Salamlaşma
Günaydın, hörmətli Professor Doktor …,
İndi sizə xəstə Detlef Schon-u təqdim etmək istəyirəm.
O, 48 yaşındadır, boyu bir metr səksən doqquz, və çəkisi təxminən 75 kq-dır. Bədən kütlə indeksi (BMI) 21.0 kg/m²-dir və buna görə də norma daxilindədir.
Cari anamnez
Xəstə dünəndən etibarən sol tərəfli periferik üz iflici şikayəti ilə bizim praktikaya müraciət etdi.
Xəstə bir gün əvvəlindən etibarən görmə qabiliyyətində azalma və diskromatopsiya hesab edirdi.Monokulyar örtmə ilə diplopiya fenomeni yoxdur. Bundan əlavə, o, görmə sahəsinin periferiyasında qısa, parlaq fotopsiyalar hiss etdiyini, hər birinin yalnız bir neçə saniyə davam etdiyini və gündə bir neçə dəfə təkrarlandığını təsvir etdi.
Daha sonra xəstə beş gündür ki, yavaş inkişaf edən baş ağrılarından şikayət etdi, əsasən boyun nahiyəsində lokalizə olunmuşdu.
Bir az boyun sərtliyi, daha dəqiq desək meningizmsimptomatikası var idi.
Qeyd olunanlara hipesteziyalar ilə müşayiət olunur, paresteziyalar həmçinin pareslər yuxarı ekstremitələrdə.
O bildirdi ki, üzünü dapan zaman qəllə üzərində usturasını demək olar ki, tuta bilmirmiş və yemək yeyərkən qaşığı düzgün tutmaqda çətinlik çəkirmiş.
Bundan əlavə o, gecələr baş verən, dartıcı bel ağrısı şikayət etdiyini bildirdi.
O həmçinin diqqət problemləri, xüsusilə yaddaşda unutqanlıqdan şikayət etdi.
Aşağı dərəcəli 38.3 dərəcəlik hərarət və ümumi əzginlik qeydə alındı.
Aşağıdakı simptomlar inkar edildi:
Yüzdə ağrı və ya hiss pozuntuları, gözyaşı və ya tüpürcək ifrazatı, eşitmə pozuntusu və ya tinnitus, epileptik tutma əlamətləri, tənəffüs problemləri, həzm sistemi şikayətləri, başgicəllənmə və ya gediş sabitliyinin pozulması, ürək şikayətləri, oynaqlar və ya urogenital şikətlərlə, gecə tərləmələri, ürəkçatmaq, limfa düyünlərinin böyüməsi, iştaha itkisi və gözlənilməz çəki itkisi.
Xəstə bildirdi ki, təxminən üç ay əvvəl Garmisch-Partenkirchen-də dağçılıq tətili zamanı sağ bitə sancması yaranıb budunda .
Bir neçə gün sonra xəstə həmin nahiyədə təxminən 10 sm diametrli qırmızı, halqaşəkilli dəri səpgisini müşahidə etdiyini bildirdi. Mərkəzdə sancı nöqtəsinə uyğun kiçik nöqtə vardı. Təxminən üç həftə sonra qızartı öz-özünə keçdi. O, biti özü çıxarmışdı.
(Yuxarıda göstərilən tapıntılar erytema migrans-ı göstərir.)
Sonradan o, yüngül soyuqlama keçirib.
O izah etdi ki, həmin vaxt sığortası hələ aktiv olmayıb, buna görə həkimə müraciət edə bilməyib.
O, son zamanlarda xaricə səyahət etməyib.
Onun üçün ev heyvanı yoxdur.
Autonom anamnez
Autonom anamnez yuxarıdakıların istisnası ilə mənimsizdir, şikəylərə görə yaranan yuxusuzluq və on ildən artıq davam edən qəbizlik.
mövcuddur.
Əvvəlki xəstəliklər
Anamnezə görə aşağıdakı xroniki xəstəliklər məlumdur: arterial hipertoniya beş ildir mövcuddur və hazırda yaxşı nəzarət altındadır. İndiyədək heç bir komplikasiyalar olməyib. Son oftalmoloji müayinə iki il əvvəl aparılıb.
Xəstə uşaqlıqdan bəri bronxial astma və allergik rinitilə əziyyət çəkir, xüsusən yazda polen təsiri zamanı. Başqa tetikleyicilər məlum deyil; ekzema mövcud deyil.
On ildən artıq müddətdir xəstə boyun ağrılarındanşikayət edir, ehtimalən C5 ilə C6 arasında degenerativdir.
İki il əvvəl xəstə velosiped qəzası keçirmiş, sol zigomatik qövs sınığı olub, konservativ müalicə ilə sağalmış və heç bir komplikasiya yaranmamışdır.
Əvvəlki əməliyyatlar
——————————
Ginekologiya
——————————
Dərman preparatları
Hazırda xəstə dərman təyinatına əsasən aşağıdakı dərmanları qəbul edir:
Metoprolol 50 mg 1-0-0
İbuprofen 400 mg ehtiyac olduqda
Movicol ehtiyac olduqda
O, Foster® spreydən yazda polen təsirində istifadə edir.
O bildirmişdir ki, o COVID-19 və TBE-yə qarşı peyvənd olunub.
