Niedoczynność tarczycy — Objawy, diagnostyka, leczenie

Powitanie

Dzień dobry, szanowny Profesorze Doktorze …,

Chciałbym teraz przedstawić pacjenta Dietera Nuhra.

Ma 47 lat, 181 centymetrów wzrostu i waży około 87 kg. Wskaźnik masy ciała (BMI) wynosi 26,5 kg/m² i mieści się więc w zakresie lekkiej nadwagi.

i mieści się więc w zakresie łagodnej nadwagi.

Główny problem / historia obecnej choroby osłabienie i brak energii obecne od trzech miesięcy.
Według jego relacji przebieg był stopniowo postępujący i nasilił się szczególnie w ciągu ostatnich czterech tygodni.

Występują nietolerancja zimna, obniżony nastrój, łysienie, rozszczepione paznokcie, trudności z koncentracją, chrypka, bradykinezja oraz osłabienie mięśni proksymalnych.
Ponadto w ciągu ostatnich dwóch miesięcy przybrał około dwóch kilogramów pomimo braku apetytu .

Zaznaczył też, że od dawna cierpi na zaparcia które nie tylko nasiliły się ostatnio, ale też nie odpowiadają już na podawanie laktulozy.

Zgłaszał, że już sześć miesięcy temu odczuwał zmęczenie, w kontekście możliwego zespołu bezdechu sennego związanego z polipem nosa, który rozpoznał laryngolog.
Wówczas prawdopodobnie był leczony sprayem z mometazonem, co spowodowało poprawę o około 30–40%. Odrzucił operację.

Następujące dolegliwości wykluczono: myśli i wrażenia negatywne, samookaleczenia, bladość, zawroty głowy, cechy obrzęku śluzowatego (obrzęk powiek lub obrzęk okołaprotowy), tachykardia, duszność, dysfagia, odynofagia, wole a także szyjna limfadenopatia.

Oświadczył, że nie odwiedzał lekarza, ponieważ nie miał ani chęci, ani energii.
Nie podał informacji dotyczących spożycia jodu.

Wywiad autonomiczny

Wywiad autonomiczny jest nieistotny, poza zaparciami.

(Uwaga: pacjenci z zespołem bezdechu sennego (szczególnie obturacyjnym bezdechem sennym, OSA) często nie mają subiektywnych skarg dotyczących snu nocnego.)

Wywiad chorób przebyłych

Znane są u niego następujące schorzenia:

Od trzech lat cierpi na bóle głowy typu napięciowego które trwają średnio 1,5 godziny i występują około raz w miesiącu. bóle głowy, które trwają średnio 1,5 godziny i występują około raz w miesiącu.

Dodatkowo występuje łojotokowe łuszczenie skóry, które według pacjenta nasila się pod wpływem stresu.

Wcześniejsze zabiegi chirurgiczne

Trzy lata temu wykonano bilateralną blefaroplastykę w celu usunięcia „worków” pod oczami z powodów estetycznych; wynik estetyczny oceniany jest jako zadowalający.

Ma stan po złamaniu trzeciego kręgu szyjnego w wyniku upadku z około trzech metrów podczas wspinaczki; od tego czasu od około dziesięciu lat cierpi na przewlekły ból szyi.

Uwaga: Gdy oświadczenie można obiektywnie potwierdzić badaniem lekarskim – na przykład poprzez widoczne blizny – użycie trybu oznajmującego jest właściwe. (W egzaminie specjalistycznym nie przeprowadza się badania fizykalnego.)

Ginekologia

——————————–

Leki

Pacjent obecnie przyjmuje następujące leki zgodnie z zaleceniem:

• Aspirynę 500 mg w razie potrzeby

• Laktulozę syrop, w razie potrzeby

• Ibuprofen 400 mg, w razie potrzeby

• Feksofenadynę 120 mg, w razie potrzeby

Dodatkowo używa szamponu z ketokonazolem.

———————-

spray NASONEX

Uwaga: Gdy oświadczenie można obiektywnie potwierdzić obserwacją lekarza – na przykład za pomocą recepty – użycie trybu oznajmującego jest właściwe.

Alergie

Jest uczulony na włosie końskie, co objawia się kaszlem i pokrzywką . Leczy się to feksofenadyną 120 mg i noszeniem maski. Ma też alergię na diklofenak z pojawieniem się pokrzywki.

Używanie substancji / narażenia toksyczne

Od pięciu lat jest niepalący po skutecznej terapii warenicliną; wcześniej palił około 20 pacco-lat . Chrypka, która wtedy występowała, znacznie się poprawiła. Pije też około jednego kufla piwa tygodniowo i używał tzw. grzybów magicznych raz lub dwa razy.

Wywiad społeczny

Pracuje jako doradca podatkowy w Bawarskim Ministerstwie Finansów i jest po raz drugi żonaty. Mieszka z rodziną w mieszkaniu. Ma także 9-letniego syna, który od urodzenia jest ciężko niepełnosprawny. Wykonano u niego tracheostomię ze względów długotrwałej wentylacji. Często też rozwija zapalenia płuc i odleżyny.
Według jego relacji prawdopodobną przyczyną jest niedotlenienie okołoporodowe.

Wywiad rodzinny

Jego ojciec ma 68 lat i choruje na chorobę Addisona, która jest leczona farmakologicznie hydrokortyzonem.
Jego matka zmarła w wieku 55 lat z powodu nagłej śmierci sercowej wywołanej asystolią zmarła; cierpiała także na bielactwo.
Nie ma zwierząt i ostatnio nie podróżował.

Podejrzenie i rozpoznania różnicowe

Moim zdaniem anamneza — w szczególności przyrost masy ciała pomimo braku apetytu, nietolerancja zimna i nasilone zaparcia — najprawdopodobniej wskazuje na niedoczynność tarczycy. Może ona wystąpić pierwotnie , na przykład w wyniku choroby Hashimoto, niedoboru jodu, podostrego zapalenia tarczycy, radioterapii okolicy szyi lub przyjmowania litu, albo wtórnie, spowodowana chorobami przysadki lub podwzgórza.

Należy wykluczyć anemię badaniem morfologii krwi, a w razie potrzeby także panel żelazowy .

Przy pierwszym kontakcie należy najpierw wykluczyć przyczyny organiczne, zanim rozważy się genezę depresyjną. Jednak objawy przedstawione tutaj, takie jak nietolerancja zimna, łysienie, łamliwość paznokci i postępujące zaparcia przemawiają przeciwko depresji.

Niewydolność serca należy rozważyć u starszych pacjentów z dusznością i bólem w klatce piersiowej, szczególnie na tle wielu czynników ryzyka miażdżycowego.

W rozpoznaniu różnicowym możliwa jest także niewydolność nadnerczy; oczekiwalibyśmy wówczas objawów takich jak łaknienie soli, utrata masy ciała, niedociśnienie, przebarwienia skóry i dolegliwości żołądkowo‑jelitowe.

Postępowanie diagnostyczne

badanie fizykalne

Po zebraniu wywiadu wykonuje się dokładne badanie fizykalne. Zaczynamy od rejestracji parametrów życiowych (częstość akcji serca, ciśnienie krwi, częstość oddechów, saturacja i temperatura ciała). Następnie przeprowadza się ukierunkowane badanie rozpoczynając od oglądu. W niedoczynności tarczycy zwykle widoczne są sucha, „ciastowata” skóra, cienkie kruche włosy oraz łysienie. Dodatkowo można zauważyć obrzęk śluzowaty, obrzęk powiek, szorstki i ochrypły głos, obniżony nastrój oraz brak energii.

W badaniu palpacyjnym tarczyca może być nieznacznie powiększona lub guzkowata, natomiast typowy jest obrzęk niezanikający przy ucisku.

W osłuchu często stwierdza się bradykardię. Ponadto mogą występować opóźnione odruchy, zwłaszcza opóźnione rozluźnianie mięśni, oraz zespół cieśni nadgarstka.

U kobiet należy dopytać o zaburzenia miesiączkowania oraz czas trwania i nasilenie krwawień.

Utrata libida jest znanym objawem niedoczynności tarczycy.

Ze względu na podejrzenie niedoczynności tarczycy poproś pacjenta siedzącego, aby odchylił głowę do tyłu w celu obejrzenia szyi. Następnie stań za pacjentem i palpacyjnie zbadaj tarczycę obiema rękami. Pacjent powinien trzymać głowę prosto i nie podnosić brody. Umieść kciuki na karku pacjenta i palpacyjnie badaj pozostałymi palcami, zaczynając od cieśni i przesuwając się bocznie. Poproś pacjenta o przełknięcie podczas badania palpacyjnego.

(Tarczyca ma około 4 centymetrów długości, 2 centymetrów szerokości i 1 centymetra grubości.)

Fluktuacje przy palpacji tarczycy mogą wskazywać na przemianę torbielowatą. Tkliwość może sugerować ostry proces zapalny, taki jak zapalenie tarczycy. Zmiana nowotworowa tarczycy często charakteryzuje się szczególnie twardym powiększeniem. W osłuchu szmer przepływu i drżenie mogą wskazywać na nadczynność tarczycy, gdzie przepływ krwi przez gruczoł jest zwiększony.

Badania laboratoryjne

W celu oceny wykonalibyśmy małe badanie krwi, białko C‑reaktywne (CRP), odczyn Biernackiego (OB), TSH i wolna T4 oraz przeciwciała tarczycowe – przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (przeciwciała TPO) i przeciwciała przeciwtarczycowe przeciwko tyreoglobulinie (przeciwciała TG) –.

Dalsza diagnostyka

Elektrokardiogram

W nadczynności tarczycy wykonuje się EKG w celu wykrycia zaburzeń rytmu serca.

Aspiracja cienkoigłowa

Konkretnie aspirację cienkoigłową wykonuje się, gdy w badaniu USG stwierdza się lite guzki o sonograficznych cechach złośliwości (np. mikrozwapnienia, nieostre brzegi, obszary hipoechogeniczne) lub gdy guzek zwiększa swoje rozmiary.

Najpierw miejsce dezynfekuje się, następnie cienką igłą wprowadza się przez skórę do podejrzanej warstwy tkanki. Pobiera się próbki tkankowe i bada w laboratorium pod kątem ewentualnych zmian patologicznych. Zabieg zwykle wykonuje się w znieczuleniu miejscowym.

Wynik jest zwykle dostępny po kilku dniach, ale może się nieco opóźnić przy dodatkowych analizach lub wysłaniu do laboratorium referencyjnego.

