Καρκίνωμα κόλου

ΔΜΣ

Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ)

Ο δείκτης μάζας σώματος είναι ένα απλό μέτρο για την κατηγοριοποίηση του σωματικού βάρους. Υπολογίζεται ως το βάρος σε κιλά διαιρούμενο με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα (kg/m²). Ο ΔΜΣ χρησιμεύει για μια γενική εκτίμηση υπο- ή υπερβάρου, ωστόσο δεν λαμβάνει υπόψη τη σύσταση του σώματος (μυϊκή έναντι λιπώδους μάζας) ή τη διανομή του λίπους.

παράδοξο

Σε στένωση του κόλου το κόπρανο συσσωρεύεται πριν από τη στένωση. Μέσω βακτηριακής αποδόμησης υγροποιείται μερικώς και μπορεί να διαπεράσει τη στένωση ως λεπτόρρευστο κόπρανο. Επιπλέον, ο ερεθισμός του βλεννογόνου προάγει την έκκριση υγρών. Επειδή παρά την απόφραξη εμφανίζεται διάρροια, μιλάμε για παράδοξο διάρροια.

Τένεση

Τένεση

Οι τένεσεις είναι βασανιστικές, συχνά επώδυνες και κατά κανόνα άκαρπες πιέσεις για κένωση του εντέρου. Χαρακτηριστικό είναι το αίσθημα ατελούς κένωσης και οι επαναλαμβανόμενες ανεπιτυχείς προσπάθειες. Συχνά οφείλονται σε φλεγμονώδεις ή ορθικές παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν αυτό το σύμπτωμα.

Δυσκοιλιότητα

Δυσκοιλιότητα

Η δυσκοιλιότητα αναφέρεται σε δύσκολη ή πολύ σπάνια κένωση του εντέρου με σκληρά ή μόνο μερικώς αποβαλλόμενα κόπρανα. Συνοδά συμπτώματα μπορεί να είναι έντονη προσπάθεια, το αίσθημα ατελούς κένωσης και μηχανικά προβλήματα κατά την αφόδευση. Οι αιτίες είναι ποικίλες και κυμαίνονται από διατροφικούς και τρόπο ζωής παράγοντες μέχρι φαρμακευτικές θεραπείες και λειτουργικές ή δομικές διαταραχές του εντέρου.

Διάρροια

Διάρροια

Η διάρροια περιγράφει αύξηση της συχνότητας των κενώσεων και/ή της υφής των κοπράνων (ρευστότερα κόπρανα) σε σύγκριση με την ατομική φυσιολογική κατάσταση. Διακρίνεται οξεία από χρόνια διάρροια· ενδεχόμενες συνέπειες είναι απώλειες υγρών και ηλεκτρολυτών. Αιτίες μπορεί να είναι λοιμώδεις, φλεγμονώδεις, εκκριτικές ή δυσαπορροφητικές διεργασίες.

Ωχρότητα

Ωχρότητα

Η ωχρότητα (pallor) περιγράφει έντονη λεύκανση του δέρματος ή των βλεννογόνων. Μπορεί να προκύψει από μειωμένη συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης στο αίμα (π.χ. σε αναιμία) ή από μειωμένη αιμάτωση και δεν αποτελεί ειδικό σημείο, γι’ αυτό απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

Ζάλη

Ζάλη

Η ζάλη αναφέρεται στην υποκειμενική αίσθηση διαταραχής της ισορροπίας ή στο αίσθημα περιστροφής, ταλάντωσης ή λιποθυμικού αίσθημα. Διακρίνονται περιστροφικά αιθουσαία φαινόμενα, αίσθημα ανασφάλειας κατά το περπάτημα και προσυνκοπικά συμπτώματα.

Οι αιτίες είναι ποικίλες και περιλαμβάνουν διαταραχές του έσω ωτός, νευρολογικές νόσους και κυκλοφορικά προβλήματα· η πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά την όρθωση (ορθοστατική υπόταση) είναι μια συχνή και πιθανή αιτία ζάλης κατά την αλλαγή της θέσης.

Δύσπνοια

Δύσπνοια

Η δύσπνοια είναι η υποκειμενική αντίληψη έλλειψης αέρα ή δυσκολίας στην αναπνοή. Μπορεί να εμφανίζεται κατά την κόπωση ή σε ηρεμία και να ποικίλλει στην ένταση και τον χαρακτήρα.

Κόπωση

Κόπωση

Η κόπωση αναφέρεται σε επίμονη, συχνά λειτουργικά περιοριστική κούραση ή υπερβολική εμβάλυνση που δεν αποκαθίσταται αποκλειστικά με ανάπαυση. Διαφέρει από τη φυσιολογική υπνηλία ή παροδική κόπωση.

Συχνές συσχετίσεις είναι χρόνιες παθήσεις, ψυχολογικό στρες και συστηματικές αιτίες όπως αναιμία, που μπορούν να συμβάλλουν σε γενικευμένη κόπωση.

Αιματέμεση

Αιματέμεση

Η αιματέμεση είναι τοεμέσια αίματος ή αίματος-περιεχομένου υλικού και υποδηλώνει πηγή αιμορραγίας στον ανώτερο γαστρεντερικό σωλήνα. Το εμετικό υλικό μπορεί να είναι φρέσκο αίμα ή σκουρόχρωμο/«σαν καφές» ανάλογα με το χρόνο παραμονής και την αποδόμηση του αίματος στο στομάχι. Η αιματέμεση συνήθως απαιτεί άμεση διαγνωστική διερεύνηση, καθώς μπορεί να είναι ένδειξη σημαντικής γαστρεντερικής αιμορραγίας.

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, πολύ μεγάλη απώλεια αίματος από το ανώτερο πεπτικό σύστημα μπορεί επίσης να προκαλέσει στο κόπρανο φρέσκο κόκκινο αίμα, ωστόσο συνήθως η αιματοχεσία υποδηλώνει μια περιφερική πηγή αιμορραγίας.