Qeyd: Bir bəyanat tibbi müşahidə ilə obyektiv şəkildə təsdiqlənə bilirsə – məsələn, resept vasitəsilə – indiki şəraitdə xəbər şəkli uyğundur.
Allergiyalar
Polen allergiyası: rinit
Noxae
O siqaret çəkən deyil, həftəsonları bir-iki stəkan pivə içir və narkotik istifadəsi barədə məlumat verməyib.
Sosial anamnez
O bir məmurdur bələdiyyədə işləyir, evlidir və on yaşlı bir oğlu, on üç yaşlı bir qızı var, hər ikisi sağlamdır.
Ailə anamnezi
O, atasının 75 yaşında olduğunu, arterial hipertoniya ilə əziyyət çəkdiyini və insult üç il əvvəl keçirdiyini bildirdi. O vaxtdan bəri qulluq tələb edir və sağ tərəf hemiparezisi ilə əziyyət çəkir.
Anası 70 yaşındadır, bir neçə il əvvəl məmə xərçəngidiaqnozu qoyulmuş, əməliyyat olunmuş və kimyaterapiya almışdır. Hazırda sağalmışdır.
Şübhə və ayırıcı diaqnozlar
Mənim fikrimcə anamnez Lyme borreliosis-ə işarə edir.
İlkin olaraq, inkubasiya dövründən sonra, erythema migrans meydana gəlmiş və ardınca qeyri-spesifik, qripə bənzər simptomlar inkişaf etmişdir.
Daha sonra xəstədə erkən disseminasiya olunmuş xəstəliyə uyğun nevroloji şikayətlər yaranmışdır.
A Bell iflici, viral meningit və ya mexaniki radikulopatiya erkən nevroloji Lyme borreliosis-dən klinik olaraq səhv təyin edilə bilər.
A babesioz ayırıcı diaqnoz kimi nəzərə alınmalıdır, lakin qızdırma pikləri, hemoliz və anemiya əlamətləri yoxdur.
Revmatoid artritdə kiçik oynaqların simmetrik tutulması gözlənilir ki, bu da Lyme artriti zamanı tipik müşahidə olunan paterndən aydın şəkildə fərqlənir.
Xəstə erythema migrans ilə müraciət etdikdə ayırıcı diaqnozlara Lyme borreliosis, qeyri-infeksion erythema annulare və tinea corporis .
daxildir.
I mərhələdə, yəni erythema migrans zamanı bakterial sellülit ayırıcı diaqnoz kimi nəzərə alınə bilər, çünki hər iki vəziyyət yerli qızartı, şişlik və istiliklə təzahür edə bilər.
Diaqnostik işup
Nevroborreliosisdə
Bu xəstədə Merkezi Sinir Sistemi (CNS) tutulması ilə neuroborreliosis şübhəsi olduğundan, əlavə diaqnostika və terapiya üçün xəstəxanaya hospitalizasiya göstərişdir.
Erythema migrans ilə
Əgər yalnız erythema migrans varsa və nevroloji simptomlar yoxdursa, müalicə ambulator şəraitdə aparıla bilər.
Klassik erythema migrans (EM) üçün klinik diaqnoz kifayətdir, buna görə serologiya tələb olunmur. Serologiya erkən mərhələdə tez-tez mənfi olur, bu da müalicəni əsassız yerə gecikdirər.
Lyme carditis
Lyme carditis şübhəsi varsa, xüsusilə başgicəllənmə, sinkop və ya AV blok dərəcələrinin dəyişməsi kimi simptomlar mövcuddursa, dərhal EKG monitorinqi aparılmalıdır. Tapıntılardan asılı olaraq monitorinq və əlavə diaqnostika üçün hospitalizasiya göstərişdir.
Fiziki müayinə
İlkin olaraq həyat əlamətləri qeydə alınır, o cümlədən ürək tezliyi, qan təzyiqi, nəfəs sayı, oksigen saturasiyası və bədən temperaturu.
Daha sonra hədəfli fiziki müayinə aparılır, ilkin olaraq inspeksiya ilə başlamaq şərtdir.
|
Mərhələ |
Əsas |
Vacib fiziki müayinə |
Tipik tapıntılar |
|
I |
Erythema migrans |
Dəri inspeksiyası, limfa düyünləri |
Halqa şəklində qızartı, regional limfadenopatiya, qripə bənzər simptomlar |
|
II |
Nevroborreliosis, kardit |
Nevroloji müayinə, kardiyak müayinə |
Fasial iflic, meningizm, AV blok |
|
III |
Lyme artriti, periferik neyropati, akrodermatitis |
Nevroloji müayinə, oynaqların müayinəsi, dəri |
Ensefalomielit, periferik neyropati, diz oynağında maye toplanması, dəri atrofiyası |
I mərhələ – Erkən lokalizə olunmuş infeksiya (erythema migrans)
Fiziki müayinədə ilkin olaraq dəri lezyonu nəzərə çarpır.
İnspeksiya zamanı sağ budda 5 cm-dən böyük, yuvarlaq, bir az qabarıq, qırmızımtıl dəri ləkəsi mərkəzində təmizlənmə ilə və əvvəlki kəpənək/ bitə sancmasına uyğun ortasında kiçik nöqtə ilə müşahidə olunur.