Scyntygrafia:

Wskazanie do scyntygrafii tarczycy przy podejrzeniu autonomicznego gruczolaka, wieloogniskowej autonomii lub w celu wyjaśnienia czynnościowego statusu guzków tarczycy.

Jeżeli obszary tarczycy wykazują zwiększone wychwyty radiotraceru, nazywa się je guzkami gorącymi. Mogą wskazywać na nadczynność, jak np. przy autonomii czynnościowej (gruczolak autonomiczny lub wieloogniskowa autonomia).

Guzki zimne natomiast wychwytują mniej lub wcale znacznika i mogą wskazywać na złośliwość. Często wymagają dalszej diagnostyki.

Scyntygrafia jest metodą obrazowania medycyny nuklearnej, w której stosuje się substancje promieniotwórcze (leki radiotwórcze) do oceny czynności i metabolizmu tkanek i narządów. Radiotracer podaje się dożylnie. Obrazy wykonuje się przy użyciu kamery gamma ukazującej aktywność znacznika.

Ultrasonografia tarczycy

USG tarczycy wykonuje się w celu oceny guzków, torbieli lub zmian wyglądających na złośliwe. Ocenia się wielkość i kształt tarczycy, echogeniczność (jednorodna – bez odchyleń lub niejednorodna – np. w zapaleniu tarczycy, wolem lub raku), charakterystykę guzków pod względem liczby, rozmiaru, kształtu, brzegów (regularne lub nieostre) i struktury wewnętrznej (litowe, torbielowate lub mieszane) oraz obecność mikrozwapnień (sugestywnych dla zmian złośliwych).

Najpierw nakłada się specjalny żel, aby zoptymalizować przewodzenie fal dźwiękowych. Następnie głowicę USG przykłada się nad tarczycą. Badanie jest bezbolesne, trwa około 20 minut i nie wymaga specjalnego przygotowania.

Leczenie

L‑tyroksyna jest hormonem tarczycy stosowanym w niedoczynności tarczycy w celu uzupełnienia niedoboru endogennej tyroksyny. Zwiększa metabolizm, reguluje wzrost i bilans energetyczny oraz wspiera funkcje układu sercowo‑naczyniowego. Możliwe działania niepożądane to kołatania serca (kołatanie serca), utrata masy ciała, zaburzenia snu, wzmożona nerwowość i drżenia mięśni. L‑tyroksynę najlepiej przyjmować rano na czczo.

Dawkowanie lewotyroksyny ustala się indywidualnie, w zależności od rozpoznania, wieku, masy ciała i stanu zdrowia (np. u młodszych pacjentów 1,5 µg/kg masy ciała na dobę.
U osób starszych lub w obecności chorób serca dawę należy w razie potrzeby zmniejszyć o połowę).

Pacjentów należy początkowo monitorować co 6–8 tygodni wizytami lekarskimi i oznaczeniami TSH, aż osiągnięta zostanie kliniczna eutyreoza i wartość TSH się unormuje.

Choroba Hashimoto zwykle wymaga terapii do końca życia.

Powszechne nazwy handlowe:

• Euthyrox®

• L‑Thyroxin Henning®

• L‑Thyroxin Aristo®

• L‑Thyroxin HEXAL®

Operacja

Wole z dolegliwościami mechanicznymi (np. duszność, dysfagia, odchylenie tchawicy)

Podejrzenie raka tarczycy

Powikłania

U dzieci i młodzieży powikłania często ujawniają się jako opóźnienie wzrostu i upośledzenie funkcji poznawczych, podczas gdy u osób starszych głównie grożą powikłania sercowo‑naczyniowe.

Dodatkowe

Imiona:
Valentin Peters, Alexander Bauermann, Toni Kroos, Rita Süßwuht, Johannes Schäffner, Marc Rhode, Karl May

Zawody:
Urzędnik, administracja zamku, sekretarka

Szczegóły:

Pacjent natychmiast zgłosił, że miał myśli samobójcze. Jego żona usłyszała podczas rozmowy telefonicznej z pastorem, że już nie chce żyć i zamierza się zabić. Dlatego przywiozła go do szpitala i teraz czeka na niego w poczekalni. Powiedział, że uzyskał te skargi od brata za pośrednictwem jego kontaktów Captagon (Fenetyllina) otrzymano.
(Uwaga: Poważne myśli samobójcze są wskazaniem do przyjęcia na oddział.)

Pacjent zgłosił: „Nie mogłem już zapiąć kołnierzyka koszuli (z powodu wola).” Po operacji brałem tyroksynę przez 3 miesiące, ale przerwałem ją sam z powodu silnych skutków ubocznych.
(brakujące pytanie, Co ma Pan na myśli przez skutki uboczne?)
Zgłosił także, że nie radzi sobie już z obowiązkami w pracy, a koledzy uważają go za leniwego.
Według pacjenta była ona także leczona ambulatoryjnie przez lekarza rodzinnego na kwartał temu i nigdy jej nie badał, a mimo to zdiagnozowano depresję.
Zaburzenia koncentracji (zapominam rzeczy podczas zakupów) + obrzęk twarzy

Jego żona skarży się, że zawsze zasypia, gdy oglądają razem seriale.

Wywiad chorobowy przeszły:
Tyreoidektomia → Niedoczynność tarczycy
Złamanie ramienia podczas jazdy na łyżwach
Złamanie kości piętowej, złamanie kości łódeczkowatej
Leukoplakia
Karkoból związany z pracą
W dzieciństwie miał odwarstwienie siatkówki i dziś nosi okulary z powodu dużej krótkowzroczności.
Nadciśnienie tętnicze od trzech lat.
Przeszła operację z powodu mięśniaków dwa lata temu i operację powiek trzy lata temu.
Endoskopia: polipektomia
Wazektomia
Ropień pachowy osiem lat temu.

Ginekologia:
—————————-

Leki:
Podał mi numer telefonu lekarza rodzinnego, ponieważ nie pamiętał nazwy leku na nadciśnienie.
L‑tyroksyna
Olej lawendowy (pół opakowania)
Kapsułki Lasea
Tabletki z kofeiną – 2–3 (w pracy)

Alergie:
Diklofenak: obrzęk powieki
Alergia na midazolam (z wstrząsem anafilaktycznym)
Kurz domowy z objawami kichania i łzawienia
Paracetamol z objawami wysypki

Narkotyki:
Kokaina
Wywiad rodzinny:

Ojciec: reumatyzm (RZS!), Arcoxia 90 mg tabletki powlekane
Matka zmarła na raka piersi.
Córka: nietrzymanie moczu
Syn: zespół Downa, wrodzona encefalopatia
1 syn (mukowiscydoza)
Ojciec zmarł na raka oskrzela

Pytania

1. Czy potrzebuję operacji?
Na razie nie możemy tego stwierdzić na pewno. Musimy najpierw wykonać dalsze badania, aby ustalić dokładną przyczynę i ciężkość nadczynności tarczycy. Następnie omówimy wyniki w zespole i wspólnie zdecydujemy o najlepszym postępowaniu terapeutycznym. Jednak jeśli występuje powiększona tarczyca (wole), guzki podejrzane o złośliwość lub niewystarczająca kontrola nadczynności, może być konieczna operacja lub leczenie radiojodem.

2. Co oznacza substytucja hormonów?
Substytucja hormonów odnosi się do leczenia medycznego, w którym brakujące lub niedostatecznie wytwarzane hormony są uzupełniane lekami, np. w niedoczynności tarczycy lewotyroksyną.

3. Dlaczego całkowite T4 i T3 są mniej wiarygodne niż wolne T3 i T4?
Chociaż całkowite poziomy T4 i T3 zmieniają się wraz ze zmianami globuliny wiążącej tyreksynę (TBG), wolne stężenia tych hormonów we krwi pozostają stałe.

4. Dlaczego badania wolnego T3 w surowicy są mniej wiarygodne niż badania wolnego T4?
Badania wolnego T3 w surowicy są mniej wiarygodne niż badania wolnego T4 ze względu na niskie stężenia krążącego wolnego T3.

5. Dlaczego kiedyś w Bawarii często występowało wole?
Główną przyczyną była niedobór jodu w diecie. Gleby i wody w wielu częściach Bawarii (szczególnie w regionie Alp) mają niską zawartość jodu.

6. Jak serce może nagle przestać bić?
Serce może nagle przestać bić — nazywa się to nagłą śmiercią sercową — i zwykle występuje z powodu ciężkiego zaburzenia elektrycznego serca, szczególnie migotania komór.

7. Czy może mi Pan przepisać marihuanę?
Najpierw chciałbym wiedzieć, dlaczego chce Pan marihuanę. Możemy omówić sytuację szczegółowo i przeanalizować wszystkie opcje. Marihuana nie jest jedynym rozwiązaniem. Chcę podkreślić, że w wielu przypadkach wady przewyższają korzyści.

8. Jakie powikłania może powodować używanie marihuany u młodszych i starszych osób?
Używanie marihuany może prowadzić do zaburzeń poznawczych, zaburzeń psychiatrycznych (np. lęk, psychozy) i problemów z koncentracją u młodszych osób; u starszych zwiększa ryzyko upadków, powikłań sercowo-naczyniowych i zamętu poznawczego, między innymi.

9. Jakie powikłania mogą wystąpić przy operacjach w okolicy szyi?
Operacje w obrębie szyi wiążą się z różnymi ryzykami, w tym uszkodzeniem nerwów (np. nerwu krtaniowego wstecznego z porażeniem fałdów głosowych), naczyń krwionośnych, infekcjami, krwawieniem pooperacyjnym, a także zaburzeniami połykania lub głosu.

10. Co oznaczają asthenia i adynamia?
Asthenia oznacza osłabienie lub brak siły. Asthenia często występuje jako objaw towarzyszący innym chorobom, takim jak infekcje, lub powstaje jako skutek uboczny niektórych leków. Może też wynikać ze złego stylu życia, braku snu lub braku aktywności fizycznej.
Adynamia odnosi się do ogólnego wyczerpania lub wyraźnego braku siły i chęci działania.

11. Jak leczy się depresję?

Po potwierdzeniu rozpoznania leczenie depresji zwykle prowadzi się farmakologicznie i/lub psychoterapeutycznie. W terapii farmakologicznej przede wszystkim selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) takie jak citalopram lub sertralina, a także inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) takie jak wenlafaksyna są stosowane.