Πυρεξία

Πυρεξία

Η πυρεξία είναι ο ιατρικός όρος για τον πυρετό, δηλαδή μια αύξηση της σωματικής θερμοκρασίας εξαιτίας επαναρύθμισης της επιθυμητής τιμής από πυρογόνες επιδράσεις. Ο πυρετός είναι ένα συχνό σύμπτωμα σε λοιμώξεις, φλεγμονές, ορισμένες νεοπλασματικές νόσους ή ως αντίδραση σε φάρμακα.

νυχτερινή υπεριδρωσία

Νυχτερινή υπεριδρωσία

Η νυχτερινή υπεριδρωσία αναφέρεται σε υπερβολική εφίδρωση κατά τον ύπνο, που οδηγεί σε βρεγμένα ρούχα ή σεντόνια. Πρέπει να διαχωρίζεται από τον φυσιολογικό νυχτερινό ιδρώτα, ο οποίος μπορεί να οφείλεται στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος ή στους ρυθμούς του ύπνου.

Ναυτία

Ναυτία (αίσθημα ναυτίας)

Η ναυτία περιγράφει το υποκειμενικό αίσθημα δυσφορίας στην άνω κοιλιακή χώρα ή στον φάρυγγα με έντονη ανάγκη για έμετο. Είναι ένα σύμπτωμα, όχι εύρημα, και μπορεί να οφείλεται σε πολλές αιτίες, όπως γαστρεντερικές παθήσεις, αιθουσαίες διαταραχές, φαρμακευτικές επιδράσεις, μεταβολικές διαταραχές ή εγκυμοσύνη. Η ναυτία συχνά προηγείται του πραγματικού εμέτου και μπορεί να μειώσει την όρεξη και, εάν επιμένει, να ευνοήσει δευτερογενή προβλήματα όπως απώλεια υγρών.

Αιματέμεση

Αιματέμεση (έμετος αίματος)

Η αιματέμεση περιγράφει τον εμετό αίματος ή υλικού που περιέχει αίμα και αποτελεί ένδειξη πηγή αιμορραγίας στο ανώτερο γαστρεντερικό σωλήνα. Ο εμετός μπορεί να εμφανίζεται φρέσκος με αίμα ή σκοτεινά αποχρωματισμένος/«σαν καφέ» ανάλογα με το χρόνο παραμονής και τη διάσπαση του αίματος στο στομάχι. Η αιματέμεση συνήθως απαιτεί άμεση διαγνωστική διερεύνηση, καθώς μπορεί να αποτελέσει ένδειξη σημαντικής γαστρεντερικής αιμορραγίας.

παθολογικές αλλοιώσεις ή επικαλύψεις

Παθολογικές βλεννογόνιες αλλοιώσεις ή επικαλύψεις μπορούν να υποδηλώνουν μια χρόνια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (CED), ωστόσο δεν είναι ειδικές γι’ αυτήν.

Μέλαινα

Μέλαινα (αιματέλεια)

Η μέλαινα χαρακτηρίζεται από μαύρα, πίσσας όμοια κόπρανα που προκύπτουν από την αποδόμηση και οξείδωση του αίματος στον ανώτερο γαστρεντερικό σωλήνα. Το σκούρο χρώμα οφείλεται σε χημικές αλλαγές του αίματος κατά τη διέλευση από το στομάχι και το λεπτό έντερο. Η μέλαινα συχνά υποδηλώνει πηγή αιμορραγίας προκείμενη του παχέος εντέρου και αποτελεί κλινικά σημαντικό σήμα που απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.

Αιμορροΐδες ή ραγάδες πρωκτού

Αιμορροΐδες και ραγάδες πρωκτού

Οι αιμορροΐδες είναι διογκωμένα αγγειακά μαξιλάρια στην περιοχή του πρωκτού, που μπορούν να προκαλέσουν αιμορραγία, κνησμό ή αίσθημα ξένου σώματος. Οι ραγάδες πρωκτού είναι επώδυνες ρωγμές της πρωκτικής επιδερμίδας, τυπικά με ανοιχτό κόκκινο αίμα στα κόπρανα ή κατά την αφόδευση. Συχνές αιτιολογικές παράμετροι είναι η μηχανική καταπόνηση λόγω έντονης προσπάθειας σε δυσκοιλιότητα ή επαναλαμβανόμενων διάρροιων· άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες είναι η εγκυμοσύνη, η αύξηση της φλεβικής πίεσης ή φλεγμονώδεις νόσοι.

Ίκτερος ή κνησμός

Ίκτερος και κνησμός

Ο ίκτερος (χολάνθη) αναφέρεται στην κιτρινόχρωση του δέρματος και των σκληρών λόγω αυξημένων επιπέδων χολερυθρίνης. Ο κνησμός είναι γενικευμένος ή εντοπισμένος φαγούρα. Και τα δύο συμπτώματα είναι μη ειδικά αλλά σημαντικά κλινικά σημεία που μπορεί να υποδηλώνουν διαταραχές της ηπατικής λειτουργίας, διαταραχή της χολικής ροής (χολστατικά φαινόμενα), χολική απόφραξη ή σπανιότερα αυξημένη παραγωγή χολερυθρίνης (π.χ. αιμολυτική κατάσταση). Η εμφάνιση ίκτερου ή έντονου κνησμού δικαιολογεί περαιτέρω διάγνωση για τη διάκριση ηπατοκυτταρικών, χολστατικών ή εξωηπατικών αιτίων.

Λήψη αντιβιοτικών

Λήψη αντιβιοτικών

Με τη λήψη αντιβιοτικών εννοούμε τη χρήση αντιμικροβιακών φαρμάκων. Η πρόσφατη ή επαναλαμβανόμενη λήψη μπορεί να αλλάξει τη μικροχλωρίδα του εντέρου και έτσι να αυξήσει τον κίνδυνο για αντιβιοτικά-σχετιζόμενες επιπλοκές. Κλινικά σημαντικός είναι ιδίως ο αυξημένος κίνδυνος για Clostridioides-difficile-σχετιζόμενη διάρροια ή ψευδομεμβρανώδη κολίτιδα μετά από συστηματική αντιβιοτική θεραπεία.