(Bəzən yüngül qaşıntı ola bilər.)
Kənarlar kəskin şəkildə delimitə olunub və dəri bir az isti görünür.
Palpasiyada təsirlənmiş dəri sahəsi az istiliklidir, lakin təzyiqə həssas deyil. Sağ inguinal bölgədə az böyümüş, hərəkətli və təzyiqə həssas limfa düyünləri palpasiya oluna bilər.
Perkussiya ilə patoloji tapıntı yoxdur.
Ürək və ağciyərlərin auskultasiyası anomaliya aşkar etmir.
Bədən temperaturu bir qədər yüksəlmişdir (təxminən 37.8 °C).
Qripə bənzər simptomlar olduqda temperatur ölçülməli və miyalgiya və ya artralgiya mövcudluğuna diqqət yetirilməlidir.
Sistemi infeksiyasının əlavə əlamətləri yoxdur.
“Hədəf” və ya “bull’s-eye” şəklində lezyon, Mənbə: CDC – Public Domain
II mərhələ – Erkən disseminasiya olunmuş infeksiya (nevroborreliosis, kardit, çoxsaylı EM)
Fasiyal inspeksiya zamanı ağızın sol küncünün sallanması və sol göz qapağının tam bağlanmaması ilə asimmetriya, periferik fasial iflici göstərir. (Borreliozda bu unilateral və ya bilateral ola bilər.)
Dilin çıxarılması düz olaraq edilir.
Bədənin üzərində əlavə erythemata migrantes görünür, hər biri təxminən 3–4 cm, yuvarlaq və bir az qırmızımtıldır.
Palpasiyada meningizmin göstəricisi kimi mühüm boyun sərtliyi var.
Boyun əzələləri sahəsində paravertebral həssaslıq mövcuddur.
Nəbz müntəzəmdir, lakin bradikardiyalıdır, təxminən 50/dəq.
Kardiyak auskultasiyada ara-sıra pauzalarla birlikdə nizamsız ritm eşidilir, bu atrioventrikulyar keçiricilik pozğunluğunu göstərir.
Ağciyər auskultasiyası patoloji əlavə səslər göstərmir.
Nevroloji müayinə yuxarı ətraflarda hipoesteziya və əzələ gücünün azalmasını aşkar edə bilər.
II mərhələdə nevroborreliosis radikulyar ağrıya səbəb ola bilər. Bu radikulyar ağrılar onurğa sinir köklərinin iltihabından yaranır.
Nevroloji müayinənin nəticəsi müvafiq strukturların və ya kranial sinirlərin tutulmasından asılıdır, məsələn abducent sinir (gəzinti iflicinə bağlı diplopiya), okulomotor sinir (ptoz və pupilyar pozulma) və ya vestibulokochlear sinir (başgicəllənmə və ya eşitmə pozulması) tutulması kimi.
Nevroloji status tam şəkildə qiymətləndirilməlidir, o cümlədən kranial sinirlərin yoxlanılması, oftalmoskopiya, reflekslər, hissiyat və koordinasiyanın qiymətləndirilməsi.
Daha nadir hallarda anatomik baxımdan əlaqəsiz bir neçə siniri əhatə edən mononevrit multiplex, brakial və ya lumbosakral pleksusların pleksopatiyaları və eləcə də papilledema inkişaf edə bilər.
III mərhələ – Gec mərhələ təzahürü (Lyme artriti, xroniki nevroborreliosis, akrodermatitis chronica atrophicans)
İnspeksiya zamanı sağ/sol diz oynağında əhəmiyyətli şişkinlik, bir az qızartı və hərəkət məhdudiyyəti görünür. Dəri gərgin, lakin yalnız orta dərəcədə isti olur. Tapıntı diz oynağının monoartritinə uyğundur, bu gec mərhələdə Lyme borreliosis-də tipikdir.
Aşağı ayağın ekstensör tərəfində akrodermatitis chronica atrophicans-ə uyğun mavimsi-qırmızımtıl atrofik dəri dəyişiklikləri qeyd olunur.
(Acrodermatitis chronica atrophicans (ACA) daha çox qadınlarda rast gəlinir və adətən əllərin və ayaqların ekstensör tərəflərini tutur.)
Palpasiyada əhəmiyyətli diz oynağı maye toplanması hiss edilə bilər. Oynağ bir az isti, lakin təzyiqə yalnız orta dərəcədə həssasdır.
Popliteal fossada palpasiya olunan gərgin-elastik müqavimət Baker kisəsinə uyğun ola bilər.
Gec borreliozda nevroloji təzahürlər meydana çıxa bilər. Bunlara ensefalomielit, periferik neyropati və yaddaş və ya digər kognitiv pozuntularla müşayiət olunan ensefalopatiya daxildir.
Sensor müayinə distal simmetrik paresteziyaları və barmaq uclarında vibrasiya duyusunun azalmasını (“corab-əlcək nümunəsi”) aşkar edir.
Gediş bir az pisməkdir.
Perkussiya normaldır.
Ürək və ağciyərlərin auskultasiyası patoloji tapıntı göstərmir.
Refleks statusu yoxlanılmalı və hissiyat, o cümlədən barmaq uclarında tuning fork ilə vibrasiya testi qiymətləndirilməlidir.
