Powitanie
Dzień dobry, szanowny Panie Profesorze Doktorze …,
Chciałbym teraz przedstawić pacjentkę panią Beatę Schreiber.
Ma 36 lat, 1,72 m wzrostu i waży około 80 kg. Wskaźnik masy ciała (BMI) wynosi 27 kg/m² i tym samym mieści się w zakresie nadwagi
Zgłaszana dolegliwość / obecne zachorowanie
Pacjentka zgłosiła się na ostry dyżur z powodu epizodu, który wystąpił około czterech godzin wcześniej, paroksyzmalne duszności z uczuciem dławić się do naszego oddziału. Zgłaszała także irytujący kaszel, tachypnoeę, wydechowy świst i wyraźny niepokój spoczynkowy.
W wyniku wielokrotnego kaszlu pacjentka uskarżała się na ból opłucnowy w klatce piersiowej.
Brakuje następujących dolegliwości: gorączka, ból gardła, dysfonia, rhinokonjunktivitis, podrażnienie w gardle, krwioplucie, ortopnoe, tachykardia, nudności, wymioty, powiększenie węzłów szyjnych, dolegliwości żołądkowo-jelitowe i wysypka.
Rzadko występuje klarowna, przezroczysta i lekko błyszcząca plwocina.
Według jej relacji napad trwał około 20 minut, przy czym dolegliwości były szczególnie nasilone przez około 10 minut. Objawy poprawiły się tylko częściowo.
(Oświadczyła, że od wczoraj wystąpiły dwa podobne napady – jeden podczas jazdy samochodem w tunelu stojąc w korku, który poprawił się po opuszczeniu tunelu i otwarciu okna, oraz drugi około 3–4 rano podczas snu. W trakcie tamtego epizodu okno w sypialni było już otwarte.)
Wywiad ujawnia rozpoznanie z dzieciństwa: nadreaktywność dróg oddechowych.
Jednak wcześniejsze epizody były znacząco łagodniejsze pod względem czasu trwania i nasilenia. Pacjentka podała, że często musi kaszleć lub kichać podczas spacerów po lesie, szczególnie wiosną.
Wywiad autonomiczny
Wywiad autonomiczny nie wykazuje odchyleń, poza ukierunkowaną dietą unikającą produktów powodujących gazy, takich jak rośliny strączkowe i kapusta, w celu złagodzenia wzdęć i uczucia pełności po posiłku.
Występuje również bezsenność w postaci trudności z zasypianiem, którą pacjentka wiąże z poronieniem sprzed sześciu miesięcy.
Choroby przebyte
Zgłaszane są następujące choroby przebyte:
Pacjentka podaje nawrotowe dolegliwości od dzieciństwa w obrębie zewnętrznego przewodu słuchowego w postaci świądu, suchości skóry i łuszczenia się.
Wskazuje jako czynniki wywołujące w szczególności kontakt z wodą (np. podczas pływania) oraz mechaniczne drażnienie patyczkami do uszu.
W miesiącach zimowych występuje nasilone wysuszenie skóry na dłoniach z okazjonalnym pękaniemnaskórka.
Pacjentka zgłasza, że około dwóch miesięcy temu miała bolesny czyrak na prawym palcu środkowym.
W leczeniu wykonano nacięcie i płukanie, a następnie zastosowano wilgotny opatrunek z laktanem etakrydyny.
Następnie zajęty palec unieruchomiono opatrunkiem gipsowym.
Pacjentka zgłasza również przewlekłe bóle szyiod około pięciu lat, które według oceny ortopedycznej mają charakter zawodowy z powodu długotrwałego siedzenia.
Siedem lat temu pacjentka doznała złamania kości jarzmowej po lewej stronie w wyniku bezpośredniego urazu od uderzenia piłką siatkową.
Złamanie leczono zachowawczo.
Dotychczasowe zabiegi / procedury
Cztery lata temu pacjentka doznała urazu prawego kolana podczas gry w siatkówkę. Ponieważ dolegliwości utrzymywały się, wykonano rezonans magnetyczny, który wykrył ciało wolne (artrolit), które następnie poddano leczeniu.
Około sześciu miesięcy temu pacjentka doświadczyła poronienia w 11. tygodniu ciąży.
Badanie ultrasonograficzne wykazało brak czynności serca płodu.
Następnie, w znieczuleniu miejscowym, przeprowadzono łyżeczkowanie . Nie wystąpiły powikłania. łyżeczkowanie. Nie wystąpiły żadne powikłania.
Uwaga: Jeśli stwierdzenie można obiektywnie potwierdzić badaniem lekarskim – np. widocznymi bliznami – tryb oznajmujący jest właściwy. (W Fachsprachprüfung nie przeprowadza się badania fizykalnego.)
Ginekologia
Ostatnie krwawienie miesiączkowe miało miejsce osiem dni temu.
Cykl jest regularny i nie występują istotne dolegliwości.
Jako środek antykoncepcyjny pacjentka stosuje przezskórny plastry (Lisvy) od 2 miesięcy.
Leki
Na recepcie wymienione są następujące leki:
Obecnie pacjentka przyjmuje na receptę następujące leki:
miejscową maść z kortykosteroidem w razie potrzeby do leczenia egzemy ucha lub dłoni
Ibuprofen 400 mg w razie potrzeby
Uwaga: Jeśli stwierdzenie można obiektywnie potwierdzić obserwacją lekarza – np. receptą – tryb oznajmujący jest właściwy.
Alergie
Pacjentka zgłosiła sezonową alergię na pyłki wiosną z objawami rhinokonjunktivitis oraz alergię pokarmową na orzechy, zwłaszcza laskowe i włoskie, która objawia się parestezjami w obrębie ust i języka.
Używki / czynniki szkodliwe
W kwestii spożywania substancji rekreacyjnych pacjentka podała, że nie pali papierosów.
Okazjonalnie pije, przy szczególnych okazjach, jeden do dwóch kieliszków piwa.
Od około trzech miesięcy sporadycznie używa jointów.
Wywiad społeczny
Pacjentka pracuje jako technik ochrony środowiska i mieszka z partnerem. Planują wkrótce ślub. Nie ma dzieci.
Wywiad rodzinny
Wywiad rodzinny obejmował kilka istotnych istniejących wcześniej schorzeń rodziców. 76‑letni ojciec pacjenta od około ośmiu miesięcy choruje na zaawansowany rak trzustki. Ze względu na stadium nowotworu w ramach opieki paliatywnej stosuje się jedynie leczenie przeciwbólowe. W wywiadzie występuje długotrwałe nadużywanie alkoholu.
72‑letnia matka mieszka w domu opieki z powodu zaawansowanej demencji . W wieku 52 lat przeszła operację z powodu nowotworu jamy brzusznej który objawiał się klinicznie między innymi obfitym krwawieniem z pochwy i bólem brzucha. Od czasu do czasu występowało u niej skotoma w prawym oku.
(Proszę zauważyć: kontekst zawsze ma pierwszeństwo. Pisanie całej sekcji w Konjunktiv I lub wyrażanie jej w ten sposób to prawdziwy koszmar!)
Podejrzenia i rozpoznania różnicowe
Anamneza — w szczególności napadowy drażniący kaszel i duszność na tle znanej nadreaktywności dróg oddechowych oraz towarzyszące schorzenia atopowe, takie jak egzema i sezonowe zapalenie spojówek i nosa — klinicznie wskazują na obecność astmy oskrzelowej.
Do rozpoznań różnicowych należą infekcje wirusowe górnych lub dolnych dróg oddechowych oraz zapalenie płuc o etiologii bakteryjnej. Jednak brak gorączki, brak innych objawów ogólnych oraz napadowy przebieg przemawiają przeciwko nim.
Zapalenie oskrzeli może wystąpić po infekcji wirusowej; przebieg zwykle jest samoograniczający się i ustępuje samoistnie.
W odmie opłucnowej należy oczekiwać nagłej duszności i ostrego bólu w klatce piersiowej.
Przewlekła obturacyjna choroba płuc (COPD) jest jednak mało prawdopodobna u tej pacjentki, ponieważ nie ma wywiadu palenia tytoniu, nie ma istotnej ekspozycji na pyły, a wiek pacjentki nie jest typowy dla tego rozpoznania.
Chociaż stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo‑zatorowej (DVT), przebieg kliniczny i brak typowych objawów takich jak ból lub obrzęk kończyn przemawiają przeciwko temu podejrzeniu.
Niewydolność serca również jest mało prawdopodobna, ponieważ nie występują czynniki ryzyka sercowo‑naczyniowego, takie jak nadużywanie tytoniu, nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca, ani wiek pacjentki nie jest typowy dla tego rozpoznania.
|
Dodatkowa wiedza |
|
Głównym objawem astmy oskrzelowej jest zwiększony opór dróg oddechowych, wynikający z obturacji dróg oddechowych. Wynika to ze skurczu mięśni gładkich oskrzeli, pogrubienia nabłonka oskrzelowego oraz zwężenia światła wskutek wydzieliny. Objawy astmy występują głównie podczas wydechu, ponieważ podczas wydechu wzrasta ciśnienie wewnątrzklatkowe i dodatkowo uciska już zwężone oskrzela. |
|
Tryada atopowa zazwyczaj składa się z atopowego zapalenia skóry (skóra), astmy oskrzelowej (drogi oddechowe) oraz alergicznego nieżytu nosa (błona śluzowa nosa). |
Postępowanie diagnostyczne
Pacjentka powinna być początkowo przyjęta do szpitala i należy rozpocząć natychmiastowe leczenie wstępne.
Obejmuje to przede wszystkim podanie tlenu, ewentualnie uzupełnione o wziewne leki rozszerzające oskrzela (np. salbutamol przez nebulizator) oraz, jeśli potrzebne, ogólnoustrojowe glikokortykosteroidy w celu zmniejszenia zapalenia oskrzeli.
badanie przedmiotowe
Po zebraniu wywiadu przeprowadzamy dokładne badanie przedmiotowe. Rozpoczyna się ono od zapisania parametrów życiowych, w tym częstości akcji serca, ciśnienia krwi, częstości oddechów, saturacji tlenu oraz temperatury ciała.
Następnie wykonuje się ukierunkowane badanie kliniczne, zaczynając od inspekcji. Szukamy różnych nieprawidłowości, takich jak cechy atopii, w tym atopowe zapalenie skóry (np. sucha skóra, egzema) i alergiczny nieżyt spojówek i nosa. Dodatkowo oceniana jest jama ustna i gardło oraz wzorzec oddychania, szczególnie pod kątem objawów takich jak używanie dodatkowych mięśni oddechowych czy przedłużona faza wydechu. W ciężkich przebiegach może wystąpić sinica.
W badaniu opukiwania typowo stwierdza się hiperrezonans — zwłaszcza nad przewentylowanymi obszarami płuc z powodu obturacji oskrzeli, jak to może mieć miejsce w astmie oskrzelowej.
Osłuchiwanie zwykle ukazuje świsty wydechowe (piski)/stridor wydechowy oraz zmienione, częściowo osłabione lub oskrzelowe tony oddechowe. zwykle objawia się świstem wydechowym (piskiem)/stridorem wydechowym, a także zmienionymi, częściowo osłabionymi lub oskrzelowymi tonami oddechowymi.
W przypadku odmy opłucnowej opukiwanie typowo ujawnia hiperrezonans nad zajętym półpłuciem. W osłuchiwaniu stwierdza się osłabione lub całkowicie zniesione tony oddechowe nad zajętym obszarem płuca.
Natomiast przy zapaleniu płuc opukiwanie wykazuje stłumienie nad zapalnym segmentem płuca. W osłuchiwaniu typowo słychać drobnobańkowe trzeszczenia, zwiększone tony oskrzelowe i ewentualnie nasilone przekazywanie głosu (bronchofonia).
