Πολύτραυμα

ΔΜΣ

Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ)

Ορισμός και υπολογισμός:
Ο ΔΜΣ είναι ένας εμπειρικός δείκτης για την κατάταξη του σωματικού βάρους σε σχέση με το ύψος. Προκύπτει από το βάρος σε κιλά διαιρεμένο με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα (kg/m²).

Παρααισθησία/

Παρααισθησία

Περιγραφή:
Οι παρααισθησίες είναι ενοχλητικές, μη επώδυνες διαταραχές της αισθητικότητας όπως μυρμήγκιασμα, αίσθημα μυρμηκίασης, τσούξιμο ή ελαφρύ κάψιμο στο δέρμα.

Υπαισθησία

Υπαισθησία

Περιγραφή:
Η υπαισθησία αναφέρεται σε μειωμένη αίσθηση στην αφή, τη θερμοκρασία ή τον πόνο. Οι προσβεβλημένες περιοχές αντιδρούν εξασθενημένα σε τακτικά ερεθίσματα.

Ναυτία

Ναυτία

Περιγραφή:
Η ναυτία είναι το υποκειμενικό αίσθημα του εμετού ή το καταθλιπτικό αίσθημα ότι πρέπει να κάνεις εμετό.

Εμέτους

Εμέτος (Εμετός)

Περιγραφή:
Ο εμετός αναφέρεται στην εξωθήμενη αποβολή του περιεχομένου του στομάχου μέσω του στόματος και του φάρυγγα ως αποτέλεσμα συντονισμένων κινητικών διαδικασιών.

Αμνησία

Αμνησία

Γενικός ορισμός:
Η αμνησία αναφέρεται σε μερική ή πλήρη απώλεια αναμνήσεων ή στη διαταραχή της ικανότητας να σχηματίζονται νέες αναμνήσεις.

Τύποι και σύντομη διάκριση:
Ρετρογραφική αμνησία: Απώλεια αναμνήσεων που υπήρχαν πριν από ένα πυροδοτικό γεγονός.
Αντερογραφική αμνησία: Ελαττωμένη ικανότητα να αποθηκεύονται μόνιμα νέες αναμνήσεις μετά από ένα πυροδοτικό γεγονός.

Αιμάτωμα

Αιμάτωμα

Ένα αιμάτωμα είναι μια τοπικά περιορισμένη συλλογή αίματος στον ιστό ως αποτέλεσμα βλάβης αγγείου. Εξωτερικά εμφανίζεται συνήθως ως μελανιά ή “μαύρος μώλωπας”; με την πάροδο του χρόνου αλλάζει χρώμα και σύσταση.

Δύσπνοια

Δύσπνοια

Ορισμός:
Η δύσπνοια αναφέρεται στο υποκειμενικό αίσθημα έλλειψης αέρα ή επιβάρυνσης της αναπνοής. Είναι σύμπτωμα, όχι διάγνωση.

Επιθραξία

Επιθραξία

Τι σημαίνει:
Η επιθραξία είναι ο ιατρικός όρος για ρινορραγία, δηλαδή η έξοδος αίματος από τις ρινικές κοιλότητες.

Τυπικές αιτίες και ενδείξεις:
Οι αιτίες κυμαίνονται από τοπικούς τραυματισμούς και ξηρό βλεννογόνο έως φλεγμονώδεις διεργασίες και διαταραχές της πήξης. Η πορεία, η ποσότητα και οι συνοδές συνθήκες δίνουν ενδείξεις για την υποκείμενη αιτία.

racconaugen

racconaugen

Επεξήγηση όρου:
Το «racconaugen» αναφέρεται σε περιορβιτικά αιματώματα, δηλαδή μελανιές γύρω από τις οφθαλμικές κόγχες. Στην ειδική ιατρική ορολογία στα γερμανικά μιλάμε για περιορβιτικά αιματώματα.

Κλινική σημασία:
Τέτοιες ευρήματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από τραύμα, σε κατάγματα της βάσης του κρανίου ή σε ορισμένες συστηματικές παθήσεις και αποτελούν σημαντικό διαγνωστικό στοιχείο στην περαιτέρω διερεύνηση.

Ταχυκαρδία

Ταχυκαρδία

Ορισμός:
Η ταχυκαρδία αναφέρεται σε επιταχυνόμενη καρδιακή συχνότητα σε σύγκριση με τον καρδιακό παλμό ηρεμίας; πρόκειται για κλινικό σημείο, όχι ξεχωριστή νόσο.

Αιματουρία

Αιματουρία

Τι εννοείται:
Η αιματουρία αναφέρεται στην παρουσία αίματος στα ούρα· μπορεί να είναι μακροσκοπική (οπτικά εμφανής) ή μικροσκοπική (αποδεδειγμένη μόνο εργαστηριακά).

Ελακώσεις

Ελακάτωση

Μια ελάκωση είναι ένα τραύμα του δέρματος που προκλήθηκε από εξωτερική βλάβη με περιφερειακή απώλεια ιστού; στην καθομιλουμένη ονομάζεται επίσης ρήξη. Σημαντικά είναι το βάθος και η έκταση του τραύματος καθώς και ο βαθμός της αιμορραγίας. Σε βαθειές ελακώσεις μπορούν να προσβληθούν εκτός από το δέρμα και υποδορίως ο ιστός, οι τένοντες, τα νεύρα ή τα αγγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο λειτουργικών διαταραχών και μόλυνσης.