Αϋπνία

Αϋπνία

Η αϋπνία χαρακτηρίζεται από επίμονες δυσκολίες στην αρχική ή διατηρητική φάση του ύπνου ή από μη αναζωογονητικό ύπνο, με επακόλουθη ημέρινη δυσλειτουργία. Συχνές αιτίες είναι ψυχολογικό στρες, επιβαρυντικές συνθήκες ζωής, ψυχικές νόσοι, ιατρικά προβλήματα ή διαταραχές του κιρκάδιου ρυθμού ύπνου-εγρήγορσης. Οι χρόνιες διαταραχές του ύπνου συχνά έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη διάθεση, τις επιδόσεις και τη σωματική υγεία και πρέπει να διερευνηθούν και να θεραπευθούν κατάλληλα.

Θυμοειδίτιδα μετωπιαίου κόλπου

Θυμοειδίτιδα μετωπιαίου κόλπου

Η θυμοειδίτιδα του μετωπιαίου κόλπου είναι φλεγμονή των μετωπιαίων κόλπων (sinus frontalis), ενός από τα παραρινικά κόλπια. Αιτίες μπορεί να είναι ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις, αλλεργικές αντιδράσεις ή ανατομικά εμπόδια. Τυπικά συμπτώματα είναι αίσθηση πίεσης ή πόνου στην περιοχή του μετώπου, αυξημένη ρινορραγία ή ρινική απόφραξη και περιστασιακά πυρετός. Σε βακτηριακή εμπλοκή μπορεί να εμφανιστούν επιπλέον πυώδεις εκκρίσεις· σπάνια παρουσιάζονται επιπλοκές με επέκταση σε γειτονικές περιοχές. Οι θεραπευτικές αρχές περιλαμβάνουν μέτρα για αποστράγγιση και αποσυμφόρηση καθώς και συμπτωματική αγωγή· σε επιβεβαιωμένη βακτηριακή λοίμωξη μπορεί να χρειαστεί αντιβιοτική θεραπεία.

Κοξαρθρίτιδα

Κοξαρθρίτιδα

Η κοξαρθρώση αναφέρεται στην εκφυλιστική αλλοίωση της ίσχιας αρθρώσεως με βαθμιαία απώλεια του χονδρού και διαταραχή της αρθρωματικής λειτουργίας. Παράγοντες κινδύνου είναι η ανώτερη ηλικία, το υπερβάρος, οι παραμορφώσεις, η επαναλαμβανόμενη υπερ́χρηση και προήγουμενοι τραυματισμοί. Κλινικά σημεία είναι όταν πρόκειται για επιβαρυντικός πόνος στη βουβωνική χώρα, τους γλουτούς ή τον μηρό, πρωινή δυσκαμψία και περιορισμένη κινητικότητα. Η θεραπεία στοχεύει στα αρχικά στάδια σε συντηρητικά μέτρα όπως φυσικοθεραπεία, μείωση βαρους, βοηθήματα και αντιμετώπιση του πόνου με φαρμακευτικά μέσα· σε προχωρημένη καταστροφή της αρθρώσεως μπορεί να απαιτηθεί ενδοπρωθετική αντικατάσταση.

Κλειστοφοβία

Κλειστοφοβία

Η κλειστοφοβία είναι ο ειδικός φόβος για στενούς ή κλειστούς χώρους, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή και, συνεπώς, σε σημαντική επιβάρυνση ή σε παροξυσμικό πανικό. Έναυσμα είναι καταστάσεις με περιορισμένη κινητική ελευθερία ή η αναμενόμενη δυσκολία εξόδου από τον χώρο. Αποτελεσματικές θεραπείες περιλαμβάνουν ψυχοθεραπεία με εκθέσεις και γνωστική αναδιαρθρώση· συμπληρωματικά μπορούν να εφαρμοστούν συμπεριφορικοθεραπευτικές τεχνικές αντιμετώπισης του αγχώς και, όταν χρειαστεί, βραχυπρόθεσμη φαρμακευτική υποστήριξη για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Πανικοσύνδρομο/πανικές προσβάσεις

Ορίζοντας:
Μια πανική προσβάση είναι μια ξαφνική φορμά πολύ εντόνης αγχώδους κατάστασης ή μεγάλης αναστάτωσης, συνοδευόμενη από σωματικά συμπτώματα όπως ταχυκαρδία, δυσχέρεια στην αναπνοή, ιλιγγός, τρεμόπαιγμα ή το αισθήμα ότι χανεταί ο έλεγχος ή ότι προσέρχεται ο θάνατος.
Πανικοδιάγνωση:
Ως πανικοδιάγνωση θεωρούνται οι επαναλαμβανόμενες, απροειδόποιτες πανικής προσβάσεις· για την περαιτέρω εργαστηριακή διαγνώστικη εκτίμηση συνήθως συμπεριλαμβάνεται η εμμένουσα ανησυχία για μελλοντικές προσβάσεις ή σημαντικές αλλαγές συμπεριφοράς (π.χ. αποφυγή). Η καθόριση όρου των έξι μήνων ως απαράιτητη προϋπόθεση δεν είναι όρθη.
Αιτιοπαθογενές παράγοντες:
Η εμφανίλωση είναι συνήθως πολυπαραγοντική με γενετική προδιάθεση, επιβαρυντικά ζωτικά γεγονότα ή τραυματικές εμπειρίες, καθώς και νευροβιολογικές επιδράσεις.
Θεραπεία:
Ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, ειδικά η γνωστική συμπεριφοριστική θεραπεία με στοιχεία εκθέσεως, θεωρούνται πρώτης γραμμής. Για τη φαρμακολογική μακροχρονίά θεραπευτική χρησιμποιούνται οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs). Βραχυπρόθεσμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν βενζοδιαζεπίνες για την άμεση ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά λόγω του κινδύνου ανέξαρτησης και ηρεμισμού δεν συνιστώνται ως διάρκειάς θεραπεία. Οι β-αναστολείς μπορούν να μειώσουν επιμέρους σωματικά συμπτώματα, αλλά δεν αποτελούν πρωταρχική μακροχρονιά θεραπευτική επιλογή για το πανικοσύνδρομο. Συμπληρωματικά, τεχνικές χαλαρώσεως και αναπνοής μπορούν να είναι βοηθητικές.