Badania laboratoryjne
Badania laboratoryjne zazwyczaj nie są obligatoryjne, ponieważ rozpoznanie astmy oskrzelowej ustala się przede wszystkim klinicznie i przy pomocy spirometrii.
Gazometria tętnicza (ABG), morfolologia krwi, CRP, poziom całkowitego IgE.
Metody skórne w diagnostyce alergii
W teście punktowym (prick) na skórę nakłada się niewielką ilość alergenu.
W teście śródskórnym niewielka ilość alergenu jest wstrzykiwana bezpośrednio do skóry.
Test płatkowy służy do rozpoznawania alergii kontaktowych. Płatek pokryty/nasączony alergenem przykleja się na skórę na 24 do 48 godzin.
Rozpoznanie anatomiczne
RTG klatki piersiowej:
RTG klatki piersiowej to badanie obrazowe, w którym struktury jamy klatki piersiowej przedstawia się za pomocą promieni rentgenowskich.
Typowe zmiany radiologiczne w astmie oskrzelowej mogą obejmować hiperinsuflację płuc z spłaszczonymi przeponami i zwiększoną przejrzystością za mostkiem; jednak często obraz RTG jest bez istotnych odchyleń.
Przed badaniem pacjentka zdejmuje biżuterię i odzież z okolicy klatki piersiowej.
Zdjęcie zwykle wykonuje się w projekcji PA (postero‑przedniej) w pozycji stojącej. Pacjentka stoi przodem do kasety rentgenowskiej i jest proszona o głęboki wdech i krótkie wstrzymanie oddechu, aby uniknąć artefaktów ruchowych.
Spirometria
U objawowych dorosłych i dzieci powyżej pięciu lat, które potrafią wykonać spirometrię, badanie spirometryczne przed i po podaniu leku rozszerzającego oskrzela jest zalecaną metodą diagnostyczną pierwszego wyboru.
Spirometria to badanie czynności płuc, podczas którego pacjent oddycha przez ustnik do urządzenia (spirometru).
Typowy przebieg jest następujący:
1. Pomiar wyjściowy (przed bronchodilatacją):
Pacjent wykonuje głęboki wdech, a następnie gwałtownie i szybko wydycha (wymuszony wydech).
2. Podanie leku rozszerzającego oskrzela (np. wziewny salbutamol)
3. Powtórny pomiar (po bronchodilatacji) po około 15 minutach w celu oceny odwracalności obturacji dróg oddechowych.
W astmie oskrzelowej spirometria zazwyczaj wykazuje obturacyjny wzorzec wentylacji z obniżonym FEV₁ i stosunkiem FEV₁/FVC(< 70%). Charakterystyczna jest istotna odwracalność obturacji po podaniu leku rozszerzającego oskrzela (↑ FEV₁ ≥ 12% i ≥ 200 ml).
|
Parametry |
Wartość przed bronchodilatacją |
% normy |
Wartość po bronchodilatacji |
% normy |
Ocena |
|
FEV₁ |
2,1 l |
65 % |
2,7 l |
84 % |
znacznie obniżony, odwracalny |
|
FVC |
3,5 l |
88 % |
3,7 l |
93 % |
prawidłowy do łagodnie obniżonego |
|
FEV₁/FVC (Tiffeneau) |
0,60 |
– |
0,73 |
– |
↓ przed BD, znormalizowany po BD |
|
PEF |
5,2 l/s |
60 % |
6,8 l/s |
78 % |
znaczna poprawa |
|
MEF25–75 |
1,5 l/s |
45 % |
2,6 l/s |
75 % |
Wskazanie małych dróg oddechowych |
|
Opór dróg oddechowych (RAW) |
zwiększony |
– |
zmniejszony |
– |
wskazuje na skurcz oskrzeli |
|
Krzywa przepływ–objętość |
wklęsła ramiona wydechowa |
– |
znacznie poprawiony |
– |
typowe dla astmy |
|
Rewersyjność |
– |
– |
+600 ml / +28 % FEV₁ |
– |
pozytywny |
Do klasyfikacji astmy oskrzelowej uwzględnia się m.in. częstość objawów w dni powszednie, dolegliwości nocne oraz parametry spirometryczne.
Pletyzmografia całego ciała
Pletyzmografia ciała nie jest wymagana, jeśli rozpoznanie można jednoznacznie postawić na podstawie wywiadu i spirometrii.
Pletyzmografia całego ciała (także pletyzmografia ciała) to zaawansowane badanie czynnościowe płuc pozwalające na precyzyjny pomiar objętości płuc i oporu dróg oddechowych.
Pacjent siedzi w hermetycznej komorze podczas badania i oddycha przez ustnik. Rejestrowane są zmiany ciśnienia i objętości w klatce piersiowej.
W przeciwieństwie do spirometrii, która rejestruje tylko mobilizowalne objętości płuc (np. FVC, FEV₁), pletyzmografia całego ciała pozwala również na określenie pojemności całkowitej płuc (TLC).
Peak flow meter
Peak flow meter to poręczne urządzenie służące do pomiaru maksymalnej prędkości wydechowej, czyli szczytowego przepływu wydechowego (PEF).
Tomografia komputerowa
TK może być przydatna przy podejrzeniu rozpoznań różnicowych, np. rozstrzeni oskrzeli lub guzów.
Konsultacje
Konsultacja chirurgii / chirurgii urazowej oraz konsultacja anestezjologiczna
Leczenie
Terapia niefarmakologiczna w astmie oskrzelowej
• Unikanie czynników wywołujących
(np. alergeny, dym tytoniowy, zimne powietrze, zanieczyszczenie powietrza, ekspozycje zawodowe)
• Zachęcanie do regularnej aktywności fizycznej
• Edukacja pacjenta
terapia farmakologiczna
Wszyscy pacjenci z astmą powinni otrzymać w razie potrzeby szybko działający agonistę β₂ (np. salbutamol) jako lek doraźny (rozszerzający oskrzela) do stosowania w ostrym zwężeniu dróg oddechowych.
Ponadto pacjenci powinni być przeszkoleni w prawidłowym stosowaniu urządzenia inhalacyjnego, aby zapewnić skuteczne dostarczenie leku.
Niezależnie od stosowanej substancji czynnej, lek ratunkowy powinien składać się z dwóch wdechów z inhalatora, z odstępem 3–5 minut między pierwszym a drugim wdechem.
Leczenie etapowe astmy oskrzelowej
• Etap 1:
Terapia doraźna z niską dawką wziewnego glikokortykosteroidu (ICS) + krótko działający agonista β₂ w razie potrzeby (SABA, np. salbutamol)
• Etap 2:
Codzienne stosowanie niskiej dawki ICS + SABA doraźnie
• Etap 3: Objawy codzienne, objawy nocne > 1× na tydzień; ograniczenie aktywności; FEV₁ 60–80 %
Codzienna kombinacja ICS-LABA w niskiej dawce + SABA doraźnie
• Etap 4:
ICS w dawce średniej do wysokiej + LABA + SABA doraźnie
• Etap 5:
Codzienna kombinacja ICS-LABA w wysokiej dawce + konsultacja ze specjalistą w celu eskalacji terapii np. tiotropium, anty-IgE, anty-IL-5/5R, anty-IL-4R
Inhalatory:
• Salbutamol (niebieski): krótko działający agonista β₂ (SABA)
• Foster (jasny fiolet): beklometazon (ICS) + formoterol (LABA)
• Symbicort (czerwony): budezonid (ICS) + formoterol (LABA)
• Seretide (fioletowy): flutikazon (ICS) + salmeterol (LABA)
• Tiotropium (Spiriva) (zielony): długo działający antagonista receptorów muskarynowych (LAMA)
Użycie inhalatora
• Dobrze wstrząsnąć inhalatorem.
• Trzymać inhalator pionowo i zdjąć osłonę ustnika.
• Wydychnąć głęboko (nie do inhalatora), następnie umieścić ustnik pewnie między wargami.
• Zacząć wdychać powoli i głęboko przez usta. Jednocześnie nacisnąć pojemnik, aby uwolnić aerozol i wstrzymać oddech przez około 5–10 sekund.
• przepłukać usta
Powikłania
• Status astmatyczus (zagrażający życiu, przedłużony napad)
• „Status astmatyczus” to zagrażające życiu zaostrzenie astmy, które nie reaguje na zwykłe początkowe działania z użyciem bronchodilatatorów i kortykosteroidów
• Odma opłucnowa
• Nieodwracalne zwężenie oskrzeli
• Obniżona jakość życia (tolerancja wysiłku, jakość snu)
• Opóźnienie wzrostu (u dzieci, rzadkie)
Zlecenia medyczne
Monitorowanie
• Parametry życiowe: BP/HR/RR/Temp/SpO₂ przy przyjęciu, następnie co 2–4 h, ciągłe jeśli niestabilny.
• Gotowość do intubacji przy narastającym wyczerpaniu oddechowym
• Po stabilizacji: umówienie spirometrii.
• Objawy ostrzegawcze (ciche płuco, dychawica utrudniająca mowę, sinica, utrata przytomności).
Diagnostyka
• Gazometria (ABG) tętnicza lub kapilarna przy przyjęciu
• Badania laboratoryjne: morfologia, CRP, elektrolity, kreatynina, glukoza (ewentualnie troponina i BNP przy odpowiednim rozpoznaniu różnicowym i ewentualnie β-HCG).
• EKG (tachykardia/efekty β₂-agonistów, DD kardiologiczne).
• RTG klatki piersiowej przy niejasnych zmianach, ciężkim przebiegu lub w rozpoznaniu różnicowym (odma opłucnowa, zapalenie płuc).
• Wymaz wirusologiczny/infekcyjny tylko przy klinicznym podejrzeniu
Terapia
Tlen
• O₂ przez kaniulę nosową 1–4 l/min
Cel SpO₂: 92–96 % (inne przy znanej retencji CO₂).
• Uniesienie górnej części ciała
Bronchodilatacja (ostro)
• Salbutamol do nebulizacji 2,5–5 mg (lub 4–8 wdechów po 100 µg przez spacer) co 20 min × 3, następnie co 2–4 h lub w razie potrzeby.
• Ipratropium bromide do nebulizacji 0,5 mg co 6–8 h w pierwszych 24–48 h.
Glikokortykosteroidy systemowe
Prednizolon 50 mg p.o. (lub 100 mg i.v.) jednorazowo teraz, następnie 40–50 mg p.o. raz dziennie przez 5–7 dni, odstawianie nie jest konieczne przy krótkim kursie.
Dalsze
Edukacja pacjenta w zakresie prawidłowej techniki inhalacji i unikania czynników wywołujących, przegląd leku ratunkowego, konsultacja pulmonologiczna w celu dostosowania terapii.
Dodatkowe
Nazwiska:
Karl Lauterbach, Beate Steurmann, Andreas Teufel, Mario Dietrich, Alexa Frank
Szczegóły:
Gdy zapytano o kwas foliowy, nie wiedziałem co powiedzieć, ale pacjentka powiedziała — jej ginekolog przepisał go, aby przygotować się do następnej ciąży.
jego narzeczona straciła dziecko osiem miesięcy temu. Ich ślub jest planowany za trzy kwartały.
Pacjent zgłosił, że od początku wiosny miał trzy podobne dolegliwości, za każdym razem coraz bardziej nasilone. Wcześniej nie zauważał takich objawów. Obecnie nie ma dolegliwości; występują wyłącznie podczas pobytu w lesie.
Pacjent jest homoseksualny. (Ważne w kontekście HIV, HBV, HCV i innych chorób przenoszonych drogą płciową.)
