje (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), guzy, zatrucia i używanie narkotyków.

W rozpoznaniu różnicowym należy także rozważyć omdlenie , które zwykle cechuje się szybkim powrotem do stanu prawidłowego i brakiem stanu poudarowego.

Dodatkowo napady psychogenne niepadaczkowe (PNES) zazwyczaj wykazują zmienne wzorce ruchowe.

Diagnostyka

Z uwagi na ryzyko kolejnego napadu, pacjentka powinna zostać przyjęta do szpitala i założone powinny być dwa wkłucia dożylne dużego kalibru. Należy także oznaczyć glukozę we krwi, aby wykluczyć hipoglikemię.

Badanie fizykalne

Po zebraniu wywiadu przeprowadza się dokładne badanie fizykalne. Rozpoczyna się ono od stwierdzenia parametrów życiowych, w tym częstości akcji serca, ciśnienia krwi, częstości oddechów, saturacji i temperatury ciała.

Następnie wykonywane jest badanie ukierunkowane, rozpoczynając od oglądu. W fazie poudarowej pacjentka może wyglądać na zmęczoną i zdezorientowaną. Możliwe są widoczne urazy po upadku oraz boczne ugryzienie języka.

W trakcie badania palpacyjnego mogą wystąpić cechy tylnego zwichnięcia barku — na przykład po napadzie toniczno-klonicznym — a także tachykardia.

Opukiwanie nie ma bezpośredniej użyteczności diagnostycznej w kontekście diagnostyki padaczki.

Osłuchiwanie jednak może pomóc wykluczyć omdlenie jako rozpoznanie różnicowe, szczególnie przez wykrycie arytmii serca lub tachykardii.

Ocenić obecność nieprawidłowości neurologicznych: ogniskowy deficyt neurologiczny po napadzie może być poudarowym porażeniem Todda, ale może również wskazywać na udar lub zmianę ogniskową OUN.

Powinno nastąpić badanie neurologiczne, szczególnie w celu oceny funkcji nerwów czaszkowych (reakcja źrenic, ruchy gałek ocznych, funkcja mięśni twarzy), czucia (np. przez dotyk lub bodźce uciskowe) oraz funkcji ruchowej (napięcie mięśniowe, aktywna i bierna ruchomość, koordynacja, odruchy). Badanie oftalmoskopowe jest niezbędne, aby wykluczyć ewentualny obrzęk tarczy nerwu wzrokowego.

Szczegółowo funkcje nerwów czaszkowych:

• N. olfactorius (I): nerw węchowy

• N. opticus (II): nerw wzrokowy

• N. oculomotorius (III), N. trochlearis (IV), N. abducens (VI): nerwy odpowiedzialne za ruchy gałek ocznych

• N. trigeminus (V): czucie twarzy i mięśnie żucia

• N. facialis (VII): mięśnie twarzy, smak

• N. vestibulocochlearis (VIII): słuch i równowaga

• N. glossopharyngeus (IX): smak, odruch połykania

• N. vagus (X): unerwienie przywspółczulne narządów trzewnych

• N. accessorius (XI): mięśnie barku i szyi

• N. hypoglossus (XII): ruchy języka

Infekcja OUN (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych/encefalitis) również może wywołać napady i musi być brana pod uwagę w obecności gorączki, objawów oponowych lub zaburzeń świadomości.

Badania laboratoryjne

Wykonalibyśmy pełną morfologię krwi, glukozę we krwi, równowagę elektrolitową (sód, potas), funkcję nerek (kreatynina, BUN), wartości wątrobowe (ALT, AST, fosfataza zasadowa), równowagę kwasowo-zasadową oraz, jeśli podejrzewane, badanie moczu pod kątem obecności narkotyków.

Jeśli podejrzewa się zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, dodatkowo należy wykonać badanie płynu mózgowo-rdzeniowego w celu potwierdzenia rozpoznania.

EEG (elektroencefalografia)

EEG to badanie mierzące aktywność elektryczną mózgu. Elektrody przyklejane są do skóry głowy w celu rejestracji sygnałów elektrycznych mózgu. Pacjent siedzi lub leży zrelaksowany podczas rejestracji. Badanie jest bezbolesne i zwykle trwa 20–60 minut.

Podczas napadu padaczkowego EEG wykazuje rytmiczne wyładowania (np. kolce lub fale ostre) w ograniczonym obszarze mózgu w przypadku napadów ogniskowych, które mogą się szerzyć. W napadzie uogólnionym występują symetryczne, synchroniczne wyładowania w obu półkulach, typowo jako uogólnione kompleksy kolcowo-falowe lub polikolcowo-falowe.

Należy pamiętać, że EEG często może być prawidłowe między napadami (międzyokresowo).

EKG

EKG w celu wykluczenia przyczyn sercowych, szczególnie arytmii lub omdlenia z przemijającą utratą przytomności, które mogą imitować napad padaczkowy.

MRI (rezonans magnetyczny)

MRI to badanie obrazowe wykorzystujące pola magnetyczne i fale radiowe do tworzenia szczegółowych obrazów narządów, tkanek i struktur w ciele. Pacjent musi najpierw zdjąć biżuterię i inne przedmioty metalowe, po czym jest wprowadzany do skanera w formie tunelu. Pacjent musi również poinformować personel o wszelkich implantach lub rozruszniku serca przed badaniem. Podczas badania, które trwa około 20–60 minut, pacjent musi leżeć nieruchomo. W niektórych przypadkach może podać się środek kontrastowy, aby lepiej uwidocznić określone struktury. Podanie kontrastu wiąże się z ryzykiem reakcji alergicznych lub nefropatii polekowej.

Po pierwszym nieprowokowanym napadzie albo w napadach ogniskowych priorytetem powinno być wykonanie MRI mózgowia.

tomografia komputerowa głowy

Bezpośrednia tomografia komputerowa głowy (cCT) jest wymagana tylko wtedy, gdy występują czerwone flagi wskazujące na ostrą, możliwą do leczenia przyczynę. Należą do nich upadek lub uraz głowy w wyniku napadu, przedłużone zaburzenia świadomości lub nowo rozwinięty ogniskowy deficyt neurologiczny, a także czynniki ryzyka krwawienia wewnątrzczaszkowego lub konsekwencje urazu, na przykład stosowanie antykoagulantów.

Konsultacje

Neurologia

Leczenie

Postępowanie w ostrym napadzie padaczkowym na oddziale ratunkowym

Zlecenia medyczne

• NPO (nic doustnie) od teraz.

• Ułożenie: pozycja boczna ustalona, zapewnić drożność dróg oddechowych, usunąć źródła urazu, nie przytrzymywać siłą.

• Monitorowanie: ciągłe EKG, SpO₂, ciśnienie krwi; kontrole stanu przytomności. Parametry życiowe co 15 minut do ustabilizowania, potem co godzinę.

• Tlen przez kaniulę nosową 2–4 L/min (cel SpO₂ ≥ 94%; w POChP zgodnie z wartościami wyjściowymi).

• Dwa wkłucia dożylne dużego kalibru (co najmniej 16G).

• Natychmiast oznaczyć glukozę we krwi w celu wykluczenia hipoglikemii.

• Badania: morfologia, elektrolity (Na, K), kreatynina/eGFR, mocznik, enzymy wątrobowe (AST/ALT, AP, bilirubina, GGT), gazometria (tętnicza/żylna) w tym mleczan, w razie potrzeby β-hCG (u kobiet w wieku rozrodczym), test na obecność narkotyków w moczu (tylko jeśli podejrzewane).

• EKG 12-odprowadzeniowe.

• Obrazowanie: tomografia komputerowa głowy (po stabilizacji, przy pierwszym napadzie, urazie, ogniskowym deficycie, leczeniu przeciwzakrzepowym itd.).

• Faza – zatrzymanie napadu:

• Lorazepam 4 mg IV powoli
(Jeśli napad trwa dalej po 5–10 minutach (tzn. nie ustał), tę samą dawkę leku można powtórzyć jednokrotnie.)

• Alternatywnie: midazolam 10 mg IM/do śluzówki policzka/do nosa lub diazepam 10 mg IV.

• Faza – oporność na benzodiazepiny:

• Natychmiastowa konsultacja neurologiczna.

Profilaktyka przeciwdrgawkowa

Początkowo pacjent powinien unikać możliwych czynników wyzwalających. Jeśli obecna jest przyczyna organiczna, należy ją leczyć specyficznie. Rozpoznanie padaczki stawia się przy co najmniej dwóch samoistnych napadach oddzielonych ponad 24 godzinami. Leki przeciwdrgawkowe takie jak levetiracetam, lamotrygina, walproinian lub karbamazepina mogą być przepisane.

W napadach ogniskowych stosuje się karbamazepinę, lamotryginę lub levetiracetam.

W napadach uogólnionych walproinian jest rozważany jako leczenie pierwszego rzutu; alternatywnie można stosować lamotryginę lub levetiracetam.

W napadach nieświadomości (absence) pierwszym wyborem jest etosuksymid, następnie walproinian lub lamotrygina.

Powikłania

Status epilepticus: napad trwający dłużej niż 5 minut lub wiele napadów bez pełnego odzyskania świadomości między nimi (ryzyko: uszkodzenie mózgu, hipoksja)

Urazy

Zaburzenia poznawcze: zaburzenia koncentracji, problemy z pamięcią

Dodatkowe

Imiona i nazwiska:

Fritz Sauermann, Egon Schiele, Alfons Börk, pani Heinimann, Peter Rosenhagen, Peter Nagelsmann

Zawody:

Adwokat, działalność fotograficzna na własny rachunek, bibliotekarz

Szczegóły:

Pacjent był przeciwny szczepieniom.

Pacjent zgłosił mimowolną utratę moczu (nietrzymanie moczu) podczas napadu.

10‑lecie pracy w firmie, 10. rocznica kancelarii adwokackiej.

Lekarz rodzinny zalecił psychoterapię z powodu nadmiernego spożycia na imprezach.

Jako aurę pacjentka wymieniła rozmycie widzenia (zamglone widzenie).

Status po 2 × cięciu cesarskim (bez powikłań).

Aktualne Wywiad:
Pacjent z padaczką przebywał w domu w górach, pił alkohol i świętował z przyjaciółmi. Następnie doznał napadu drgawkowego i doznał urazu głowy. Przyjaciele przywieźli go do szpitala. Pacjent zgłosił silny ból głowy (9 z 10) po urazie. Nie miał objawów przed tym napadem, jednak podobne zdarzenie miało miejsce w zeszłym roku.