Κακοθέσεις

Κακοθέση

Μια κακοθέση αναφέρεται σε ορατή ή ψηλαφητή παρεκτόπιση ενός μέλους σε σχέση με την αναμενόμενη ανατομική θέση. Μπορεί να είναι συγγενής ή να οφείλεται σε τραυματισμό ή νόσημα και συχνά συνοδεύεται από περιορισμένη λειτουργία ή παραμόρφωση. Ορατές παρεκτοπίσεις είναι κλινικά σημαντικές καθώς υποδεικνύουν πιθανές οστικές ή μαλακές βλάβες.

Πάγκος πεζοδρομίου

Πάγκος πεζοδρομίου

Ένας πάγκος πεζοδρομίου είναι η ανυψωμένη λωρίδα μεταξύ οδοστρώματος και πεζοδρομίου, συνήθως από σκυρόδεμα, φυσική πέτρα ή άσφαλτο. Χωρίζει τις κυκλοφοριακές επιφάνειες και χρησιμεύει στον περιορισμό και στην αποχέτευση και αποτελεί σκληρή επιφάνεια πρόσκρουσης σε συγκρούσεις ή πτώσεις.

Αϋπνία

Αϋπνία

Η αϋπνία αναφέρεται σε διαταραχή του ύπνου με δυσκολίες στην έναρξη ή τη διατήρηση του ύπνου ή σε μη αναζωογονητικό ύπνο. Μπορεί να είναι παροδική λόγω στρεσογόνων φάσεων της ζωής ή χρόνια και εμφανίζεται συχνά με ημερήσια κόπωση, προβλήματα συγκέντρωσης και μειωμένη απόδοση. Οι αιτίες ποικίλλουν από ψυχολογικές πιέσεις έως σωματικές παθήσεις ή φάρμακα.

Δυσκοιλιότητα

Δυσκοιλιότητα

Η δυσκοιλιότητα αναφέρεται σε αλλαγμένη κένωση του εντέρου με πιο αραιό αριθμό κενώσεων, δυσκολία στην αφόδευση ή σκληρά κόπρανα. Οι πάσχοντες συχνά αναφέρουν αίσθημα φραγμού, ώθηση ή ατελή κένωση. Αιτίες μπορεί να είναι οι διατροφικές συνήθειες, η έλλειψη κίνησης, φάρμακα ή οργανικές παθήσεις· η μακροχρόνια δυσκοιλιότητα μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής.

Κοιλιοκάκη

Κοιλιοκάκη

Η κοιλιοκάκη είναι μια χρόνια αυτοάνοση νόσος στην οποία μια δυσανεξία στη γλουτένη, την πρωτεΐνη κολλαγόνου του σιταριού, προκαλεί φλεγμονώδη βλάβη του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου. Αυτή η βλάβη επηρεάζει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και μπορεί να εκδηλωθεί με γαστρεντερικά συμπτώματα, απώλεια βάρους, ανεπάρκειες ή, στα παιδιά, αναπτυξιακά προβλήματα. Η μακροχρόνια θεραπεία είναι η δια βίου αποφυγή γλουτένης, με την οποία τα συμπτώματα και η βλάβη του βλεννογόνου συνήθως βελτιώνονται. Χωρίς θεραπεία μπορεί να υπάρξουν ελλείψεις, διαταραχές του μεταβολισμού των οστών, προβλήματα γονιμότητας και σπάνιες κακοήθεις επιπλοκές.

Χασιμότο

Χασιμότο-Θυρεοειδίτις

Η Χασιμότο-θυρεοειδίτιδα είναι μια χρόνια αυτοάνοση πάθηση του θυρεοειδούς, στην οποία τα ανοσοκύτταρα του οργανισμού βλάπτουν τον ιστό του θυρεοειδούς. Αυτή η καταστροφή οδηγεί συχνά σε υπολειτουργία του θυρεοειδούς (υποθυρεοειδισμός).

Κλινική εικόνα
Τυπικά συμπτώματα είναι έντονη κόπωση, αύξηση βάρους, ευαισθησία στο κρύο, εύθραυστα μαλλιά έως τριχόπτωση, καταθλιπτική διάθεση και δυσκοιλιότητα.

Διαγνωστική
Η διερεύνηση περιλαμβάνει εργαστηριακός έλεγχο των θυρεοειδικών ορμονών και του TSH καθώς και την ανίχνευση αυτοαντισωμάτων έναντι θυρεοειδικού ιστού· απεικονιστικά μπορεί να προστεθεί υπερηχογράφημα του θυρεοειδούς.

Θεραπεία
Η θεραπεία στοχεύει στην εξισορρόπηση του ελλείμματος ορμονών· για αυτό συνήθως χορηγείται δια βίου λεβοθυροξίνη. Επιπλέον μέτρα καθορίζονται από την κλινική πορεία και τις συνοδές παθήσεις.

Νυχτερινοί κράμπες γαστροκνήμιων

Νυχτερινοί κράμπες γαστροκνήμιων

Ορισμός
Οι νυχτερινοί κράμπες των γαστροκνήμιων είναι ξαφνικές, συνήθως επώδυνες, ακούσιες συσπάσεις των μυών της γάμπας που εμφανίζονται τυπικά στον ύπνο ή σε φάσεις ηρεμίας.