12. Czy dzieci z zespołem Downa mogą uczęszczać do zwykłej szkoły jak inne dzieci?

Tak, wiele dzieci z zespołem Downa uczęszcza do szkół ogólnodostępnych, zwłaszcza jeśli mają łagodną postać niepełnosprawności intelektualnej. Warunkiem są indywidualny plan wsparcia oraz w razie potrzeby asystent szkolny. W Niemczech istnieje też koncepcja edukacji włączającej, która umożliwia uczniom z niepełnosprawnościami uczęszczanie do szkół ogólnych. W innych przypadkach bardziej odpowiednia może być szkoła specjalna skoncentrowana na rozwoju intelektualnym.

13. Jaka jest różnica między myomektomią a histerektomią?

W myomektomii chirurgicznie usuwa się jedynie mięśniaki (łagodne guzki mięśnia macicy), zachowując macicę — jest to szczególnie ważne, gdy pożądana jest płodność.

W histerektomii natomiast usuwa się całą macicę, co uniemożliwia zajście w ciążę. Operacja ta wykonywana jest np. przy dużych mięśniakach, obfitych krwawieniach lub nowotworach, gdy inne terapie są niewystarczające.

14. Jak pobiera się krew i jakie urządzenia się stosuje?

Do pobrania krwi zwykle nakłuwa się żyłę — najczęściej w zgięciu łokciowym. Stosuje się następujące elementy:

• Opaska uciskowa (do zastoiny żylnej)

• Środek odkażający (do dezynfekcji skóry)

• Igła lub motylek (do nakłucia żyły)

• Adapter/uchwyt do probówek do pobierania krwi

• Probówki próżniowe (np. EDTA, surowicowe lub cytrynianowe, w zależności od badania)

• Plaster lub gazik (do przyciśnięcia miejsca nakłucia)

15. Jaka jest różnica między zezem a oczopląsem? Jakie rodzaje zeza znasz?

Zez:

Nieprawidłowe ustawienie oczu, w którym osie widzenia nie są równoległe.

Rodzaje:

• Zez zbieżny (esotropia)

• Zez rozbieżny (egzotropia)

• Zez pionowy (odchylenie pionowe)

Oczopląs:

Mimowolne, rytmiczne ruchy oczu (poziome, pionowe lub rotacyjne), których nie można świadomie powstrzymać.

16. Co to jest CPAP? Jakie są wskazania i jak go stosować?

CPAP (ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych) to metoda, w której przez maskę utrzymuje się stałe dodatnie ciśnienie, aby utrzymać drogi oddechowe otwarte.

Wskazania:
Zespół obturacyjnego bezdechu sennego (najczęstsze wskazanie)

Stosowanie:
Przez maskę nosową lub nosowo‑ustną podłączoną do urządzenia CPAP
Ciśnienie ustawiane indywidualnie (zwykle 5–15 cmH₂O)
Wymagana regularna kontrola dopasowania, tolerancji i skuteczności terapii
Ważne: konsekwentne nocne stosowanie przy bezdechu sennym

Uwagi

BMI

BMI — Wskaźnik masy ciała
Krótki opis: BMI jest przybliżonym wskaźnikiem służącym do klasyfikacji masy ciała w stosunku do wzrostu u dorosłych.
Obliczanie: Określa się go, dzieląc masę ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach.
Ograniczenia: BMI nie uwzględnia składu ciała (masa mięśniowa vs. tłuszczowa), wieku ani rozmieszczenia tkanki tłuszczowej, dlatego jest jedynie wskaźnikiem orientacyjnym.
Zastosowanie w bieżącym przypadku: Przy masie 87 kg i wzroście 1,81 m BMI wynosi około 26,5 kg/m², co wskazuje na lekką nadwagę.

m²

m² — metr kwadratowy
Definicja: m² jest jednostką SI powierzchni i oznacza pole kwadratu o boku długości jednego metra.

Zmęczenie

Zespół przewlekłego zmęczenia — przewlekłe wyczerpanie
Opis terminu: Zespół przewlekłego zmęczenia odnosi się do utrzymującego się, uciążliwego wyczerpania ze zmniejszoną wydajnością i motywacją, którego nie można łatwo usunąć snem.

Alopecia

Alopecia — patologiczne wypadanie włosów
Definicja: Alopecia oznacza częściową lub całkowitą utratę włosów skóry głowy lub ciała, która może występować rozsianie lub w ogniskach.

Onychorrhexis

Onychorrhexis
Krótki opis: Wrodzona lub nabyta kruchość paznokci, często z podłużnym bruzdowaniem i zwiększoną łamliwością.

osłabienie mięśni proksymalnych

Osłabienie mięśni proksymalnych
Opis: Osłabienie grup mięśni położonych blisko tułowia, zwykle widoczne przy wstawaniu z przysiadu, wchodzeniu po schodach lub czesaniu włosów.
Diagnostyka różnicowa: Do częstych przyczyn należą zapalne miopatie (np. polymyositis), zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga) oraz miopatie polekowe (np. związane ze statynami). Długotrwała terapia glikokortykosteroidami może także prowadzić do osłabienia proksymalnego. Niedoczynność tarczycy również może być w niektórych przypadkach związana z osłabieniem mięśni.

brak łaknienia

Brak apetytu
Definicja: Zmniejszone lub brak łaknienia z obniżonym pragnieniem jedzenia.

zaparcie

Zaparcia
Krótki opis: Utrzymujące się zaparcia z trudnym lub rzadkim wypróżnianiem.

polipy nosowe

Krótki opis
Łagodne przerośnięcia błony śluzowej w obrębie jamy nosowej i zatok przynosowych, które mogą zwężać światło nosa.
Przyczyny
Przewlekłe procesy zapalne lub reakcje alergiczne są zwykle początkowymi czynnikami powstawania polipów.
Cechy kliniczne
Typowe dolegliwości obejmują upośledzone oddychanie przez nos, zmniejszony węch oraz ewentualnie uczucie zatkania nosa; bardzo rozległe polipy mogą zwężać drogi nosowe na tyle, że sprzyjają zaburzeniom snu lub nasilają istniejące problemy ze snem związane z oddychaniem.
Terapia
Miejscowe kortykosteroidy donosowe są często stosowane jako leczenie pierwszego rzutu i mogą zmniejszać objętość zmian polipowatych. Jeśli odpowiedź jest niewystarczająca lub choroba jest ciężka, przeprowadza się zabieg endoskopowy. Indywidualną decyzję między terapią zachowawczą a chirurgią podejmują specjaliści otolaryngolodzy.

negatywne myśli i wrażenia, samouszkodzenia

Główne cechy i znaczenie
Utrzymujące się negatywne wzorce myślenia, uczucia beznadziejności oraz zachowania samookaleczające lub myśli samobójcze mogą być podstawowymi objawami zaburzenia depresyjnego.

bladość, zawroty głowy

Opis objawów
Bladość skóry lub błon śluzowych oraz zawroty głowy są niespecyficznymi objawami klinicznymi.
Możliwe powiązania
Objawy te mogą występować przy obniżonym stężeniu hemoglobiny (niedokrwistości), ale także w wyniku zaburzeń krążenia, odwodnienia czy przyczyn sercowo-naczyniowych i neurologicznych; w kontekście klinicznym istotne są towarzyszące objawy i parametry życiowe dla interpretacji.

miksedema

Definicja i przyczyna
Obrzęk śluzowaty (myxedema) oznacza nieodciskający się obrzęk tkanek spowodowany odkładaniem się glikozaminoglikanów w śródmiąższu i jest zazwyczaj związany z wyraźnym niedoborem hormonów przy nasilonej niedoczynności tarczycy.
Cechy kliniczne
Charakterystyczne są ciastowate, zwykle nieodciskające się obrzęki, często w obrębie twarzy i okolicy oczodołowej. Obraz myxedema wskazuje na długotrwałą lub ciężką dysfunkcję tarczycy.

tachykardia

Tachykardia — przyspieszona częstość akcji serca

Tachykardia oznacza wzrost częstości akcji serca powyżej zakresu odpowiedniego dla wieku, odczuwany jako kołatania lub przyspieszone bicie serca. Może mieć różne przyczyny, takie jak czynniki sercowe, metaboliczne lub polekowe, i może towarzyszyć jej objawy jak kołatania, zawroty głowy czy nietolerancja wysiłku. W obecnym zapisie występowanie tachykardii zostało wykluczone.

duszność

Duszność — zadyszka

Duszność opisuje subiektywne odczucie trudności w oddychaniu lub braku tchu. Przyczyny są zróżnicowane i obejmują choroby płucne i sercowe oraz czynniki nerwowo-mięśniowe lub psychogenne. W udokumentowanym wywiadzie duszność została wyraźnie wykluczona.

dysfagia

Dysfagia — zaburzenie połykania

Dysfagia oznacza trudności w połykaniu, które mogą występować w fazie gardłowej (np. przełykanie śliny lub pokarmu) lub podczas przejścia przez przełyk. Możliwymi przyczynami są ucisk mechaniczny, zaburzenia nerwowo‑mięśniowe lub stany zapalne. W obecnym zapisie dysfagia została wykluczona.

odynofagia

Odynofagia — bolesne połykanie

Odynofagia opisuje występowanie bólu podczas połykania i często wskazuje na zmiany zapalne, infekcyjne lub wrzodziejące w gardle lub przełyku. Ból może występować samodzielnie lub razem z dysfagią. W tym przypadku odynofagia została wykluczona w wywiadzie.

wole

Wole (powiększenie tarczycy)

Definicja: Wole to patologiczne powiększenie gruczołu tarczowego, które może być widoczne lub wyczuwalne jako guzowate uwypuklenie w przedniej części szyi.

Przyczyny i znaczenie: Powiększenia powstają np. przy endemicznej niedoborze jodu, autoimmunologicznych chorobach tarczycy, przemianach guzkowych lub procesach zapalnych. Klinicznie wole może towarzyszyć prawidłowej, obniżonej lub zwiększonej produkcji hormonów.

Wskazówki kliniczne: Wole stwierdza się jako nieprawidłowy objaw przy oglądaniu/palpacji szyi; większe wole mogą powodować trudności w połykaniu lub oddychaniu oraz zmiany głosu i wymagają dalszej diagnostyki (badania laboratoryjne, obrazowanie, ewentualnie scyntygrafia lub sonografia).

bóle napięciowe

Ból głowy typu napięciowego

Definicja: Bóle głowy typu napięciowego są pierwotnym zaburzeniem bólowym, które typowo występuje obustronnie i cechuje się uciskającym lub ściskającym bólem.

egzema

Łojotokowe zapalenie skóry

Opis kliniczny: Łojotokowe zapalenie skóry to przewlekła choroba zapalna skóry o przebiegu nawrotowym, która dotyczy głównie okolic bogatych w łój, takich jak skóra głowy, czoło, bruzda nosowo-wargowa, uszy i okolica klatki piersiowej.