Kierowca autobusu
Kierowca tramwaju
Make-up artist (kosmetyka/uroda)
Choroby współistniejące/ Leki:
Usunięcie „worków” pod oczami 2 lata temu
Nadciśnienie tętnicze od pięciu lat
Użytkownik aparatu słuchowego obustronnie (niedosłuch)
Stan po appendektomii w wieku 12 lat
Odra
Świnka
Stan po osteosyntezie prawego nadgarstka po wypadku rowerowym 13 lat temu
Lek bez recepty na przeziębienie.
Krztusiec (pertussis)
Ospa wietrzna (varicella)
Exforge® 1-0-0 (zawiera amlodypinę / walsartan, proszę dodać dawkę, np. 5 mg / 160 mg)
Cetyryzyna 10 mg 1 tabletka w razie potrzeby
Walsartan 80 mg 1-0-0
Ramipril 5 mg 1-0-0
Wywiad rodzinny:
Córka byłego partnera cierpiąca na autyzm.
Matka choruje na nadciśnienie tętnicze i pokrzywkę.
Ojciec ma otyłość i uzależnienie od hazardu.
Pacjent ma troje rodzeństwa (dwie siostry i jednego brata).
Jedna siostra cierpi na demencję i mieszka w domu opieki.
Druga siostra i brat mają problem z poziomem cukru we krwi, prawdopodobnie cukrzycę.
Matka choruje na stwardnienie rozsiane i kamicę nerkową.
Ojciec ma otyłość i uzależnienie od hazardu; brak kontaktu z nim.
Siostra choruje na nadciśnienie tętnicze.
Ojciec ma uzależnienie od hazardu. (Marnuje pieniądze)
Brat: choroba Parkinsona
Alergia:
Pyłek leszczyny, kurz mączny
Narkotyki:
LSD
Ekstazy
Pytania
1. Jak rozpoznaje się zatrucie tlenkiem węgla, na przykład w korku drogowym? Czym dokładnie jest, jak się je mierzy i przy jakim poziomie staje się niebezpieczne?
Zatrucie tlenkiem węgla występuje po wdychaniu tlenku węgla (CO), np. z pracującym silnikiem w zamkniętej przestrzeni lub w korku drogowym przy słabej wentylacji. CO wiąże się z dużym powinowactwem z hemoglobiną i uniemożliwia transport tlenu. Rozpoznaje się je poprzez pomiar poziomu CO-Hb we krwi (karboksyhemoglobina). Staje się niebezpieczne przy około 10–15% CO-Hb – wyższe wartości niosą ryzyko utraty przytomności, zatrzymania oddechu i śmierci.
2. Co oznacza nebulizacja?
Nebulizacja odnosi się do rozpylania ciekłego leku na drobne krople (aerozole), aby można go było wdychać przez drogi oddechowe.
„Salbutamol podano w nebulizacji.”
3. Co oznacza impotentny?
Mężczyzna jest impotentny, jeśli nie jest w stanie osiągnąć lub utrzymać wzwodu wystarczającego do stosunku płciowego.
4. Jak pobiera się krew?
Przygotowanie:
Poinformować pacjenta i uzyskać zgodę, wykonać dezynfekcję rąk, założyć rękawiczki.
Przygotować materiał:
Opaska uciskowa, igła/butterfly, probówki do pobierania krwi, wacik, plaster, środek dezynfekujący, pojemnik na ostre odpady
Miejsce nakłucia:
Zwykle w zgięciu łokcia (żyła odłokciowa środkowa).
Nakłucie
Włożyć igłę do żyły pod kątem około 30°.
5. Czym jest odczulanie i jak się je przeprowadza?
Odczulanie (również: swoista immunoterapia) to leczenie alergii polegające na stopniowym przyzwyczajaniu organizmu do alergenu w celu zmniejszenia lub zapobieżenia reakcji alergicznej.
Alergen (np. pyłki, roztocza kurzu domowego, jad owadów) podaje się pacjentowi w rosnących dawkach. Zwykle trwa to 3–5 lat.
6. W których krajach częściej występuje gruźlica i dlaczego jest tam częstsza?
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO Global Tuberculosis Report 2024) ponad 85% wszystkich przypadków gruźlicy występuje w 30 krajach o dużej zapadalności, w tym w Indiach, Indonezji, Filipinach, Pakistanie, Nigerii, Bangladeszu, Południowej Afryce i Chinach.
7. Jak klasyfikuje się astmę i który typ występuje najczęściej?
Astmę dzieli się ze względu na przyczynę na astmę alergiczną (zewnętrzną) i niealergiczną (wewnętrzną).
Najczęściej występuje astma alergiczna.
Ponadto astmę można klasyfikować według nasilenia jako przerywana, łagodna, umiarkowana i ciężka przewlekła.
Notatki
BMI
BMI — Definicja
Wskaźnik masy ciała (BMI) to bezwymiarowa miara służąca oszacowaniu masy ciała w stosunku do wzrostu. Oblicza się go, dzieląc masę ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach (kg/m²).
Ograniczenia
pilnie
Pilnie — Znaczenie
Termin opisuje działania lub rozważania wymagające natychmiastowej oceny lub interwencji z powodu ostrego zagrożenia medycznego. W kontekście klinicznym oznacza to terminowe, priorytetowe podejście po wstępnej ocenie i ewentualnej szybkiej reakcji terapeutycznej.
napadowy
Napadowy — Znaczenie
„Napadowy” opisuje nagłe, często krótkotrwałe lub nawracające wystąpienie objawów. Typowe cechy to szybkie pojawienie się i ewentualnie równie nagłe ustąpienie dolegliwości.
Duszność
Duszność — Definicja
Duszność odnosi się do subiektywnego odczucia braku powietrza lub trudności w oddychaniu. Osoby dotknięte opisują to jako wysiłek podczas oddychania, niedobór powietrza lub niewystarczający dopływ powietrza.
Uczucie dławiące
Uczucie dławiące — Znaczenie
Uczucie dławiące opisuje subiektywne odczucie braku wystarczającej ilości powietrza lub że oddychanie jest utrudnione. Pacjenci mogą opisywać to jako ucisk, odruch duszenia się lub nagłe wstrzymanie oddechu.
Rozróżnienie i przyczyny
To odczucie może wystąpić przy częściowym zatkaniu dróg oddechowych (np. ciało obce, obrzęk), skurczu oskrzeli, nasilonym lęku lub innych ostrych zaburzeniach funkcji oddechowej; różni się od obiektywnej niewydolności oddechowej, którą można udowodnić badaniami.
Tachypnoë
Tachypnoë — definicja
Tachypnoë oznacza zwiększoną częstość oddechów. U dorosłych często przyjmuje się wartości powyżej około 20 oddechów na minutę, chociaż progi różnią się w zależności od źródła i kontekstu klinicznego.
Znaczenie
Przyspieszone oddychanie może wskazywać na zaburzenia oddechowe lub metaboliczne, gorączkę, ból, niepokój lub problemy hemodynamiczne i zawsze powinno być oceniane w powiązaniu z innymi wynikami.
Dysfonia
Dysfonia
Dysfonia odnosi się do zaburzenia produkcji głosu z zmienioną barwą, głośnością lub wysokością głosu. Częste przyczyny to procesy zapalne fałdów głosowych, przeciążenie funkcjonalne głosu, refluks lub uszkodzenie neurologiczne. W przypadkach nagłego początku lub utrzymującej się ciężkiej dysfonii należy wykonać ocenę specjalistyczną, ponieważ może to wskazywać na problemy strukturalne lub nerwowo-mięśniowe.
Rhinokonjunktivitis
Rhinokonjunktivitis
Rhinokonjunktivitis oznacza jednoczesne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek, typowo ze kichaniem, katarem lub zatkanym nosem oraz czerwonymi, łzawiącymi oczami. Do częstych czynników wywołujących należą substancje alergizujące (np. pyłki, roztocza kurzu domowego) lub rzadziej czynniki infekcyjne. Wzorzec objawów często wykazuje sezonowy lub sytuacyjny charakter i jest klasyfikowany klinicznie według objawów i czynników wywołujących.
Uczucie podrażnienia
Podrażnienie gardła
Podrażnienie gardła opisuje subiektywne drapanie, pieczenie lub uczucie ciała obcego w gardle. Przyczynami mogą być reakcje wirusowe lub alergiczne, spływanie wydzieliny z nosa, palenie tytoniu, suche powietrze lub refluks żołądkowo-przełykowy. Przy utrzymującym się lub postępującym podrażnieniu zalecane jest badanie w celu wyjaśnienia przewlekłych przyczyn.
Ortopenia
Ortopenia
Ortopenia to objaw utrudnionego oddychania, który nasila się w pozycji leżącej i poprawia w pozycji pionowej. Typowe przyczyny to dekompensacja serca (np. niewydolność lewokomorowa) lub ciężkie schorzenia płuc ze zwiększeniem ilości płynu w płucach. Istotne diagnostycznie jest odróżnienie jej od innych zależnych od pozycji zaburzeń oddychania oraz pytanie o zależność pozycyjną.
Nudności
Nudności
Nudności oznaczają subiektywne uczucie choroby z potrzebą wymiotów, bez konieczności wydalenia treści. Mogą poprzedzać wymioty i są wywoływane przez wiele przyczyn, takich jak choroby przewodu pokarmowego, działania niepożądane leków, zaburzenia przedsionkowe lub choroby ogólnoustrojowe.
Wymioty
Wymioty
Wymioty opisują odruchowe lub gwałtowne wydalenie zawartości żołądka przez usta. Przyczyny są różnorodne i obejmują infekcje i zatrucia, zaburzenia przedsionkowe oraz choroby metaboliczne. Klinicznie ważne są możliwe powikłania, takie jak ryzyko aspiracji, zaburzenia równowagi elektrolitowej i płynowej oraz wskazania do dalszej diagnostyki przy powtarzających się lub ciężkich wymiotach.
Nadreaktywność dróg oddechowych
Nadreaktywność dróg oddechowych
Definicja: Zwiększona reaktywność dróg oddechowych na różne bodźce fizyczne lub chemiczne, która może prowadzić do przejściowego zwężenia oskrzeli.
Znaczenie kliniczne: Typowe przejawy to kaszel, uczucie ściskania w klatce piersiowej lub świsty po ekspozycji na alergeny, zimne powietrze, wysiłek fizyczny, infekcje lub substancje drażniące. Nadreaktywność dróg oddechowych jest nieswoistą cechą, która może występować w astmie oskrzelowej, ale także izolowanie.
Ogólna klasyfikacja: Ocena zależy od częstości i nasilenia objawów; powszechne są badania czynnościowe (np. testy prowokacyjne oskrzeli) oraz celowane poszukiwanie czynników wyzwalających.
Meteorismus
Meteorismus (wzdęcia)
Definicja: Meteorismus oznacza zwiększone nagromadzenie gazów w przewodzie pokarmowym, co może prowadzić do uczucia pełności i widocznego rozdęcia brzucha.
Przyczyny i powiązania: Częstymi przyczynami są zwiększona produkcja gazów po spożyciu niektórych pokarmów, zmieniona flora jelitowa, złe wchłanianie lub zaburzona motoryka jelit. Pokarmy takie jak rośliny strączkowe lub warzywa z rodziny kapustowatych zwykle wiążą się ze zwiększoną produkcją gazów.
Ogólne środki: Często zaleca się modyfikację diety i identyfikację indywidualnie tolerowanych pokarmów; dalsza diagnostyka i leczenie obejmują ocenę pod kątem nietolerancji pokarmowych lub zaburzeń czynnościowych.
Bezsenność
Bezsenność (zaburzenie snu)
Definicja: Bezsenność oznacza trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu albo sen nieodświeżający pomimo odpowiednich warunków do snu.