Χαρακτηριστικά
Οι κράμπες διαρκούν από δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά και συχνά ανακουφίζονται με διάταση ή μασάζ.

Πιθανά αίτια και συσχετισμοί
Αίτια μπορεί να είναι η αφυδάτωση, διαταραχές ηλεκτρολυτών (π.χ. προβλήματα μαγνησίου ή καλίου), διαταραχές αιμάτωσης, συμπίεση νεύρων ή παρενέργειες ορισμένων φαρμάκων. Σε επαναλαμβανόμενα ή πολύ επώδυνα επεισόδια συνιστάται ιατρική διερεύνηση.

Οστεΐτιδα του ηβικού

Οστεΐτιδα του ηβικού συμπλέγματος

Ορισμός
Η οστεΐτιδα του ηβικού συμπλέγματος είναι μια μη μολυσματική φλεγμονώδης αντίδραση της ηβικής σύμφυσης και των γειτονικών μαλακών μορίων, που προτιμάται από επαναλαμβανόμενη φόρτιση ή μικροτραύματα.

Κλινική εικόνα
Τα τυπικά ενοχλήματα είναι αμβλύς έως οξύς πόνος στην περιοχή του ηβικού οστού ή της βουβωνικής χώρας, που επιδεινώνεται κατά τη φόρτιση και σε ορισμένες κινήσεις· μπορεί να υπάρχει ευαισθησία στην πίεση πάνω από τη σύμφυση του ηβικού.

Αιτίες και διαγνωστική
Συχνές αιτίες είναι η υπερεξουθένιση, η αθλητική καταπόνηση, ανατομικές δυσμορφίες ή επεμβάσεις στην περιοχή της λεκάνης· απεικονιστικές μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιβεβαίωση και αποκλεισμό άλλων αιτίων.

Θεραπεία
Η θεραπεία περιλαμβάνει κυρίως μείωση της φόρτισης, στοχευμένη φυσιοθεραπεία και αναλγητικές παρεμβάσεις. Σε επίμονες ενοχλήσεις μπορούν να εξετασθούν τοπικές ενέσεις ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, χειρουργικές επεμβάσεις.

Εξωτερικές ωτίτιδες

Εξωτερικές ωτίτιδες

Ορισμός
Η εξωτερική ωτίτιδα είναι φλεγμονή του δέρματος του έξω ακουστικού πόρου, που μπορεί να είναι οξεία ή χρόνια.

Αιτίες
Συχνά προκλητές από υγρασία και τοπικές βλάβες του δέρματος· παθογόνοι μικροοργανισμοί όπως ορισμένα βακτήρια ή μύκητες μπορεί να εμπλέκονται.

Συμπτώματα
Τυπικά συμπτώματα είναι πόνος στο αυτί, φαγούρα, ερυθρότητα και οίδημα του ακουστικού πόρου καθώς και ενδεχομένως εκκριτικός ορορροϊκός έκκριμα και παροδική ελάττωση της ακοής.

Αντιμετώπιση
Σημαντικά μέτρα είναι το στέγνωμα και η προστασία του αυτιού καθώς και τοπική θεραπεία ανάλογη με την αιτιολογία (τοπικά αντιβακτηριακά ή αντιμυκητιασικά σκευάσματα). Σε εκτεταμένες περιπτώσεις απαιτούνται επαγγελματικός καθαρισμός και περαιτέρω εξειδικευμένη θεραπεία.

προεμμηνορροϊκά ενοχλήματα

Προεμμηνορροϊκά ενοχλήματα (PMS)

Ορισμός
Τα προεμμηνορροϊκά ενοχλήματα περιλαμβάνουν σωματικά και ψυχικά συμπτώματα που εμφανίζονται στη λουτεαλική φάση του κύκλου και συνήθως υποχωρούν με την έναρξη της αιμορραγίας.

Κλινική εικόνα
Τα τυπικά ενοχλήματα κυμαίνονται από κεφαλαλγία, ευαισθησία και πόνο στο στήθος και αίσθημα κορεσμού μέχρι κόπωση και διακυμάνσεις της διάθεσης όπως ευερεθιστότητα ή καταθλιπτική διάθεση.

Διαχείριση
Για ανακούφιση προτείνονται μέτρα τρόπου ζωής όπως τακτική άσκηση, ισορροπημένη διατροφή και μείωση του στρες· σε επιβαρυντικά συμπτώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπτωματικά αναλγητικά, ορμονικά αντισυλληπτικά ή, σε έντονες ψυχικές διαταραχές, ειδικές φαρμακευτικές θεραπείες μετά από εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Euthyrox

Ομάδα: Συνθετική θυρεοειδική ορμόνη (λεβοθυροξίνη).

Δράση: Αντικαθιστά ή συμπληρώνει την ενδογενή θυροξίνη (T4) και συμβάλλει στη φυσιολογικοποίηση του μεταβολισμού, των επιπέδων θυρεοειδικών ορμονών και έμμεσα στη μείωση της TSH.

Ενδείξεις: Χρησιμοποιείται στη θυρεοειδική υπολειτουργία και για μείωση μεγέθους βρογχοκήλης· επιπλέον η λεβοθυροξίνη χρησιμοποιείται σε ορισμένα θεραπευτικά σχήματα για την καταστολή της TSH σε καρκίνους του θυρεοειδούς.