Βορρελιώσις (Βορρελίωση)

Παραγόνος και μετάδοση:
Η νόσος του Lyme (Βορρελιόζα) προκαλείται από βακτηρίδια του γένους Borrelia, τα οποία μεταδίδονται στον ανθρώπο με το δάγκωμα ορισμένων είδων κενών (τσιμπούρια).
Κλινική εικόνα:
Στο αρχικό στάδιο τυπικά εμφανίζεται μια περιφερική, επεκτεινόμενη κοκκίνιση στο σημείο του τσιμπήματος (Erythema migrans). Συνοδευτικά μπορούν να εμφανιστούν γριππoειδή συμπτώματα όπως πυρετός, καταβολή και αρθραλγίες. Σε μετάτερα στάδια μπορούν να εμφανιστούν νευρολογικά ευρήματα, καρδιακή εμπλοκή ή επαναλαμβανόμενες φλεγμονές των αρθρώσεων.
Διαγνώστωση:
Σε τυπική εικόνα Erythema migrans η διάγνωση είναι συχνά κλινική· ορολογικές δοκιμασίες (π.χ. ELISA ως έλεγχος με δοκιμασίες επιβεβαίωσης) χρησιμοποιούνται για περαιτέρω διερεύνηση, αλλά μπορούν να είναι αρνητικές σε πολύ πρωιμά στάδια.
Θεραπεία:
Η θεραπευτική αντιμετώπιση γίνεται με κατάλληλα αντιβιοτικά, η επιλογή των οποίων εξαρτάται από το στάδιο και τη μορφή εκδήλωσης της νόσου.

Σκιακινό άτυχημα (ατύχημα στο σκι)

Επέξηγηση του ορίσματος:
Ένα ατύχημα στο σκι χαρακτηρίζεται από τραυματισμό που προέρχεται από πέσιμο ή συγκρούση κατά την χιονοδρομία ή το snowboard.
Τυπικοί τραυματισμοί και συνέπειες:
Συνήθως προσβάλλονται τα γόνατα (π.χ. τραυματισμοί συνδεσ́μων, όπως ο προσθιός χιαστός), ο ωμος και η κλείδα, κρανιοεγκεφαλικές τραύματα, καθώς και καταγμάτα στα ανώτερα και κατώτερα ακρά των.
Οξέες δράσεις και φροντίδα:
Η επέμβαση εκτακτού χαρακτήρα περιλαμβάνει ακίνητοποίηση, ανακούφιση του πόνου, σταθεροποίηση και, όπου χρειάζεται, απεικονιστική διαγνώστωση. Η περαιτέρω θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να είναι συντηρητική με ακινητοποίηση και φυσικοθεραπεία ή επεμβατική ανάλογα με το είδος και τη βαρυσ́τητα του τραυματισμού.

Ακρομιοκλειδικός αρθρώς (Akromioklavikulargelenks)

Ανατομία και λειτουργία:
Ο ακρομιοκλειδικός αρθρώς είναι η συνδέση μεταξύ του πλαγιού τέλους της κλείδας (Clavicula) και του ακρομίου του εώνιου οστού (Scapula). Συμβάλλει στην κινήση και τη σταθερότητα της ωμοπλατίας και της ωμικης́ ζωνής.
Κλινική σημασία:
Η αρθρώση μπορεί να τραυματιστεί από άμεση πτωση στον ωμό ή από βιαίες επιδράσεις· τυπικά ευρήματα είναι πόνος στην περιοχή της αρθρώσεως και όρατη παραμορφώση σε περιπτώσεις σοβαρών ρήξεων συνδεσμών.
Θεραπεία:
Σε ελάχιες τραυμάτισεις συνίσταται συντηρητική αγωγή με ακινητοποίηση, αναλγησία και φυσικοθεραπεία· σε εκτεταμένες ρήξεις συνδεσμών ή επιμονή συμπτωμάτων μπορούν να εξεταστούν χειρουργικές επεμβάσεις.

Στραβισμός

Ορίζοντας:
Ο στραβισμός χαρακτηρίζεται από λανθασμένη ευθυγραμμία του αξόνα των οφθαλμών, με αποτέλεσμα οι διευθυν́σεις του βλέμματος των δύο ματιών να μην είναι παράλληλες.
Αιτίες και σημασία:
Αιτιολογικά μπορούν να είναι συγγενείς ανισόρροπες μυικές λειτουργίες, διαφορετικοί διαθλαστικοί τίτλοι (σφαλματά διαθλάσεως), νευρολογικές διαταραχές ή αποκτωμένες παθήσεις. Στα παιδιά, αθεραπιστος στραβισμός μπορεί να οδηγήσει σε αμβλυωπία· στους ενήλικες μπορούν να παρουσιαστούν διπλωπίες.
Διαγνώστωση και θεραπεία:
Η διερεύνηση περιλαμβάνει ορθοπτική εξέταση και, αν απαιτείται, έλεγχο για γυάλι· θεραπευτικές επιλογές είναι γυάλι διόρθωσης, θεραπεία αποκλεισμού (επισκέπαση του επικρατούς ματιού), πρισματικά φάκοι και, ενδεχομένως, χειρουργικές επεμβάσεις για τη διόρθωση των οφθαλμικών μυών. Η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι σημαντική για την αποτροπή μόνιμων διαταραχών της όρασης.

Βαλσαρτάνη

Ομάδα: Αναστολείς των υποδοχέων του αγγειοτασίνου II (ARB).

Μηχανισμός δράσης: Μπλοκάρει τους υποδοχείς AT1 για το αγγειοτασίνο II και αναστέλλει έτσι την αγγειοσυσπαστική και αλδοστερονο-μεσολαβούμενη δραστηριότητα του ορμονού, οδηγώντας σε μείωση της αρτηριακής πίεσης και σε ελάφρυνση της καρδιακής λειτουργίας. Το αγγειοτασίνο II σχηματίζεται στο RAAS με μέσολαβηση της μετατροπής του αγγειοτασινογένους (ήπαρ) με τη συμμετοχή της ρενίνης (νεφροί) και της ACE· δεν «παράγεται» κυρίως στο νεφρό.