Poronienie
Poronienie (utratę ciąży)
Definicja: Poronienie odnosi się do utraty ciąży przed osiągnięciem przez płód zdolności do przeżycia poza organizmem matki.
Przyczyny i przebieg: Częstymi przyczynami są anomalie chromosomalne, choroby matki, anatomiczne problemy macicy lub infekcje; przebieg obejmuje od wczesnej spontanicznej utraty do późniejszego poronienia.
Konsekwencje i klasyfikacja: Poronienie może wymagać opieki fizycznej i diagnostycznego wyjaśnienia; w sensie psychologicznym utrata ciąży często jest obciążająca i może wywoływać reakcje żałoby, zaburzenia snu lub inne obciążenia psychospołeczne. Wskazane jest profesjonalne wsparcie przy utrzymującym się cierpieniu psychicznym.
Meatus acusticus externus
Meatus acusticus externus (zewnętrzny przewód słuchowy)
Definicja: Zewnętrzny przewód słuchowy to kanał kostno-chrzęstny łączący małżowinę uszną z błoną bębenkową, wyścielony naskórkiem z gruczołami woskowinowymi.
Funkcja i aspekty kliniczne: Przewód przewodzi dźwięk do błony bębenkowej i chroni ucho środkowe; typowe dolegliwości to swędzenie, łuszczenie się, ból lub wydzielina. Do miejscowych problemów często prowadzą narażenie na wodę, mechaniczne podrażnienia przez ciała obce lub zewnętrzne manipulacje.
Świąd
Świąd (swędzenie)
Definicja: Świąd to nieprzyjemne odczucie, które zwykle wywołuje chęć drapania.
Przyczyny i lokalizacja: Swędzenie może być miejscowe lub uogólnione i ma wiele przyczyn, w tym choroby dermatologiczne, miejscowe podrażnienia, zakażenia, choroby ogólnoustrojowe, czynniki neurologiczne lub psychogenne. Lokalizując się w zewnętrznym przewodzie słuchowym, świąd często występuje przy dermatozach, suchym naskórku lub zapaleniach ucha zewnętrznego.
Kseroderma
Kseroderma — definicja i znaczenie
Kseroderma oznacza zwiększone wysuszenie skóry, objawiające się zmniejszoną zawartością tłuszczu i wilgoci. Klinicznie często przejawia się uczuciem napięcia, drobnym łuszczeniem i świądem.
Przyczyny i powiązania
Częstymi przyczynami są czynniki klimatyczne (zimne, suche powietrze), nadmierne oczyszczanie drażniącymi detergentami, starzenie się skóry oraz atopowe predyspozycje. Niektóre choroby ogólnoustrojowe i leki także mogą przyczyniać się do wysuszenia.
Konsekwencje i ogólne aspekty
Nieleczona kseroderma sprzyja powstawaniu pęknięć, podrażnieniom i zakażeniom wtórnym. Środki zapobiegawcze obejmują łagodną pielęgnację skóry, unikanie silnie odtłuszczających środków czyszczących i ochronę przed skrajnymi warunkami środowiskowymi.
Powstawanie szczelin
Powstawanie szczelin — definicja
Szczeliny to bolesne, szczelinowate pęknięcia powierzchni skóry, które mogą występować zwłaszcza w odsłoniętych miejscach.
Przyczyny i typowe lokalizacje
Czynniki wywołujące to często nasilone przesuszenie skóry, obciążenie mechaniczne lub powtarzające się cykle mokre–suche; typowe miejsca to zgięcia palców, pięty i kąciki ust. Zimno i dermatozy egzematous także sprzyjają ich powstawaniu.
Paronychia
Paronychia — krótka definicja i klasyfikacja
Paronychia to ropne zapalenie w okolicy palca dłoni lub stopy, które może obejmować różne warstwy tkanek (np. zanokcica, czyrak podpaznokciowy, podskórna paronychia).
Etiologia i rozwój
Zakażenie zwykle wynika z wniknięcia bakteryjnych patogenów, takich jak gronkowce lub paciorkowce, przez drobne uszkodzenia skóry. Uszkodzenia mechaniczne lub urazy paznokcia sprzyjają kolonizacji.
Objawy kliniczne i możliwe powikłania
Typowe objawy to ból miejscowy, zaczerwienienie, obrzęk i nagromadzenie ropy; w przypadku braku leczenia może rozszerzyć się na głębsze struktury aż do zajęcia kości. Wskazana jest opieka specjalistyczna.
Nacięcie
Nacięcie — pojęcie i cel
Nacięcie to celowe chirurgiczne przecięcie skóry i struktur podskórnych w celu uzyskania dostępu lub otwarcia wnętrza zmienionego patologicznie obszaru.
Wskazania i ogólne uwagi
Typowe powody to otwarcie ropnia w celu drenażu, stworzenie dostępu chirurgicznego lub pobranie materiału tkankowego. Dla wszystkich nacięć ważna jest technika sterylna, odpowiednie znieczulenie i znajomość anatomii.
Możliwe konsekwencje
Powikłania mogą obejmować krwawienie, zakażenie lub bliznowacenie; dokładne podejście zależy od ustaleń i wskazania.
Cervicalgia
Ból szyi — definicja
Ból szyi odnosi się do dolegliwości bólowych w obrębie kręgosłupa szyjnego, czyli okolicy szyi.
Przyczyny i typowe objawy towarzyszące
Przyczyny mogą obejmować napięcie mięśniowe, problemy posturalne, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lub podrażnienie korzeni nerwowych. Częste towarzyszące dolegliwości to ograniczenie ruchomości, bóle głowy lub promieniowanie do kończyn górnych.
Znaczenie ogólne
Formy przewlekłe lub związane z wysiłkiem są często związane z pracą i wymagają działań ergonomicznych oraz leczenia zachowawczego w celu kontroli objawów i zachowania funkcji.
Złamanie kości jarzmowej
Złamanie kości jarzmowej (złamanie os zygomaticum) — przegląd
Złamanie kości jarzmowej dotyczy kości jarzmowej (os zygomaticum), części kostnej okolicy policzka, i zwykle jest wynikiem bezpośredniego urazu tępego.
Wskazówki kliniczne i towarzyszące objawy
Typowe objawy to obrzęk twarzy, bolesność przy ucisku, możliwe uniesienie pozycji policzka, zaburzenia czucia w obszarze nerwu podoczodołowego oraz ograniczenie otwierania ust lub objawy oczodołowe, jeśli zaangażowana jest oczodół.
Ocena i możliwe konsekwencje
Leczenie zależy od stopnia przemieszczenia i towarzyszących urazów; przy znacznym przemieszczeniu często konieczne są zabiegi repozycyjne. Ważnymi powikłaniami mogą być deformacje estetyczne, dysfunkcja mięśni zewnątrzgałkowych lub uszkodzenie nerwów.
Ciało wolne
Krótka definicja
Ciało wolne to swobodnie przemieszczający się wewnątrzstawowy fragment poruszający się w przestrzeni stawowej.
Skład i pochodzenie
Zazwyczaj są to odłączone fragmenty chrząstki lub kości (fragmenty osteochondralne); rzadziej mogą występować zwapniałe części błony maziowej lub inny materiał.
Znaczenie kliniczne
Wewnątrzstawowe ciała wolne mogą powodować objawy mechaniczne, takie jak blokowanie stawu, trzaski lub trzeszczenie, oraz ból. Można je uwidocznić w badaniach obrazowych i często usuwa się je artroskopowo, jeśli objawy utrzymują się.
Abortus
Pojęcie i znaczenie
Termin medyczny abortus odnosi się do nieplanowanej utraty ciąży przed osiągnięciem przez płód zdolności do przeżycia poza organizmem matki.
Klasyfikacja czasowa i formy
W praktyce położniczej abortus rozumiany jest zazwyczaj jako utrata ciąży przed ustalonym progiem przeżywalności (konwencjonalnie przed około 24. tygodniem ciąży). Specjalną formą jest tzw. poronienie zatrzymane (missed abortion): w tym przypadku embrion lub płód obumarł wewnątrzmacicznie bez nastąpienia spontanicznego wydalenia.
Konsekwencje kliniczne
W zależności od wieku ciąży i ustaleń klinicznych rozważa się różne działania diagnostyczne i terapeutyczne; definicja terminu pozostaje niezależna od konkretnego leczenia.
Znieczulenie
Przegląd
Znieczulenie oznacza procedury mające na celu stłumienie percepcji bólu i/lub świadomości podczas badań diagnostycznych lub zabiegów terapeutycznych.
Techniki regionalne neuraksjalne
Znieczulenie podpajęczynówkowe: lek jest wstrzykiwany do przestrzeni podpajęczynówkowej (przestrzeń płynu mózgowo-rdzeniowego); zwykle powoduje to szybki i gęsty blok sensoryczny i ruchowy dolnej połowy ciała. Wskazania obejmują m.in. cięcie cesarskie oraz operacje kończyn dolnych.
Znieczulenie zewnątrzoponowe (periduralne): lek podawany jest do przestrzeni zewnątrzoponowej (poza oponą twardą); często zakłada się cewnik, aby działanie można było dozować i utrzymać przez dłuższy czas. Początek działania jest zazwyczaj wolniejszy, a intensywność lepiej kontrolowalna.
Rozróżnienie
Znieczulenie miejscowe różni się tym, że znieczulony jest tylko ograniczony obszar skóry lub nerwu i nie dochodzi do blokady neuraksjalnej.
Kiretaż
Definicja
Kiretaż to zabieg chirurgiczny, podczas którego tkanka jest mechanicznie usuwana lub skrobana z jamy macicy przy użyciu kirety.
Zastosowania i wskazania
Metodę stosuje się do usunięcia pozostałości wewnątrzmacicznych (np. po poronieniu lub w niektórych pytaniach diagnostycznych). Może być częścią zabiegu łyżeczkowania po uprzednim rozszerzeniu kanału szyjki macicy.
Najważniejsze informacje
Kireta jest narzędziem używanym do tego zabiegu; zakres i technika zależą od wskazania i sytuacji klinicznej.
Plaster antykoncepcyjny
Zasada działania
Plaster antykoncepcyjny to złożona hormonalna metoda antykoncepcji, która dostarcza hormony przez skórę w celu zapobiegania ciąży.
Mechanizm działania
Hormony uwalniane przez skórę zazwyczaj hamują owulację; dodatkowo zmieniają śluz szyjkowy i endometrium, utrudniając zapłodnienie i implantację.
Stosowanie
Zwykle plaster zmienia się co tydzień i stosuje przez trzy tygodnie, po czym następuje tydzień przerwy. Różne preparaty zawierają różne progestageny; powszechne plastry zawierają etynyloestradiol i progestagen (np. norelgestromin).
Ważne ryzyka i działania niepożądane
Możliwymi działaniami niepożądanymi są tkliwość piersi, nudności, bóle głowy oraz miejscowe reakcje skórne w miejscu aplikacji. Podobnie jak przy innych złożonych hormonach, istnieje zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
Ibuprofen
Ibuprofen
Klasa leku: niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ).
Mechanizm działania: hamuje enzymy cyklooksygenazy, zmniejszając w ten sposób powstawanie mediatorów podobnych do prostaglandyn zaangażowanych w ból, zapalenie i gorączkę.
Wskazania: leczenie objawowe bólu, stanów zapalnych i gorączki.
Ważne ryzyka i działania niepożądane: może powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe aż po uszkodzenie błony śluzowej, zwiększone ryzyko krwawień, zaburzenia czynności nerek oraz reakcje alergiczne; w przypadku niektórych chorób współistniejących wymagana jest szczególna ostrożność.