Σημαντικοί κίνδυνοι: Σε υπερδοσολογία μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα υπερλειτουργίας (π.χ. αρρυθμίες, απώλεια βάρους, νευρικότητα) και μακροπρόθεσμα αυξημένος κίνδυνος οστεοπόρωσης· απαιτείται προσοχή σε υπάρχουσες καρδιοπάθειες. Η ακριβής δοσολογία και προσαρμογές αποφασίζονται από την/τον θεράποντα ιατρό.

Βαλεριάνα

Ορισμός: Η βαλεριάνα είναι ένα φαρμακευτικό φυτό του οποίου τα παρασκευάσματα χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για ανακούφιση προβλημάτων ύπνου και μείωση ήπιων συμπτωμάτων ανησυχίας.

Δραστικά στοιχεία: Τα παρασκευάσματα βαλεριάνας αποδίδονται καταπραϋντική δράση που κυρίως διευκολύνει την έναρξη του ύπνου.

Σημειώσεις: Σε ταυτόχρονη λήψη άλλων κεντρικά κατασταλτικών μπορεί να υπάρξουν αλληλεπιδράσεις. Σε επίμονες ή σοβαρές διαταραχές ύπνου συνιστάται ιατρικός έλεγχος.

Voltaren

Ομάδα: Μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο (ΜΣΑΦ), δραστική ουσία δικλοφενάκη.

Δράση: Η δικλοφενάκη αναστέλλει τα κυκλοοξυγενάση ένζυμα (COX‑1 και COX‑2) και μειώνει την παραγωγή προσταγλανδινών, με αναλγητική, αντιφλεγμονώδη και αντιπυρετική δράση.

Ενδείξεις: Για συμπτωματική αντιμετώπιση πόνου και φλεγμονωδών ενοχλημάτων.

Σημαντικοί κίνδυνοι: Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν το γαστρεντερικό (π.χ. ενοχλήσεις, έλκη) και μπορεί να επηρεαστεί η νεφρική λειτουργία και η αρτηριακή πίεση. Υφίσταται αυξημένος κίνδυνος καρδιαγγειακών επεισοδίων (π.χ. έμφραγμα, εγκεφαλικό) ιδιαίτερα σε μακροχρόνια χρήση. Είναι επίσης δυνατές αλλεργικές αντιδράσεις. Σε υπάρχουσες γαστρεντερικές, νεφρικές ή καρδιακές παθήσεις και σε ταυτόχρονη λήψη άλλων ριψοκίνδυνων φαρμάκων απαιτείται συμβουλή ιατρού.

Otalgan

Ομάδα: Ωτικές σταγόνες για τοπική ανακούφιση πόνου σε ωτικές ενοχλήσεις.

Δράση και χρήση: Τοπικά εφαρμόζονται για ανακούφιση του ωτικού πόνου, π.χ. σε προβλήματα του έξω ακουστικού πόρου· χρήση μόνο εφόσον το τύμπανο είναι ακέραιο.

Σημαντικοί κίνδυνοι: Αν υπάρχει διάτρηση τυμπάνου ή ασαφείς παθήσεις του μέσου ωτός, η χρήση αντενδείκνυται. Μπορεί να παρουσιαστούν τοπικές ερεθιστικές ή αλλεργικές αντιδράσεις. Σε επίμονα ή σοβαρά συμπτώματα απαιτείται ιατρική συμβουλή.

Τσίμπημα σφήκας

Τσίμπημα σφήκας

Τα τσιμπήματα σφήκας προκαλούνται από τον τσίμπημα της σφήκας, που ανήκει στις τσιμπητικές έντονες ιπτάμενες. Κλινικά εμφανίζονται συνήθως άμεσα τοπικά συμπτώματα όπως πόνος, ερυθρότητα και οίδημα στη θέση του τσιμπήματος. Σε ευαισθητοποιημένα άτομα μπορούν να εμφανιστούν υπερευαισθητικές αντιδράσεις με γενικευμένη κνίδωση, οίδημα ιστών (αγγειοοίδημα) ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, συστηματικές αλλεργικές αντιδράσεις με αναπνευστικά ή κυκλοφορικά συμπτώματα. Τέτοιες σοβαρές αντιδράσεις απαιτούν ιατρική εκτίμηση και θεραπεία.

Κοσμήματα

Κοσμήματα

Τα κοσμήματα (ειδικά θαλασσινά) αποτελούν ομάδα άσπονδων ασπονδύλων της θάλασσας, στην οποία περιλαμβάνονται για παράδειγμα οι γαρίδες, οι καβούρες, οι αστακοί και οι γαρίδες γλυκού νερού. Αποτελούν κοινά τροφικά αλλεργιογόνα και μπορούν να προκαλέσουν σε ευαίσθητα άτομα αλλεργικές αντιδράσεις διαβαθμισμένης σοβαρότητας, που μερικές φορές περιλαμβάνουν και γαστρεντερικά συμπτώματα.

Πληροφορική

Πληροφορική

Η πληροφορική είναι η επιστήμη και τεχνολογία της επεξεργασίας πληροφοριών με τη χρήση τυπικών μεθόδων και ηλεκτρονικών συστημάτων. Κεντρικοί τομείς είναι οι αλγόριθμοι και οι δομές δεδομένων, ο προγραμματισμός, οι αρχιτεκτονικές υπολογιστών, οι βάσεις δεδομένων, τα δίκτυα καθώς και εφαρμογές όπως τεχνητή νοημοσύνη και ανάπτυξη λογισμικού. Στόχος είναι η κατανόηση, ο σχεδιασμός και η εφαρμογή συστημάτων για αποδοτική αποθήκευση, επεξεργασία και μετάδοση πληροφοριών.