Po napadzie zauważył zawroty głowy, dziwne odczucie i zmęczenie. „Co pan ma na myśli przez dziwne odczucie?” Pacjent: „Nie wiem, co to jest, to nie jest zawroty głowy, nie jest to ból.”

Choroby współistniejące:

Długotrwałe zawroty głowy
Ciąża ektopowa dwa lata temu, status po zabiegu salpingo‑ooforektomii (usunięcie jajowodu i jajnika).
Celiakia
Złamanie rzepki 5 lat temu po wypadku wspinaczkowym, leczenie operacyjne. (ból kolana zależny od obciążenia).
Gonalgia z zerwaniem więzadła krzyżowego
Wyprysk atopowy na łokciach i dołach podkolanowych
Dysfonia (z powodu suchego i zimnego powietrza w punkcie ksero), leczenie: Neoangin plus – pastylki
Łuszczyca
Choroba refluksowa, pantoprazol
Status po endoskopowej hernioplastyce po lewej z powodu przepukliny pachwinowej 3 lata temu, bez powikłań.
Status po wycięciu węzła chłonnego w lewej pachwinie 8 lat temu. Po zabiegu stwierdzono obrzęk lewego ramienia jako powikłanie.
Nadciśnienie tętnicze – Walsartan 80 mg + Amlodypina 5 mg

Alergie:

Objawy występowały, gdy jego syn miał psa; w związku z tym musieli oddać psa.
Roztocza kurzu domowego: rinokonjunktivitis
Alergia na jad owadów (ukłucie pszczoły i osy) z anamnesticznym wstrząsem anafilaktycznym. Pacjent nosi zestaw ratunkowy (EpiPen®).

Wywiad rodzinny:
Siostra bliźniaczka boryka się z otyłością
Ojciec: zaćma, leczenie: implantacja soczewki
Ojciec miał wymienioną zastawkę aortalną. Zabieg wykonano przez pachwinę. Ta metoda chirurgiczna nazywa się przezcewnikową implantacją zastawki aortalnej (TAVI).
Najmłodsze dziecko pacjenta jednak choruje na mukowiscydozę.
Ojciec doznał krwotoku mózgu w wieku 67 lat z powodu tętniaka, który leczono chirurgicznie za pomocą klipsów. Obecnie przebywa w hospicjum i cierpi na hemiparezę.

Pytania

1. Co rozumie się przez napad padaczkowy?

Napad padaczkowy to nagłe, przemijające zaburzenie czynności mózgu spowodowane niekontrolowanymi wyładowaniami elektrycznymi neuronów. Objawia się np. drgawkami, utratą przytomności, zaburzeniami czucia lub zmianami zachowania.

2. Czym są czynniki wyzwalające w padaczce i jakie znasz?

Czynniki wyzwalające to bodźce lub warunki sprzyjające wystąpieniu napadu padaczkowego. Do znanych czynników należą: brak snu, stres, migające światło (np. podczas pracy przy ekranie), alkohol, infekcje z gorączką, zmiany hormonalne oraz niektóre leki, np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i leki przeciwpsychotyczne.

3. Co oznacza, że pacjentka była „zamrożona” (nieruchoma)?

„Pacjentka jest zamrożona” oznacza, że nagle stała się bezruchowa i sztywna – często jako objaw napadu tonicznego lub reakcji psychogennej.

4. Czego potrzeba do badania neurologicznego?

• kamerton (do badania czucia wibracji)

• młotek neurologiczny (do badania odruchów głębokich)

• latarka (do oceny reakcji źrenic)

• wacik lub pędzelek (do badania czucia dotyku)

• oftalmoskop

5. Jak można zbadać czucie między dwoma punktami?

Za pomocą tzw. cyrkla Webera (dyskryminatora dwupunktowego) lekarz sprawdza, czy pacjent nadal odbiera dwa blisko położone bodźce jako oddzielne – nazywa się to dyskryminacją dwupunktową. Badanie wykonuje się przykładając oba punkty cyrkla jednocześnie do skóry i stopniowo zmniejszając odległość, aż pacjent poczuje tylko jeden punkt.

6. W jakich przypadkach wskazane jest badanie TK w padaczce?

• MRI nie jest natychmiast dostępny.

• podejrzewa się ostrą neurologiczną sytuację nagłą (np. krwotok, guz, obrzęk mózgu).

• występuje ogniskowe odchylenie neurologiczne.

7. Czy wykonał(a)byś pomiar glukozy we krwi podczas napadu padaczkowego nawet jeśli pacjent nie jest cukrzykiem? Dlaczego?

Tak, ponieważ hipoglikemia może wywołać napad – niezależnie od rozpoznanej cukrzycy. Może wystąpić u każdego, szczególnie u tego pacjenta, ponieważ wczoraj nadmiernie pił na weselu i nie jadł śniadania. Oba czynniki sprzyjają wystąpieniu hipoglikemii.

8. Co trzeba wziąć pod uwagę przed badaniem płynu mózgowo‑rdzeniowego?

Przed punkcją lędźwiową należy wykluczyć podwyższone ciśnienie śródczaszkowe – np. za pomocą TK głowy lub badania dna oka – oraz sprawdzić status krzepnięcia.

9. Co to jest IBD i jakie rodzaje występują?

IBD oznacza inflammatory bowel disease (choroba zapalna jelit). Dwiema głównymi postaciami są:

• Choroba Crohna – obejmuje cały przewód pokarmowy w odcinkach przerywanych

• Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – dotyczy tylko okrężnicy, zwykle zaczynając w odbytnicy, w sposób ciągły

Obie choroby przebiegają w rzutach i typowo objawiają się biegunką, bólem brzucha i czasami utratą masy ciała.

Rozpoznanie zwykle ustala się drogą endoskopii/kolonoskopia z biopsją.

10. Czy mukowiscydoza jest dziedziczna, jakie jest rokowanie i długość życia, jaki jest główny problem tej choroby, gdzie dokładnie w płucu tworzy się lepka wydzielina i jakie zapalenia występują często?

Tak, mukowiscydoza jest autosomalnie recesywnie dziedziczną chorobą metaboliczną.
Głównym problemem jest produkcja gęstego śluzu, zwłaszcza w płucach i przewodzie pokarmowym.
Śluz gromadzi się głównie w oskrzelach.
Częstymi powikłaniami są nawracające bakteryjne zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc.
Rokowanie znacząco poprawiło się dzięki nowoczesnym terapiom; oczekiwana długość życia obecnie przekracza 40 lat.

11. W jakich chorobach mogą występować objawy podobne do zespołu jelita drażliwego?

Podobne objawy mogą występować w chorobach zapalnych jelit (np. choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), nietolerancjach pokarmowych (np. nietolerancja laktozy), celiakii, przeroście bakterii jelitowych, zaburzeniach tarczycy lub nowotworach przewodu pokarmowego. Dlatego ważna jest dokładna diagnostyka.

Drżączka drżenie to przestarzały, potoczny termin odnoszący się do choroby Parkinsona.

Notatki

BMI

Wskaźnik masy ciała (BMI)
BMI to proste miarowe stosunkowe kryterium do klasyfikacji masy ciała. Oblicza się go jako masę ciała w kilogramach podzieloną przez kwadrat wzrostu w metrach. Otrzymana wartość służy do przybliżonej kwalifikacji jako niedowaga, waga prawidłowa lub nadwaga.

/m²

Jednostka /m²
Zapis “/m²” oznacza „na metr kwadratowy” i odnosi się do powierzchni jednego metra kwadratowego.

uogólniony toniczno‑kloniczny

Uogólniony napad toniczno‑kloniczny
W tym typie napadu obie półkule mózgowe są zaangażowane i objawy zwykle występują w sposób uogólniony. Faza toniczna charakteryzuje się krótkotrwałym usztywnieniem mięśni, a następnie faza kloniczna objawia się rytmicznymi drgawkami mięśni. Klinicznie może wystąpić utrata przytomności podczas napadu i typowe wzorce ruchowe.

nieodpowiadający

Nieodpowiadający
„Nieodpowiadający” opisuje brak reakcji na bodźce słowne lub dotykowe. W napadach padaczkowych może to obejmować przemijające zaburzenia świadomości do braku reakcji; niekoniecznie oznacza to trwałą utratę przytomności. Obserwacja przez osoby bliskie (brak reakcji, odwrócenie spojrzenia) jest zgodna z fazą napadu.

Nietrzymanie moczu

Definicja: Mimowolne oddawanie moczu z powodu zaburzonej funkcji pęcherza lub niewystarczającej kontroli zwieraczy.

Nietrzymanie stolca

Definicja: Niepohamowana utrata treści jelitowej z powodu osłabienia lub uszkodzenia zwieracza, upośledzonego czucia lub chorób powodujących nietrzymanie stolca.

Zaciskanie szczęk

Definicja: Utrzymujące się, często nieświadome zaciskanie zębów z powodu zwiększonego napięcia mięśni żucia.

Konsekwencje: Może prowadzić do uszkodzeń zębów, napięcia mięśniowego i problemów w stawie skroniowo‑żuchwowym.

Nudności

Definicja: Subiektywne, nieprzyjemne odczucie w górnej części brzucha z pragnieniem lub potrzebą wymiotów; objaw, który może mieć wiele przyczyn.

Wymioty

Wymioty (vomiting)

Nazwa czynnego wydalenia treści żołądkowej przez usta lub nos. Wymioty są niespecyficznym objawem, który może występować przy schorzeniach przewodu pokarmowego, zatruciach, zaburzeniach przedsionkowych lub chorobach ośrodkowego układu nerwowego. Klinicznie istotne są objawy towarzyszące, takie jak nudności, utrata płynów oraz ryzyko aspiracji.

Tachykardia

Tachykardia (szybkie bicie serca)

Oznacza patologicznie przyspieszoną częstość akcji serca. Może występować ostro lub przewlekle i mieć różne przyczyny, takie jak reakcje fizjologiczne (stres, wysiłek fizyczny), zaburzenia metaboliczne, gorączka lub zaburzenia rytmu serca. W tachykardiach ważne jest rozróżnienie pochodzenia oraz ocena hemodynamiki i objawów towarzyszących.