Postaci dawkowania: dostępny m.in. w postaci tabletek, kapsułek, zawiesin doustnych i czopków doodbytniczych.
Parestezje
Parestezje
Definicja: Nieprawidłowe odczucia, takie jak mrowienie, „igiełki” lub zaburzenia czucia bez zewnętrznego bodźca.
Przyczyny: Mogą wynikać z podrażnienia lub uszkodzenia nerwów obwodowych, zaburzeń krążenia, chorób metabolicznych lub reakcji alergicznych.
Znaczenie kliniczne: Lokalizacja, przebieg i objawy towarzyszące mają znaczenie dla diagnostyki różnicowej i oceny przyczyn podstawowych.
Jointy (skręty)
Jointy (skręty)
Definicja: Ręcznie skręcane jednostki do palenia, które zwykle zawierają produkty konopi (np. marihuanę lub haszysz) i często są mieszane z tytoniem.
Sposób użycia: Palone podobnie jak papierosy; skład i ilość spożywana zależą od przygotowania i użytkownika.
Istotne aspekty: Skład, czystość i częstotliwość używania wpływają na potencjalne konsekwencje zdrowotne i prawne.
Technik ochrony środowiska (kobieta)
Technik ochrony środowiska (kobieta)
Zakres działalności: Doradzanie przedsiębiorstwom i organom samorządowym w zakresie ochrony środowiska, gospodarki odpadami, oszczędności energii i koncepcji zrównoważonych.
Zadania: Analiza danych środowiskowych, przygotowywanie raportów, opracowywanie środków i okazjonalne wsparcie projektów w terenie.
Środowisko pracy: Mieszanka pracy biurowej i zadań terenowych, w zależności od wymagań projektu.
Rak trzustki
Rak trzustki
Definicja: Złośliwy guz trzustki; u dorosłych choroba najczęściej wywodzi się z tkanki zewnątrzwydzielniczej, często jako gruczolakorak przewodowy.
Obraz kliniczny: Objawy często pojawiają się późno, dlatego choroba bywa wykrywana dopiero w zaawansowanym stadium.
Rokowanie: Z powodu późnego ujawniania się objawów i często agresywnego przebiegu rokowanie jest na ogół złe.
Zaburzenie otępienne
Definicja: Zaburzenia otępienne to postępujące upośledzenia wyższych funkcji poznawczych, które dotyczą pamięci, uwagi, języka, orientacji i czynności życia codziennego.
Cechy kliniczne: Osoby dotknięte zwykle wykazują utratę pamięci krótkotrwałej, ograniczenia w radzeniu sobie z codziennymi zadaniami oraz narastającą dezorientację; objawy pogarszają się z czasem.
Częstość i postacie: Choroba Alzheimera jest jedną z najczęstszych przyczyn otępienia, lecz istnieją inne formy z różnymi zmianami patologicznymi.
Zasady terapii: Obecnie nie ma możliwości wyleczenia; terapia ma na celu poprawę objawową i spowolnienie postępu za pomocą środków farmakologicznych i niefarmakologicznych.
Leczenie farmakologiczne: Stosowane klasy leków to inhibitory acetylocholinesterazy i antagoniści receptora NMDA; mogą one tymczasowo stabilizować funkcje lub łagodzić objawy, ale niosą też działania niepożądane, które należy indywidualnie rozważyć.
Nowotwory miednicy
Definicja: Termin nowotwory dolnego odcinka brzucha obejmuje złośliwe guzy w okolicy miednicy/dolnej części brzucha; często są to nowotwory ginekologiczne, takie jak guzy macicy, jajników lub szyjki macicy.
Uwagi kliniczne: Typowe dolegliwości mogą obejmować nietypowe krwawienia z pochwy, ból w podbrzuszu lub miednicy oraz wyczuwalny guz lub uczucie ucisku; objawy różnią się w zależności od lokalizacji i typu guza.
Diagnostyka i zasady leczenia: Diagnostyka zwykle obejmuje badania obrazowe, badanie kliniczne i pobranie materiału do badania histopatologicznego; leczenie zależy od typu i stadium guza i może obejmować zabieg chirurgiczny, terapię medyczną i/lub radioterapię.
Ważne uwagi: Konkretne decyzje terapeutyczne i rokowanie zależą od dokładnej diagnozy histologicznej i rozległości zaawansowania; dlatego stwierdzenia ogólne wymagają doprecyzowania.
Szkotoma
Definicja: Szkotoma to określony obszar w polu widzenia, w którym ostrość wzroku jest zmniejszona lub całkowicie nieobecna.
Rodzaje: Rozróżnia się szkotomy względne z częściową utratą widzenia oraz szkotomy absolutne z całkowitą utratą widzenia w zajętym polu.
Przyczyny i znaczenie: Szkotomy mogą wynikać z chorób siatkówki, nerwu wzrokowego lub kory wzrokowej i są ważnym objawem w chorobach okulistycznych lub neurologicznych.
Kontekst kliniczny: Wystąpienie szkotomy wymaga często oceny okulistycznej lub neurologicznej w celu ustalenia przyczyny, rokowania i koniecznej terapii.
POChP
Definicja: POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc) to długo trwająca choroba dróg oddechowych charakteryzująca się trwałym upośledzeniem wydechu.
Cechy kliniczne: Typowe dolegliwości to przewlekły kaszel, zwiększone wydzielanie śluzu i duszność wysiłkowa; funkcja płuc jest trwale obniżona.
Przyczyny i zapobieganie: Najczęstszą przyczyną jest dym tytoniowy; ekspozycja zawodowa na szkodliwe substancje lub inne drażniące inhalanty także może się przyczyniać. Unikanie czynników ryzyka jest kluczowe dla zapobiegania i kontroli przebiegu choroby.
Zasady leczenia: Cele terapeutyczne to łagodzenie objawów, poprawa tolerancji wysiłku i zapobieganie zaostrzeniom; obejmują one zaprzestanie palenia, aktywizację fizyczną, szczepienia, farmakoterapię wziewną i w razie potrzeby inne środki wspomagające.
Ciśnienie krwi
Pojęcie i znaczenie: Ciśnienie krwi opisuje ciśnienie krwi w tętnicach i dzieli się na składowe skurczową i rozkurczową, które są ważne dla perfuzji narządów.
Pomiary: Ciśnienie tętnicze mierzy się klinicznie albo za pomocą urządzenia manualnego (mankiet, gruszka do pompowania, manometr i stetoskop) metodą osłuchową, albo za pomocą automatycznych urządzeń oscylometrycznych. Warunki pomiaru i technika wpływają na wartości i należy je uwzględniać przy interpretacji wyników.
Częstość oddechów
Definicja: Częstość oddechów to liczba oddechów w jednostce czasu i jest jednym z parametrów życiowych.
Zakres prawidłowy i nieprawidłowości: U dorosłych częstość oddechów zwykle mieści się w charakterystycznym zakresie; odchylenia w górę nazywane są przyspieszeniem oddechu (tachypnoe), a odchylenia w dół — spowolnieniem oddechu (bradypnoe).
Saturacja tlenu
Saturacja tlenu
Definicja: Saturacja tlenu opisuje odsetek hemoglobiny nasyconej tlenem w stosunku do całkowitej hemoglobiny we krwi tętniczej.
Pomiar: Saturację zwykle mierzy się nieinwazyjnie pulsoksymetrem na palcu, płatku ucha lub palcu stopy. Urządzenie określa wartość pulsoksymetrii obwodowej (SpO2).
Znaczenie kliniczne: Saturacja dostarcza informacji o zawartości utlenowanej hemoglobiny i pomaga wykryć hipoksemię oraz ocenić potrzebę terapii tlenowej lub dalszej diagnostyki.
Temperatura ciała
Temperatura ciała
Pojęcie: Temperatura ciała jest miarą wewnętrznego ciepła i ważnym parametrem życiowym.
Miejsca pomiaru i porównanie: Różne miejsca pomiaru dają różne wartości; pomiar doodbytniczy uważany jest za przybliżoną temperaturę centralną. Pomiar doustny daje zwykle wartości nieco niższe niż doodbytniczy, a pomiar pachowy jest zazwyczaj jeszcze niższy. Dlatego wyniki należy interpretować z uwzględnieniem miejsca pomiaru.
Opukiwanie
Opukiwanie
Cel: Opukiwanie służy ocenie struktur leżących poniżej poprzez dźwięk uderzenia i pomaga wykryć nadmierne rozdęcie, płyn lub zagęszczenie miąższu.
Technika: Przy płaskim palcu ręki podporowej na klatce piersiowej, środkowy palec ręki uderzającej jest krótkim ruchem nadgarstka uderzany o dalszy paliczek położonego palca. Badanie wykonuje się systematycznie, porównując obie strony i idąc od strony czaszkowej ku ogonowej.
Wyniki: Fizjologicznie tkanka płucna wypełniona powietrzem daje dźwięk rezonansowy przy opukiwaniu. Obszar z zwiększoną zawartością powietrza daje dźwięk hiperrezonansowy, podczas gdy płyn lub konsolidacja miąższu powodują stłumiony/bezdźwięczny ton opukowy.
Osłuchiwanie
Osłuchiwanie
Cel: Osłuchiwanie służy bezpośredniej ocenie szmerów oddechowych oraz obecności dodatkowych dźwięków.
Postępowanie: Płuca osłuchuje się systematycznie i obustronnie stetoskopem, zwykle od strony grzbietowej do brzusznej i od góry do dołu. Pacjent powinien oddychać cicho i głęboko przez usta.
Ocena: Ocenia się cechy szmerów oddechowych (np. pęcherzykowy, oskrzelowy, osłabiony) oraz dźwięki dodatkowe, takie jak świsty, rzężenia czy trzeszczenia, które mogą wskazywać na różne procesy patofizjologiczne.
Odma opłucnowa
Odma opłucnowa
Definicja: Odma opłucnowa występuje, gdy powietrze dostaje się do przestrzeni opłucnowej, powodując utratę fizjologicznego ciśnienia ujemnego i umożliwiając częściowe lub całkowite zapadnięcie płuca.
Przyczyny: Przyczynami są odma samoistna (pierwotna bez znanej choroby płuc lub wtórna przy chorobach płuc, takich jak POChP), uraz, oraz zabiegi iatrogenne. Odma prężna jest formą zagrażającą życiu.
Obraz kliniczny i diagnostyka: Objawy kliniczne mogą obejmować ostrą duszność, jednostronne osłabienie lub brak szmerów oddechowych oraz hiperrezonans w opukiwaniu. Do potwierdzenia i oceny rozległości stosuje się obrazowanie, takie jak zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, USG lub TK.
Zasady leczenia: Leczenie zależy od wielkości i pogorszenia stanu klinicznego i obejmuje obserwację i tlenoterapię, drenaż igłowy lub założenie drenu do jamy opłucnej; natychmiastowa dekompresja jest konieczna w przypadku odmy prężnej.
Gazometria tętnicza
Gazometria tętnicza w zaostrzeniach
Dominujące cechy w obrazie gazometrii tętniczej zależą od nasilenia choroby dróg oddechowych. Przy łagodnym pogorszeniu występuje obniżone ciśnienie parcjalne tlenu we krwi tętniczej (PaO2) w połączeniu z obniżonym ciśnieniem parcjalnym dwutlenku węgla (PaCO2) i zasadowicą oddechową (podwyższone pH). W przebiegu umiarkowanym PaCO2 często pozostaje w zakresie normy, podczas gdy PaO2 jest obniżone i pH zwykle pozostaje bez zmian. W ciężkim zaostrzeniu pojawiają się nasilona hipoksemia, wzrost PaCO2 i w konsekwencji kwasica oddechowa (obniżone pH).