Ενδείξεις: Κυρίως αρτηριακή υπερτάση και καρδιακή ανεπάρκεια· επίσης μετά εμφράγμα του μυοκαρδίου και σε ορισμένες νόσους των νεφρών ανάλογα με την κλινική εκτίμηση.

Σημαντικοί κινδύνοι και ανεπιθυμήτες ενεργείες: Πτώση της πίεσης με ιλιγγό, επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, αυξημένο κάλιο (υπερκαλιαιμία), σπανίως αγγειοοίδημα. Ο βήχας εμφανίζεται πολύ πιο σπανιά σε ARB σε σχέση με τους αναστολείς της ACE. Σε ταυτόχρονη λήψη με ουσίες που εξοικονομούν κάλιο ή σε περιπτώσεις νεφρικής δυσλειτουργίας απαιτείται προσοχή.

Βάλντιαν (Valeriana officinalis)

Ονομασία και χρήση: Η βάλντιαν (Valeriana officinalis) είναι φυτικό παράγωγο που παραδοσιακά χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση ελαφριών διαταραχών του υπνού και της νευρικής ανησυχίας.

Δράση και επίπεδο αποδείξεων: Κλινικές μελέτες δείχνουν ετερογενές αποτελέσματα· ορισμένες ερευνές αναφέρουν ελάχιστες εφέρμογες στη διάρκεια του υπνού ή στην ποιότητα αυτού, αλλά τα δεδομένα δεν είναι απολύτως συνεπή και η αποτελεσματικότητα θεωρείται περιορισμένη.

Ασφάλεια και αλληλεπιδράσεις: Συνηθισμένες ανεπιθυμήτες ενέργειες είναι γαστρεντερικές διαταραχές, κεφάλγος ή ημερησιά υπνηλία. Ο συνδυασμός με άλλα κεντρικά κατασταλτικά μέσα (π.χ. βενζοδιαζεπίνες, αλκοόλ) μπορεί να εντείνει την ηρεμιστική δράση. Τα παρασκευάσματα βάλντιαν κυκλοφορούν σε πολλές χώρες χωρίς συνταγή.

Πάκετα-έτη (Packungsjahren)

Ορίζοντας και υπολογισμός: Τα πάκετα-έτη περιγράφουν τη σωρευτική εκθεσή στον καπνό. Τυπός: (Αριθμός τσιγάρων που καπνίζονται καθημερινά ÷ 20) × Αριθμός ετών καπνίσματος.

Υπολογιστικό παράδειγμα για το πλαίσιο: Για τα αναφερόμενα προτύπα κατανάλωσης προκύπτει σωρευτική εκθεσή 16,25 πάκετα-ετών.

Σπειρόστροφος του ορχέος (Hodentorsion)

Ορίζοντας: Οξέια περιστροφή του ορχέος περίξ του σπερματικού λωρίδας, με συνέπεια διαταραχή της φλεβικής και ενδεχομένως αρτηριακής αιματώσεως.
Κλινική εικόνα: Τυπικά παρουσιάζεται αιφνίδιος, εντόνως όλων καλοδικος μονοπλευρός σκάρτος οσχέου, συχνά συνοδευόμενος από οίδημα και ανύψωση του ορχέος· ναυτία και εμετοί μπορούν να συμβούν. Συνήθως εμφανίζεται στην εφηβεία.
Διαγνωστικά:
Σε περίπτωση υποψίας απαιτείται άμεση χειρουργική επέμβαση· στοχεύει στην απελευθέρωση της περιστροφής του ορχέος και στην ωοτοπιακή στερέωση και των δύο ορχέων (orchidopexy). Σε περιπτώσεις με μη ανακτησίμη βλάβη ιστού, απαιτείται η αφαίρεση του προσβεβλημένου ορχέος.

Πολλαπλή Σκλήρυνση

Ορισμός: Φλεγμονώδης-απομυελινωτική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος με μεταβλητή υποτροπική και/ή προοδευτική πορεία.
Κλινικά χαρακτηριστικά: Συχνά συμπτώματα είναι οι διαταραχές της όρασης (π.χ. οπτική νευρίτιδα), οι αισθητικές διαταραχές, οι πάρεσεις, οι διαταραχές του συντονισμού και διαταραχές της ουροποιητικής ή σεξουαλικής λειτουργίας.
Διαγνωστική: Καθοριστικά ευρήματα προέρχονται από τη μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού καθώς και από το εγκεφαλονωτιαίο υγρό· η κλινική παρακολούθηση της πορείας και καθιερωμένα διαγνωστικά κριτήρια χρησιμοποιούνται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης.
Θεραπεία: Στην οξεία φάση εφαρμόζονται θεραπείες υποτροπών· μακροπρόθεσμα εξετάζονται ανοσοθεραπείες που τροποποιούν την πορεία· συμπληρωματικά εφαρμόζονται συμπτωματικά και αποκαταστατικά μέτρα.

Πολύπες παχέος εντέρου

Ορισμός: Οι πολύπες του παχέος εντέρου είναι εντοπισμένες προεκβολές του βλεννογόνου στο κόλον, οι οποίες μπορούν να έχουν διάφορους ιστολογικούς τύπους.
Κλινικά σημεία: Πολλοί πολύπες δεν προκαλούν συμπτώματα· πιθανά συμπτώματα είναι αιμορραγία από το ορθό, αλλαγές στις εντερικές συνήθειες ή μη ειδικά κοιλιακά ενοχλήματα.
Κίνδυνος και πορεία: Ορισμένοι πολύπες μπορεί με την πάροδο του χρόνου να εξαλλαχθούν σε κακοήθεια· ο κίνδυνος εξαρτάται από τον ιστολογικό τύπο, το μέγεθος και τον αριθμό.
Θεραπεία και πρόληψη: Το συνήθες μέτρο είναι η ενδοσκοπική αφαίρεση κατά την κολοσκόπηση με ιστολογική επεξεργασία για την εκτίμηση κινδύνου· η έγκαιρη αφαίρεση μειώνει τον κίνδυνο κακοήθους εξαλλαγής.

Καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού

Ορισμός: Ο όρος περιγράφει κακοήθεις όγκους του παχέος εντέρου και του ορθού, που κατά κύριο λόγο είναι αδενικής προέλευσης.
Ιστολογία: Η πλειονότητα των κολοορθικών όγκων είναι αδενώματα, που προέρχονται από το αδενικό επιθήλιο του βλεννογόνου.
Κλινικοί και προγνωστικοί υπότυποι: Υπάρχουν διάφοροι ιστολογικοί υπότυποι με διαφορετική συμπεριφορά· κάποιοι, όπως το μεδούλωδες καρκίνωμα με έντονη λεμφοκυτταρική διήθηση, μπορούν να έχουν σχετικά ευνοϊκή πρόγνωση, ενώ τα καρκινώματα με κύτταρα δακτυλιοειδή συχνά είναι πιο επιθετικά.
Παράγοντες κινδύνου: Στους γνωστούς παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται μεγαλύτερη ηλικία, ορισμένες διατροφικές συνήθειες, γενετική προδιάθεση συμπεριλαμβανομένων των οικογενειακών συνδρόμων πολύποδας και άλλες επίκτητες επιδράσεις.
Πρόληψη/Διαχείριση: Η έγκαιρη ανίχνευση μέσω προληπτικού ελέγχου και ενδοσκοπικής διερεύνησης καθώς και η ιστολογική αξιολόγηση των πολύποδων είναι κεντρικά μέτρα για τη μείωση του κινδύνου νόσου και της θνησιμότητας.

Συμφύσεις

Ορισμός: Οι συμφύσεις είναι ινώδεις συγκολλήσεις από ουλώδη ιστό που συνδέουν παθολογικά επιφάνειες και όργανα μεταξύ τους.
Αιτίες και σημασία: Συχνά εμφανίζονται μετά από χειρουργικές επεμβάσεις, αλλά και ως αποτέλεσμα φλεγμονών ή τραυμάτων. Οι συμφύσεις μπορεί να προκαλέσουν χρόνιο πόνο, μηχανική απόφραξη εντέρου ή, στις γυναίκες, προβλήματα γονιμότητας.
Κλινική σημασία: Στη διάγνωση σε κοιλιακά συμπτώματα, προηγηθείσες κοιλιακές επεμβάσεις αποτελούν σημαντικό στοιχείο για πιθανές συμφύσεις ως διαφορική διάγνωση.

Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου

Ορισμός και ταξινόμηση
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι μια λειτουργική διαταραχή του εντέρου όπου δεν ευρίσκεται δομική ή φλεγμονώδης αιτία. Κλινικά κυριαρχούν υποτροπιάζοντες κοιλιακοί πόνοι, που μπορεί να συνοδεύονται από αλλαγές στο μοτίβο των κενώσεων (προς διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλασσόμενη σύσταση κοπράνων).
Κύριο χαρακτηριστικό και διαχωρισμός
Τυπική είναι η απουσία «σημάτων συναγερμού» όπως επίμονη απώλεια βάρους, αιματηρές κενώσεις (αιματοχεσία) ή προοδευτική εξέλιξη· η εμφάνιση τέτοιων σημείων αυξάνει την πιθανότητα οργανικής νόσου και δικαιολογεί περαιτέρω διαγνωστική διερεύνηση.
Θεραπευτικά σημεία εστίασης
Στη θεραπεία πρωτοστατούν μέτρα του τρόπου ζωής, όπως στοχευμένες διατροφικές προσαρμογές και μέτρα διαχείρισης του στρες. Φαρμακευτικές ή άλλες επεμβατικές παρεμβάσεις καθορίζονται από τα επικρατούντα συμπτώματα και την κλινική πορεία.

Καρδιακή συχνότητα

Όρος και σημασία
Η καρδιακή συχνότητα δηλώνει τον αριθμό των καρδιακών παλμών ανά λεπτό και είναι ένας βασικός ζωτικός παράγοντας.
Μέτρηση και παράγοντες επιρροής
Καταγράφεται σε ηρεμία ή υπό φόρτιση· η ηλικία, η σωματική δραστηριότητα, φάρμακα, η θερμοκρασία και το στρες επηρεάζουν τη συχνότητα. Αποκλίσεις από την αναμενόμενη ηρεμίας συχνότητα μπορεί να υποδηλώνουν καρδιαγγειακές ή συστηματικές διαταραχές και ενδέχεται να απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.

Αίματ. πίεση

Όρος και αρχή μέτρησης
Η αρτηριακή πίεση εκφράζει την πίεση που ασκεί το κυκλοφορούν αίμα στα τοιχώματα των αγγείων και περιγράφεται με τη συστολική και τη διαστολική τιμή.
Πραγματοποίηση της μέτρησης
Για τη μέτρηση χρησιμοποιείται συνήθως μια φουσκωτή μανσέτα και μια συσκευή· η μανσέτα εφαρμόζει πίεση με την οποία καθορίζονται οι αρτηριακές τιμές. Η σωστή τεχνική εφαρμογής και η επιλογή του μεγέθους της μανσέτας είναι σημαντικές για αξιόπιστα αποτελέσματα.

Συχνότητα αναπνοών

Όρος και κλινική σημασία
Η συχνότητα αναπνοών είναι ο αριθμός των αναπνοών ανά λεπτό και αποτελεί βασικό ζωτικό παράγοντα για την εκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας.
Μέτρηση και παράγοντες επιρροής
Μετράται σε ηρεμία και μπορεί να μεταβληθεί από πόνο, πυρετό, πνευμονικές ή μεταβολικές διαταραχές καθώς και συναισθηματική φόρτιση. Αποκλίσεις από την αναμενόμενη συχνότητα αναπνοών υποδηλώνουν αναπνευστικά ή συστηματικά προβλήματα και πρέπει να αξιολογούνται στο κλινικό πλαίσιο.