Koordinasiya barmaq-nazik testi və Romberg testi ilə qiymətləndirilir.
Əgər oynaqda maye toplanması varsa, göstəriş olduqda oynağın punksiyası aparılmalıdır.
Laboratoriya testləri
Tam qan sayımı (CBC, kiçik və ya böyük) adətən Lyme borreliosisdə nəzərəçarpacaq dəyişiklik göstərmir.
Qaraciyər fermentləri (transaminazlar) I mərhələdə bir qədər yüksəlmiş ola bilər.
Eritrosit çökmə sürəti (ESR) xəstəliyin hər mərhələsində orta dərəcədə yüksəlmiş ola bilər.
Beyin-omurilik mayesinin müayinəsi (nevroborreliosis şübhəsi) adətən limfositar pleositoz, artmış ümumi protein və borreliya səbəbli meningitdə borreliyaya qarşı intratekal anticismlərin istehsalını göstərir.
Laboratoriya diaqnostikası
Addım 1:
İlk olaraq qan plazmasında borreliyaya qarşı anticismlərin olub-olmadığını müəyyən etmək üçün skrininq testi kimi ELISA və ya EIA testi aparılır.
Bu test həssasdır, lakin çox spesifik deyil; yəni digər infeksiyalarda və ya qeyri-spesifik reaksiyalarda da pozitiv ola bilər.
Addım 2:
Əgər ELISA testi müsbət və ya qeyri-müəyyən çıxarsa, təsdiqləmə testi ilə yoxlanılır.
Ənənəvi olaraq bu IgM və IgG anticisimlər üçün Western blot-dir, hansı ki anticisimlərin konkret olaraq hansı borreliya zülallarına qarşı yönəldiyini analiz edir.
• IgM blot: yaxın və ya erkən infeksiyanı göstərir, lakin simptomların başlanmasından sonra ilk 4 həftədə yalnız informativ hesab olunur.
• IgG blot: keçmiş və ya əvvəlki infeksiyanı göstərir.
Çox erkən infeksiyada test neqativ ola bilər → 7–14 gün sonra təkrarlayın.
|
Əlavə bilik |
|
Dəyişdirilmiş iki mərhələli test (EIA + EIA) ABŞ-da (CDC) getdikcə daha çox istifadə olunur, lakin hələ Almaniyada bütün ölkə üzrə qəbul edilməmişdir. Bəzi laboratoriyalar bunu əlavə olaraq istifadə edir, lakin yeganə standart kimi yox. |
Alternativ olaraq (məsələn, ABŞ-da və ya bəzi daha yeni laboratoriyalarda):Borrelia burgdorferi-nin aşkar edilməsi üçün mədəniyyət routin olaraq aparılmır, çünki bu mürəkkəb, vaxt aparan və həssaslığı aşağıdır.
Qanda, BOS-da və ya oynağın mayesində neqativ PCR nəticəsi Lyme borreliosis-i istisna etmir, çünki PCR-in həssaslığı aşağıdır və patogenin aşkar edilməsi, xüsusilə gec mərhələlərdə tez-tez alınmır.
EKQ
Kardiyak simptomlar olduqda EKQ də aparılmalı və anormal tapıntılar varsa, ehokardioqrafiya təşkil edilməlidir.
PR intervallı ≥ 300 ms ilə yüksək dərəcəli birinci dərəcə AV blok və həmçinin ikinci və ya üçüncü dərəcə AV blok Lyme borreliosis-in ağır ürək ifadələri hesab olunur.
MRT
MRT hər borreliosis halında rutininə daxil deyil, yalnız neyroloji simptomlar, aydın olmayan tapıntılar, qeyri-adi gediş və ya digər səbəbləri (məsələn, şiş, skleroz, vaskulyar leziya) xaric etmək üçün aparılır.
Müalicəyə baxmayaraq davam edən neyroloji simptomlar üçün MRT faydalı ola bilər.
Tipik tapıntılar:
• Leptomeninqeal və ya radikulyar kontrast artırılması
• Beyincik sapı və ya onurğa beynində siqnal dəyişiklikləri
• Petroz sümük bölgəsində üz sinirinin qalınlaşması
• Ağ maddədə spesifik olmayan T2 hiperintenslikləri
KT
MRT mövcud deyilsə və ya əks göstəriş varsa (məsələn, pacemaker-li xəstələrdə) KT aparılır.
Adətən KT qeyri-spesifik və ya əhəmiyyətsiz tapıntılar göstərir və buna görə neyroborreliosis şübhə olunanda daha az məlumatvericidir.
Məsləhətləşmələr
İnfeksion xəstəliklər məsləhətləşməsi, nevrologiya məsləhətləşməsi, oftalmologiya məsləhətləşməsi, ortopedik və ya revmatologiya məsləhətləşməsi, kardiologiya məsləhətləşməsi,
Müalicə
Erytema migransın müalicəsi
Erytema migrans adətən 10–14 gün müddətində antibiotiklərlə müalicə olunur.