Różnicowanie
szczególnie w celu oznaczenia liczby eozynofilów
CRP
CRP – białko C-reaktywne
Krótki opis: CRP jest białkiem ostrej fazy produkowanym w wątrobie. Służy jako nieswoisty marker stanu zapalnego.
Znaczenie kliniczne: Podwyższone stężenie CRP wskazuje na ostrą reakcję zapalną lub infekcyjną i jest wykorzystywane do oceny przebiegu oraz różnicowania procesów zapalnych.
FVC
Wymuszona pojemność życiowa (FVC)
Definicja: FVC to objętość powietrza, którą można wydychnąć gwałtownie i całkowicie po możliwie najgłębszym wdechu.
Znaczenie: FVC jest standardowym parametrem spirometrycznym i jest używana wraz z objętością wydechową wymuszoną w ciągu pierwszej sekundy (FEV1) do klasyfikacji zaburzeń wentylacyjnych.
PacjentForma zwracania się: Pan/Pani Starszy lekarz ……….., Chciałbym przedstawić Państwu panią Beatę Schreiber. |
Data05/07/2025 |
| Wiek36 lat | Waga80 kg | Wzrost172 cm |
Alergie (słowa kluczowe)
Pyłki (wiosna): rhinokonjunktivitis
Orzechy (szczególnie leszczyny, orzechy włoskie): parestezje w jamie ustnej (wargi, język)
Używanie substancji / narkotyki (słowa kluczowe)
Niepaląca
Alkohol: okazjonalnie 1–2 piwa (przy okazjach)
Narkotyki: sporadyczne jointy przez 3 miesiące
Historia społeczna (słowa kluczowe)
Technik środowiskowy
mieszka z partnerem, planowane małżeństwo
brak dzieci
Wywiad rodzinny (słowa kluczowe)
Ojciec (76): rak trzustki (opieką paliatywną), nadużywanie alkoholu
Matka (72): demencja, przebyte nowotwory miednicy (operacja), mroczek w polu widzenia
Leki (słowa kluczowe)
Ibuprofen 400 mg w razie potrzeby
Maść zawierająca steroidy w razie potrzeby
Plaster antykoncepcyjny transdermalny (Lisvy) od 4 miesięcy
Wywiad chorobowy (pełne zdania)
Pacjentka zgłosiła się nagle na izbę przyjęć z powodu ostrej, napadowej duszności z uczuciem dławienia, która zaczęła się około cztery godziny wcześniej.
Dodatkowo zgłaszała suchy kaszel, tachypnoë, świsty wydechowe i nasilone pobudzenie.
Z powodu wielokrotnego kaszlu pacjentka skarżyła się na ból w klatce piersiowej zależny od oddychania.
Pacjentka zaprzeczyła następującym dolegliwościom: gorączka, objawy infekcji, krwioplucie, powiększenie węzłów szyjnych i objawy ze strony przewodu pokarmowego.
Według niej napad trwał około 20 minut, przy czym objawy były szczególnie nasilone przez około 10 minut. Objawy ustępowały tylko częściowo.
Stwierdziła, że od wczoraj miała dwa podobne napady – jeden w tunelu podczas korka drogowego, a drugi podczas snu około 3–4 nad ranem.
W wywiadzie opisano nadreaktywność dróg oddechowych znaną od dzieciństwa. Poprzednie epizody były jednak znacznie łagodniejsze pod względem czasu trwania i nasilenia.
Poinformowała, że podczas spacerów po lesie, szczególnie wiosną, często musi kaszleć lub kichać.
Autonomiczne istotne jest stosowanie ukierunkowanej diety łagodzącej wzdęcia oraz bezsenność po poronieniu sześć miesięcy temu.
Inne istotne Choroby współistniejące obejmują nawracające egzemy w przewodzie słuchowym, przewlekły ból szyi z powodu siedzącej pracy oraz stan po panaritium prawego palca środkowego (leczenie: nacięcie, opatrunek z lakczyliną etakrydynową, szyna gipsowa).
Złamanie lewej kości jarzmowej leczono zachowawczo siedem lat temu.
Uraz kolana z obecnością wolnego ciała leczono także artroskopowo.
Ginekologiczne ostatnie krwawienie wystąpiło 8 dni temu, cykl jest regularny. Wspomniane poronienie w 11. tygodniu ciąży było bez komplikacji leczone łyżeczkowaniem.
Podejrzenie rozpoznania – rozpoznania różnicowe (pełne zdania)
Informacje kliniczne o napadowej duszności ze świstami i suchym kaszlem, znanej nadreaktywności oskrzeli oraz związanych chorobach atopowych (rhinokonjunktivitis, egzema) sugerują astmę oskrzelową.
Do rozpoznań różnicowych należą ataki paniki, początkowe stadium POChP lub alergiczna reakcja natychmiastowa.
Dalsze postępowanie – terapia (pełne zdania)
W badaniu przedmiotowym szczególnie ważne jest osłuchiwanie płuc, ze szczególnym uwzględnieniem obecności świstów oraz poszukiwaniem cech wykluczających zapalenie płuc lub odma opłucnową.
Równocześnie należy przyjąć pacjentkę i ustabilizować ją tlenoterapią oraz podaniem leków rozszerzających oskrzela.
Następnie planuje się ambulatoryjną spirometrię w celu dalszej diagnostyki. Ponadto edukacja pacjentki jest istotną częścią terapii, zwłaszcza w zakresie prawidłowej techniki inhalacyjnej i późniejszego płukania jamy ustnej.
Podpis
Imię Nazwisko
Z poważaniem
1. Wiek
2. Płeć
3. Główna dolegliwość
1. Zwykle początek przed 25. rokiem życia
Może wystąpić w każdym wieku jako nowy przypadek
2. Chłopcy częściej dotknięci niż dziewczynki
3. Atak z ostrą dusznością, suchym kaszlem, świstami (gwizdami w oddychaniu, wydechowo) oraz lękiem lub niepokojem.
4. Czas trwania
5. Dodatkowe punkty
4. Zwykle 10–20 minut.
Atak może ustąpić także bez leczenia.
Dłuższy napad może jednak prowadzić do wyczerpania mięśni oddechowych.
5. Upośledzenie codziennego funkcjonowania i wydolności fizycznej
Objawy nocne
Tachypnoe (częściowo płytkie i nieregularne), użycie mięśni dodatkowych oddechowych, chrypka
6. Czynniki wywołujące
Wysiłek fizyczny (astma wysiłkowa)
Zimno (zima)
Inhibitory COX‑1 (np. aspiryna)
Alergeny (np. pyłki, sierść zwierząt, roztocza kurzu domowego)
Irytujące substancje (np. dym, spaliny, perfumy)
Ekspozycje zawodowe (np. pył mączny, chemikalia, lakiery)
Infekcje dróg oddechowych
Obciążenie emocjonalne lub stres
Bez rozpoznawalnej przyczyny (astma wewnętrzna/intrynsyczna)
7. Atopia
8. Genetyka
9. Badanie fizykalne
7. Katar sienny, atopowe zapalenie skóry
8. Obciążenie rodzinne (predyspozycja genetyczna)
9. Parametry życiowe Zwiększona częstość oddechów (ok. 25–40/min), tachykardia, zmiany stanu świadomości, pulsus paradoxus (zwiększony spadek skurczowego ciśnienia krwi w czasie wdechu), saturacja około 90 %
Faza bez napadów: często klinicznie bez odchyleń
10. Rozpoznania różnicowe
wirusowe infekcje górnych/dolnych dróg oddechowych, bakteryjne zapalenie płuc: brak gorączki, brak objawów ogólnych, nieepizodyczne
Zapalenie oskrzeli: po infekcji wirusowej, samoograniczające się, samoistna poprawa
Pneumothorax: nagła duszność, przeszywający ból w klatce piersiowej
COPD: mało prawdopodobne (brak palenia tytoniu, brak ekspozycji na pyły, młody wiek)
11. Spirometria
Badanie funkcji płuc przy użyciu spirometru
Pacjent oddycha przez ustnik wdech i wydech
1. Przed podaniem leku rozszerzającego oskrzela
2. Podanie bronchodilatatora: np. Salbutamol
3. Po podaniu leku rozszerzającego oskrzela: powtórny pomiar po ok. 15 minutach
Typowe dla astmy: obturacyjny wzorzec wentylacji↓ FEV₁ i ↓ FEV₁/FVC (< 70 %)
Reaktywność/odwracalność: wzrost FEV₁ ≥ 12 % i ≥ 200 ml po podaniu bronchodilatatora
12. Badania laboratoryjne
13. RTG klatki piersiowej
12. (niekonieczne między napadami)
Gazometria krwi (BGA), rozmaz krwi, CRP
13. zwykle niekonieczne, tylko przy podejrzeniu innych rozpoznań (np. pneumothorax, zapalenie płuc)
Podczas ataku astmy: objawy nadmiernego rozdęcia płuc
14. Leczenie
14. Klasyfikacja według częstości występowania objawów (w ciągu dnia, w nocy) i spirometrii
Unikanie czynników wywołujących (alergeny, dym tytoniowy, zimno, zanieczyszczenie powietrza, ekspozycja zawodowa)
Promowanie regularnej aktywności fizycznej
14. Leczenie
Salbutamol (niebieski): krótko działający sympatykomimetyk β₂ (SABA), lek doraźny
Foster (jasnofioletowy): beklometazon (ICS) + formoterol (LABA)
Symbicort (czerwony): budezonid (ICS) + formoterol (LABA)
Hospitalizacja: + podanie O₂ przez sondę nosową (1–4 l/min) + prednizolon 50 mg p.o.
15. Użytkowanie sprayu
Inhalator dobrze wstrząsnąć
Zdjąć nasadkę ochronną
Głęboko wydychnąć (nie do inhalatora)
Mocno objąć ustnik ustami
Wolno i głęboko wdychać, jednocześnie nacisnąć dawkę z inhalatora
Wstrzymać oddech na 5–10 sekund
Następnie wypłukać usta
16. Egzema + katar sienny
Egzema: zwykle maści z kortykosteroidami, np. hydrokortyzon lub Advantan
Katar sienny
Miejscowo:
Spray do nosa z mometazonem lub beklometazonem
Krople do oczu z azelastyną lub olopatadyną
Tabletki: cetyryzyna, loratadyna, feksofenadyna
17. Powikłania
Status asthmaticus (zagrożające życiu, przedłużające się napady, które nie reagują na zwykłe działania pierwszej pomocy za pomocą bronchodilatatorów i kortykosteroidów)
Odmą opłucnową
Nieodwracalna obturacja oskrzelowa
Obniżona jakość życia (wydolność, jakość snu)
Opóźnienie wzrostu (u dzieci, rzadko)
18. Wyobraź sobie: Jak typowo przedstawił(a)byś pacjentkę z astmą?
Pacjentka zgłosiła się na izbie przyjęć z powodu nagłej duszności napadowej z uczuciem dławienia, która wystąpiła około czterech godzin wcześniej. Towarzyszyły jej napadowy kaszel, tachypnoe, wydłużona wydechowa świsty oraz wyraźny niepokój.
W wyniku powtarzającego się odruchu kaszlowego pacjentka zgłaszała bóle w klatce piersiowej nasilające się przy oddychaniu.