Κορεσμός οξυγόνου

Όρος και μέθοδος μέτρησης
Ο κορεσμός οξυγόνου περιγράφει το ποσοστό της αιμοσφαιρίνης που είναι φορτισμένη με οξυγόνο σε σχέση με τη συνολική αιμοσφαιρίνη στο αίμα και συνήθως προσδιορίζεται μη επεμβατικά με παλμική οξυμετρία.
Σημασία και κλινική συνάφεια
Η μέτρηση παρέχει γρήγορη εκτίμηση της οξυγόνωσης του σώματος· μειωμένες τιμές μπορεί να υποδηλώνουν διαταραχή στην πνευμονική ανταλλαγή αερίων ή κυκλοφορικά προβλήματα και ενδέχεται να απαιτούν περαιτέρω εξετάσεις.

Θερμοκρασία

Όρος και θέσεις μέτρησης
Η θερμοκρασία του σώματος είναι ζωτικός παράγοντας που αντανακλά την ενεργειακή ισορροπία του σώματος. Μετριέται σε διάφορες θέσεις όπως ορθικά, στοματικά ή μασχαλιαία, όπου το σημείο μέτρησης επηρεάζει τις καταγεγραμμένες τιμές.

ψηφιακή ορθική εξέταση

Ψηφιακή ορθική εξέταση

Σκοπός: Κλινική δακτυλική εξέταση του περιφερικού ορθού και του πρωκτικού σωλήνα για αξιολόγηση ψηλαφητών ευρημάτων, αιμορραγιών ή εντοπισμένων τοπικών αλλοιώσεων.

Διεξαγωγή: Ένας γαντοφορεμένος και λιπασμένος δάκτυλος εισάγεται προσεκτικά στο ορθό. Η εξέταση είναι σύντομη και σκοπός της είναι η ψηλάφηση του βλεννογόνου, του τοιχώματος του ορθού και στους άνδρες επιπλέον του προστάτη.

Ευρήματα και ενδείξεις: Τα ευρήματα μπορούν να περιλαμβάνουν όγκους, σκλήρυνση, πηγές αιμορραγίας ή ψηλαφητές αλλαγές του σφιγκτήρα. Η εξέταση μπορεί να είναι δυσάρεστη και σε φλεγμονώδεις ή επώδυνες βλάβες να προκαλεί ενοχλήσεις· περιστασιακά είναι δυνατόν να υπάρξουν μικρές αιμορραγίες.

Peutz-Jeghers

Σύνδρομο Peutz-Jeghers

Ορισμός: Κληρονομικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από πολλαπλούς αμαρτωματώδεις πολύποδες στο γαστρεντερικό και χαρακτηριστικές χρωστικές κηλίδες στα χείλη και το πρόσωπο.

Κλινική: Χαρακτηριστικές είναι οι χρωστικές κηλίδες γύρω από το στόμα σε δέρμα και βλεννογόνους καθώς και οι γαστρεντερικοί πολύποδες, που μπορούν να προκαλέσουν αιμορραγία ή εντερική ειλεοποίηση (εισρόφηση).

Γενετική και κίνδυνος: Συνήθως κληρονομείται με αυτοσωματικό επικρατούντα τρόπο (συχνή αιτία: μετάλλαξη στο STK11/LKB1). Οι ασθενείς έχουν αυξημένο κίνδυνο για διάφορους όγκους στο γαστρεντερικό σύστημα και σε άλλα όργανα.

Σύνδρομο Gardner

Σύνδρομο Gardner

Ορισμός: Μορφή της οικογενούς αδενωματώδους πολυποδίασης που, εκτός από πολλαπλά κολοορθικά αδενώματα, εμφανίζει έντονα εξωεντερικά εκδηλώσεις.

Κλινικά χαρακτηριστικά: Πολλαπλοί κολοορθικοί πολύποδες με υψηλό καρκινογενετικό δυναμικό, οστεώματα (συχνά κρανίου, γνάθου), επιδερμικοί κύστεις και όγκοι μαλακών μορίων όπως δεσμοειδή.

Γενετική και πρόγνωση: Συνήθως οφείλεται σε αυτοσωματικά επικρατούσες μεταλλάξεις στο γονίδιο APC. Χωρίς προφυλακτικές παρεμβάσεις υπάρχει πολύ υψηλός κίνδυνος ανάπτυξης κολοορθικού καρκίνου.

Γενική εξέταση αίματος

Για τον αποκλεισμό αναιμίας γίνεται γενική εξέταση αίματος. Σε τιμή αιμοσφαιρίνης κάτω από 7 g/dl θα πρέπει να εξεταστεί η χορήγηση μετάγγισης συμπυκνωμάτων ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η απόφαση καθορίζεται επιπλέον από τα συμπτώματα, την κυκλοφορική κατάσταση και συνοδές νόσους. Πριν από αυτό προσδιορίζονται η ομάδα αίματος AB0 και ο παράγων Rhesus καθώς και δοκιμασία αναζήτησης αντισωμάτων και δοκιμή συγκόλλησης (διασταύρωση). Αμέσως πριν από τη μετάγγιση πραγματοποιείται το bedside-test στον ασθενή.

Δείκτες νεφρικής λειτουργίας

Δείκτες νεφρικής λειτουργίας

Ορισμός και σκοπός: Εργαστηριακοί χημικοί δείκτες για την αξιολόγηση της νεφρικής απόδοσης και της νεφρικής αποβολής.

Τυπικοί δείκτες: Συνηθισμένα μέτρα είναι η κρεατινίνη ορού και η ουρία· από την τιμή της κρεατινίνης υπολογίζεται συνήθως ο εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης (eGFR). Συμπληρωματικές εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν ηλεκτρολύτες και ανάλυση ούρων.

Σημασία: Οι μεταβολές αυτών των τιμών δίνουν ενδείξεις οξείας ή χρόνιας νεφρικής δυσλειτουργίας και χρησιμεύουν στην παρακολούθηση της πορείας.

Ηλεκτρολύτες

Ηλεκτρολύτες

Σημασία: Οι ηλεκτρολύτες είναι κεντρικά ιόντα (π.χ. νάτριο, κάλιο, χλωρίδιο) που είναι σημαντικά για την ισορροπία υγρών, το οξυγονο-βασικό ισοζύγιο και τις κυτταρικές λειτουργίες.