Wygląd i czynniki wywołujące: Typowe są tłuste łuski, zaczerwienione ogniska skórne i świąd. Chorobie sprzyja kombinacja zwiększonej produkcji sebum, większej kolonizacji drożdżakami z rodzaju Malassezia oraz czynników indywidualnych; stres psychiczny może wywoływać lub nasilać zaostrzenia.

blepharoplastyka

Blepharoplastyka

Cel i wskazanie: Blepharoplastyka to zabieg chirurgiczny powiek stosowany w celu usunięcia nadmiaru skóry i tkanki tłuszczowej oraz napięcia tkanek miękkich. Wykonuje się go zarówno ze względów estetycznych, jak i w celu usunięcia zaburzeń funkcjonalnych (np. ograniczenia pola widzenia).

Przebieg i wynik: W zależności od obrazu leczone są powieki górne i/lub dolne; nadmiar skóry i uwypuklona tkanka tłuszczowa są redukowane lub repositionowane w celu poprawy konturu i funkcji. W opisywanym przypadku trzy lata temu wykonano obustronną korekcję powiek o charakterze estetycznym w celu usunięcia „tear trough”; wynik kosmetyczny oceniono jako zadowalający.

cervicalgia

Cervicalgia (ból szyi)

Definicja:
Ból w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa, często opisywany jako ból miejscowy lub promieniujący w kierunku szyi i barku.

Przyczyny i przebieg:
Może powstać po urazie ostrym, takim jak złamanie kręgu szyjnego, lub w wyniku zmian zwyrodnieniowych. W tym przypadku mamy do czynienia z długotrwałą (przewlekłą) symptomatologią od momentu urazu.

Cechy kliniczne:
Zwykle występuje ból, ograniczenie ruchomości i napięcie mięśniowe; jeśli zajęte są korzenie nerwowe, mogą pojawić się zaburzenia czucia lub ból korzeniowy.

Postępowanie:
Leczenie zależy od przyczyny i nasilenia i obejmuje metody zachowawcze, takie jak ćwiczenia fizjoterapeutyczne, podejścia przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz wielodyscyplinarne leczenie bólu w przewlekłych przebiegach. Interwencje chirurgiczne mogą być konieczne przy niestabilności strukturalnej lub upośledzeniu neurologicznym.

Aspirin

Kwas acetylosalicylowy (Aspirin)

Klasa leku:
Salicylan z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ/NSAR).

Mechanizm działania:
Działanie opiera się na hamowaniu enzymów cyklooksygenazy; zahamowanie funkcji płytek następuje poprzez nieodwracalne modyfikowanie enzymu w płytkach krwi.

Wskazania:
Stosowany w doraźnym łagodzeniu bólu, obniżaniu gorączki oraz wpływaniu na procesy zapalne; w niskich dawkach używany do wpływania na agregację płytek krwi.

Ważne ryzyka i działania niepożądane:
Może nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe i skłonność do krwawień; u wrażliwych osób możliwe reakcje oskrzelowe. Inne ryzyka to obciążenie nerek oraz specyficzne zagrożenia u dzieci (np. ryzyko zespołu Reye’a).

Uwaga:
Oryginalna notatka zawierała konkretnie podaną dawkę maksymalną; takie informacje dawkowania nie zostały tutaj uwzględnione.

Lactulose

Klasa leku i mechanizm działania:
Laktuloza jest niewchłanialnym cukrem o działaniu osmotycznym w jelicie. Fermentacja bakteryjna daje osmotycznie czynne produkty rozkładu, które zmiękczają stolec i przyspieszają pasaż jelitowy.

Obszary zastosowania:
Stosowana w leczeniu przewlekłych zaparć; dodatkowo substancja czynna jest używana w określonych sytuacjach klinicznych do wpływania na procesy jelitowe.

Działania niepożądane:
Częste działania niepożądane to wzdęcia, kurcze brzucha i biegunka; nadmierny efekt może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych. W przypadku uciążliwych objawów należy ocenę stosowania przeprowadzić z lekarzem.

Ibuprofen

Klasa leku:
Niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ).

Mechanizm działania:
Działa przez odwracalne hamowanie enzymów cyklooksygenazy, zmniejszając w ten sposób powstawanie mediatorów prozapalnych.

Wskazania:
Stosowany w łagodzeniu bólu i zmniejszaniu objawów zapalenia, a także w stanach gorączkowych. Maksymalna dobowa dawka ibuprofenu dla dorosłych wynosi zazwyczaj 2400 mg, podzielona na 3 dawki.

Ważne ryzyka i działania niepożądane:
Istotne ryzyka obejmują dolegliwości żołądkowo-jelitowe aż po skłonność do krwawień i uszkodzenie błony śluzowej żołądka, możliwe upośledzenie czynności nerek oraz zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe przy długotrwałym stosowaniu. Możliwe są reakcje alergiczne.

Ketokonazol

Klasa leku
Ketokonazol należy do grupy azolowych leków przeciwgrzybiczych.

Zastosowanie
Preparaty miejscowe, takie jak szampony i kremy, są często stosowane przy powierzchownych zakażeniach grzybiczych lub drożdżakowych skóry, na przykład w łuszczących się schorzeniach owłosionej skóry głowy.

Ważne uwagi
Systemowe doustne stosowanie ketokonazolu jest w wielu przypadkach znacząco ograniczone z powodu poważnej hepatotoksyczności i nasilonych interakcji. Przy stosowaniu miejscowym możliwe są reakcje skórne; w razie wątpliwości co do użycia lub oznak ogólnoustrojowego zakażenia należy zwrócić się po poradę medyczną.

Pokrzywka

Definicja
Pokrzywka (urticaria) jest zespołem klinicznym przejściowych, świądowych bąbli skórnych i czasami towarzyszącego obrzęku naczynioruchowego (angioedema).

Obraz kliniczny
Typowe są nagłe, wyraźnie odgraniczone, obrzękłe zmiany skórne, które znikają w ciągu kilku godzin lub pojawiają się w innym miejscu. Częsty jest silny świąd.

Czynniki wywołujące i przebieg
Pokrzywka może być wywołana przez alergeny, bodźce fizyczne lub leki; u niektórych pacjentów biorą udział mechanizmy niealergiczne. Rozróżnia się formy ostre od przewlekłej pokrzywki, gdy dolegliwości utrzymują się tygodniami lub miesiącami.

Lata palenia (pack years)

Termin i obliczanie
Rokypalenia (pack years) to prosta jednostka dla skumulowanej ekspozycji na tytoń. Obliczenie wykonuje się wzorem: (liczba wypalanych papierosów dziennie ÷ 20) × liczba lat palenia.

Owrzodzenia odleżynowe

Definicja
Owrzodzenia odleżynowe (decubitus ulcers) to miejscowe uszkodzenia skóry i tkanek podskórnych spowodowane długotrwałym działaniem sił ścinających i ucisku i typowo występują nad wyniosłościami kostnymi.

Przyczyny i czynniki ryzyka
Długotrwałe unieruchomienie, zmniejszone czucie, niedożywienie i wilgotność sprzyjają rozwojowi. Szczególnie narażone są osoby leżące lub silnie unieruchomione.

Aspekty kliniczne
Spektrum obejmuje od powierzchownego zaczerwienienia do głębokiej utraty tkanek obejmującej mięśnie i kość. Infekcje i opóźnione gojenie są częstymi powikłaniami.

Zapobieganie i podstawowe postępowanie
Ważne działania to regularne zmiany pozycji, środki odciążające ucisk, pielęgnacja skóry i optymalizacja żywienia; istniejące zmiany leczone są miejscowo, a w razie podejrzenia infekcji zalecana jest opieka specjalistyczna.

Choroba Addisona

Choroba Addisona (pierwotna niewydolność nadnerczy)

Definicja
Choroba Addisona oznacza niewydolność kory nadnerczy z niedoborem produkcji niezbędnych do życia hormonów steroidowych.

Przyczyny
Częstymi przyczynami są autoimmunologiczne zniszczenie kory nadnerczy; inne możliwe przyczyny to procesy zakaźne, nacieki lub rzadkie choroby genetyczne.

Objawy kliniczne
Typowe dolegliwości obejmują utrzymujące się wyczerpanie, osłabienie mięśni, utratę masy ciała, niskie ciśnienie krwi i zwiększone łaknienie na sól; u niektórych pacjentów występują również zmiany pigmentacji skóry.

Zasada terapeutyczna
Choroba jest leczona dożywotnią substytucją hormonalną przy użyciu odpowiednich glikokortykosteroidów i, w razie potrzeby, mineralokortykosteroidów, w połączeniu z edukacją pacjenta i planami postępowania w nagłych wypadkach.

Asystolia

Definicja
Asystolia to całkowity brak widocznej elektrycznej czynności serca; w EKG pojawia się jako w zasadzie płaska linia bez rozpoznawalnych załamków pobudzeń.

Znaczenie kliniczne
Stanowi formę zatrzymania krążenia i wiąże się z brakiem tętna oraz brakiem efektu krążeniowego; wymaga natychmiastowych działań ratunkowych.

Diagnostyka
Rozpoznanie opiera się na obrazie EKG wraz z badaniem klinicznym (brak oznak oddychania lub krążenia).

pierwotna

TSH (podwyższone) + T4 (obniżone)

Zapalenie tarczycy Hashimoto

Definicja i patofizjologia:
Zapalenie tarczycy Hashimoto to przewlekła choroba autoimmunologiczna tarczycy, w której procesy zapalne z udziałem przeciwciał niszczą miąższ i upośledzają produkcję hormonów. Często wykrywa się przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej i tyreoglobulinie.
Cechy kliniczne:
Przebieg może być skryty; częstymi następstwami są objawy niedoczynności tarczycy, takie jak zmęczenie, nietolerancja zimna, przyrost masy ciała i zaparcia. Wielkość tarczycy może być różna (od normoguzka do wola).
Rozpoznanie i leczenie:
Rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym, obecności autoprzeciwciał i badaniach laboratoryjnych czynności tarczycy. Wiele osób dotkniętych chorobą rozwija jawnie niedoczynność tarczycy i wymaga stałej terapii substytucyjnej hormonem tarczycy; potrzeby terapeutyczne są określane na podstawie funkcji i przebiegu choroby.