Birinci seçim preparatları:
• Doksisiklin 100 mg ağızdan gündə iki dəfə
və ya
• Amoksisillin 500 mg ağızdan gündə üç dəfə
və ya
• Sefuroksim aksetil 500 mg ağızdan gündə iki dəfə
Doksisiklin fotosensitivliyə səbəb ola bilər; bu, xüsusilə yazda nəzərə alınmalıdır, çünki Lyme borreliosis tez-tez bu mövsümdə olur.
Terapiya müddətində birbaşa günəş şüalarından çəkinilməli və zərurət olduqda günəşdən qoruyucu geyim və ya eynək istifadə edilməlidir.
Doksisiklin həmçinin 8 yaşdan kiçik uşaqlarda və hamilə və süd verən qadınlarda nisbətən əksgöstərişdir.
Məqamlar
Antibiotik terapiyasına başladıqları 24 saat ərzində bəzi erytema migrans xəstələrində Jarisch–Herxheimer-ə bənzər reaksiya yarana bilər. Bu, dəri lezyonunun qızarmasının və ya intensivliyinin keçici artması və atəş, miyalgiya və ümumi zəiflik kimi qripə bənzər sistem simptomları ilə təzahür edir.
Əgər atəş olarsa, adətən 48 saat ərzində keçir və dəri lezyonu tipik olaraq 7–14 gün ərzində sağalır.
Erytema migrans bakterial selülitdən klinik olaraq fərqlənməzsə, sefuroksim aksetil və ya amoksisillin/klavulan turşusu (məsələn, Augmentin) üstün tutulmalıdır, çünki bu dərmanlar hər iki infeksiyaya qarşı təsirlidir.
Antibiotik terapiyası başa çatdıqdan sonra rutinin seroloji izlənməsi (ELISA və ya Western blot) tələb olunmur.
Post-Lyme xəstəlik sindromu (post-borreliosis sindromu)
Post-Lyme xəstəlik sindromu adekvat antibiotiklərlə müalicə olunmuş infeksiyaya baxmayaraq davam edən və ya təkrarlanan şikayətlərdən ibarətdir.
Tipik simptomlar yorğunluq, ümumi zəiflik, diffuz əzələ və oynaq ağrıları, eləcə də konsentrasiya və yaddaş pozuntularıdır.
Bu şikayətlərin davam edən infeksiyadan yox, qonaq orqanizminin həddən artıq immun və ya iltihabi reaksiyasından qaynaqlandığı güman edilir.
Lyme borreliosis haqqında əsas bilik
Lyme borreliosis (Lyme xəstəliyi) Ixodes cinsinə aid müəyyən gənə növləri ilə ötürülən zoonotik infeksiyadır.
Patogen Borrelia burgdorferi sensu lato termini altında cəmləşən əlaqəli spiroxetlər qrupudur.
Xəstəlik ilk dəfə artritə bənzər simptomları ilə təsvir edildiyi ABŞ-ın Connecticut ştatındakı Lyme və Old Lyme şəhərlərinin adlarından götürülüb.
Patogen və ötürülmə
Borrelia burgdorferi sensu lato bir neçə insan-patogen növünü əhatə edir; Avropada xüsusilə
B. afzelii, B. garinii, B. burgdorferi sensu stricto, B. spielmanii, B. bavariensis və B. bissettii rast gəlinir.
Bu müxtəliflik seroloji diaqnostikanı çətinləşdirir və Avropada xəstəliyin klinik dəyişkənliyini izah edir.
Avropada infeksiya əsasən Ixodes ricinus gənəsi ilə ötürülür, bu gənə Skandinaviya, Avstriya, Sloveniya və Almaniyada xüsusilə geniş yayılmışdır.
Gənələrdə ötürülmə üçün adətən ən azı 24–72 saat qidalanma tələb olunur.
Patogen yemlənmə zamanı tükürük və ya regurgitasiya vasitəsilə dəriyə daxil olur, birbaşa qan dövranına deyil.
Patogenlərin xüsusiyyətləri
Spiroxetlər nazik, spiral formalı, hərəkətli bakteriyalardır.
Tibbi cəhətdən vacib cinslərə daxildir:
• Leptospira → leptospiroz
• Borrelia → Lyme borreliosis
• Treponema → sifilis
Borrelia-lar Gram boyama üçün çox nazikdir, lakin qaranlıq-sahə və ya faza-contrast mikroskopiyasında vizualizə oluna bilər.
Lyme borreliyyaları toksin ifraz etmir; simptomlar əsasən immun vasitəli iltihabi reaksiyalardan yaranır.
Patofiziologiya
Gənə dişləməsindən sonra spiroxetlər dəridə lokal olaraq çoxalır və sonradan hematogen yayılma göstərə bilərlər.
Əlavə
Adlar:
Nina Müller, Georg Rauter
Məlumatlar:
O bildirib ki, keçən yay gənələr tərəfindən iki dəfədən çox sancılmış və onları öz-özünə çıxarmışdır.
Sonra payızda bir gənə sancması olduğunu bildirib. Ümumi praktik həkimə gedib gənəni çıxarmış, amma antibiotik yazmamışdır. Xəstə sonra soruşdu:
“Bu, mənim ümumi praktik həkimimin səhvidirmi?”
Səyahət tarixi göstərdi ki, xəstə altı ay əvvəl Mayorka adasında iki həftəlik tətil keçirmişdir.