1. duszność
2. świsty
3. tachypnoe
4. bradypnoe
5. nadreaktywność dróg oddechowych
6. obturacja
7. wydech
8. wdech
9. plwocina
10. chrypka
11. rinokonjunktivitis
12. sinica
13. zapalenie oskrzeli
14. zapalenie płuc
15. odma opłucnowa
16. bronchodilatator
17. puls inhalacyjny
1. duszność
2. świst
3. przyspieszone oddychanie
4. spowolnione oddychanie
5. nadwrażliwe drogi oddechowe
6. zwężenie
7. wydech
8. wdech
9. plwocina
10. chrypka
11. zapalenie nosa i spojówek
12. sinica
13. zapalenie oskrzeli
14. zapalenie płuc
15. powietrze w jamie opłucnowej
16. rozszerzacz oskrzeli
fachleiterinfo@gmail.com
instagram.com/fachleiterinfo
fachleiterinfo@gmail.com
instagram.com/fachleiterinfo
Podstawy
Objaw wiodący: zwiększony opór dróg oddechowych
Przyczyna: obturacja dróg oddechowych
Mechanizmy:
Skurcz gładkich mięśni oskrzeli
Pogrubienie nabłonka oskrzelowego
Produkcja śluzu → zwężenie światła
Objawy często występują podczas wydechu, ponieważ oskrzela zapadają się wtedy silniej, a opór przepływu powietrza rośnie.
To run an AI simulation, download the PDF with the prompt, then upload it to an AI application such as ChatGPT.
Page 1 · 1–20 / 92
LEKARZ: Dzień dobry,
Nazywam się doktor Lauterbach.
Dziś jestem rezydentem na oddziale.
Chciałbym przeprowadzić z Panią wywiad anamnestyczny.
Jeśli czegoś pani nie zrozumie albo będzie miała pytania, proszę dać mi znać.
Na początek potrzebuję kilku danych osobowych, potem możemy kontynuować.
Jak się pani nazywa?
PACJENTKA: Nazywam się Beate Schreiber.
LEKARZ: Czy dobrze zrozumiałem – Beate, z e i a, prawda?
PACJENTKA: Tak, proszę pana doktora.
LEKARZ: Na początku chciałbym się dowiedzieć, czy ból albo dolegliwości da się jakoś znieść.
PACJENTKA: Teraz jest mi naprawdę źle.
Po prostu nie mogę złapać oddechu.
Proszę, zróbcie coś.
LEKARZ: Teraz zmierzę najpierw parametry życiowe i zaraz zobaczę, jakie leczenie będzie dla pani najlepsze.
Podamy pani też tlen, żeby lepiej pani oddychało.
Proszę się nie martwić – zajmiemy się wszystkim od razu.
PACJENTKA: W porządku, proszę pana doktora.
LEKARZ: Czy teraz czuje się pani lepiej?
PACJENTKA: Tak, dziękuję.
LEKARZ: Ile pani ma lat, pani Schreiber?
PACJENTKA: Mam 36 lat.
LEKARZ: Kiedy dokładnie się pani urodziła?
PACJENTKA: Urodziłam się piętnastego lipca 1989 roku.
LEKARZ: Jaką ma pani wzrost?
PACJENTKA: Mam sto siedemdziesiąt dwa.
LEKARZ: Ile pani waży?
PACJENTKA: Niestety nie mogę dokładnie powiedzieć, nasza waga jest zepsuta. Ostatnio, jakieś trzy miesiące temu, było to około 80 kilo. Ale rozmiar ubrań się nie zmienił.
LEKARZ: Jak ma na nazwisko pani lekarz rodzinny albo pani lekarz rodzinny?
PACJENTKA: Moja lekarka rodzinna nazywa się doktor Karla Scholz.
LEKARZ: Czy może pani opowiedzieć trochę więcej o swoich dolegliwościach?
PACJENTKA: Dzisiaj nagle bardzo źle złapałam oddech – jak prawdziwy napad.
To było tak, jakby ktoś mi zaciskał oddech. Musiałam też kaszleć.
LEKARZ: Od kiedy ma pani te dolegliwości?
PACJENTKA: To zaczęło się około czterech godzin temu.
Poza tym miałam wczoraj dwa podobne napady.
Raz w tunelu w drodze do domu samochodem, drugi raz we śnie, tak koło 3 lub 4 nad ranem.
LEKARZ: Czy dolegliwości są stałe, czy występują okresowo?
PACJENTKA: Objawy prawdopodobnie ustąpiły po około 20 minutach, ale nie zniknęły całkowicie. Około dziesięciu minut z tego czasu było naprawdę uciążliwych.
LEKARZ: Czy dolegliwości zaczęły się nagle, czy raczej stopniowo?
PACJENTKA: Za każdym razem objawy pojawiały się nagle.
LEKARZ: Czy mogłaby Pani opisać ataki trochę dokładniej?
PACJENTKA: Wczoraj wieczorem miałam atak, kiedy stałam w korku samochodem i przejeżdżaliśmy przez tunel.
Nagle bardzo źle zaczęłam łapać powietrze – to było naprawdę nieprzyjemne.
Kiedy wyszliśmy z tunelu, otworzyłam boczne okno, wtedy zrobiło się lepiej i na szczęście w końcu samo zaczęło ustępować. Później, kiedy spałam, obudziłam się nagle z silnym uczuciem ucisku w klatce piersiowej i kaszlem.
LEKARZ: Czy musiała Pani długo czekać w tunelu?
PACJENTKA: Tak, około trzy czwarte godziny.
LEKARZ: Czy okna w sypialni były otwarte?
PACJENTKA: Tak, latem okna u nas zazwyczaj są cały czas otwarte – inaczej się nie da.
LEKARZ: Ile poduszek potrzebuje Pani do spania?
PACJENTKA: Od dawna używam dwóch poduszek, ale to nie ma nic wspólnego z dusznością.
Po prostu tak jest mi wygodniej.
LEKARZ: Czy coś pogarsza lub poprawia kaszel, np. konkretna pozycja ciała lub aktywność?
PACJENTKA: Kiedy się uspokoiłam i otworzyłam okno, dolegliwości się polepszyły.
Świeże powietrze generalnie mi pomaga.
LEKARZ: Czy ma Pani bóle w klatce piersiowej?
PACJENTKA: Ponieważ podczas ataków musiałam dużo kaszleć, potem miałam bóle w klatce piersiowej.
Przypuszczam, że te bóle spowodowane były powtarzającym się kaszlem.
LEKARZ: Ma Pani rację.
Czy Pani oddycha szybciej czy wolniej niż zwykle?
PACJENTKA: Mam wrażenie, że oddycham trochę szybciej – szczególnie podczas ataków.
Jednak nie jest to normalne, efektywne oddychanie.
LEKARZ: Czy zauważyła Pani kołatanie serca, palpitacje lub nieregularne uderzenia serca?
PACJENTKA: Nie, takich objawów nie zauważyłam.
Page 2 · 21–40 / 92
LEKARZ: Czy kaszel jest suchy, czy towarzyszy mu odkrztuszanie?
PACJENTKA: Zazwyczaj jest suchy, ale czasem pojawia się trochę śluzu.
Wie Pani, jakieś trzy tygodnie temu miałam grypę.
Czy to może mieć z tym związek?
LEKARZ: Tak, to jest jak najbardziej możliwe – ale nie musi być to jedyna przyczyna.
Po infekcji grypowej może utrzymywać się suchy kaszel, jak u Pani i niezbyt nasilony, nawet przez miesiąc lub dwa. To więc też mogło być wyzwalaczem.
Ważne jest, żeby objawy w miarę upływu czasu ustępowały same.
Jednak dokładnie to sprawdzimy, aby postawić pewne rozpoznanie.
Jak wygląda śluz – raczej przezroczysty czy żółtawy? Czy zauważyła Pani krew?
PACJENTKA: Jest przezroczysty i trochę błyszczący. Nie, nie widziałam krwi.
LEKARZ: Czy ma Pani chrypkę lub ból gardła?
PACJENTKA: Obecnie nie mam ani chrypki, ani bólu gardła.
Ale jakieś trzy tygodnie temu, gdy miałam grypę, miałam ból gardła i gorączkę, jednak dolegliwości znacznie się poprawiły.
Moje koleżanki i koledzy też mieli grypę, choć krócej niż ja.
Zawsze nosiłam maskę, ale nie wiem, skąd się zaraziłam.
LEKARZ: Wirusy przeziębienia i grypy przenoszą się głównie drogą kropelkową – na przykład gdy ktoś kaszle lub kicha.
W rzeczywistości często zakażamy się też przez ręce lub przedmioty, których dotykała inna osoba.
Dlatego ważne jest regularne dezynfekowanie rąk – najlepiej środkiem na bazie alkoholu.
Dzięki temu można skutecznie zapobiegać zakażeniom
PACJENTKA: Dziękuję bardzo, panie doktorze, ciekawa wskazówka.
LEKARZ: Czy słyszy Pani świszczenie lub buczenie przy wdechu albo wydechu?
PACJENTKA: Tak, przede wszystkim podczas ataków słyszę świszczący dźwięk przy wydechu.
LEKARZ: Czy wcześniej miała Pani już takie problemy?
PACJENTKA: Tak, tak naprawdę mam je od dzieciństwa. Mam wrażliwe drogi oddechowe i wcześniej też częściej miałam ataki – zazwyczaj z kaszlem trwające po dwie, trzy minuty.
Ale nigdy nie było to tak silne jak teraz.
Często chodzę na spacery do lasu i czasem wtedy łapie mnie kaszel i muszę kichać – szczególnie wiosną, gdy pylą rośliny.
Ale nigdy wcześniej nie było tak źle jak teraz.
LEKARZ: Czy odczuwa Pani drapanie w gardle?
PACJENTKA: Czasami czuję drapanie w gardle, które zazwyczaj pojawia się przed kaszlem lub atakiem.
LEKARZ: Czy ma Pani zatkany nos lub katar?
PACJENTKA: Obecnie nie, ale wiosną, gdy wszystko zaczyna kwitnąć, zaczyna się mój katar sienny.
LEKARZ: Co dokładnie rozumie Pani przez katar sienny?
Jakie ma Pani wtedy dolegliwości?
PACJENTKA: Głównie zatkany nos i łzawiące oczy.
Czasami też muszę kichnąć albo oczy mnie swędzą.
LEKARZ: Co z tym robicie?
PACJENTKA: Noszę maseczkę.
Ale czasami objawy i tak są dość nasilone.
LEKARZ: Może pani też przyjąć lek taki jak loratadyna lub cetyryzyna około jednej do dwóch godzin przed kontaktem z pyłkami — to całkiem dobrze pomaga.
Czy ma pani bóle głowy?
PACJENTKA: Nie, nie mam bólu głowy.
LEKARZ: Jak się pani czuje podczas napadów?
PACJENTKA: Dusznica naprawdę mnie przeraża podczas napadów.
Poza tym mam wrażenie, że moje płuca się napinają i nie mogę dobrze wypuścić powietrza.
LEKARZ: Czy ma pani kogoś przy sobie?
PACJENTKA: Tak, mój partner zaraz przyjdzie.
Jest w drodze tutaj.
LEKARZ: Ma pani gorączkę, nocne poty albo dreszcze?
PACJENTKA: Nic takiego.
LEKARZ: Jak ma pani apetyt?
PACJENTKA: Mam dobry apetyt i żadnych szczególnych ograniczeń.
LEKARZ: Jak się pani odżywia — wegańsko, wegetariańsko czy je pani wszystko?
PACJENTKA: Zazwyczaj jem wszystko chętnie.
LEKARZ: Czy ma pani problemy z zasypianiem lub utrzymaniem snu?
PACJENTKA: Od około 6 miesięcy często zajmuje mi bardzo długo, zanim zasnę.
LEKARZ: Dlaczego pani na to cierpi?
PACJENTKA: W nocy krąży wiele myśli w mojej głowie i to uniemożliwia mi zaśnięcie.
Około pół roku temu straciłam ciążę — to po prostu mnie nie odstępuje.
LEKARZ: To naprawdę smutne.
Przykro mi, że pani tego doświadczyła.