Τυπικές διαταραχές bei απωλειών υγρών:
– Εμετός: μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες καλίου και σε υποχλωραιμική μεταβολική αλκάλωση με συνοδό υποκαλιαιμία.
– Διάρροια: μπορεί να προκαλέσει απώλεια όγκου, υπονατριαιμία και υποκαλιαιμία καθώς και συχνά μεταβολική οξέωση.

Κλινική σημείωση: Σε σημαντικές απώλειες από το έντερο ή το στομάχι ενδείκνυνται μετρήσεις ηλεκτρολυτών για αξιολόγηση και παρακολούθηση.

ALT

Αλανινική αμινοτρανσφεράση (ALT)

Ορισμός και λειτουργία: Η ALT είναι ένα ένζυμο που εμπλέκεται στον μεταβολισμό αμινοξέων και σε αντιδράσεις μεταφοράς αμινομάδας.

Εντοπισμός και κλινική σημασία: Εντοπίζεται κυρίως σε ηπατικά κύτταρα και ανευρίσκεται αυξημένη στο αίμα μετά από απελευθέρωση λόγω βλάβης των ηπατοκυττάρων. Οι τιμές χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση βλάβης των ηπατικών κυττάρων, αλλά από μόνες τους δεν αρκούν για διαφορική διάγνωση.

AST

Ασπαρτατική αμινοτρανσφεράση (AST)

Ορισμός και λειτουργία: Η AST είναι ένα ένζυμο του μεταβολισμού αμινοξέων που συμμετέχει σε τρανσαμινοποιητικές αντιδράσεις.

Εντοπισμός και κλινική σημασία: Βρίσκεται στο ήπαρ, αλλά επίσης στον καρδιακό μυ, τους σκελετικούς μύες και άλλους ιστούς. Αυξημένες τιμές ορού υποδεικνύουν κυτταρικό θάνατο ή ιστική βλάβη· η AST δεν είναι ηπατοειδική και μπορεί να αυξηθεί σε βλάβες άλλων οργάνων.

GGT

Γ-γλουταμυλτρανσφεράση (GGT)

Ορισμός και λειτουργία: Η GGT είναι ένα ένζυμο που συμμετέχει στον μεταβολισμό της γλουταθειόνης και συμβάλλει στη μεταφορά αμινοξέων μέσω της κυτταρικής μεμβράνης.

Εμφάνιση και κλινική σημασία: Παρουσιάζεται στα ηπατικά κύτταρα και στα επιθηλιακά κύτταρα των χοληφόρων. Αύξηση στα εργαστηριακά ευρήματα παρατηρείται συχνά σε χολεστατικές νόσους του ήπατος ή σε επαγωγή ενζύμων (π.χ. από αλκοόλ ή ορισμένα φάρμακα) και υποστηρίζει την αξιολόγηση νόσων του ήπατος και των χοληφόρων.

Παγκρεατικά ένζυμα

Παγκρεατικά ένζυμα

Επισκόπηση και λειτουργίες: Στα εξωκρινικά ένζυμα του παγκρέατος περιλαμβάνονται η αμυλάση, η λιπάση καθώς και πρωτεολυτικά ένζυμα όπως η τρυψίνη και η χυμοτρυψίνη.

Δράση: Η αμυλάση καταλύει τη διάσπαση του αμύλου και συγγενών υδατανθράκων· η λιπάση προάγει την υδρόλυση των διαιτητικών λιπών· η τρυψίνη και η χυμοτρυψίνη είναι πρωτεάσες που διασπούν πεπτιδικούς δεσμούς σε πρωτεΐνες.

C-αντιδρώσα πρωτεΐνη

C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP)

Ορισμός και λειτουργία: Η CRP είναι μια πρωτεΐνη οξείας φάσης που παράγεται στο ήπαρ ως αντίδραση σε φλεγμονώδεις ερεθισμούς και ιστική βλάβη.

Κλινική σημασία: Η μέτρηση στον ορό χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της παρουσίας και της πορείας φλεγμονωδών διεργασιών. Η CRP δίνει ένδειξη της δραστηριότητας και της δυναμικής μιας φλεγμονής, αλλά δεν αποτελεί ειδική απόδειξη της αιτίας.

CEA

CEA (καρκινοεμβρυϊκό αντιγόνο)

Ορισμός: Η CEA είναι ένας όγκo-δείκτης που πρωτοεμφανίζεται στην εμβρυϊκή ανάπτυξη και μπορεί να αυξηθεί ξανά στην ενήλικη ζωή σε ορισμένες νεοπλασίες.

Κλινική σημασία: Αυξημένες τιμές στο αίμα εμφανίζονται σε ορισμένους στερεούς όγκους (ιδιαίτερα σε κολοορθικές νεοπλασίες), αλλά δεν είναι επαρκώς ευαίσθητος ή ειδικός για σκοπούς πληθυσμιακού ελέγχου. Ο δείκτης χρησιμοποιείται κυρίως για την αξιολόγηση της πορείας και την παρακολούθηση, όχι ως μοναδικό διαγνωστικό μέσο.

CA 19-9

Ορισμός
Το CA 19‑9 είναι ένα υδατανθρακικό αντιγόνο που είναι μετρήσιμο στο αίμα και μπορεί να σχετίζεται με ορισμένους επιθηλιακούς όγκους.

Κλινική χρήση
Ο δείκτης χρησιμοποιείται κυρίως για την παρακολούθηση της πορείας και της θεραπείας σε νεοπλασίες, ιδιαίτερα σε νοσήματα του παγκρέατος και των χοληφόρων. Δεν είναι κατάλληλος ως ανεξάρτητος διαγνωστικός έλεγχος.

Περιορισμοί
Η ευαισθησία και η ειδικότητα είναι περιορισμένες. Αυξημένες τιμές CA‑19‑9 μπορούν επίσης να εμφανιστούν σε άλλους στερεούς όγκους καθώς και σε διάφορες καλοήθεις παθήσεις (π.χ. χολεστατικές καταστάσεις, παγκρεατίτιδα, ηπατικές νόσους). Τα εργαστηριακά αποτελέσματα πρέπει επομένως να ερμηνεύονται πάντα στο κλινικό πλαίσιο και σε συνδυασμό με απεικονιστικά ευρήματα.