Üç gündür ümumi zəiflik, oynaq ağrıları və aşağı dərəcəli hərarət (37.9 °C) var.
Bundan əlavə, təxminən on iki gündür sol budda dairəvi, təxminən 5 sm olan qırmızı dəri lezyonu var.
Lezyon ortada daha solğun, yavaş genişlənir və əvvəllər ağrılı olub.
Xəstə iki həftə əvvəl Qara Meşədə yürüş etmişdi; dəri qızartısı o vaxtdan bəri mövcuddur.
O şəhərdə yaşayır və ev heyvanı saxlamır.
Bələdiyyə kanalizasiya sistemində mühəndis
Vətəndaşlar ofisində işləyir
Öz ofis təmizlik şirkəti
İnzibati işçi
Keçmiş xəstəliklər:
13–14 ildir hipotiroidizm
On il əvvəl işdə bir mübahisədən sonra səsdə xırıltı.
İki il əvvəl aritmiya, uzunmüddətli EKQ monitorinqi üçün hospitalizasiya.
Uşaqlıqda qızılca xəstəliyi tarixi.
Üç il əvvəl gənə sancması tarixi (doksisiklin ilə müalicə olunub). Mütəmadi ümumi praktik həkim əlaqəsi yoxdur.
20 il əvvəl appendektomiya tarixi.
Üç il əvvəl menisk zədələnməsi üçün artroskopiya tarixi.
Ailə anamnezi:
Atası 85 yaşındadır və anamnezində uremiya (sidik zəhərlənməsi) tarixi var.
Dərmanlar:
Kandesartan
Salbutamol spreyi
L-tiroksin 100 mg 1-0-0
Valerian kapsulları
Allergiya:
Aspirinə dözümsüzlük, rezin əlcəklərə allergiya və alma sirkisinə allergiya.
Üç ildir günəş allergiyası.
Sualar
1. Mənim xəstəliyim nədir?
İndiyədəkki şikayətlərinizə və tapıntılara əsasən neuroborreliosis şübhəsi var, yəni gənə sancması ilə ötürülən Borrelia infeksiyası nəticəsində sinir sisteminin iltihabı.
2. Burada qalmalıyam?
Bəli, diaqnozu lumbal punksiya (BOS-un müayinəsi) ilə təsdiqləmək və intravenoz antibiotik müalicəsinə başlamaq üçün sizi xəstəxanaya qəbul etmək istəyirik.
3. Növbəti nə edəcəyik?
İndi əlavə qan və BOS testləri aparacağıq və sonra hədəflənmiş antibiotik terapiyasına başlayacağıq.
Bundan əlavə, simptomlarınız yaxşılaşana qədər nevroloji monitorinq aparılacaq.
4. Opisthotonus nədir? Orada nə baş verir və kimlər təsirlənə bilər?
Opisthotonus ağır əzələ gərginliyi (spazm), xüsusilə bel və boyun əzələlərinin spazmı səbəbindən bədənin arxaya əyildiyi patoloji bədən duruşudur.
Bu əsasən tetanus, menenjit, ağır ensefalitlər və ya hipoksik beyin zədələnməsi kimi mərkəzi sinir sistemi pozğunluqları ilə meydana gəlir.
Yenidoğulmuşlar, uşaqlar və ya böyüklər əsas xəstəliyə bağlı olaraq təsirlənə bilər.
5. İnsult haqqında suallar (diaqnostika, klinik xüsusiyyətlər və müalicə).
“İnsult” broşürünü oxuyun.
6. Ətraflı neyroloji müayinə – insult, migren və epilepsiya broşürlərinə baxın.
Qeydlər
BMI
Tərif və hesablanma
Bədən kütlə indeksi (BMI) bədən çəkisinin təxmini qiymətləndirilməsi üçün sadə bir göstəricidir. O, bədən çəkisinin kiloqramla, boyun metr kvadratına bölünməsi ilə hesablanır (kg/m²).
periferik üz iflici
Tərif
Periferik üz iflici üz sinirinin periferik səviyyədə zədələnməsindən yaranır və üzün təsirlənmiş bütün tərəfinin iflicinə gətirib çıxarır.
Klinik mənzərə
Tipik olaraq alın və göz əzələləri ilə yanaşı təsirlənmiş tərəfdə ağız əzələlərinin pozulması olur, nəticədə alın əzələlərinin qırışlanmasında, göz qapağının bağlanmasında və ağız küncünün hərəkətində məhdudlaşma yaranır.
Səbəblər və differensasiyası
Mümkün səbəblərə idiopatik üz iflici (Bell), borreliosis kimi infeksion səbəblər və orta qulağın iltihabi prosesləri aiddir. Əksinə, mərkəzi üz iflici adətən yalnız qarşı tərəfin aşağı üz əzələlərini təsir edir, çünki alın adətən qorunur.
Vizual kəskinliyin azalması
Tərif
Vizual kəskinliyin azalması görmə itiiliyinin azalması və ya vizual performansın pozulmasına aiddir.
Klinik əhəmiyyət
Rəng qavrayışının eyni zamanda pozulması (disxromatopsiya) və fotopsiya kimi subyektiv fenomənlər optik sinirin və ya retina iştirakının göstəricisi ola bilər. Bəzi infeksiyalar və iltihabi xəstəliklərdə, məsələn neyroborreliosis kontekstində, optik neyrit vizual kəskinliyin azalmasına və rəng qavrayışının pozulmasına səbəb ola bilər.