LEKARZ: Czy mogłaby mi pani powiedzieć, w którym tygodniu ciąży to się stało?
PACJENTKA: To było w jedenastym tygodniu.
W badaniu USG stwierdzono, że serce już nie bije.
LEKARZ: Jakie zabiegi wtedy przeprowadzono?
PACJENTKA: Macicę opróżniono ostrożnie pod znieczuleniem.
LEKARZ: Czy pamięta pani, jaki to był rodzaj znieczulenia?
PACJENTKA: Lekarze opróżnili macicę pod znieczuleniem, czyli wykonano łyżeczkowanie.
Page 3 · 41–60 / 92
LEKARZ: Czy wystąpiły wtedy lub po tym komplikacje?
PACJENTKA: Nie, właściwie nie.
Ale chirurg powiedział mi, że później mogą powstać blizny.
LEKARZ: Co pani robi, kiedy źle śpi w nocy?
PACJENTKA: Zazwyczaj piję herbatę ziołową, żeby się trochę uspokoić.
To czasami trochę pomaga.
LEKARZ: Jak się pani czuje rano? Czy jest raczej senny lub ma pani bóle głowy?
PACJENTKA: Czasami mam rano bóle głowy, ale niezbyt silne.
LEKARZ: Czy ma pani trudności z wypróżnianiem się albo oddawaniem moczu?
PACJENTKA: Od około dwóch lat mam nawracające problemy z wzdęciami — szczególnie po jedzeniu.
Czasami pojawia się też uczucie pełności.
Dlatego od czterech miesięcy stosuję specjalną dietę, w której rezygnuję z produktów powodujących wzdęcia, takich jak rośliny strączkowe, kapusta czy mocno przyprawione potrawy.
LEKARZ: Świetnie, czy cierpi pani na choroby przewlekłe, na przykład nadciśnienie, cukrzycę lub podwyższone stężenie lipidów we krwi?
PACJENTKA: Mam to już od dzieciństwa.
Czasami są problemy z uchem — zwłaszcza z przewodem słuchowym.
Wtedy ono bardzo swędzi, czasami jest suche albo się łuszczy.
LEKARZ: W jakich sytuacjach jest gorzej?
PACJENTKA: Kiedy woda dostanie się do ucha — na przykład podczas pływania — albo gdy drapię albo użyję patyczka higienicznego, zwykle jest gorzej.
LEKARZ: Co pani z tym robi?
PACJENTKA: Staram się trzymać ucho suche i nie drapać.
Czasami używam maści, którą przepisał mi laryngolog.
To bardzo pomaga, gdy jest gorzej.
LEKARZ: Jak nazywa się maść, której pani używa?
PACJENTKA: Używam maści z kortykosteroidem, ale teraz nie pamiętam dokładnej nazwy.
ARZT: Czy ma Pani też problemy skórne w innych miejscach – na przykład na włosach, brwiach lub dłoniach?
PATIENTIN: Tak, zimą moje dłonie zawsze robią się bardzo suche – czasem tak bardzo, że pojawiają się pęknięcia.
ARZT: Czy do rąk używa Pani tej samej maści co do ucha?
PATIENTIN: Tak, ta zazwyczaj też tam dobrze pomaga.
ARZT: Czy jeszcze coś się dzieje?
PATIENTIN: Tak, około dwóch miesięcy temu miałam czyrak przy paznokciu na palcu.
To było dość bolesne.
ARZT: Na którym palcu to dokładnie było?
I na której ręce?
PATIENTIN: To był środkowy palec prawej ręki – dość blisko paznokcia.
ARZT: Jak to wtedy leczono?
PATIENTIN: Lekarz to trochę naciął, żeby wypuścić ropę, a potem przepłukał.
Potem dostałam taki wilgotny opatrunek – i palec unieruchomiono szyną.
Poza tym od około pięciu lat mam bóle szyi.
Mój ortopeda powiedział, że to od długiego siedzenia – zawodowo.
ARZT: Czy pojawia się też mrowienie, drętwienie lub osłabienie w dłoniach albo ramionach?
PATIENTIN: Nie, wcale nic takiego.
ARZT: Czym Pani się zajmuje zawodowo?
PATIENTIN: Jestem na samozatrudnieniu – pracuję jako inżynier ochrony środowiska.
ARZT: Czy mogłaby Pani opowiedzieć trochę, co dokładnie Pani robi?
PATIENTIN: Doradzam firmom i też samorządom – na przykład w kwestiach ochrony środowiska, gospodarki odpadami, oszczędzania energii czy zrównoważonych koncepcji.
Dużo pracuję przy biurku, piszę raporty, analizuję dane i czasem też uczestniczę w projektach na miejscu.
ARZT: Co Pani bierze na bóle szyi?
PATIENTIN: Biorę w razie potrzeby ibuprofen.
ARZT: W jakim dawkowaniu?
PATIENTIN: w dawce 400 miligramów
ARZT: Czy miała Pani już MRI szyi?
PATIENTIN: Nie, jak dotąd nie.
ARZT: Czy kiedyś miała Pani w przeszłości jakiś wypadek?
PATIENTIN: Tak, siedem lat temu miałam złamanie kości jarzmowej.
Page 4 · 61–80 / 92
ARZT: Która strona była dotknięta?
PATIENTIN: Lewa strona.
ARZT: Jak się to stało?
PATIENTIN: Podczas siatkówki dostałam do twarzy dość silną piłką – w wyniku tego złamała się kość jarzmowa.
ARZT: Jak to wtedy leczono?
PATIENTIN: Na szczęście bez operacji.
ARZT: Była Pani kiedyś operowana albo miała jakiś zabieg medyczny?
PATIENTIN: Tak, miałam kiedyś artroskopię stawu.
ARZT: Dlaczego to wykonano?
PATIENTIN: Podczas siatkówki uszkodziłam prawe kolano.
Bóle nie ustępowały.
Po MRI stwierdzono wtedy, że w stawie jest wolne ciało stawowe.
ARZT: Kiedy to dokładnie było?
PATIENTIN: To było cztery lata temu.
ARZT: I czy operacja pomogła?
PATIENTIN: Tak, zdecydowanie – teraz jest dużo lepiej.
ARZT: Czy przyjmuje Pani jeszcze inne leki?
PATIENTIN: Używam plastra antykoncepcyjnego.
ARZT: Czy wie Pani, jak on się nazywa?
PATIENTIN: Wydaje mi się, że nazywa się Lisvy
ARZT: Od kiedy Pani używa tego plastra?
PATIENTIN: Około dwóch miesięcy.
ARZT: Czy ma Pani dolegliwości w miejscu, gdzie nakleja Pani plaster?
PATIENTIN: Nie, wszystko w porządku.
LEKARZ: Czy ma Pani receptę na swoje leki?
PACJENTKA: Tak, mam.
LEKARZ: Czy jest Pani w pełni zaszczepiona, czyli czy otrzymała Pani wszystkie szczepienia od dzieciństwa?
PACJENTKA: Powiedziałabym, że jestem zaszczepiona przeciwko COVID i KZM. Resztę musiałabym sprawdzić w żółtej książeczce szczepień.
LEKARZ: Kiedy była Pani ostatnia miesiączka?
PACJENTKA: 8 dni temu.
LEKARZ: Czy w ostatnim czasie wystąpiły jakieś problemy związane z okresem lub inne dolegliwości?
PACJENTKA: Nie, wszystko normalnie.
LEKARZ: Czy ma Pani znane alergie lub nietolerancje, na przykład na określone pokarmy, leki, sierść zwierząt lub inne substancje? Poza pyłkami?
Tak, reaguję na orzechy.
LEKARZ: Jak przejawia się u Pani ta alergia?
PACJENTKA: Mam takie drapiące/meszkowate odczucie na ustach i na języku – czasem zaczyna też lekko swędzieć.
LEKARZ: Czy wie Pani, na które dokładnie orzechy reaguje?
PACJENTKA: Przede wszystkim na orzechy laskowe i włoskie – na migdały zazwyczaj nic się nie dzieje.
LEKARZ: Pali Pani?
PACJENTKA: Nie, nie palę.
LEKARZ: Pije Pani alkohol?
Jak często, ile i co dokładnie Pani pije?
PACJENTKA: Tylko przy wyjątkowych okazjach, na przykład na imprezach – wtedy wypiję może jedno lub dwa piwa.
Page 5 · 81–92 / 92
LEKARZ: Czy mogę zapytać, czy kiedykolwiek Pani zażywała narkotyki?
PACJENTKA: Okazjonalnie na weekendy zażywam marihuanę w postaci jointów.
LEKARZ: Dziękuję za szczerość.
Co dokładnie rozumie Pani przez „okazjonalnie”?
PACJENTKA: Około raz w miesiącu, czasem.
LEKARZ: Od kiedy pali Pani jointy?
PACJENTKA: Od około trzech miesięcy.
LEKARZ: Z kim Pani mieszka?
Gdzie Pani mieszka?
PACJENTKA: Mieszkam z moim partnerem w mieszkaniu.
Planujemy w nadchodzących miesiącach wziąć ślub.
LEKARZ: Ile ma Pani dzieci?
PACJENTKA: Nie mam dzieci.
LEKARZ: Czy w Pani rodzinie występują istotne choroby, na przykład u rodziców, rodzeństwa lub innych bliskich krewnych?
PACJENTKA: Mój ojciec ma 76 lat i od około ośmiu miesięcy choruje na raka trzustki.
Kiedyś dużo pił alkohol.
Ponieważ choroba była już bardzo zaawansowana, nie wykonano operacji ani radioterapii czy chemioterapii.
Obecnie otrzymuje terapię przeciwbólową i opiekę paliatywną.
Moja mama ma 72 lata, ma zaawansowaną demencję i mieszka w domu opieki.
W wieku 52 lat była operowana z powodu nowotworu dolnej części jamy brzusznej, po tym jak skarżyła się na silne krwawienia i bóle brzucha.
Ponadto czasami miała ograniczenia pola widzenia.
LEKARZ: Przykro mi to słyszeć. To musi być dla Pani bardzo obciążające, jeśli oboje rodzice mają problemy zdrowotne.
Czy wie Pani, z czego wynikało to ograniczenie pola widzenia?
Nie, nie wiem dokładnie.
LEKARZ: Czy pamięta Pani, które oko było dotknięte?
PACJENTKA: Myślę, że to było prawe oko.
Powiedziała, że nagle zobaczyła tam ciemną plamę.
LEKARZ: Czy to wtedy było leczone?
PACJENTKA: co dokładnie – niestety nie pamiętam.
LEKARZ: Czy była Pani ostatnio w podróży?
PACJENTKA: Nie, ostatnio nie odbywałam żadnej podróży.
LEKARZ: Czy ma Pani zwierzęta domowe?
PACJENTKA: Nie, żadnych.
LEKARZ: Skończyliśmy z anamnezą.
Czy ma Pani jeszcze jakieś pytania?
PACJENTKA: Dlaczego ataki są teraz gorsze niż wcześniej?
Czy to może się jeszcze zdarzyć?
LEKARZ: Może być kilka powodów.
Czasami astma pogarsza się z powodu infekcji, alergii, stresu lub gdy leki nie są przyjmowane regularnie.
Również zmiany pogody lub wysiłek fizyczny odgrywają rolę.
Tak, niestety może się to zdarzyć ponownie – ale razem możemy zrobić wiele, aby zmniejszyć ryzyko.
Ważne jest, aby leczenie było dobrze dobrane, aby przyjmował(a) Pan(i) leki regularnie i wiedział(a), co robić w nagłym wypadku.
Teraz przeprowadzę badanie fizykalne, aby dokładniej ocenić Pański/Pańska aktualny stan zdrowia.