Συντροφικότητα

Συντροφικότητα

Μια συντροφική σχέση αναφέρεται σε μια στενή σχέση μεταξύ δύο προσώπων, που βασίζεται σε αμοιβαία δέσμευση, εμπιστοσύνη και αλληλοϋποστήριξη. Μπορεί να λάβει ιδιωτικές μορφές, όπως ερωτική ή συγκατοικητική σχέση, ή νομικά θεσμοθετημένες μορφές όπως ο γάμος. Βασικά στοιχεία είναι η συναισθηματική εγγύτητα, η κοινή ευθύνη και συχνά και νομικές ή οικονομικές ρυθμίσεις μεταξύ των συντρόφων.

Απώλεια οπτικού πεδίου

Απώλεια οπτικού πεδίου

Απώλεια οπτικού πεδίου περιγράφει μερική ή ολική απώλεια της αντίληψης σε τμήμα του φυσιολογικού πεδίου όρασης. Τέτοιες απώλειες μπορεί να είναι σημειακές (σκώμα) ή εκτεταμένες και έχουν ποικίλες αιτίες, όπως παθήσεις του αμφιβληστροειδούς, βλάβες του οπτικού νεύρου, αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση ή βλάβες σε κεντρικές οπτικές διαδρομές έως και εγκεφαλικές βλάβες (π.χ. από αγγειακά επεισόδια). Η ακριβής μορφή και εντόπιση της απώλειας δίνει ενδείξεις για την υποκείμενη αιτία.

Καρκίνωμα μαστού

Ορισμός: Καρκίνωμα μαστού
Ορισμός: Κακοήθης όγκος του μαστικού ιστού, που προέρχεται κυρίως από τα επιθηλιακά κύτταρα των αδένων ή των γαλακτοφόρων πόρων του μαστού.
Παράγοντες κινδύνου: Αυξημένος κίνδυνος υπάρχει με οικογενειακό ιστορικό, ορμονικούς παράγοντες και ορισμένους παράγοντες τρόπου ζωής· επιπλέον παράγοντες μπορούν να τροποποιούν τον κίνδυνο νόσου.
Κλινικά σημεία: Δυνατά σημεία είναι μια ψηλαφητή μάζα στο μαστό, αλλαγές στην επιφάνεια του δέρματος (π.χ. έλξεις ή αλλαγή υφής), μετατόπιση ή εισολκή της θηλής καθώς και σπανίως έκκριση από τη θηλή· ο πόνος δεν είναι τυπικό μεμονομένο σύμπτωμα.
Διάγνωση: Βάση αποτελεί η κλινική εξέταση συμπληρούμενη από απεικονιστικές μεθόδους όπως μαστογραφία και υπερηχογράφημα· η ιστολογική επιβεβαίωση γίνεται με βιοψία· σε απορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά MRI.
Θεραπευτικές αρχές: Επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν χειρουργικές παρεμβάσεις (διατηρητικές επεμβάσεις ή μαστεκτομή), συστηματικές φαρμακευτικές θεραπείες (π.χ. χημειοθεραπεία, ενδοκρινικές και στοχευμένες θεραπείες) και ακτινοθεραπεία· η επιλογή βασίζεται στη βιολογία του όγκου, το στάδιο και τα χαρακτηριστικά του/της ασθενούς.

Χημειοθεραπεία

Ορισμός: Χημειοθεραπεία
Ορισμός και ομάδα: Χημειοθεραπεία είναι η χρήση κυτταροτοξικών ή ανασταλτικών της κυτταρικής διαίρεσης φαρμάκων για τη θεραπεία κακοηθειών.
Μηχανισμός δράσης: Τα φαρμακευτικά σκευάσματα στοχεύουν τα ταχέως διαιρούμενα κύτταρα και αναστέλλουν διαδικασίες κυτταρικής διαίρεσης ή επάγουν κυτταρικό θάνατο.
Πεδία εφαρμογής: Η χημειοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί θεραπευτικά, επικουρικά, προεγχειρητικά ή παρηγορητικά, ανάλογα με τον τύπο του όγκου και το στάδιο της νόσου.
Σημαντικοί κίνδυνοι: Οι ανεπιθύμητες ενέργειες οφείλονται στη βλάβη υγιών γρήγορα διαιρούμενων κυττάρων (π.χ. μυελός των οστών, βλεννογόνοι, τριχοθυλάκια) και μπορεί να περιλαμβάνουν αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων, ναυτία, κόπωση και τοξικότητες οργάνων· απαιτείται παρακολούθηση και υποστηρικτικά μέτρα.