Disxromatopsiya
Tərif
Disxromatopsiya rəng qavrayışının pozulmasına aiddir; bu halda rənglər səhv tanınır və ya ayırd edilə bilməz.
Səbəblər və əhəmiyyəti
Bu cür anomaliyalar tez‑tez optik sinir və ya retinanın xəstəliklərində yaranır; disxromatopsiya mümkün optik və ya retinal iştirakın göstəricisidir və digər simptomlarla birlikdə qiymətləndirilməlidir (məsələn, vizual kəskinliyin azalması, fotopsiyalar).
Fotopsiyalar
Fotopsiyalar
Flaşlar, cərəyanlar və ya titrəmələr kimi təsvir olunan qısa işıq qavrayışları. Səbəblər vitreoretinal problemlərdən (məsələn, posterior vitreous dartılma, retina lezyonları) migren fenomenlərinə və ya vizual yolun iltihabi proseslərinə qədər dəyişir.
Klinik əhəmiyyət
Fotopsiyalar vizual kəskinliyin azalması, rəng qavrayışının pozulması və ya skotomlarla birlikdə baş verə bilər. Optik sinirin və ya vizual yolun iltihabi iştirakı zamanı göz hərəkəti zamanı ağrı və görmənin pisləşməsi tipikdir; lakin qısa müddətli, periferik işıq parıltıları üçün vitreoretinal səbəblər xüsusilə ehtimal olunur.
Meningizm-
Meningismus
Termin
Meningismus meninqlərin qıcıqlanmasının klinik əlamətlərini ifadə edir, tipik olaraq boyun sərtliyi, baş ağrısı və fotofobiya.
Neyroborreliosis ilə əlaqə
Borrelia‑dən qaynaqlanan mərkəzi iltihabda aseptik meningit baş verə bilər. Beyin mayesi diaqnostikası adətən limfositik pleosit və artmış zülal göstərir; əlavə olaraq Borrelia‑ya qarşı intratekal antikor aşkarlanması mövcud ola bilər.
Differensasiyası
Bakterial (pürulent) meningitdən fərqli olaraq aseptik forma adətən tipik irin əmələ gəlməsi, çox yüksək hərarət və CSF‑də üstünlük təşkil edən neytrofil hüceyrə reaksiyasından məhrum olur.
Əlavə
Əlavə simptomlar
Konseptual təsnifat
Burada “əlavə” meningeal simptomlarla birlikdə meydana gələn əlavə nevroloji şikayətləri ifadə edir.
Klinik bəyanat
Hiposestetiyalar, paresteziyalar və yuxarı ətraflarda motor zəifliklər kimi sensor pozğunluqlar sinir köklərinin və ya periferik sinirlərin iştirakı deməkdir. Neyroborreliosisdə bu kombinasiyanın tez‑tez meningo‑radikulyar sindrom (Bannwarth‑ə bənzər simptomatika) kimi özünü göstərdiyi müşahidə olunur.
Hiposestetiyalar
Hiposestetiyalar
Tərif
Hiposestetiyalar dəri sahəsində toxunma, temperatur və ya ağrı hissində azalmaya aiddir.
Səbəblər və klinik əhəmiyyət
Bu cür sensor azalmalar periferik sinirlərin xəstəliklərində, radikulopatiyalarda və ya sinir köklərinin iltihabi proseslərində yarana bilər. Neyroborreliosis kontekstində radikulyar və ya periferik sinir iştirakı hiposestetiyaların mümkün səbəbidir.
Paresteziyalar
Qısa başlıq: Paresteziyalar
Paresteziyalar mismarlama, “iynə‑iynə” və ya yanma kimi xarici stimul olmadan yaranan anormal hisslərdir. Onlar sensor neyron yollarının qıcıqlanması və ya funksional pozulması nəticəsində əmələ gəlir və periferik (məsələn, radikulyar) və mərkəzi lezyonalarda olur. Boyun sərtliyi və əlavə sensor pozğunluqlarla müşayiət olunan mövcud klinik mənzərədə paresteziyalar sinir köklərinin və ya onurğa beyninin iştirakı ilə əlaqəli nevrogen səbəbə uyğundur.
Parezlər
Qısa başlıq: Parezlər
Parezlər tam iflicdən fərqli olaraq qismən iflic və ya əzələ gücünün azalmasını ifadə edir. Klinik olaraq onlar zəifləmə şəklində özünü göstərir, tez‑tez incə motor tapşırıqların pozulması ilə birlikdə olur (məsələn, tıraş olmaqda və ya çəngəl‑bıçaq tutmaqda çətinlik). Səbəblər həm periferik (məsələn, radikulyar), həm də motor sistemin mərkəzi lezyonları ola bilər; bu halda müşayiət edən simptom kompleks yuxarı ətrafların nevrogen mənşəli olduğunu göstərir.