Palpitacje

Palpitacje (świadomość bicia serca)

Subiektywne odczuwanie nasilonych uderzeń serca, na przykład jako silne kołatanie, przeskakiwanie lub nieregularne bicie. Palpitacje są objawem i mogą być wywołane przez zwiększoną częstość akcji serca, ekstrasystolie, arytmie, zaburzenia metaboliczne lub napięcie psychiczne. Należy je odróżnić od obiektywnie mierzalnej tachykardii.

niedociśnienie ortostatyczne

Zespół objawów, w którym przy wstawaniu z pozycji leżącej lub siedzącej występują czasowe zaburzenia krążenia, typowo z zawrotami głowy lub odczuciem, że „zaczyna robić się czarno przed oczami”. Przyczyną jest niewystarczająca adaptacja ciśnienia krwi do zmiany pozycji; możliwe wyzwalacze to niedobór płynów, leki lub dysfunkcja autonomicznego układu nerwowego.

Aura

Krótki opis: Wczesne objawy ostrzegawcze przed zdarzeniami neurologicznymi.

Czym jest: Aura oznacza odczuwalne objawy, które bezpośrednio poprzedzają zdarzenie neurologiczne i zwykle trwają tylko krótko.

Czas trwania i przebieg: Zazwyczaj dolegliwości pojawiają się na kilka sekund do kilku minut, a następnie ustępują.

Typowe cechy: Mogą wchodzić w skład zaburzenia widzenia (np. fenomeny świetlne, mroczki), zmiany czucia (mrowienie, drętwienie), przejściowe zaburzenia mowy lub węchu oraz odczucia emocjonalne, takie jak nagły lęk czy déjà‑vu.

Ból głowy

Krótki opis: Objaw „ból głowy”.

Definicja: Ból głowy to ogólne określenie bólu w obrębie głowy; natężenie, lokalizacja i objawy towarzyszące mogą się znacznie różnić.

Klasyfikacja kliniczna: Ból głowy może być ostry lub przewlekły i mieć różne przyczyny (np. pierwotne zespoły bólowe głowy, przyczyny wtórne). W migrenie ból często poprzedza aura; przy napadach padaczkowych przewlekły ból głowy częściej występuje jako objaw towarzyszący lub następczy.

Zmęczenie

Krótki opis: Utrzymujący się zespół wyczerpania.

Definicja: Zmęczenie opisuje nasilone, często długotrwałe i obciążające wyczerpanie, które przejawia się obniżoną sprawnością i zwiększoną potrzebą odpoczynku.

Znaczenie kliniczne: Zmęczenie może występować po zdarzeniach neurologicznych, w tym po napadzie (postiktalnie), i upośledzać subiektywne samopoczucie oraz funkcjonowanie w codziennym życiu.

Przyjęcie weselne

Krótki opis: Uroczystość społeczna z okazji zawarcia małżeństwa.

Czym jest: Przyjęcie weselne to kulturowo ukształtowane wydarzenie świętujące zawarcie małżeństwa; zwyczaje i praktyki różnią się regionalnie i indywidualnie.

Piwo i wódka

Spożycie alkoholu (piwo i wódka) — możliwy czynnik wyzwalający

cztery

Czynnik wyzwalający: brak snu

Bezsenność

Bezsenność (trudności z zasypianiem)

Zaparcia

Zaparcia (obstipacja)
W kontekście znanego od pięciu lat zespołu jelita drażliwego (Colon irritabile) pacjent opisuje naprzemienne nawyki jelitowe z fazami zaparć i biegunek. Okresy zaparć są częścią tego długotrwałego wzorca.

Biegunka

Definicja: Zwiększona częstotliwość i zwiększona płynność stolca w porównaniu z zwyczajowym rytmem wypróżnień. Biegunka może być krótkotrwała lub utrzymywać się przez dłuższy czas.

Colon irritabile

Colon irritabile (zespół jelita drażliwego)

Definicja: Funkcjonalne zaburzenie jelit charakteryzujące się nawracającym bólem brzucha i zaburzeniami rytmu wypróżnień (np. biegunka, zaparcia lub naprzemiennie oba) bez wykrywalnej przyczyny organicznej.

Rozpoznanie: Ustalenie jest kliniczne na podstawie typowych objawów; wcześniejsze badania służą wykluczeniu chorób organicznych. Często w badaniach obrazowych lub endoskopowych nie stwierdza się patologii.

Zasady leczenia: Leczenie ukierunkowane jest na dominujące dolegliwości i ma charakter objawowy. Środki obejmują modyfikacje diety, podejścia behawioralne lub psychospołeczne oraz, w zależności od dominującego objawu, celowane opcje farmakologiczne (np. leki przeciwbiegunkowe przy dominującej biegunce).

Kolonoskopia

Definicja i cel: Kolonoskopia to badanie endoskopowe jelita grubego w celu bezpośredniej oceny błony śluzowej. Służy do rozpoznawania chorób zapalnych, polipów i nowotworów oraz do wykluczenia przyczyn organicznych przy niejasnych dolegliwościach jelitowych.

Znaczenie wskazań: W podejrzeniu przewlekłej choroby zapalnej, przy objawach alarmowych lub w celu wyjaśnienia niejasnych zmian w badaniach endoskopowych czy obrazowych wykonuje się kolonoskopię. Przy zaburzeniach czynnościowych, takich jak zespół jelita drażliwego, badanie często nie wykazuje szczególnych zmian.

Poronienie

Poronienie (Abort)

Definicja: Poronienie oznacza przedwczesną utratę ciąży przed osiągnięciem żywotności płodu; wiele definicji stosuje próg przed 24. tygodniem ciąży.

Przyczyny i formy: Przyczyny są różnorodne i mogą obejmować nieprawidłowości chromosomowe zarodka, infekcje, zaburzenia hormonalne, specyfikę anatomiczną macicy lub czynniki immunologiczne. Wyróżnia się różne formy, takie jak poronienie samoistne i zatrzymane (retencyjne) poronienie.

Objawy kliniczne: Typowe objawy to krwawienie z dróg rodnych, bóle w podbrzuszu i ewentualne wydalanie tkanek. Dokładnej przyczyny nie zawsze udaje się ustalić.

drgawki gorączkowe

Krótka definicja:
Drgawki gorączkowe to nagły, gorączką wywołany napad epileptyczny u małych dzieci.
Cechy kliniczne:
Napady występują najczęściej w niemowlęctwie i wieku przedszkolnym i często mają charakter uogólniony toniczno‑kloniczny. Epizody zazwyczaj trwają tylko kilka minut. Wiele dzieci odzyskuje sprawność bez trwałych następstw.
Znaczenie i przebieg:
Drgawki gorączkowe są przerażające dla rodziców, ale zwykle mają łagodny przebieg i w większości przypadków nie wymagają długotrwałej terapii przeciwpadaczkowej. Należy ocenić medycznie napady przedłużone, ogniskowe lub nawracające.

łojotokowe zapalenie skóry

Krótki opis:
Łojotokowe zapalenie skóry to przewlekłe, nawrotowe zapalenie skóry lokalizujące się w obszarach bogatych w wydzielanie sebum.
Obraz kliniczny:
Typowe są czerwone, łuszczące się obsary skóry, często z tłustymi osadami. Szczególnie dotknięte są owłosiona skóra głowy, okolice twarzy (np. brwi, bruzdy nosowo‑wargowe), klatka piersiowa oraz za uszami. Objawy mogą ulegać wahaniom sezonowym i nasilać się przy stresie lub innych czynnikach.
Przyczyny i podejścia terapeutyczne:
W dyskusji jest udział drożdżaków rezydujących na skórze i predyspozycja osobnicza. Leczenie obejmuje miejscowe środki przeciwgrzybicze, a w okresach zapalnych krótkotrwałe stosowanie słabego miejscowego kortykosteroidu; łagodne preparaty pielęgnujące wspomagają też barierę skórną.

Złamanie panewki

Krótka definicja:
Złamanie panewki odnosi się do złamania kości panewki stawu biodrowego, czyli kostnej części gniazda stawu biodrowego.
Przyczyny i obraz kliniczny:
Tego typu złamania zwykle wynikają z bezpośredniego lub pośredniego urazu o dużej energii w wypadkach. Objawami są ból w okolicy biodra i ograniczona zdolność obciążania kończyny.
Leczenie i znaczenie:
Terapia zależy od typu złamania i przemieszczenia; drobno przemieszczenia można leczyć zachowawczo poprzez odpoczynek i późniejszą fizjoterapię, natomiast znacznie przemieszczone złamania często wymagają leczenia operacyjnego. Długoterminowo mogą wystąpić dolegliwości stawowe lub przedwczesne zwyrodnienie stawu.

Zatrucie alkoholem

Krótka definicja:
Zatrucie alkoholem wynika z nadmiernego spożycia etanolu i może wpływać na ośrodkowy układ nerwowy, oddychanie i krążenie.
Spektrum kliniczne:
W zależności od ilości spożytego alkoholu i indywidualnej tolerancji objawy obejmują chwiejną chód, zaburzenia mowy i zniesienie zahamowań, aż po zaburzenia świadomości, depresję ośrodka oddechowego i stany zagrażające życiu.
Postępowanie ostre:
Leczenie obejmuje monitorowanie parametrów życiowych, zabezpieczenie dróg oddechowych i zapobieganie aspiracji, uzupełnianie płynów i elektrolitów w razie potrzeby oraz ocenę współistniejących schorzeń; ciężkie przypadki wymagają opieki intensywnej.

Imodium

Substancja czynna i grupa: Loperamid, lek przeciwbiegunkowy.
Mechanizm: Loperamid zmniejsza motorykę jelit, działając na obwodowe receptory opioidowe w przewodzie pokarmowym, wydłużając w ten sposób czas pasażu jelitowego.
Wskazanie: Stosowany w ostrych, nieinfekcyjnych biegunkach w celu krótkotrwałego złagodzenia objawów.
Ważne ryzyko: Do częstych działań niepożądanych należą zaparcia i skurcze brzucha; przy wystąpieniu objawów ostrzegawczych, takich jak wysoka gorączka lub krwawa biegunka, stosowanie powinno zostać skonsultowane z lekarzem.

Voltaren

Substancja czynna i grupa: Diklofenak, niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ).
Mechanizm: Diklofenak hamuje enzymy cyklooksygenazy i w ten sposób zmniejsza syntezę prostaglandyn, przynosząc efekt przeciwbólowy i przeciwzapalny.
Wskazanie: Do objawowego leczenia bólu i dolegliwości zapalnych.
Ważne ryzyko: Możliwe działania niepożądane to dolegliwości żołądkowo‑jelitowe (np. ból brzucha, nudności), ból głowy i reakcje alergiczne; przy długotrwałym lub wysokodawkowym stosowaniu mogą wystąpić wrzody żołądka i upośledzenie czynności nerek.