Σφυροκοπή εγκεφάλου (Commotio cerebri)

Όρος: Commotio cerebri
Ορισμός: Περικυκλική διαταραχή της λειτουργίας του εγκεφάλου μετά από κάκωση κεφαλής, χωρίς απαραίτητη απόδειξη δομικής βλάβης στις απεικονιστικές εξετάσεις.
Τυπικά συμπτώματα: Συχνά εμφανίζονται κεφαλαλγία, ίλιγγος, ναυτία, διαταραχές συγκέντρωσης και μνήμης καθώς και διαταραχές συνείδησης με διαφορετική βαρύτητα.
Πορεία και διαγνωστική: Τα ενοχλήματα εξελίσσονται αμέσως ή λίγο μετά το τραύμα και συνήθως υποχωρούν σε ημέρες έως εβδομάδες· η κλινική αξιολόγηση και ενδεχομένως απεικονιστικές μέθοδοι χρησιμεύουν για τον διαχωρισμό από βαρύτερους τραυματισμούς κεφαλής.

ενδοκρανιακή αιμορραγία

Όρος: ενδοκρανιακή αιμορραγία
Ορισμός και ταξινόμηση: Ως ενδοκρανιακές αιμορραγίες νοούνται αιμορραγίες εντός του κρανίου· σημαντικοί τύποι είναι οι ενδοεγκεφαλικές, οι υποαραχνοειδείς, οι υποδούριες και οι επισκληρίδιες αιμορραγίες.
Αιτίες: Συχνές αιτίες είναι η αρτηριακή υπέρταση (σε ενδοεγκεφαλική αιμορραγία), η ρήξη εγκεφαλικών ανευρυσμάτων (σε υποαραχνοειδή αιμορραγία) και τα τραύματα (σε υποδούριες ή επισκληρίδιες αιμορραγίες).
Κλινικά και απεικονιστικά χαρακτηριστικά: Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με την εντόπιση και το μέγεθος και κυμαίνονται από κεφαλαλγία και διαταραχή συνείδησης έως εστιακές νευρολογικές ελλείψεις. Στην CT οι οξείες αιμορραγίες είναι τυπικά υπερπυκνές· τα υποδούρια αιματώματα εμφανίζονται συχνά σε σιγμοειδή μορφή, ενώ τα επισκληρίδια έχουν μάλλον φακοειδή μορφή.
Σημασία: Οι ενδοκρανιακές αιμορραγίες απαιτούν σε πολλές περιπτώσεις ταχεία διαγνωστική προσέγγιση και ειδικές θεραπευτικές αποφάσεις ανάλογα με το σημείο, το μέγεθος και την κλινική κατάσταση.

Σπλήνας

Όρος: Σπλήνας
Λειτουργία και τύποι τραυμάτων: Ο σπλήνας είναι ένα παρεγχυματώδες όργανο με ανοσολογική και αιμοποιητική σημασία· σε κλειστές κακώσεις της κοιλιάς μπορεί να συμβεί οξεία ρήξη ή καθυστερημένη (διφασική) ρήξη.
Κλινική εικόνα: Η κάκωση του σπλήνα εκδηλώνεται συνήθως με πόνο στο αριστερό άνω τεταρτημόριο της κοιλιάς, σημεία εσωτερικής αιμορραγίας όπως ταχυκαρδία ή υπόταση και κατά περίπτωση με ανώδυνη ανακλαστική έκλυση πόνου στον ώμο (σημείο Kehr).
Διαγνωστική και διαχείριση: Η διερεύνηση περιλαμβάνει κλινική εκτίμηση και απεικονιστικές μεθόδους όπως FAST υπερηχογράφημα και CT· η θεραπεία κυμαίνεται από συντηρητική παρακολούθηση σε αιμοδυναμικά σταθερούς ασθενείς έως χειρουργική επέμβαση ή σπληνεκτομή σε επίμονη αιμορραγία ή κυκλοφορική αστάθεια.

Δύο μεγάλου αυλού ενδοφλέβιοι καθετήρες

Δύο μεγάλου αυλού ενδοφλέβιοι καθετήρες

Σκοπός: Οι μεγάλου αυλού φλεβικοί δρόμοι επιτρέπουν την ταχεία χορήγηση υγρών, παραγώγων αίματος και φαρμάκων καθώς και επαναλαμβανόμενες αιματολογικές λήψεις σε βαρέως τραυματισμένους ασθενείς.

Πιθανά σημεία πρόσβασης: Συχνά χρησιμοποιούνται εύκολα προσβάσιμες, σχετικά μεγάλες περιφερικές φλέβες, π.χ. η Vena brachialis στο βραχίονα ή η Vena femoralis στην κοιλιακή χώρα· η επιλογή εξαρτάται από την προσβασιμότητα και την επείγουσα ανάγκη.

Βασικοί κίνδυνοι: Λοίμωξη στο σημείο παρακέντησης, αιμάτωμα, βλάβη αγγείου ή νεύρου καθώς και θρόμβωση· η τοποθέτηση και η φροντίδα των καθετήρων γίνονται σύμφωνα με την κλινική εκτίμηση και τα πρότυπα υγιεινής.

Ισορροπία υγρών

Ισορροπία υγρών

Όρος: Η ισορροπία υγρών περιγράφει την ισορροπία του νερού και των διαλυμένων ηλεκτρολυτών στο σώμα καθώς και τη διανομή τους μεταξύ των σωματικών κοιλοτήτων.

Κλινική σημασία: Παρεκκλίσεις επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση, την περιφολή των οργάνων και το μεταβολισμό· κλινικά εκτιμώνται με βάση ζωτικά σημεία, διούρηση, κατάσταση δέρματος και εργαστηριακούς δείκτες.