Niedobór jodu

Konsekwencje dla tarczycy:
Niskie spożycie jodu zmniejsza syntezę hormonów tarczycy i często prowadzi do kompensacyjnego powiększenia gruczołu tarczowego (powstanie wola). Utrzymujący się niedobór jodu może przyczyniać się do niedoczynności tarczycy i innych endemiczych chorób tarczycy.
Szczególne grupy ryzyka i zapobieganie:
Kobiety w ciąży i karmiące piersią mają zwiększone zapotrzebowanie na jod, dlatego odpowiedni jego poziom w diecie jest szczególnie ważny w tych fazach. Dla zapobiegania stosuje się działania ogólnospołeczne, takie jak jodowana sól kuchenna lub jodowane produkty spożywcze; konkretne wartości odniesienia dziennego spożycia wynikają z krajowych lub międzynarodowych zaleceń.

podostre zapalenie tarczycy

Przyczyna i patogeneza:
Podostre zapalenie tarczycy (de Quervain) zwykle występuje po infekcji wirusowej i polega na bolesnej, zapalnej reakcji tkanki tarczycy.
Obraz kliniczny i przebieg:
Typowymi objawami są bolesne lub tkliwe wole, gorączka i ogólne objawy zakażenia. Często dochodzi początkowo do uwolnienia hormonów i związanej z tym nadczynności, która może przejściowo rozwinąć się w przejściową niedoczynność, zanim funkcja zwykle ponownie się normuje.
Leczenie i rokowanie:
Leczenie jest przede wszystkim objawowe; w wielu przypadkach przebieg jest samoograniczający, ale nasilone objawy mogą wymagać specyficznej terapii przeciwzapalnej.

Przyjmowanie litu

Wskazanie i mechanizm działania:
Lit jest stosowany przede wszystkim jako stabilizator nastroju w leczeniu i zapobieganiu nawrotom w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych; wpływa na kilka neurochemicznych szlaków sygnalizacyjnych.
Istotne działania niepożądane związane z tarczycą:
Znanym działaniem niepożądanym litu jest upośledzenie funkcji tarczycy, które może objawiać się jako niedoczynność tarczycy lub wole. Dlatego lit klinicznie istotnie może być czynnikiem wywołującym polekową niedoczynność tarczycy.
Dalsze uwagi:
Lit może powodować działania niepożądane w innych narządach; przy długotrwałym przyjmowaniu zaleca się różne działania monitorujące (np. funkcję nerek i tarczycy).

wtórna

Krótki opis:
Termin ten odnosi się do centralnej (wtórnej/wyższej) przyczyny niedoczynności tarczycy, w której problem leży w przysadce lub podwzgórzu.

Cechy w badaniach laboratoryjnych:
Zazwyczaj stwierdza się niskie stężenia hormonów tarczycy (np. wolne T4) wraz z niskim lub nieadekwatnie prawidłowym TSH, ponieważ kontrola przez przysadkę jest niewystarczająca.

Wskazówki kliniczne:
Przyczyny centralne mogą wynikać z chorób przysadki, zabiegów chirurgicznych, krwotoków lub procesów naciekowych i wymagają dalszej diagnostyki endokrynologicznej funkcji przysadki.

Przysadka mózgowa

Funkcja:
Przysadka (hypophysis) jest centralnym gruczołem endokrynnym, który kontroluje wiele układów hormonalnych organizmu i przekazuje sygnały z podwzgórza.

Zespół Sheehana:
W zespole Sheehana ciężka utrata krwi w położnictwie prowadzi do niedokrwienia przysadki z następczym uszkodzeniem i zmniejszoną produkcją hormonów. Może to skutkować częściową lub całkowitą niewydolnością przysadki i powodować różne deficyty hormonalne.

Panel żelaza

Cel:
Panel żelaza służy do oceny metabolizmu żelaza i wyjaśnienia niedoboru żelaza lub anemii związanych z żelazem.

Typowe składowe:
Taki panel zwykle obejmuje hemoglobinę (z morfologii krwi), ferrytynę do oceny zapasów żelaza, żelazo surowicy lub osocza, transferynę lub TIBC oraz wysycenie transferyny, które razem dostarczają informacji o transporcie i magazynowaniu żelaza.

Częstość akcji serca

Definicja i zakres referencyjny:
Częstość akcji serca oznacza liczbę uderzeń serca na minutę. U dorosłego w spoczynku typowy zakres referencyjny wynosi około 60 do 100 uderzeń na minutę.

Znaczenie w badaniu:
Częstość akcji serca jest istotnym parametrem życiowym, a odchylenia od normy mogą wskazywać na zaburzenia sercowe, metaboliczne lub związane z lekami.

Ciśnienie krwi

Pomiar ciśnienia krwi

Składniki urządzenia: Standardowy ciśnieniomierz obejmuje mankiet pneumatyczny, ręczną pompkę do pompowania i manometr (wskaźnik ciśnienia). Do pomiaru osłuchowego używa się także stetoskopu.

Zrozumienie fizjologiczne: Ciśnienie tętnicze opisuje ciśnienie w naczyniach podczas skurczu i rozkurczu serca. Wyższa liczba odpowiada ciśnieniu podczas skurczu (wartość skurczowa), niższa zaś ciśnieniu w fazie rozkurczu (wartość rozkurczowa).

Klasyfikacja kliniczna: Izolowane podwyższenie ciśnienia rozkurczowego nazywa się nadciśnieniem rozkurczowym i oznacza, że przede wszystkim zwiększone jest ciśnienie w fazie rozkurczu, podczas gdy wartość skurczowa może pozostać stosunkowo prawidłowa.

Atemfrequenz

Częstość oddechów

Definicja: Częstość oddechów wskazuje, ile oddechów osoba wykonuje na minutę i jest jednym z parametrów życiowych.

Zakres w spoczynku u dorosłych: W stanie czuwania normalna częstość oddechów u dorosłych wynosi zazwyczaj około 12–20 oddechów na minutę. Odchylenia w górę (tachypnoe) lub w dół (bradypnoe) mogą wskazywać na ukryte zaburzenia.

Sauerstoffsättigung

Saturacja tlenem (SpO2)

Termin i pomiar: Saturacja tlenem opisuje udział zlokalizowanej hemoglobiny nasyconej tlenem w stosunku do całkowitej hemoglobiny we krwi tętniczej. Często mierzy się ją nieinwazyjnie za pomocą pulsoksymetru przymocowanego do palca, płatka ucha lub palca u stopy.

Znaczenie kliniczne: Pomiar daje szybki przegląd funkcji utlenowania krwi i jest jednym z rutynowo rejestrowanych parametrów życiowych.

Körpertemperatur

Temperatura ciała

Miejsca pomiaru i porównanie: Temperaturę ciała można określić w różnych miejscach.

Pod pachą: dodać +0,5 °C,
Doustnie: tj. dodać +0,3–0,5 °C
Doodbytniczo: uważane za wartość odniesienia

Blutbild

Morfologia krwi — cel i skład

Morfologia krwi jest podstawowym badaniem laboratoryjnym do oceny niedokrwistości. Rejestruje parametry takie jak hemoglobina, liczba erytrocytów, hematokryt oraz wskaźniki charakteryzujące erytrocyty (np. MCV, MCH, MCHC). Dodatkowo określa się liczbę leukocytów i płytek krwi. Wyniki dostarczają wskazówek dotyczących obecności i prawdopodobnej klasyfikacji niedokrwistości (np. mikrocytarna, makrocytarna, normocytarna) i wskazują na konieczność ukierunkowanej diagnostyki uzupełniającej.

CRP

Białko C-reaktywne (CRP) — znaczenie i zastosowanie

CRP jest białkiem ostrej fazy wytwarzanym w wątrobie, które szybko wzrasta przy zapaleniu, zakażeniu lub uszkodzeniu tkanki. Jest to wrażliwy, ale niespecyficzny marker procesów zapalnych i przydatny do monitorowania trendów oraz szacowania aktywności zapalenia.

W kontekście zapalenia tarczycy CRP może być podwyższone przy bolesnym podostrym zapaleniu tarczycy (de Quervain). Jednak normalna wartość CRP nie wyklucza autoimmunologicznego ani przewlekłego zapalenia tarczycy; dlatego badanie przeciwciał i diagnostyka funkcji tarczycy są kluczowe do wyjaśnienia sytuacji.

BSG

Odczyn opadania krwinek czerwonych (OB/ESR) — interpretacja i ograniczenia

OB wskazuje, jak szybko krwinki czerwone opadają w antykoagulowanej krwi w ciągu godziny i służy jako niespecyficzny marker stanu zapalnego. Może być podwyższone w procesach zapalnych, ale nie jest bardzo specyficzne i jest wpływane przez czynniki takie jak niedokrwistość, wiek i ciąża.

Gdy podejrzewa się zapalenie tarczycy, OB (ESR) może być szczególnie podwyższone w zapaleniu tarczycy podostrym. Normalne OB nie wyklucza zapalenia tarczycy; dlatego należy je zawsze rozpatrywać łącznie z CRP, badaniem klinicznym oraz specyficznymi badaniami tarczycy.

TSH

TSH (hormon stymulujący tarczycę) — funkcja i znaczenie diagnostyczne

TSH jest produkowany w przednim płacie przysadki i reguluje syntezę oraz uwalnianie hormonów tarczycy (T3, T4). Oś podwzgórze–przysadka–tarczyca kontroluje wydzielanie hormonów poprzez mechanizmy sprzężenia zwrotnego: podwyższone stężenia wolnych hormonów tarczycy tłumią wydzielanie TSH i odwrotnie.

Zakres normy
TSH: 5 i 10 mU/L

wolne T4

Definicja: Wolne T4 to niezwiązana, biologicznie aktywna postać hormonu tarczycy tyroksyny we krwi.

wolne T4: 0.8 do 1.9 ng/dL

Przeciwciała tarczycowe

Definicja: Przeciwciała tarczycowe to przeciwciała produkowane przez komórki układu odpornościowego, które skierowane są przeciwko strukturom gruczołu tarczowego lub białkom związanym z tarczycą.

Ważne typy: Klinicznie istotne przeciwciała obejmują przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (przeciwciała TPO), przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (przeciwciała TG) oraz przeciwciała przeciw receptorowi TSH; różnią się one antygenem docelowym i znaczeniem diagnostycznym.

Znaczenie kliniczne: Wykrycie przeciwciał tarczycowych wspiera rozpoznanie autoimmunologicznych chorób tarczycy (np. zapalenie tarczycy Hashimoto, choroba Gravesa-Basedowa) i może być istotne dla rokowania oraz decyzji terapeutycznych.