Maść z kortyzonem

Klasa leków: Glikokortykosteroidy miejscowe (powszechnie stosowane substancje np. hydrokortyzon, betametazon, mometazon).
Wskazanie: Do leczenia zapalnych chorób skóry takich jak egzema, atopowe zapalenie skóry lub łojotokowe zapalenie skóry podczas zaostrzeń.
Mechanizm: Po miejscowym zastosowaniu zmniejszają reakcje zapalne, łagodzą świąd i zmniejszają obrzęk.
Znaczące ryzyko: Przy długotrwałym lub rozległym stosowaniu może wystąpić atrofia skóry, zmiany pigmentacji oraz opóźnione gojenie ran; zalecenia dotyczące aplikacji i czasu leczenia powinny być skoordynowane medycznie lub przez personel specjalistyczny.

Owoce morza

Definicja: Owoce morza obejmują różne jadalne zwierzęta morskie, zwykle małże i inne mięczaki, skorupiaki takie jak krewetki i kraby oraz głowonogi jak kalmary.
Przykłady: Małże, krewetki, kraby, kalmary.
Uwaga kliniczna: Owoce morza to pokarmy mogące wywołać reakcje alergiczne; objawy takich reakcji obejmują od zmian skórnych po obrzęk błon śluzowych i objawy uogólnione.

Obrzęk powiek, obrzęk języka

Obrzęk powiek i obrzęk języka

Krótki opis: Obrzęk powiek i języka, jak może występować przy obrzęku naczynioruchowym (angioedema).

Kontekst kliniczny: W wywiadzie opisano, że po spożyciu owoców morza około trzy lata temu wystąpiła reakcja z obrzękiem powiek i języka oraz jednoczesną wysypką skórną na brzuchu. Ta reakcja wówczas wymagała leczenia w ambulatorium.

Wysypki

Wysypka (Exanthem)

Definicja: Wysypka oznacza zmiany skórne, często o charakterze uogólnionym lub ogniskowym, które mogą występować przy reakcjach alergicznych lub zakażeniach.

Kontekst kliniczny: W przedstawionym wywiadzie jednocześnie z obrzękiem po spożyciu owoców morza wystąpiła wysypka na brzuchu. Dodatkowo opisano alergię na sierść psa z wysypką skórną i towarzyszącym świądem.

Świąd

Świąd (pruritus)

Wyjaśnienie terminu: Świąd oznacza subiektywne odczucie swędzenia skóry.

Kontekst kliniczny: W wywiadzie opisano, że przy alergii na sierść psa występuje świąd łącznie z wysypką skórną.

Pakolata (pack‑years)

Pakolata

Wyjaśnienie: Miara „pack‑years” opisuje skumulowaną ekspozycję na papierosy i obliczana jest jako (liczba papierosów palonych dziennie ÷ 20) × liczba lat palenia.

Klasyfikacja anamnestyczna: Pacjentka podała, że paliła kiedyś około dziesięciu papierosów dziennie i od pięciu lat jest niepaląca. W wywiadzie podano obciążenie około 4,5 pack‑years.

Jointy

Krótki opis
Jointy to ręcznie zwijane wyroby do palenia, w których suszone produkty konopi, takie jak marihuana lub haszysz, są zawijane w papier. Materiał jest często mieszany z tytoniem.
Zastosowanie i efekty
Po inhalacji substancje czynne zawarte w konopiach szybko wchodzą do krwiobiegu i mogą powodować zmiany psychiczne i sensoryczne.
Znaczące ryzyko
Mieszanie z tytoniem zwiększa obciążenie dróg oddechowych i potencjał uzależnienia. Ostre efekty mogą obejmować lęk lub zaburzenia percepcji; długoterminowe ryzyko dotyczy dróg oddechowych i zdrowia psychicznego.

Ubytek przegrody międzyprzedsionkowej

Definicja
Ubytek przegrody międzyprzedsionkowej (ASD) to wrodzona wada przegrody międzyprzedsionkowej z otwartym połączeniem między lewym a prawym przedsionkiem.
Patofizjologia
Z powodu wady zwykle występuje lewo‑prawe przeciekanie, które objętościowo obciąża prawą część serca i krążenie płucne.
Obraz kliniczny
Małe ubytki często pozostają bezobjawowe. Większe wady mogą powodować duszność przy wysiłku, nawracające problemy płucne lub zaburzenia rytmu serca.
Diagnostyka i terapia
Ocena odbywa się głównie za pomocą echokardiografii. W zależności od wielkości i znaczenia klinicznego możliwe jest zamknięcie przez cewnik lub korekcja chirurgiczna.

pAVK

Definicja
Przewlekła choroba tętnic obwodowych (pAVK) oznacza zwężenia lub zamknięcia naczyń tętniczych, najczęściej kończyn dolnych, z obniżonym przepływem krwi.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Główną przyczyną są miażdżycowe zmiany naczyniowe. Czynniki sprzyjające to palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, zaburzenia gospodarki lipidowej i brak aktywności fizycznej.
Obraz kliniczny
Typowym objawem jest ból nóg przy wysiłku (chromanie przestankowe), często towarzyszą mu zmiany skórne lub zaburzone gojenie ran w zaawansowanych stadiach.
Terapia
Celem jest redukcja czynników ryzyka oraz, zależnie od nasilenia, ewentualna interwencyjna lub chirurgiczna przywrócenie drożności naczyń.

Zapalenie rogówki

Definicja
Keratitis to zapalenie rogówki oka.
Przyczyny
Czynnikami wywołującymi mogą być zakażenia, urazy mechaniczne, stosowanie soczewek kontaktowych lub inne procesy drażniące/zapalne.
Objawy kliniczne
Typowe objawy to ból oka, zaczerwienienie, światłowstręt, łzawienie i pogorszenie ostrości wzroku.
Leczenie i rokowanie
Leczenie zależy od przyczyny; nieleczone zapalenie rogówki może prowadzić do bliznowacenia i utraty wzroku, lecz przy szybkim i odpowiednim leczeniu rokowanie jest znacznie lepsze.

Keratoplastyka

Pojęcie i cel: Keratoplastyka to zabieg chirurgiczny mający na celu przywrócenie lub wymianę rogówki oka. Celem jest usunięcie zaburzeń przejrzystości i/lub struktury rogówki, które upośledzają wzrok lub zagrażają oku.

Procedury: Rozróżnia się przeszczepy pełnościenne, w których wymienia się całą grubość rogówki, oraz procedury częściowe, w których wymieniane są tylko wybrane warstwy. Wybór metody zależy od rozległości i głębokości uszkodzeń rogówki.

Wskazania i powikłania: Możliwe przyczyny keratoplastyki to zmiany zapalne, bliznowacenie po urazach lub infekcjach oraz choroby zwyrodnieniowe. Kontrola pooperacyjna i możliwe powikłania obejmują odczyn odrzucenia po zabiegu po zaburzenia gojenia, dlatego regularne badania okulistyczne są istotne.

Choroba Sudecka (CRPS)

Definicja: Zespół bólu regionalnego (complex regional pain syndrome) to przewlekłe zaburzenie bólowe, które typowo występuje po urazie lub zabiegu i powoduje objawy wykraczające poza spodziewany zakres pierwotnego uszkodzenia.

Cechy kliniczne: Obraz kliniczny obejmuje uporczywy, często palący ból, obrzęk, zmiany koloru i temperatury skóry oraz ograniczenia ruchomości i siły mięśniowej w zajętym obszarze.

Leczenie i przebieg: Terapia jest wielomodalna i obejmuje leczenie ukierunkowane na ból, aktywną rehabilitację oraz fizjoterapię; w wielu przypadkach wczesne i kompleksowe leczenie jest kluczowe dla poprawy, ponieważ możliwe są przewlekłe przebiegi.

Czynniki wywołujące

Wymagana ręczna weryfikacja: Notatka zawiera jedynie termin „drgawki gorączkowe”, podczas gdy wyróżniony termin „Czynniki wywołujące” zazwyczaj odnosi się do czynników prowokujących. W tym kontekście wspomniano alkohol i deprywację snu jako możliwe czynniki wywołujące. Obecna klasyfikacja jest zatem niejasna lub niespójna; dlatego nie można dokonać wiarygodnego merytorycznego przeformułowania.

Zatrucia

Zatrucia (intoksykacje)

Pojęcie i znaczenie: Zatrucia oznaczają szkodliwe skutki wynikające z przyjęcia, inhalacji lub kontaktu skórnego z substancjami toksycznymi. W kontekście klinicznym intoksykacje mogą dotyczyć wielu układów narządów i być ostro zagrażające życiu.

Znaczenie dla obrazu neurologicznego: Zatrucia mogą wywoływać objawy neurologiczne, w tym drgawki, zarówno poprzez bezpośrednie działanie neurotoksyczne, jak i wtórne zaburzenia metaboliczne.

Postępowanie: W podejrzeniu zatrucia priorytetem jest stabilizacja funkcji życiowych, ukierunkowana diagnostyka oraz, w razie potrzeby, specjalistyczne środki antidotumowe i konsultacja z centrum zatruć lub toksykologią.

Omdlenie

Omdlenie — definicja:
Omdlenie to przejściowa utrata przytomności spowodowana ostrym, ogólnym niedokrwieniem mózgu, z towarzyszącym spontanicznym i całkowitym wyzdrowieniem.

Klasyfikacja:
Głównie wyróżnia się omdlenie neurokardiogenne (np. wazowagalne), omdlenie ortostatyczne przy zmianie pozycji oraz omdlenie kardiogenne spowodowane zaburzeniami rytmu lub chorobą strukturalną serca.

Wskazówki kliniczne:
Objawy prodromalne mogą obejmować zawroty głowy, zwężenie pola widzenia lub zimny pot. Zdarzenia omdleniowe często występują podczas stania lub przy nagłych zmianach obciążenia. Wskazówkami dla przyczyny kardiologicznej są znana choroba serca, kołatania serca lub nagły początek; typowo po omdleniu nie występuje przedłużony delirium porekumacyjne.

PNES

Psychogeniczne napady niepadaczkowe (PNES) — cechy:
PNES to napady o podłożu psychologicznym, które należy klinicznie odróżnić od napadów padaczkowych.

Typowe obserwacje:
Wzorce ruchowe są często zmienne, nieregularne i mogą wyglądać dramatycznie; poszczególne epizody często różnią się między sobą. Oczy podczas PNES są często zamknięte, a osoby dotknięte mogą aktywnie opierać się ich otwarciu. Świadomość może być zachowana lub zmieniona, ale zwykle nie występuje wyraźna, głęboka utrata świadomości charakterystyczna dla napadu padaczkowego.