Θεραπευτικά αρχές: Οι διαταραχές διορθώνονται στοχευμένα, π.χ. με προσαρμοσμένη χορήγηση υγρών, διουρητικά ή εξισορρόπηση ηλεκτρολυτών· η επιλογή των ενδοφλέβιων διαλυμάτων εξαρτάται από την αιτία και την ατομική κατάσταση.

Ομάδα αίματος και παράγοντας Rhesus

Ομάδα αίματος και παράγοντας Rhesus

Ορισμός: Η ομάδα αίματος ταξινομείται στο σύστημα ABO ως A, B, AB ή 0· ο παράγοντας Rhesus αναφέρεται κυρίως στο αντιγόνο D και δηλώνεται ως Rh θετικός ή Rh αρνητικός.

Κλινική σημασία: Η σωστή προσδιορισμός είναι κρίσιμη για ασφαλείς μεταγγίσεις αίματος και για την εκτίμηση κινδύνου ανοσοποίησης στην εγκυμοσύνη.

Μονάδες αίματος

Μονάδες αίματος

Όρος: Οι μονάδες αίματος είναι επεξεργασμένα και αποθηκευμένα προϊόντα αίματος από αιμοδοσίες που χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς.

Συστατικά και χρήση: Συνήθη στοιχεία είναι συμπυκνώματα ερυθρών, συμπυκνώματα αιμοπεταλίων και πλάσμα· η επιλογή εξαρτάται από τις ανάγκες του ασθενούς (π.χ. για θεραπεία αναιμίας, διαταραχών πήξης ή θρομβοπενίας).

Οργάνωση: Τα προϊόντα αίματος διαχειρίζονται υπό καθορισμένες συνθήκες αποθήκευσης και ελέγχονται για συμβατότητα πριν από τη χρήση.

Μετάγγιση

Μετάγγιση

Ορισμός και ένδειξη: Μετάγγιση είναι η χορήγηση προϊόντων αίματος για τη θεραπεία απώλειας αίματος, αναιμίας ή διαταραχών πήξης.

Μέτρα ασφάλειας: Πριν από κάθε μετάγγιση απαιτούνται δοκιμασία ομάδας αίματος και αντισωμάτων (σταυροδοκιμασία)· κατά τη διάρκεια και μετά την χορήγηση παρακολουθούνται τα ζωτικά σημεία και ελέγχεται το προϊόν και η επισήμανσή του.

Κίνδυνοι: Οι μεταγγίσεις μπορεί να προκαλέσουν ανοσολογικές αντιδράσεις, εμπύρετα ή αλλεργικά επεισόδια και άλλες επιπλοκές· τα αντίστοιχα μέτρα προφύλαξης και η παρακολούθηση αποτελούν στάνταρ πρακτική.

Αμυντική σύσπαση

Αμυντική σύσπαση

Ορισμός: Η αμυντική σύσπαση είναι η ακούσια τάση των κοιλιακών μυών κατά την ψηλάφηση της κοιλιάς και θεωρείται κλινικό σημάδι ερεθισμού του περιτοναίου.

Κλινική σημασία: Η παρουσία αμυντικής σύσπασης υποδηλώνει πιθανή περιτονίτιδα ή άλλη σοβαρή ενδοκοιλιακή νόσο και συνήθως απαιτεί περαιτέρω διαγνωστική διερεύνηση.

Πρόκρουση

Πρόκρουση

Τεχνική: Με την άκρη της φάλαγγας ενός τοποθετημένου δακτύλου παράγονται με ένα σύντομο κτύπημα του δείκτη της άλλης χειρός ηχητικά φαινόμενα στα υποκείμενα δομικά στοιχεία.

Σημασία: Οι ήχοι διαφέρουν ανάλογα με τη συνύπαρξη αέρα, υγρού ή ιστού κάτω από την επιφάνεια του σώματος. Ένας πιο κλαγγώδης, αερώδης ήχος (υπερχωνικός) μπορεί να δείχνει πνευμοθώρακα ή μεγάλες συλλογές αέρα, ενώ ένας αμβλύς ήχος υποδηλώνει υγρές συλλογές ή συμπαγείς ιστούς όπως πλευριτικό υγρό, αιμοθώρακα ή συμπύκνωση πνευμονικού παρεγχύματος.

Κοιλιακή χώρα: Στην κοιλιά η πρόκρουση παρέχει ενδείξεις για αυξημένη τυμπανικότητα σε συλλογές αερίου ή για αμβλύτητα σε υγρό ή εκτεταμένη διόγκωση οργάνου· ερεθίσματα που προκαλούν πόνο κατά την πρόκρουση μπορούν να υποδηλώνουν περιτοναϊκό ερεθισμό.

Νευρολογικά αντανακλαστικά

Νευρολογικά αντανακλαστικά

Σκοπός: Η εξέταση των βαθιών τενόντιων αντανακλαστικών χρησιμεύει στην αξιολόγηση της ακεραιότητας των αντανακλαστικών τόξων, των νωτιαίων τμημάτων και για τον διαχωρισμό κεντρικής από περιφερική βλάβη.

Σημαντικά αντανακλαστικά και αναφερόμενα τμήματα:
– Αντανακλαστικό δικεφάλου: κυρίως C5–C6, διαμέσου του N. musculocutaneus.
– Αντανακλαστικό brachioradialis/περιοστεϊκό: κυρίως C5–C6, μέσω του N. radialis.
– Αντανακλαστικό τρικεφάλου: κυρίως C6–C7, μέσω του N. radialis.
– Επιγονατιδικό αντανακλαστικό: L2–L4.
– Αχίλλειο αντανακλαστικό: S1–S2.