Uwagi dotyczące interpretacji wyników: Wyniki badań przeciwciał należy interpretować w kontekście wartości laboratoryjnych i obrazu klinicznego; dodatnie przeciwciała mogą sporadycznie występować u osób bezobjawowych, a metody laboratoryjne i progi są zróżnicowane.

Download PDF

Pacjent

Zwrot grzecznościowy: Pan/Pani Starszy Konsultant ………..,

Chciałbym przedstawić Państwu pacjenta Dietera Nuhra.

Data

25/06/2025

Wiek 47 lat

Waga 87 kg

Wzrost 181 cm

Alergie (słowa kluczowe)

Włosie końskie → kaszel, pokrzywka

Diklofenak → pokrzywka

Używanie substancji / leki (słowa kluczowe)

Niepalący od 5 lat, wcześniej 20 pack-years, terapia warenicliną rok, poprawa chrypki

1 szklanka piwa/tydzień

1–2× grzyby halucynogenne

Wywiad społeczny (słowa kluczowe)

Doradca podatkowy w Bawarskim Ministerstwie Finansów

żonaty (drugie małżeństwo)

mieszka z rodziną w mieszkaniu

9-letni syn, ciężko niepełnosprawny z tracheostomią, przyczyna: podejrzenie hipoksji okołoporodowej, częste: zapalenia płuc i odleżyny

Wywiad rodzinny (słowa kluczowe)

Ojciec (68): choroba Addisona od 5 lat, hydrokortyzon

Matka (55): nagła śmierć sercowa (asystolia), bielactwo

Leki (słowa kluczowe)

Aspiryna 500 mg (w razie potrzeby)

Syrop laktulozowy (w razie potrzeby)

Ibuprofen 400 mg (w razie potrzeby)

Feksofenadyna 120 mg (w razie potrzeby)

Ketokonazol

Nasonex® spray

Historia choroby (pełne zdania)

Pacjent zgłosił zmęczenie i brak napędu, które utrzymują się od trzech miesięcy. Według niego przebieg był powolnie postępujący i szczególnie nasilił się w ciągu ostatnich czterech tygodni.
Jako objawy towarzyszące zgłaszał nietolerancję zimna, obniżony nastrój, wypadanie włosów, łamliwość paznokci, zaburzenia koncentracji, spowolnienie mowy, osłabienie mięśni proksymalnych oraz przyrost masy ciała o 4 kg mimo utraty apetytu w ciągu ostatnich trzech tygodni.
Stwierdził również, że od dłuższego czasu cierpi na zaparcia, które nie tylko nasiliły się ostatnio, lecz także przestały reagować na podawanie laktulozy.

Zgłosił, że sześć miesięcy temu doświadczył zmęczenia z powodu rozpoznanego przez otolaryngologa zespołu bezdechu sennego wywołanego polipem nosa. Pod wpływem sprayu z mometazonem nastąpiła poprawa o około 30–40%; odmówił zabiegu chirurgicznego.

Zaprzeczył występowaniu następujących dolegliwości: negatywne myśli, myśli samobójcze, bladość, zawroty głowy, objawy mieszanicy, znane choroby sercowo-naczyniowe/choroby psychiczne.

Objawy wegetatywne Wywiad chorobowy bez odchyleń, z wyjątkiem zaparć.

Historia chorób przebyta:
Ból głowy typu napięciowego (raz w miesiącu, przez 3 lata)
Egzema skóry owłosionej głowy (związana ze stresem)
SAS (związany z nosem, poprawa 30–40%).

Dotychczasowe zabiegi chirurgiczne:
Blefaroplastyka 3 lata temu (kosmetyczna)
Złamanie kręgu C3 po wypadku wspinaczkowym, od tego czasu przewlekłe bóle szyi (10 lat).

Podejrzane rozpoznanie – rozpoznania różnicowe (pełne zdania)

Moim zdaniem informacje z wywiadu — w szczególności przyrost masy ciała pomimo utraty apetytu, nietolerancja zimna i oporne na leczenie zaparcia — najprawdopodobniej wskazują na niedoczynność tarczycy.
Możliwe przyczyny: pierwotna niedoczynność tarczycy (Hashimoto, niedobór jodu, zapalenie tarczycy, radioterapia, lit), rzadziej wtórna (choroba przysadki/ podwzgórza).

Należy wykluczyć anemię za pomocą morfologii krwi oraz w razie potrzeby panelu żelaza.

Należy najpierw wykluczyć przyczyny organiczne; obecne objawy (nietolerancja zimna, wypadanie włosów, łamliwość paznokci, postępujące zaparcia) przemawiają przeciwko podłożu depresyjnemu.

Dalsze postępowanie – Terapia (pełne zdania)

Zalecane jest badanie laboratoryjne funkcji tarczycy (TSH, fT4, przeciwciała TPO, przeciwciała TG). Jeśli niedoczynność tarczycy zostanie potwierdzona, rozpoczęcie terapii substytucyjnej L-tyroksyną.

Kontrola TSH: po 6–8 tygodniach

Podpis
Imię Nazwisko
Z poważaniem

Front

1. BMI

2. Hauptbeschwerde

1. Łagodna nadwaga

2. Od kilku miesięcy postępujące zmęczenie i osłabienie napędu w postaci senności i zmniejszonej aktywności, nasilenie objawów w ostatnich tygodniach

3. Begleitsymptome

3. Nietolerancja zimna, obniżony nastrój depresyjny, łysienie, onychorreksja, trudności z koncentracją, spowolniona mowa / chrypka, osłabienie mięśni proksymalnych, przyrost masy ciała pomimo braku apetytu w ostatnich tygodniach, zaparcia

4. Wichtige Negationen

4. Gorączka, poty nocne, negatywne myśli i wrażenia, samookaleczenie, bladość, zawroty głowy, wskazówka na myksydemat (obrzęk okołookaowy lub okołapatelarny), tachykardia, duszność, dysfagia, wole oraz szyjna limfadenopatia.

5. ähnliche Beschwerden

5. Podobne dolegliwości wcześniej:

Częsciowa tyreoidektomia, przerwanie leczenia na własną rękę z powodu działań niepożądanych.

Poranne zmęczenie; przyczyna: polipy nosowe → zespół bezdechu sennego (SAS)

Objawy depresyjne

6. Körperliche Untersuchung

6. Parametry życiowe

Skóra sucha, o konsystencji ciasta, cienkie, łamliwe włosy, łysienie, myxödem, obrzęki okołookowe, szorstki, spowolniony głos

7. Palpation Schilddrüse

7. Palpacja tarczycy:

Pacjent siedzi, głowa lekko odchylona do tyłu, inspekcja szyi, badacz stoi za pacjentem, dłonie umieszczone po bokach szyi, kciuki przy karku, palpacja od cieśni → badanie boczne, podczas badania poprosić pacjenta o przełykanie

8. Differentialdiagnosen

8. Niedoczynność tarczycy

Pierwotne Przyczyny: choroba Hashimoto, niedobór jodu, podostre zapalenie tarczycy, radioterapia szyi, przyjmowanie litu

Wtórne Przyczyny: choroba przysadki, choroba podwzgórza

Anemia (morfologia), depresja (wykluczenie przyczyn organicznych), niewydolność serca (wiek, czynniki ryzyka, duszność)

9. Labor

9. TSH > 4,5 & fT4 < 0,8 → pierwotna niedoczynność tarczycy

TSH > 4,5 & 0,8 < fT4 < 1,8 → subkliniczna niedoczynność tarczycy

TSH < 0,5 & fT4 < 0,8 → wtórna niedoczynność tarczycy

(Jednostka TSH: µIU/mL | Jednostka fT4: ng/dL)

TSH oraz wolne T4 oraz przeciwciała tarczycowe – przeciwciała przeciwko peroksydazie tyreoperoksydazie (przeciwciała TPO) i przeciwciała przeciw tyreoglobulinie (przeciwciała TG)

14. Therapie

14. Standardowa dawka: 1,5 µg/kg mc./dzień (lewotyroksyna)

U pacjentów w podeszłym wieku i z chorobami serca: redukcja o ok. 50 %

Kontrola laboratoryjna: po 6–8 tygodniach od rozpoczęcia terapii (TSH, fT4)

15. Feinnadelbiopsie

16. Szintigraphie

15. Wskazanie: gdy w badaniu USG zidentyfikowano ogniskowe guzki lite z cechami podejrzanymi o złośliwość (np. mikrozwapnienia, nieostre brzegi, obszary hypoechogeniczne) lub gdy guzek zwiększa rozmiar.

16. Podejrzenie autonomicznego gruczolaka, wieloogniskowej autonomii lub w celu oceny funkcjonalnego statusu guzków tarczycy

Stellen Sie sich nun vor: Wie würden Sie typischerweise über eine Hypothyreose berichten?
I

Pacjent zgłosił się z trzymiesięcznym zmęczeniem i osłabieniem napędu. Według jego relacji przebieg był wolno postępujący, a szczególnie nasilił się w ciągu ostatnich czterech tygodni.

Stellen Sie sich nun vor: Wie würden Sie typischerweise über eine Hypothyreose berichten?
II

Jako objawy towarzyszące podał nietolerancję zimna, obniżony nastrój depresyjny, łysienie, onychorreksję, zaburzenia koncentracji, spowolnioną mowę oraz przyrost masy ciała o 4 kg pomimo braku apetytu w ciągu ostatnich trzech tygodni. Dodatkowo cierpi na uporczywe zaparcia, które się nasiliły i nie reagują już na laktulozę.

Allgemeinbegriff:

1. Wyczerpanie

2. Brak energii

3. Bezdechy

4. Przerost błony śluzowej

5. Wrażliwość na zimno

6. Wypadanie włosów

7. Łamliwość paznokci

Fachbegriff:

1. Zespół przewlekłego zmęczenia (Fatigue)

2. Osłabienie napędu

3. Zespół bezdechu sennego (SAS)

4. Polip nosa

5. Nietolerancja zimna

6. Alopezja

7. Onychorreksja

Termin ogólny:

8. Nieuwaga

9. Brak apetytu

10. Zaparcie

11. Środek przeczyszczający

12. Obrzęk tkanki

13. Obrzęk oka

14. Obrzęk kolana

Termin fachowy:

8. Trudności z koncentracją

9. Brak łaknienia

10. Obstypacja

11. Laktuloza

12. Obrzęk śluzowaty

13. Obrzęk okołogałkowy

14. Obrzęk okołokolanowy

Termin ogólny:

15. Kołatanie serca

16. Duszność

17. Zaburzenia połykania

18. Ból przy połykaniu

19. Wole

20. Obrzęk węzłów chłonnych szyi

Termin fachowy:

15. Tachykardia

16. Duszność

17. Dysfagia

18. Odynofagia

19. Struma

20. Szyjna limfadenopatia

fachleiterinfo@gmail.com

instagram.com/fachleiterinfo

fachleiterinfo@gmail.com

instagram.com/fachleiterinfo

Download flashcards as PDF

To run an AI simulation, download the PDF with the prompt, then upload it to an AI application such as ChatGPT.