Przebieg:
Dłuższy, zmienny przebieg i brak wyraźnego zamglenia porekumacyjnego wskazują bardziej na PNES niż na napad padaczkowy.

Ciśnienie krwi

Pomiar ciśnienia krwi — elementy urządzenia:
Klasyczny ręczny pomiar ciśnienia wymaga mankietu, pompki ręcznej lub innego urządzenia do napompowania oraz manometru do odczytu ciśnienia. W metodzie osłuchowej dodatkowo używa się stetoskopu do wykrywania tonów Korotkowa.

Częstość oddechów

Częstość oddechów — definicja i granice:
Częstość oddechów to liczba oddechów na minutę i jest podstawowym parametrem życiowym.

Klasyfikacja (dorośli):
Wartości prawidłowe zwykle wynoszą około 12 do 20 oddechów na minutę. Wartości powyżej 20/min określane są jako tachypnoe, wartości poniżej 12/min jako bradypnoe.

Saturacja tlenu

Definicja i znaczenie: Saturacja tlenu wskazuje odsetek hemoglobiny związanej z tlenem we krwi tętniczej i jest ważnym parametrem oceny utlenowania.

Pomiar: Określa się ją nieinwazyjnie za pomocą pulsoksymetrii, zwykle używając klipsa na palcu, płatku ucha lub palcu u stopy. Pomiar daje wartość procentową oraz częstość tętna.

Ograniczenia: Wyniki mogą być zafałszowane przez słabe ukrwienie obwodowe, ruch, lakier na paznokciach, silne światło otoczenia lub zatrucie tlenkiem węgla. W niejasnych przypadkach przydatna jest analiza gazów krwi tętniczej do dalszej interpretacji.

Temperatura ciała

Miejsca pomiaru i porównanie: Zarejestrowana temperatura ciała zależy od miejsca pomiaru. Pomiary odbytnicze uważane są za najlepsze przybliżenie temperatury centralnej. Pomiary doustne są zazwyczaj nieco niższe niż wartości odbytnicze; pomiary pachowe są zwykle jeszcze niższe.
Pachowa: dodać +0,5 °C,
Doustna: dodać +0,3–0,5 °C,
Odbytnicza: uważana za wartość referencyjną

Porażenie Todda

Definicja: Porażenie Todda to przemijające jednostronne osłabienie lub porażenie, które może wystąpić po ogniskowym (zlokalizowanym) napadzie z zajęciem motorycznym.

Przebieg kliniczny i diagnostyka różnicowa: Porażenie zwykle rozwija się bezpośrednio po napadzie i zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu minut do godzin. Jeśli deficyt utrzymuje się lub przebieg jest nietypowy, należy rozważyć inne przyczyny, takie jak udar niedokrwienny lub zmiany strukturalne, i wdrożyć dalszą diagnostykę.

Dotykanie-

Za pomocą patyczka bawełnianego

Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego

Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego — objaw podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego

Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego opisuje spuchnięcie tarczy nerwu wzrokowego w badaniu dna oka i jest ważnym objawem podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Do częstych przyczyn należą zmiany zajmujące przestrzeń, krwotoki wewnątrzczaszkowe, wodogłowie lub zaburzenia odpływu żylnego. Do wykrywania służy oftalmoskopia; obecność obrzęku tarczy nerwu wzrokowego zazwyczaj wymaga dalszej oceny neurologicznej.

Odruchy

Odruchy — Wyniki badania i znaczenie

Odruchy są zwykle badane podczas badania neurologicznego przy użyciu młoteczka neurologicznego. Rozróżnia się odruchy głębokie i powierzchowne, oceniając siłę, symetrię i wyzwalalność. Nieprawidłowości dostarczają wskazówek co do lokalizacji ogniska: zwiększone odruchy lub patologiczne ich nasilenie sugerują zaburzenia ośrodkowe, natomiast osłabione lub zniesione odruchy wskazują na uszkodzenie obwodowego nerwu lub mięśnia.

Meningizm

Meningizm — Objawy kliniczne podrażnienia opon

Meningizm odnosi się do objawów klinicznych wskazujących na podrażnienie opon mózgowo‑rdzeniowych. Typowe objawy to sztywność karku, ból głowy i światłowstręt; często występują nudności i wymioty. Specyficzne czynności badawcze mogą obejmować sprawdzenie typowych objawów, takich jak objaw Kerninga czy Brudzińskiego. Meningizm wymaga oceny w kierunku możliwych przyczyn, np. zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych.

Badanie płynu mózgowo‑rdzeniowego

Badanie płynu mózgowo‑rdzeniowego — cel i przebieg

Badanie płynu mózgowo‑rdzeniowego wykonuje się poprzez nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo‑rdzeniowego. Nakłucie zwykle przeprowadza się w odcinku lędźwiowym (np. między kręgami L3/L4 lub L4/L5) w warunkach sterylnych i w znieczuleniu miejscowym; pacjent zwykle przyjmuje pozycję zgiętą. Pobrany materiał jest badany w laboratorium pod kątem liczby komórek, zawartości białka, glukozy, mleczanu oraz wykrywania patogenów i, jeśli konieczne, komórek nowotworowych. Wskazania obejmują m.in. podejrzenie zapalenia opon lub mózgu, choroby demielinizacyjne czy wykrycie krwi w PMR.

Lorazepam

Grupa farmakologiczna: Benzodiazepina.

Działanie i mechanizm: Wzmacnia hamujący wpływ neuroprzekaźnika GABA w ośrodkowym układzie nerwowym poprzez receptory GABA‑A, wywołując działanie sedatywne, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe i mięśniorelaksacyjne.

Wskazania: Krótkotrwałe leczenie ciężkiego lęku, ostrej agitacji, zaburzeń snu oraz jako terapia pierwszego rzutu przy ostrych napadach padaczkowych lub stanie padaczkowym w opiece ratunkowej.

Ważne ryzyko i uwagi: Ryzyko uzależnienia, tolerancji i objawów odstawiennych przy długotrwałym stosowaniu; możliwość silnego uspokojenia aż do zahamowania oddechu, szczególnie w połączeniu z innymi lekami depresyjnymi OUN; zwiększone ryzyko upadków i splątania u osób starszych. Stosować ostrożnie przy niewydolności wątroby oraz w ciąży/karmieniu piersią.

Lorazepam

Grupa farmakologiczna: Benzodiazepiny.

Działanie i mechanizm działania: Wzmacnia hamujący wpływ neuroprzekaźnika GABA w ośrodkowym układzie nerwowym poprzez receptory GABA-A, powodując działanie sedacyjne, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe i zwiotczające mięśnie.

Wskazania: Krótkotrwałe leczenie ciężkiego lęku, ostrego pobudzenia, zaburzeń snu oraz jako leczenie pierwszego wyboru przy ostrych napadach padaczkowych lub stanie padaczkowym w opiece ratunkowej.

Ważne ryzyka i uwagi: Ryzyko uzależnienia, tolerancji i objawów odstawiennych przy długotrwałym stosowaniu; możliwe znaczne uspokojenie aż do depresji oddechowej, szczególnie w skojarzeniu z innymi lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy; zwiększone ryzyko upadków i splątania u osób w podeszłym wieku. Stosować ostrożnie przy niewydolności wątroby oraz w czasie ciąży i karmienia piersią.

Valproat

Walproinian (kwas walproinowy)

Grupa farmakologiczna: Szerokopasmowy lek przeciwdrgawkowy.

Działanie: Wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwdrgawkowe, które łącznie zmniejsza pobudliwość sieci neuronowych i w ten sposób tłumi napady.

Wskazania: Stosowany w różnych postaciach padaczki, szczególnie przy napadach uogólnionych; stosowany także w psychiatrii jako stabilizator nastroju.

Ważne ryzyko i uwagi: Działania niepożądane mogą obejmować przyrost masy ciała, drżenia, zmęczenie i dolegliwości żołądkowo‑jelitowe; istotne ryzyka to hepatotoksyczność, trombocytopenia i hiperamonemia. Walproinian wiąże się z wysokim ryzykiem teratogennym i może powodować poważne wad rozwojowe oraz zaburzenia neurologicznego rozwoju dziecka; stosowanie w ciąży powinno być rozważane jedynie po starannej ocenie korzyści i ryzyka oraz konsultacji specjalistycznej.

Levetiracetam

Klasa leku: przeciwdrgawkowy (pochodna pirrolidonu).

Mechanizm działania: wpływa na białka pęcherzyków synaptycznych i w ten sposób moduluje uwalnianie neuroprzekaźników, zmniejszając pobudliwość neuronalną.

Wskazania: leczenie różnych typów napadów drgawkowych jako monoterapia lub terapia uzupełniająca w padaczce; często stosowany ze względu na dobrą tolerancję.

Ważne ryzyka i uwagi: częste działania niepożądane to zmęczenie, zawroty głowy i zaburzenia koncentracji; niektórzy pacjenci mogą doświadczać zmian zachowania lub drażliwości. W ciąży profil bezpieczeństwa jest korzystniejszy niż w przypadku niektórych starszych leków przeciwdrgawkowych, jednak wymagana jest indywidualna ocena ryzyka i korzyści oraz ścisłe monitorowanie.

Download PDF

Pacjentka

Pozdrowienie: Szanowny Panie / Szanowna Pani Starszy Lekarzu ………..,

Chciałbym/Chciałabym przedstawić Panią/Pana pacjentkę Beatę Bauer.

Data

27/06/2025

Wiek 37 lat

Waga 73 kg

Wzrost 171 cm

Alergie (słowa kluczowe)

Owoce morza: obrzęk powiek, obrzęk języka, wysypka na brzuchu

Sierść psa: wysypka, świąd

Używki / narkotyki (słowa kluczowe)

Niepaląca od 5 lat (wcześniej ok. 4,5 paczkolat)

Okazjonalnie wódka i piwo (nadmierne spożycie na przyjęciu)

Okazjonalne skręty (15 lat temu, kilka razy)

Wywiad społeczny (słowa kluczowe)

Własna firma zajmująca się projektowaniem stron internetowych

Mieszka z rodziną w mieszkaniu

Syn (4 lata) z ubytkiem przegrody międzyprzedsionkowej

Wywiad rodzinny (słowa kluczowe)

Ojciec: choroba naczyń obwodowych (PAD) (5 lat temu), keratitis lewego oka → przeszczep rogówki (10 lat temu)

Matka: choroba Sudecka (CRPS) po złamaniu dalszego odcinka kości promieniowej (1,5 roku temu)

Leki (słowa kluczowe)

Imodium melt tablets

Maść z kortykosteroidem

Voltaren Dispers 46.5 mg

Historia choroby (pełne zdania)

Pacjentka zgłosiła się do nas, ponieważ około trzy godziny temu nagle wystąpił u niej uogólniony napad toniczno-kloniczny.
Według męża napad trwał nieco poniżej dwóch minut.
Mąż zgłosił, że podczas napadu pacjentka była nieprzytomna.
Stwierdził, że zaobserwował podczas napadu odchylenie oczu ku górze.