Αξιολόγηση: Ο πλευρικός συγκριτικός έλεγχος, η ενίσχυση ή εξασθένιση και η εμφάνιση σπαστικότητας ή αλλαγών στον μυϊκό τόνο έχουν κλινική σημασία.

Κατάσταση σφυγμού

Κατάσταση σφυγμού

Ορισμός και στόχος: Στην εκτίμηση του σφυγμού αξιολογούνται μέσω ψηλάφησης η συχνότητα, ο ρυθμός, ο όγκος κρούσης/διαφορές αμplitούδας και η σύγκριση πλευρών των περιφερικών αρτηριών.

Συνήθη σημεία ψηλάφησης: Αυτά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την Arteria radialis στον καρπό και την Arteria dorsalis pedis στην ραχιαία επιφάνεια του ποδιού· άλλες περιοχές εξετάζονται κατά ανάγκη.

Κλινική σημασία: Παθολογικά ευρήματα όπως απουσία ή έντονα εξασθενημένος σφυγμός, ασυμμετρία ή ακανόνιστος ρυθμός υποδεικνύουν διαταραχές αιμάτωσης, αγγειακή απόφραξη ή κυκλοφορικά προβλήματα.

Χρόνος πλήρωσης τριχοειδών

Απαιτείται χειροκίνητη εξέταση: Η συνήθης διατύπωση ότι ο χρόνος πλήρωσης τριχοειδών πρέπει να είναι «λιγότερο από 2 δευτερόλεπτα» εξαρτάται από το πλαίσιο και μεθοδολογικά μεταβάλλεται (ηλικία, θερμοκρασία, μέθοδος μέτρησης). Επομένως η ιατρική δήλωση για όρια εδώ είναι επισφαλής και μπορεί χωρίς περαιτέρω εξειδίκευση να παραπλανήσει.

Αιματολογικό έλεγχο

Αιματολογικό έλεγχο

Γενικά: Το αιματολογικό έλεγχο παρέχει πληροφορίες για τη κυτταρική σύσταση του αίματος και δίνει ενδείξεις για διάφορες παθολογικές διεργασίες.

Κύριες παράμετροι και η σημασία τους:
– Αιμοσφαιρίνη: Αντανακλά την ικανότητα μεταφοράς οξυγόνου του αίματος και μπορεί να μειωθεί σε οξεία ή χρόνια απώλεια αίματος ή σε αναιμίες.
– Αριθμός λευκοκυττάρων: Αυξημένες τιμές συχνά υποδεικνύουν λοιμώξεις ή φλεγμονώδεις διαδικασίες· αποκλίσεις μπορεί επίσης να οφείλονται σε στρες, φάρμακα ή αιματολογικές νόσους.

Περιορισμός: Οι αλλαγές στο αιματολογικό έλεγχο πρέπει πάντα να ερμηνεύονται στο κλινικό πλαίσιο και ενδεχομένως με περαιτέρω εργαστηριακές εξετάσεις.

Κρεατινίνη

Κρεατινίνη

Σημασία: Η κρεατινίνη είναι ένας βιοδείκτης για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας, καθώς φιλτράρεται κυρίως σπειραματικά και η συγκέντρωσή της αυξάνεται με τη μείωση της νεφρικής απόδοσης.

Ερμηνεία: Μία αυξημένη τιμή κρεατινίνης υποδηλώνει μειωμένη σπειραματική διήθηση, αλλά μπορεί να προκληθεί από διάφορες αιτίες, συμπεριλαμβανομένων προνεφρικών παραγόντων (π.χ. μειωμένη αιμάτωση), νεφρικής βλάβης ή μετεφρακτικής απόφραξης. Επομένως η αιτία της αύξησης της κρεατινίνης πρέπει να διερευνηθεί ξεχωριστά.

β-hCG

β-hCG

Η β-hCG είναι μια ορμόνη που παράγεται από τον πλακούντα και η ανίχνευσή της στο αίμα χρησιμεύει ως δείκτης για μια υπάρχουσα εγκυμοσύνη. Στην αρχική διερεύνηση γυναικών ασθενών προσδιορίζεται ρουτίνας όταν πρέπει να αποκλειστεί ή να επιβεβαιωθεί μια εγκυμοσύνη, καθώς αυξάνεται νωρίς στην πορεία και είναι εύκολα μετρήσιμη στον ορό.

Κατάγματα πλευρών

Κατάγματα πλευρών

Τα κατάγματα πλευρών συνήθως οφείλονται σε άμεση βίαιη επίδραση στον θώρακα και μπορεί να προκαλέσουν τοπικό πόνο καθώς και προστατευτική αναπνοή. Σε πάσχοντες συχνά εμφανίζεται ρηχή, αποφυγική αναπνοή· σε επαφή των ακμών του κατάγματος κατά την εξέταση μπορεί να ψηλαφηθούν ή να ακουστούν τριγμοί ή τριβές (κρεπάτιο). Η διαγνωστική προσέγγιση και η πορεία εξαρτώνται από το εύρος, τη μετατόπιση και τυχόν συνοδές κακώσεις.