PDF without prompt

PDF with prompt

Search transcript…

Page 1 · 1–20 / 84

LEKARZ: Dzień dobry,
Nazywam się doktor Weiß. Dzisiaj pełnię dyżur jako lekarz asystent na oddziale. Chciałbym przeprowadzić z Panem wywiad.
Jeżeli czegoś Pan nie zrozumiał albo ma Pan pytania, proszę dać znać. Najpierw potrzebuję kilku danych osobowych, potem możemy kontynuować.
Jak się Pan nazywa?

PACJENT: Nazywam się Dieter Nuhr.

LEKARZ: Czy mógłby Pan powoli przeliterować swoje imię i nazwisko?

PACJENT: Oczywiście, Dieter Nuhr
Moje imię: D, I, E, T, E, R
A moje nazwisko: N, U, H, R

LEKARZ: Na początek chciałbym się dowiedzieć, czy odczuwa Pan ból lub dolegliwości jako znośne.

PACJENT: Ach, panie doktorze, wytrzymuję to już od trzech miesięcy – te dwadzieścia minut teraz też wielkiej różnicy nie robi.

LEKARZ: Ile ma Pan lat, panie Nuhr?

PACJENT: Mam czterdziestu siedem lat.

LEKARZ: Kiedy dokładnie się Pan urodził?

PACJENT: Mam dziś urodziny.

LEKARZ: Och, wszystkiego najlepszego z okazji urodzin! Czy to znaczy, że urodził się Pan jedenastego marca tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego ósmego roku?

PACJENT: Zgadza się.

LEKARZ: Jakim jest Pan wzrostu?

PACJENT: Mam sto osiemdziesiąt jeden centymetrów.

LEKARZ: Ile Pan waży?

PACJENT: Ważę około osiemdziesięciu siedmiu kilogramów.

LEKARZ: Jak nazywa się pańska lekarka rodzinny/pański lekarz rodzinny?

PACJENT: Moja lekarka rodzinna nazywa się doktor Karla Scholz.

LEKARZ: Jakie dolegliwości utrzymują się od trzech miesięcy?

PACJENT: W ogóle nie mam ochoty na nic, rano ledwo wstaję i czasem zasypiam nawet na krześle w biurze. Kolega to zauważył i był bardzo zirytowany. Powiedział, że powinienem pójść do lekarza.

LEKARZ: Rozumiem, że to dla Pana obciążające.
Czy dolegliwości zaczęły się nagle, czy rozwijały stopniowo?

PACJENT: To nie przyszło z dnia na dzień. Nie był to nagły początek.

LEKARZ: Czy dolegliwości w czasie się poprawiły, pogorszyły czy pozostały bez zmian?

PACJENT: Z czasem stały się bardziej nasilone, szczególnie w ciągu ostatnich 4 tygodni.

LEKARZ: Czy miał Pan kiedyś podobne dolegliwości? Czy jakoś się zmieniły?

PACJENT: Około pół roku temu czasami rano byłem trochę zmęczony, ale nie tak silnie i trwale jak teraz. Moja rodzina mówiła mi też, że chrapię i mam nawet bezdechy podczas snu. Dlatego poszedłem do mojej lekarki rodzinnej i ona skierowała mnie do laryngologa.
Po badaniu powiedział, że mam nos zatkany z powodu polipów. Zaproponował operację, ale przed tym się bałem – dlatego odmówiłem. Zamiast tego dostałem spray.

LEKARZ: Jak nazywa się spray, który Pan otrzymał?

PACJENT: Szczerze mówiąc, ostatnio ciężko mi się skupić i teraz nie pamiętam nazwy. Ale nasadka była niebiesko-zielona.

LEKARZ: Jak spray Panu pomógł?

PACJENT: No więc po około trzech tygodniach było już trochę lepiej – może o jakieś 30 do 40%. Ale od około trzech miesięcy pojawiły się znowu nowe problemy.

LEKARZ: Co dokładnie rozumie Pan przez trudności z koncentracją?

PACJENT: Zauważam, że często nie potrafię się właściwie skoncentrować. Powoduje to, że podczas mówienia ciągle gubię wątek lub zapominam, co właściwie chciałem powiedzieć.

LEKARZ: Czy ostatnio zauważył Pan, że skóra lub błony śluzowe są bledsze niż zwykle?

PACJENT: Nie, ostatnio nie zauważyłem żadnych zmian.

LEKARZ: Czy zauważył Pan zawroty głowy, kołatanie serca, palpitacje lub nieregularne bicie serca?

PACJENT: Nie, tego dotychczas nie zauważyłem.

LEKARZ: Czy ma Pan duszności, kaszel lub ból w klatce piersiowej?

PACJENT: Nie, wszystko w porządku – bez kaszlu, bez duszności i bez bólu w klatce.

LEKARZ: Czy zna Pan choroby układu sercowo-naczyniowego?

PACJENT: Nie ma znanych chorób serca.

LEKARZ: Czy często rozmyśla Pan nad negatywnymi myślami lub czuje się bezwartościowy?

PACJENT: Nie, ale czuję się przygnębiony.

Page 2 · 21–40 / 84

LEKARZ: Czy kiedykolwiek myślał Pan o zrobieniu sobie krzywdy?

PACJENT: Nigdy nie myślałem o tym, żeby sobie coś zrobić.

LEKARZ: Czy miał Pan już kiedyś problemy psychiczne, na przykład lęki lub ataki paniki?

PACJENT: Nie, do tej pory nie miałem takich problemów.

LEKARZ: Czy od początku dolegliwości zaczął Pan przyjmować nowy lek?

PACJENT: Nie, wszystko jak wcześniej.

LEKARZ: Czy częściej marznie Pan niż wcześniej, nawet przy normalnej temperaturze?

PACJENT: Tak, zauważyłem, że częściej jest mi zimno. Dlatego nawet w ciepłe dni często noszę kurtkę lub zamykam okno, choć moi koledzy i koleżanki uważają pogodę za przyjemną.

LEKARZ: Czy zauważył Pan, że paznokcie są bardziej łamliwe lub że skóra stała się suchsza, cieńsza lub bardziej łamliwa?

PACJENT: Tak, to zauważyłem. Moja skóra ostatnio stała się zdecydowanie bardziej sucha, zwłaszcza na dłoniach. A paznokcie u rąk rozdwajają się szybciej niż wcześniej.

LEKARZ: Czy ma Pan nasilone wypadanie włosów?

PACJENT: Tak, zauważyłem, że wypada mi więcej włosów niż kiedyś. Rano często widzę dużo włosów na poduszce lub w szczotce.

LEKARZ: Jak wygląda Pana apetyt?

PACJENT: Jem, ale nie mam prawdziwego apetytu. Właściwie prawie nie czuję głodu, nawet jeśli przez wiele godzin nic nie jem.

LEKARZ: Czy Pana waga ostatnio się zmieniła?

PACJENT: Tak, ostatnio przybrałem kilka kilogramów.

LEKARZ: Ile Pan przybrał i w jakim czasie?

PACJENT: W ciągu ostatnich dwóch miesięcy przytyłem około dwóch kilogramów.

LEKARZ: Czy zauważył Pan zmiany w stolcu?

PACJENT: Od dawna mam problemy ze stolcem. Często siedzę bardzo długo na toalecie. Czasami biorę na to laktulozę, ale ostatnio jest gorzej i lek już nie pomaga tak bardzo.

LEKARZ: Zajmiemy się tym od razu. Ale może Pan też sam coś zrobić: spróbuj jeść wystarczająco dużo błonnika – przede wszystkim z warzyw – pić wystarczającą ilość wody i regularnie się ruszać. To często bardzo pomaga przy zaparciach.

PACJENT: Dziękuję za wskazówki. Ale co dokładnie rozumie Pan przez wystarczająco dużo?

LEKARZ: To znaczy: mniej więcej pięć porcji owoców i warzyw dziennie, np. jedno jabłko, jeden banan, mała sałatka i jakieś warzywo na obiad lub kolację. A jeśli chodzi o picie, to około 1,5 do 2 litrów wody dziennie.
Czy ma Pan trudności z wstawaniem z przysiadu?

PACJENT: Tak, ostatnio tak. Często brakuje mi energii, a przy wstawaniu z przysiadu czuję, że jest to dla mnie trudne.

LEKARZ: Czy zauważył Pan widoczne lub wyczuwalne obrzęki albo guzki na szyi?

PACJENT: Nie, na szyi nie zauważyłem nic niepokojącego, jak guz czy obrzęk.

LEKARZ: Czy zauważył Pan, że kołnierzyk koszuli jest ciaśniejszy?

PACJENT: Nie, nie zauważyłem tego.

LEKARZ: Czy ma Pan ból gardła?

PACJENT: Nie, nie zauważyłem bólu gardła.

LEKARZ: Czy ma Pan trudności z połykaniem lub oddychaniem?

PACJENT: Nie, z tym nie mam żadnych problemów. Połykanie i oddychanie działają normalnie.

LEKARZ: Czy zauważył Pan chrypkę lub uczucie guzka w gardle?

PACJENT: Tak, dokładnie. Mój głos stał się chrapliwy i ochrypły. Poza tym zauważyłem, że poruszam się wolniej – coś w rodzaju spowolnienia ruchowego.

LEKARZ: Czy ma Pan/Pani obrzęki na twarzy, szczególnie wokół oczu, albo na nogach?

PACJENT: Nie, niczego takiego nie zauważyłem.

LEKARZ: Czy dotychczas zgłosił(a) się Pan/Pani do lekarza?

PACJENT: Nie zrobiłem/łam tego, bo po prostu brakowało mi chęci i energii.

LEKARZ: Czy czasami mrowią Panu/Pani palce? Lub czy są zdrętwiałe – czyli pozbawione czucia? Na przykład kciuk, palec wskazujący lub środkowy?

PACJENT: Nie, takich dolegliwości nie zauważyłem/łam.