Nie wystąpiła nietrzymanie moczu ani stolca, brak pogryzienia języka, brak sinicy, brak upadku ani gorączki.
Jako aurę pacjentka opisała ból głowy i uczucie wewnętrznego niepokoju, które pojawiły się około 1 minuty przed napadem.

Zgłosiła zmęczenie i nerwowość w okresie poudarowym.

Oświadczyła, że zeszłej nocy na weselu dużo piła piwa i wódki. Spała też tylko około czterech godzin.

Historia autonomiczna jest bez szczególnych odchyleń poza trudnościami z zasypianiem z powodu zmartwień rodzinnych. Od pięciu lat występuje zespół jelita drażliwego z naprzemienną biegunką i zaparciami.

Choroby przebyte obejmują zespół jelita drażliwego (kolonoskopia i dalsze badania bez istotnych nieprawidłowości), łojotokowe zapalenie skóry od dzieciństwa, drgawki gorączkowe we wczesnym dzieciństwie, złamanie panewki lewego stawu biodrowego po wypadku podczas wspinaczki (leczenie zachowawcze), zatrucie alkoholowe wymagające leczenia szpitalnego w wieku 20 lat oraz złamanie prawej rzepki po wypadku paralotniowym (bez operacji, utrzymujący się ból kolana).

Ginekologiczne: ostatnia miesiączka 10 dni temu, jedno spontaniczne poród drogami naturalnymi 4 lata temu, brak aktualnych dolegliwości.

Podejrzana diagnoza – rozpoznania różnicowe (pełne zdania)

Informacje kliniczne są zgodne z napadem padaczkowym, najprawdopodobniej wywołanym spożyciem alkoholu i brakiem snu. Do rozpoznań różnicowych należą omdlenie lub psychogenne napady niepadaczkowe (PNES). Należy wykluczyć przyczyny wtórne, takie jak hipoglikemia, zaburzenia elektrolitowe, zakażenia lub guzy.

Dalsze postępowanie – terapia (pełne zdania)

Pacjentka zostanie przyjęta celem dalszej obserwacji i diagnostyki. Zostaną założone dwa dostępy dożylnie, prowadzony będzie monitoring parametrów życiowych oraz wykonane badanie stężenia glukozy we krwi. Ponadto zostaną wykonane badania laboratoryjne, w tym morfologia, elektrolity, parametry nerkowe i wątrobowe, EEG, EKG oraz w razie wskazań obrazowanie czaszki. W przypadku kolejnego napadu zostanie podany lorazepam 4 mg dożylnie.

Podpis
Imię Nazwisko
Z poważaniem

Front

1. Główna dolegliwość/ Formy napadów padaczkowych

• Tonczny: zesztywnienie ciała (zesztywniały)

• Kloniczny: rytmiczne drżenia

• Atoniczny: nagłe zwiotczenie mięśni (całkowicie wiotki)

• Miokloniczny: nagłe, krótkie pojedyncze skurcze

Napady ogniskowe:

• Jednostronne drżenia, zwrot głowy, zaburzenia czucia, zaburzenia mowy, objawy psychiczne

2. Dalsze objawy

3. Stan ponapadowy

2. Utrata przytomności, odchylenie spojrzenia (np. ku górze), nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, tachykardia, sinica, zaciskanie szczęk, ugryzienie języka, upadek, urazy, gorączka, nudności (nausea), wymioty (emesis), zawroty głowy

nie za długie (około 1–2 minut)

3. Zmęczenie, dezorientacja, bóle głowy

4. Aura

4. Ogniskowy objaw neurologiczny, który może być wzrokowy, czuciowy lub ruchowy.

Zjawiska wzrokowe: migotanie, błyski światła, ubytki pola widzenia ** Zaburzenia czuciowe: parestezje, drętwienie ** Zaburzenia mowy: np. problemy ze znajdowaniem słów, bezmowa ** nietypowe zapachy lub odczucia smakowe ** Zmiany emocjonalne: nagły niepokój, pobudzenie ** Ból głowy, ciągnięcie lub uczucie ucisku w jamie brzusznej

5. Czynniki ryzyka padaczki

W wieku dziecięcym (bez dziedzicznych postaci): drgawki gorączkowe, uraz czaszkowo-mózgowy, zakażenia mózgu, upośledzenie umysłowe

W wieku dorosłym: złożone napady częściowe (complex partial seizures)

U około jednej trzeciej możliwe do zidentyfikowania: uraz czaszkowo-mózgowy, zakażenia mózgu, udar, otępienie

6. Czynniki wywołujące

7. Rozpoznania różnicowe

6. Metaboliczne: hipoglikemia (np. przy terapii insulinowej)

Substancje: odstawienie alkoholu, odstawienie benzodiazepin

Psychiczne/fizjologiczne: stres, brak snu

7. Należy rozróżnić, czy był to napad pierwotny (nieprowokowany) czy wtórny (objawowy).

Kalkulacja (synkopa): szybka rekonwalescencja, zwykle bez stanu ponapadowego

Psychogenne napady niepadaczkowe (PNES): zmienne ruchy

8. Badanie fizykalne

• Parametry życiowe + Pomiar glikemii

• Urazy, zwichnięcie barku

• Osłuchiwanie: przyczyny kardiologiczne synkopy

• Status neurologiczny:

• Funkcja nerwów czaszkowych

• Czucie + motoryka

• Badanie dna oka: obrzęk tarczy? Krwawienia?

9. Funkcja nerwów czaszkowych

I – VIII

• N. olfactorius (I): nerw węchowy

• N. opticus (II): nerw wzrokowy

• N. oculomotorius (III), N. trochlearis (IV), N. abducens (VI): nerwy ruchu gałek ocznych

• N. trigeminus (V): czucie twarzy i mięśnie żucia

• N. facialis (VII): mięśnie twarzy, smak

• N. vestibulocochlearis (VIII): słuch i równowaga

9. Funkcja nerwów czaszkowych

IX – XII

• N. glossopharyngeus (IX): smak, odruch połykania

• N. vagus (X): unerwienie przywspółczulne trzewi

• N. accessorius (XI): mięśnie barku i szyi

• N. hypoglossus (XII): ruchy języka

10. Czucie

11. Motoryka

12. Koordynacja

10. Zakres: dotyk, ucisk, ból, temperatura, wibracja, czucie pozycji
Narzędzia: patyczek higieniczny, szpilka neurologiczna/wykałaczka, metal/lód, kamerton (128 Hz)

11. Zakres: siła mięśniowa, napięcie mięśniowe, czynny/pasywny zakres ruchu, odruchy, koordynacja, chód
Młotek neurologiczny, miejsce do chodzenia

12. Próba palec–nos, próba kolano–pięta, Romberg, próba kolano–pięta

Laboratorium

Dalsze postępowanie

Morfologia krwi, glukoza we krwi, elektrolity (sód, potas), czynność nerek (kreatynina, BUN), próby wątrobowe (ALT, AST, fosfataza zasadowa), bilans kwasowo-zasadowy, test na obecność substancji w moczu!! ± β-hCG
EEG (elektroencefalogram)
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych → badanie płynu mózgowo-rdzeniowego
Zmiany przestrzenne (np. guzy) → MRI
Krwotok śródmózgowy → CT

13. Postępowanie w ostrym stanie

• Zabezpieczenie funkcji życiowych zgodnie ze schematem ABCDE (Airway — drożność dróg oddechowych, Breathing — oddychanie, Circulation — krążenie, Disability — zaburzenia świadomości, Exposure — ekspozycja/oględziny)

• Podanie tlenu w przypadku hipoksji

• Ochrona przed urazami

• Podanie leków w celu przerwania napadu:

• Lorazepam lub diazepam dożylnie, midazolam donosowo, czopek z diazepamem

14. Wyobraź sobie: Jak typowo opisał(a)byś napad padaczkowy?

15. Pacjentka zgłosiła się po tym, jak około trzy godziny wcześniej nagle wystąpił u niej uogólniony napad padaczkowy. Według męża napad trwał niecałe dwie minuty. W jego przebiegu pacjentka nie odpowiadała i wystąpiła odchylenie spojrzenia ku górze. Napad rozpoczął się fazą toniczną, charakteryzującą się napięciem i prostowaniem kończyn, po której nastąpiła faza kloniczna z rytmicznymi skurczami mięśni.

15. Wyobraź sobie: Jak typowo opisał(a)byś migrenę?

15. Objawy towarzyszące takie jak nietrzymanie moczu lub stolca, ugryzienie języka, sinica, upadek czy gorączka nie wystąpiły.
Około 15 minut przed zdarzeniem pacjentka odczuwała aurę z bólem głowy i wewnętrznym niepokojem. W stanie poudarowym skarżyła się na nasilone zmęczenie i nerwowość.

Pojęcia potoczne:

1. sztywnienie

2. drgawka

3. nagłe opaść

4. krótkie szarpnięcie / drgnięcie

5. omdlenie

6. odwrócenie oczu / wpatrywanie się w górę

7. niezamierzone oddanie moczu

8. niezamierzone oddanie stolca

Termin fachowy:

1. toniczny

2. kloniczny

3. atonczny

4. miokloniczny

5. Utrata przytomności

6. Odchylenie spojrzenia

7. Nietrzymanie moczu

8. Nietrzymanie stolca

Pojęcia potoczne:

9. przyspieszone bicie serca

10. niebieskawe zabarwienie warg / skóry

11. nudności

12. wymioty

13. senność / wyczerpanie

14. dezorientacja

15. ból głowy

16. zjawisko poprzedzające (auralne)

Termin fachowy:

9. tachykardia

10. sinica

11. nausea

12. emesis

13. fatigue

14. cefalalgia

15. aura

16. Definicja

Napad (skurcz) charakteryzuje się

przejściowymi, ogniskowymi lub uogólnionymi objawami spowodowanymi nieprawidłową, nadmierną lub synchroniczną aktywnością neuronów w mózgu.

➝ Napad nie jest równoważny z epilepsją.

16. Rozpoznanie

17. Epidemiologia

16. Rozpoznanie padaczki ustala się, gdy spełnione jest co najmniej jedno z następujących kryteriów: Dwa lub więcej nieprowokowanych lub refleksyjnych napadów w odstępie większym niż 24 godziny.

17. Epidemiologia:

Szczyt częstości padaczki u dzieci poniżej 5. roku życia.

18. EEG (elektroencefalogram)

Mierzy aktywność elektryczną mózgu

Elektrody na skórze głowy

Pacjent siedzi/leży rozluźniony

Bezbolesne, czas trwania: 20–60 min

Napad padaczkowy:

Fokalny: rytmiczne wyładowania (spiki, ostre fale) w ograniczonym obszarze

Uogólniony: symetryczne, synchroniczne wyładowania → kompleksy spike-wave / polyspike-wave

Interiktycznie: EEG często prawidłowe

19. Profilaktyka napadów

Po konsultacji neurologicznej

Zależnie od sytuacji pacjenta i formy napadów

Przeciwdrgawkowe:

Fokalne: Carbamazepin, Lamotrigin, Levetiracetam

Uogólnione: Valproat (1. Wahl), Lamotrigin, Levetiracetam

Absencje: Ethosuximid (1. Wahl), Valproat, Lamotrigin

20. Status epilepticus

Napad trwa dłużej niż 5 minut lub kilka napadów bez pełnego odzyskania świadomości między nimi (zagrożenie: uszkodzenie mózgu, niedotlenienie)

Zabezpieczenie dróg oddechowych → Zapewnić wentylację

Stabilizować parametry życiowe

Nie wkładać przedmiotów (np. łyżek, szpatułek) do ust

Leczenie farmakologiczne pierwszego rzutu:

Midazolam 0,2 mg/kgKG i.v./i.m. (max. 10 mg)

fachleiterinfo@gmail.com

instagram.com/fachleiterinfo

fachleiterinfo@gmail.com

instagram.com/fachleiterinfo

Download flashcards as PDF

To run an AI simulation, download the PDF with the prompt, then upload it to an AI application such as ChatGPT.

PDF without prompt

PDF with prompt

Search transcript…

Page 1 · 1–20 / 87

LEKARZ: Dzień dobry,
Nazywam się doktor Sauermann.
Dziś pełnię dyżur jako lekarz asystent na oddziale.
Chciałbym przeprowadzić z panią wywiad anamnestyczny.
Jeśli czegoś pani nie zrozumie albo będzie miała pytania, proszę dać znać.
Na początek potrzebuję kilku informacji osobistych, potem możemy kontynuować.
Jak się pani nazywa?

PACJENTKA: Nazywam się Beate Bauer.

LEKARZ: Czy mogłaby pani powoli przeliterować swoje imię i nazwisko?

PACJENTKA: oczywiście,
moje imię: B, E, A, T, E
a moje nazwisko: B, A, U, E, R

LEKARZ: Przede wszystkim chciałbym się dowiedzieć, czy ból lub dolegliwości są dla pani znośne.

PACJENTKA: W tej chwili nie mam dolegliwości, ale około trzy godziny temu miałam napad.

LEKARZ: Ile pani ma lat, pani Bauer?

PACJENTKA: Mam trzydzieści siedem lat.

LEKARZ: Kiedy dokładnie się pani urodziła?

PACJENTKA: Urodziłam się 8 czerwca 1988 roku.

LEKARZ: Jak pani wzrost?

PACJENTKA: Mam sto siedemdziesiąt jeden centymetrów wzrostu.

LEKARZ: Ile pani waży?

PACJENTKA: Ważę około siedemdziesięciu trzech kilogramów.

LEKARZ: Jak nazywa się pani lekarz rodzinny?

PACJENTKA: Moja lekarka rodzinna nazywa się doktor Karla Scholz.

LEKARZ: Czy mogłaby pani dokładniej wyjaśnić, co ma pani na myśli przez „napad”? Czy chodzi o napad drgawek?

PACJENTKA: Tak, dokładnie. Około trzy godziny temu, jeszcze przed śniadaniem, zrobiłam się całkowicie sztywna, a potem mój ramię i stopa gwałtownie drgały. Nie trwało to długo.

LEKARZ: Czy były osoby naoczne, które mogłyby opisać napad?

PACJENTKA: Mój mąż był obecny i opisał wszystko.
Trzymał mnie, inaczej upadłabym na ziemię.

LEKARZ: Jak długo trwał napad?

PACJENTKA: Według mojego męża prawie dwie minuty.

LEKARZ: Czy napad zaczął się nagle czy stopniowo?

PACJENTKA: Napad zaczął się bardzo nagle.
Mój mąż relacjonował, że nagle patrzyłam w przestrzeń.

LEKARZ: Była pani nieprzytomna przez cały napad, czy pamięta pani coś?

PACJENTKA: Nie byłam przytomna.

LEKARZ: Czy podczas napadu doszło do mimowolnego oddawania moczu lub kału?

PACJENTKA: Nie, nie było ani oddawania moczu, ani kału.

LEKARZ: Powiedziano panu/pani, że podczas napadu zacisnęła pani zęby?

PACJENTKA: Nie, wcale nic takiego.

LEKARZ: Czy ugryzła się pani w język?

PACJENTKA: Nie, nie ugryzłam.

LEKARZ: Czy podczas napadu patrzyła pani do góry?

PACJENTKA: Mój mąż powiedział, że moje oczy były całkowicie przewrócone do góry.
Prawie widać było tylko białka.

LEKARZ: Czy skóra podczas napadu zsiniała albo zrobiła się blada (na przykład na wargach lub palcach)?

PACJENTKA: Nie, nic takiego nie było.

LEKARZ: Co miała pani na myśli mówiąc „sztywna”? W jakiej była pani pozycji?

PACJENTKA: Mój mąż opisał napad tak: najpierw byłam całkowicie spięta, jak zamrożona, z wyprostowanymi nogami. Potem zaczęłam niekontrolowanie drgać całym ciałem.

LEKARZ: Pani Bauer, czy przed napadem miała pani jakieś niezwykłe odczucia, na przykład ciągnięcie lub trzepotanie w żołądku, nagły lęk lub ból głowy?

PACJENTKA: Byłam przed śniadaniem w toalecie, kiedy nagle poczułam wewnętrzne niepokój i ból głowy.

LEKARZ: Jak długo trwały te objawy przed napadem?

PACJENTKA: Dolegliwości pojawiły się około 15 minut przed napadem.

Page 2 · 21–40 / 87

LEKARZ: Czy przed napadem miała pani zaburzenia widzenia, jak migotanie, błyski lub ubytek pola widzenia?

PACJENTKA: Nie, nie miałam takich zaburzeń widzenia.

LEKARZ: Czy odczuwała pani zapachy lub smaki, których normalnie nie ma?

PACJENTKA: Nie, nie czułam niczego niezwykłego ani w zapachu, ani w smaku.

LEKARZ: Czy miała pani mrowienie lub drętwienie?

PACJENTKA: Nie, tego nie odczułam.

LEKARZ: Czy przed napadem miała pani uczucie osłabienia lub nagłego braku sił — na przykład w jakimś ramieniu lub nodze?

PACJENTKA: Nie, wcześniej nie czułam osłabienia.

LEKARZ: Czy tuż przed zdarzeniem odczuwała pani zawroty głowy, ściemnienie przed oczami lub zimny pot?

PACJENTKA: Nie, nic takiego.

LEKARZ: Czy straciła pani przytomność stojąc lub siedząc?

PACJENTKA: Nie, nie upadłam.

LEKARZ: Czy tuż przed napadem odczuwała pani przyspieszone bicie serca, kołatanie lub nieregularne uderzenia serca?

PACJENTKA: Nie, nic z tych rzeczy.

LEKARZ: Czy ma pani znane problemy z sercem, zaburzenia rytmu serca lub czy może pani nosi rozrusznik serca?

PACJENTKA: Nie, nic niepokojącego w tym względzie.

LEKARZ: Czy w przeszłości miała pani problemy psychiczne — na przykład lęki lub ataki paniki?

PACJENTKA: Nie, czegoś takiego do tej pory nie miałam.

LEKARZ: Czy może pani pomyśleć o jakimś konkretnym wyzwalaczu, na przykład lekach, chorobach lub czymś konkretnym?

PACJENTKA: Wie pan, doktorze, wczoraj wieczorem na weselu piłam różne alkoholowe napoje.
Czy może to być przyczyną?

LEKARZ: Może tak być, jednak to nie jedyna możliwa przyczyna.
Powinniśmy najlepiej kontynuować rozmowę, aby rozważyć wszystkie możliwości i je wykluczyć lub potwierdzić.
Jakie rodzaje alkoholu pani piła?
Piwo, wino, wódka czy szampan?

PACJENTKA: Piwo i wódka.

LEKARZ: Ile pani wypiła?

PACJENTKA: Dokładnie nie potrafię powiedzieć, ale byłam całkowicie skacowana.

LEKARZ: Jak pani się czuła po napadzie?

PACJENTKA: Z jednej strony byłam zmęczona, z drugiej boję się, że to się powtórzy.

LEKARZ: Rozumiem pani obawy, dlatego zajmiemy się tym od razu.
Czy miała pani kiedyś podobny napad, czy to zdarzyło się po raz pierwszy?

PACJENTKA: Rodzice mówili mi, że w wieku jednego-dwóch lat miałam gorączkowy napad, który wtedy leczono czopkiem.
Odtąd nie miałam innych napadów.

LEKARZ: Czy ma pani gorączkę, nocne poty, dreszcze lub nagłe pocenie się?

PACJENTKA: Nic.

LEKARZ: Czy ma Pani nudności?
Czy Pani wymiotowała?

PACJENTKA: Nic.

LEKARZ: Jaki ma Pani apetyt?

PACJENTKA: W tej chwili nie mam apetytu, ale zasadniczo lubię jeść wszystko.

LEKARZ: Czy w ostatnim czasie schudła Pani lub przytyła niezamierzenie?

PACJENTKA: Nie, nic niepokojącego. Ale wie pan, doktorze, chciałabym też zgubić kilka kilogramów.
Jak mogę to osiągnąć?

LEKARZ: Najpierw chcę powiedzieć, że Pani wskaźnik BMI mieści się w zakresie normy – to oznacza, że jak dotąd wszystko Pani robiła dobrze.
Jeśli mimo to chciałaby Pani schudnąć, najlepiej zacząć od odpowiedniej diety.
O tym możemy porozmawiać później bardziej szczegółowo.