LEKARZ: Czy w ostatnim czasie przyjmował(a) Pan/Pani wystarczającą ilość jodu?

PACJENT: Nie mam o tym pojęcia.

Page 3 · 41–60 / 84

LEKARZ: Czy używają Państwo w domu soli kuchennej z jodem?

PACJENT: Tak, to prawda.

LEKARZ: Jak dotarł(a) Pan/Pani do szpitala?

PACJENT: Mój brat przywiózł mnie tutaj swoim samochodem.

LEKARZ: Czy ma Pan/Pani gorączkę, nocne poty, dreszcze lub napady pocenia się?

PACJENT: Nie, niczego takiego nie zauważyłem/łam.

LEKARZ: Ma Pan/Pani nudności? Wymiotował(a) Pan/Pani?

PACJENT: Nie, nie miałem/łam nudności ani wymiotów.

LEKARZ: Czy ma Pan/Pani trudności z oddawaniem moczu?

PACJENT: Nie, wszystko w porządku.

LEKARZ: Czy ma Pan/Pani problemy w okolicy odbytu, jak np. hemoroidy lub pęknięcie odbytu?

PACJENT: Do tej pory nie miałem/łam takich dolegliwości.

LEKARZ: Jak radzi sobie Pan/Pani ze stresem?

PACJENT: Staram się radzić ze stresem, wyjeżdżając na wycieczkę lub urlop.

LEKARZ: Wspaniale – czasem to naprawdę najlepsze lekarstwo.
Czy cierpi Pan/Pani na choroby przewlekłe, takie jak nadciśnienie, cukrzyca lub podwyższony poziom lipidów we krwi?

PACJENT: Nie, takich schorzeń u mnie nie stwierdzono. Ale od 3 lat męczą mnie bóle głowy, które mają charakter tępy, uciskający, jak opaska wokół głowy i często występują obustronnie.

LEKARZ: Jak długo zwykle trwają te bóle głowy?

PACJENT: Zwykle bóle głowy trwają około półtorej godziny.

LEKARZ: Jak często ma Pan/Pani takie napięciowe bóle głowy i co Pan/Pani na nie stosuje?

PACJENT: Raz w miesiącu. Biorę A-S-S 500 miligramów i piję do tego herbatę ziołową. Dzięki temu jest trochę lepiej.
Chciałbym/Chciałabym wiedzieć, czy możliwe, że zimna pogoda powoduje takie bóle głowy.

LEKARZ: Tak, zimna pogoda może sprzyjać napięciowym bólom głowy. Zimno często powoduje napięcia mięśni w okolicy szyi i barków, co z kolei może wywoływać bóle głowy. Ponadto zimne powietrze może zwężać naczynia krwionośne i tym samym nasilać ból głowy.

PACJENT: Dziękuję, panie doktorze. Poza tym od dziesięciu lat mam bóle szyi po wypadku. Czasami są naprawdę nie do zniesienia. Przeprowadzono operację, ale ból pozostał.

LEKARZ: Czy operacja przebiegała bez powikłań?

PACJENT: O ile wiem, operacja przebiegła bez powikłań. Ból jednak pozostał. Dlatego okazjonalnie biorę Ibuprofen 400 miligramów.

LEKARZ: Jak często występują te nie do zniesienia bóle?

PACJENT: Około co dwa miesiące, i wtedy zwykle trwają dwa do trzech dni.

LEKARZ: Czy dodatkowo przyjmuje Pan/Pani coś osłonowo na żołądek, na przykład Pantoprazol?

PACJENT: Nie, tego nie biorę. Dlaczego Pan pyta?

LEKARZ: Ponieważ leki przeciwbólowe – takie jak Ibuprofen lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne – mogą podrażniać żołądek. Dlatego czasami zalecamy dodatkowo osłonę żołądka, na przykład Pantoprazol, żeby zapobiec skutkom ubocznym.
Czy kiedykolwiek zauważył(a) Pan/Pani zdrętwienia, mrowienia, sztywności karku, osłabienia lub problemy z poruszaniem w ramionach albo rękach?

PACJENT: Nic niepokojącego.

LEKARZ: Jak do tego doszło?

PACJENT: Wtedy spadłem/łam z pewnej wysokości podczas wspinaczki – chyba z około trzech metrów.

LEKARZ: Który kręg został operowany?

PACJENT: Myślę, że to był piąty kręg szyjny.
Poza tym mam łupież i swędzenie skóry głowy. Kilka razy, zgodnie z zaleceniem mojej lekarki rodzinnej, używałem/łam szamponu. To pomagało, ale potem nawracało.

LEKARZ: Jak nazywał się ten szampon? Czy to było Ketoconazol?

PACJENT: Zgadza się.

LEKARZ: Czy zna Pan/Pani określone czynniki wywołujące, które pogarszają stan? Na przykład stres, zmiany pogody lub określone kosmetyki?

PACJENT: Tak, myślę, że jest gorzej, gdy się stresuję.

LEKARZ: Czy dotknięte są też inne miejsca? Czy ma Pan/Pani może astmę albo katar sienny?

PACJENT: Nie, nie mam tego.

LEKARZ: Czy był Pan/Pani już poddany/a innej operacji lub zabiegowi medycznemu?

PACJENT: Tak, trzy lata temu usunąłem obie „worki pod oczami” ze względów estetycznych. Jestem z wyniku zadowolony.

Page 4 · 61–80 / 84

LEKARZ: Czy przyjmuje Pan/Pani jeszcze inne leki?

PACJENT: Nie, żadnych innych.

LEKARZ: Czy ma Pan/Pani receptę na swoje leki?

PACJENT: Tak, mam.

LEKARZ: Czy jest Pan/Pani w pełni zaszczepiony/a, czyli czy otrzymał/a Pan/Pani wszystkie szczepienia od dzieciństwa?

PACJENT: Puf, nie jestem tego dokładnie pewien/pewna – musiałbym/musiałabym zajrzeć do żółtej książeczki szczepień. Mogę tylko powiedzieć: w zeszłym roku zaszczepiłem się przeciwko grypie i kleszczowemu zapaleniu mózgu, a ponadto dwukrotnie przeciw Covid-19.

LEKARZ: Czy ma Pan/Pani znane alergie, na przykład na żywność, leki, zwierzęta lub inne substancje?

PACJENT: Tak, mam alergię na włosy konia, co często powoduje konflikty, ponieważ moja żona lubi jeździć konno. Po ekspozycji pojawiają się u mnie objawy.

LEKARZ: Jak objawia się Pana/Pani alergia?

PACJENT: Moja alergia objawia się kaszlem i pokrzywką.

LEKARZ: Co Pan/Pani z tym robi?

PACJENT: Przed kontaktem z włosami konia biorę Fexofenadynę 120 mg i noszę maskę. Ponadto nie toleruję diklofenaku – wtedy dostaję wysypki na całym ciele i silny świąd.

LEKARZ: Zalecam, aby przyjmować lek – czyli Fexofenadynę lub inny antyhistaminik – na około jedną do dwóch godzin wcześniej.
Pali Pan/Pani? Ile papierosów pali Pan/Pani dziennie i od kiedy?

PACJENT: Rzuciłem to pięć lat temu. Wcześniej przez 20 lat paliłem jedną paczkę dziennie.

LEKARZ: To wspaniale, że rzucił/a Pan/Pani palenie. Czy może mi Pan/Pani opowiedzieć, co Pana/Panią do tego zmotywowało? I jak to Pan/Pani osiągnął/osiągnęła?

PACJENT: Miałem chrypkę, dlatego przez rok przyjmowałem lek o nazwie Wareniklina. To było naprawdę skuteczne.

LEKARZ: Czy Pana/Pani chrypka się poprawiła?

PACJENT: Tak, zdecydowanie – mój głos jest dużo czyściej niż wcześniej.

LEKARZ: Czy pije Pan/Pani alkohol? Jakiego rodzaju? Ile?

PACJENT: Szklanka piwa tygodniowo

LEKARZ: Czy mogę zapytać, czy kiedykolwiek używał/a Pan/Pani narkotyków?

PACJENT: Tak, kilka lat temu spróbowałem grzybów – tak zwanych „grzybków halucynogennych”. Ale tylko raz lub dwa razy, nie regularnie.

LEKARZ: Czy regularnie uprawia Pan/Pani sport? Jakiego rodzaju i jak często?

PACJENT: Niestety nie.

LEKARZ: Czym Pan/Pani się zajmuje zawodowo?

PACJENT: Jestem doradcą podatkowym i pracuję w Bawarskim Ministerstwie Finansów.

LEKARZ: Jaki jest Pana/Pani stan cywilny?

PACJENT: Rozwiodłem się 15 lat temu, ale 5 lat temu ponownie się ożeniłem.

LEKARZ: Z kim Pan/Pani mieszka?

PACJENT: Mieszkam z rodziną w mieszkaniu.

LEKARZ: Ile ma Pan/Pani dzieci?

PACJENT: Mam 9-letniego syna.

LEKARZ: Czy on jest zdrowy?

PACJENT: Nie, Christoph od urodzenia jest poważnie niepełnosprawny. Ma też otwór w szyi, przez który oddycha.

LEKARZ: Czy mógłby Pan/Pani to opisać nieco dokładniej?

PACJENT: Mam na myśli to, że jest silnie upośledzony umysłowo i fizycznie. Nie potrafi mówić ani samodzielnie chodzić i wymaga opieki 24 godziny na dobę. Dlatego zawsze ktoś musi przy nim być i się nim opiekować – albo ja, moja żona, albo opiekun. Ponadto często ma odleżyny lub zapalenia płuc.

LEKARZ: Czy wie Pan/Pani, czy przy porodzie wystąpiły wtedy jakieś komplikacje?

PACJENT: O ile mi wiadomo, podczas porodu nie otrzymał wystarczającej ilości tlenu. Przypuszczam, że to jest przyczyna.

LEKARZ: Czy w Pańskiej rodzinie występują istotne choroby, na przykład u rodziców, rodzeństwa lub innych bliskich krewnych?

PACJENT: Mój 68-letni ojciec mieszka sam i od pięciu lat ma niewydolność nadnerczy, która objawia się stałym zmęczeniem i osłabieniem. Lekarz powiedział, że układ odpornościowy atakuje korę nadnerczy. Musi regularnie przyjmować leki.
Moja matka zmarła nagle w wieku 55 lat z powodu nagłej śmierci sercowej związanej z zaburzeniem rytmu serca. Ponadto cierpiała na bielactwo.