PACJENTKA: Dziękuję za tę uwagę.

LEKARZ: Czy ma Pani trudności z zasypianiem lub z utrzymaniem snu?

PACJENTKA: Czasami dużo się zamartwiam i wtedy trudno mi zasnąć. Ale wczoraj po prostu za późno wróciliśmy do domu. Chyba spałam tylko około czterech godzin.
Jeśli piję herbatę ziołową, to pomaga w pewnym stopniu.

LEKARZ: O czym się Pani dużo martwi?

PACJENTKA: Wie pan, doktorze, mój syn Stefan urodził się z dziurą w sercu. Nie może łatwo bawić się z innymi dziećmi i to mnie martwi. Poza tym ostatniej nocy spałam tylko około czterech godzin.

Page 3 · 41–60 / 87

LEKARZ: Rozumiem. Ile lat ma Pani syn?

PACJENTKA: Ma cztery lata.

LEKARZ: Gdzie znajduje się ta dziura – między komorami czy między przedsionkami?

PACJENTKA: Dziura znajduje się między przedsionkami.

LEKARZ: Czy pamięta Pani, jak i kiedy dokładnie postawiono diagnozę?

PACJENTKA: Rozpoznanie postawiono, gdy mój syn miał około roku, ponieważ często był apatyczny i słabo przybierał na wadze.

LEKARZ: Jakie leczenie dotychczas przeprowadzono?

PACJENTKA: Do tej pory przeprowadzano regularne kontrole u kardiologa dziecięcego.
Operacja nie była do tej pory konieczna.

LEKARZ: Czy ma Pani trudności z wypróżnianiem lub oddawaniem moczu?

PACJENTKA: Od około pięciu lat cierpię na zespół jelita drażliwego. Czasami mam biegunkę, czasami zaparcia.

LEKARZ: Jak długo trwa każda faza?

PACJENTKA: To jest różnie.
Czasami faza trwa tylko dzień lub dwa, czasami zaś tydzień.
Pięć lat temu miałam kolonoskopię i kilka badań laboratoryjnych, ale wyniki były prawidłowe.

LEKARZ: Czy ma Pani też bóle brzucha lub wzdęcia?

PACJENTKA: Tak, często mam bóle w podbrzuszu – najczęściej po wypróżnieniu robi się lepiej.

LEKARZ: Jak opisałaby Pani te bóle?

PACJENTKA: Takie skurczowe, jakby brzuch się zaciskał.

LEKARZ: Jakie zabiegi lecznicze dotychczas stosowano?

PACJENTKA: W razie potrzeby biorę Imodium-Schmelztabletten.

LEKARZ: Czy cierpi Pani na choroby przewlekłe, takie jak nadciśnienie, cukrzyca lub podwyższony poziom tłuszczów we krwi?

PACJENTKA: Od dzieciństwa mam nawracające problemy skórne za uszami i na brwiach, szczególnie zimą.
Mam suchą i łuszczącą się skórę.

LEKARZ: Czy inne części ciała też są objęte?

PACJENTKA: Tylko wymienione miejsca.

LEKARZ: Czy ma Pani może astmę lub katar sienny?

PACJENTKA: Nie, tego nie mam.

LEKARZ: Jakie leczenie Pani stosuje przeciwko temu?

PACJENTKA: W razie potrzeby używam maści z kortyzonem.
Poza tym osiem lat temu miałam poronienie.

LEKARZ: Czy pamięta Pani, w którym tygodniu ciąży to się stało i czy była znana jakaś przyczyna?

PACJENTKA: Tak, to stało się w dziesiątym tygodniu ciąży.
Dokładnej przyczyny jednak nie stwierdzono.

LEKARZ: Jak odbył się poród – naturalny czy przez cesarskie cięcie?

PACJENTKA: Naturalny.

LEKARZ: Czy w trakcie ciąży wystąpiły komplikacje?

PACJENTKA: Nie, żadnych powikłań.

LEKARZ: Czy ma Pani jeszcze inne choroby?

PACJENTKA: Dziesięć lat temu miałam wypadek paralotniowy i wówczas złamałam prawą rzepkę.
Powinnam była mieć operację, ale wtedy odmówiłam – po prostu się jej bałam.

LEKARZ: Dobrze rozumiem Pani obawy.
Mimo to powinna Pani wiedzieć, że takie złamanie bez odpowiedniego leczenia może mieć długotrwałe i być może nieodwracalne konsekwencje.
Ostateczna decyzja należy oczywiście do Pani – ale ważne jest pełne poinformowanie, aby mogła Pani podjąć świadomą decyzję.
Chętnie Pani w tym pomogę.

PACJENTKA: Dziękuję bardzo, panie doktorze.
Chciałam jeszcze dodać: od czasu wypadku mam bóle kolana – szczególnie po obciążeniu, na przykład podczas jazdy na rowerze.
Dlatego stosuję doraźnie Voltaren Dispers.

LEKARZ: W jakim stężeniu/ dawkowaniu Pani go przyjmuje?

PACJENTKA: Na opakowaniu jest 46,5.

LEKARZ: Ważne jest, aby Pani wiedziała: jeśli kiedykolwiek mogłaby Pani zajść w ciążę, takie środki przeciwbólowe nie powinny być stosowane.
Poza tym wskazane byłoby, aby przyjmowała Pani dodatkowo lek osłaniający żołądek, na przykład Omeprazol.
Czy ma Pani również ograniczenia ruchomości?

PACJENTKA: Dziękuję, panie doktorze, za tę uwagę.
W zasadzie nie, ale nie mogę już obciążać prawego kolana tak jak kiedyś.

LEKARZ: Dlaczego stosuje Pani taką postać leku?

PACJENTKA: Przyjmowanie go jako roztworu do picia jest dla mnie wygodniejsze i mam wrażenie, że działa szybciej.

Page 4 · 61–80 / 87

LEKARZ: Czy jest jeszcze coś, o czym chciałaby Pani wspomnieć?

PACJENTKA: Sześć lat temu miałam wypadek podczas wspinaczki.
Wtedy złamałam panewkę lewego stawu biodrowego, ale leczono mnie bez operacji.

LEKARZ: Z jakiej wysokości Pani spadła?

PACJENTKA: Z około trzech metrów wysokości.

LEKARZ: Czy mogłaby Pani nieco dokładniej opisać przeprowadzone leczenie?
Czy ma Pani obecnie jakieś dolegliwości, na przykład ból?

PACJENTKA: Wówczas leczono staw biodrowy oszczędzającym trybem i fizjoterapią, nie była potrzebna operacja.
Obecnie czasami mam jeszcze niewielkie bóle przy większym obciążeniu, ale w codziennym życiu radzę sobie dobrze.

LEKARZ: Czy przyjmuje Pani jeszcze inne leki, roślinne lub chemiczne?

PACJENTKA: To wszystko.

LEKARZ: Czy ma Pani receptę na swoje leki?

PACJENTKA: Tak, mam.

LEKARZ: Czy pamięta Pani, kiedy była ostatnia miesiączka?

PACJENTKA: Tak, to było około dziesięć dni temu.

LEKARZ: Czy Pani cykle są zwykle regularne?

PACJENTKA: Zazwyczaj wszystko przebiega normalnie.

LEKARZ: Czy towarzyszą temu dolegliwości, na przykład obfitsze krwawienia lub bóle?

PACJENTKA: Nie, właściwie nic szczególnego.

LEKARZ: Czy jest Pani w pełni zaszczepiona, tzn. czy otrzymała Pani wszystkie szczepienia od dzieciństwa?

PACJENTKA: Myślę, że miałam wszystkie szczepienia ochronne w dzieciństwie. Na pewno wiem, że byłam trzy razy zaszczepiona przeciw Covid i w zeszłym roku dostałam też szczepionkę przeciw grypie.

LEKARZ: Czy ma Pani znane alergie lub nietolerancje, na przykład na pokarmy, leki, zwierzęta lub inne substancje?

PACJENTKA: Trzy lata temu we Francji zjadłam owoce morza, między innymi krewetki i kraby.
Po tym nagle spuchła mi powieka, język i pojawiła się wysypka na brzuchu.
Dlatego musiałam być leczona zastrzykami domięśniowymi w przychodni.
Reaguję też uczuleniem na włosy psów.

LEKARZ: Jak objawia się Pani alergia?

PACJENTKA: U mnie alergia objawia się swędzącą skórą i wysypką na dłoniach.

LEKARZ: Co Pani z tym robi?

PACJENTKA: Perskie przysłowie mówi: dystans buduje przyjaźń.
Zawsze zachowuję dystans.

LEKARZ: Czy pali Pani papierosy?
Ile papierosów pali Pani dziennie i od kiedy?

PACJENTKA: Od pięciu lat jestem niepaląca.
Wcześniej przez 9 lat paliłam pół paczki dziennie.

LEKARZ: To wspaniale, że zdecydowała się Pani rzucić palenie.
Czy może mi Pani opowiedzieć, co Panią do tego zmotywowało?

PACJENTKA: Pięć lat temu u mojego ojca stwierdzono zaburzenia krążenia w nogach.
Lekarz powiedział, że były spowodowane paleniem.
Gdy chodzi szybko lub pokonuje dłuższy odcinek pieszo, odczuwa ból w nogach i musi zrobić przerwę.
W związku z tym rzuciłam palenie.

LEKARZ: Czy pije pani alkohol?
Jakiego rodzaju?
Ile?

PACJENTKA: Tylko przy okazjach, jak święta czy imprezy, różne rodzaje – niestety najczęściej trochę za dużo.

LEKARZ: Czy zdarzyło się kiedyś, że z powodu nadmiernego spożycia alkoholu miała pani objawy zatrucia?

PACJENTKA: Miałam raz, kiedy miałam 20 lat, wtedy przez jeden dzień byłam w szpitalu.
Ale nie pamiętam już dokładnie.

LEKARZ: Czy mogę zapytać, czy kiedykolwiek używała pani narkotyków?

PACJENTKA: Tak, kilka razy paliłam jointy.

LEKARZ: Kiedy to było i jak często mniej więcej?

PACJENTKA: To było około 15 lat temu, mniej więcej pięć do dziesięciu razy.

LEKARZ: Uprawia pani regularnie sport?
Jaki rodzaj i jak często?

PACJENTKA: Przede wszystkim pływam, bo moje kolano dzięki temu nie jest tak obciążone. Robię to mniej więcej dwa razy w tygodniu.

LEKARZ: Jaki jest pani zawód?

PACJENTKA: Jestem właścicielką firmy zajmującej się projektowaniem stron internetowych.