Bel ağrısı
Qısa başlıq: Bel ağrısı
Gecə vaxtı dartıcı bel ağrısı radikulyar ağrıya xasdır və köklərin neyroborreliotik iştirakı ilə baş verə bilər. Bu simptomatika ədəbiyyatda Bannwarth adlanan meningo‑radikulitlə əlaqədar olaraq təsvir olunur; burada ağrılı, tez‑tez bir tərəfli radikulitlər diqqət çəkir.
Diqqət problemləri
Qısa başlıq: Diqqət problemləri
Diqqət pozuntuları diqqət və yaddaş defisitlərini əhatə edir və mərkəzi sinir sisteminin iştirakı ilə əlaqəli ola bilər. Şübhəli neyroborreliosislu xəstələrdə bu cür kognitiv şikayətlər diffuse və ya fokuslu serebral iştirakın göstəricisi ola bilər, lakin qeyri‑xüsusi olub klinik kontekstdə qiymətləndirilməlidir.
Göz yaşı və ya tüpürcək axını
Qısa təsvir
Üz sinirinin neyrojenik lezyonu ilə göz yaşı və ya tüpürcək istehsalında dəyişikliklər yarana bilər.
Klinik təsnifat
Üz siniri parasimpatik lifləri vasitəsilə göz yaşı və submandibulyar/sublingualzil sekresiyasına təsir edir; üz yolunun disfunksiyası nəticədə göz yaşı və ya tüpürcək sekretsiyasının azalmasına və ya artmasına səbəb ola bilər. Simptom digər üz əlamətləri ilə birlikdə neyroborreliosisdə bu kranial sinirin mümkün iştirakı qiymətləndirilərkən əhəmiyyət kəsb edir.
Eşitmə pozuntuları
Qısa təsvir
Eşitmə itkisi və ya qulaqda zəngləmə (tinnitus) eşitmə və vestibulyar sinirin pozğunluğunu göstərə bilər.
Başgicəllənmə və ya yürüş sabitliyinin pozulması
Qısa təsvir
Başgicəllənmə və gediş zamanı sabitliyin pozulması hissləri vestibulyar və ya serebellar pozğunluğu göstərə bilər.
Oynaqlar-
Qısa təsvir
Lyme borreliosisdə oynaqlarla bağlı şikayətlər adətən yalnız gec mərhələdə görülür və üstünlük təşkil etməklə böyük oynaqları zədələyir.
Qızdırma titrəmələri
Qızdırma titrəmələri
Qızdırma titrəmələri ani, güclü soyuma hissi ilə müşayiət olunan və qeyri-ixtiyari, ritmik əzələ sıxılmaları ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Bu əzələ titrəmələri bədənin istilik istehsalına və bədən hərarətinin yüksəlməsinə kömək edir. Klinikada qızdırma titrəmələri tez-tez febril infeksiyalar və ya sistemli iltihabi reaksiyalar kontekstində yaranır və kəskin infeksiyanın göstəricisi ola bilər. Ağır və ya davamlı titrəmələrdə altda yatan səbəbi müəyyən etmək üçün tibbi qiymətləndirmə aparılmalıdır.
Gənə
Gənə
Gənə dişlənməsi olduqda gənə dərinin içinə ilişir; gənələr arachnidlərdir və insanlar və heyvanların qanı ilə qidalanır. Dəri daxilində uzun müddət qaldıqda patogenləri ötürə bilərlər. Əhəmiyyətli ötürülə bilən patogenlərə Borrelia (Lyme borreliosisin səbəbkarı) və TBE virusları (gənə ilə ötürülən ensefalit agentləri) daxildir; ötürülmə riski patogendən və ilişmə müddətindən asılıdır. Dişlənmədən sonra lokal dəri dəyişiklikləri və ya daha sonra sistematik simptomlar yarana bilər; buna görə müşahidə və zərurət olduqda tibbi yenidən qiymətləndirmə vacibdir.
Bud
Bud
Bud budun proksimal seqmentidir, çanaq və diz arasında yerləşir və güclü əzələ qrupları ilə yanaşı yağ və birləşdirici toxuma ehtiva edir. Dəri dəyişiklikləri, yaralanmalar və ya böcək və gənə dişlənmələri bu bədən bölgəsində nisbətən tez-tez baş verir, çünki budlar açıq havada fəaliyyətdə olarkən tez-tez açıq qalır.
Yuxusuzluq
Yuxusuzluq
Yuxusuzluq yatmaq imkanı olmasına baxmayaraq yuxuya getməkdə və ya yuxuda qalmaqda davamlı çətinlik, yaxud yenilənməyən yuxu ilə xarakterizə olunur. Səbəblər əsas yuxu pozuntuları və ya fiziki şikayətlər, ağrı, psixoloji stres və ya gastrointestinal problemlərlə əlaqəli ikincili ola bilər.
Qəbizlik
Qəbizlik
Qəbizlik nəcisin boşalmasının davamlı pozğunluğu olub, az tezliklə və ya çətin defekasiya ilə xarakterizə olunur. Xroniki gedişat qarın ağrısı, şişkinlik, sərt nəcis və anal şikayətlər kimi əlavə simptomlara gətirib çıxara bilər. Səbəblər müxtəlifdir və pəhriz və həyat tərzi faktorlarından dərman yan təsirləri və neyroloji və ya metabolik xəstəliklərə qədər dəyişir.
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya arteriyaların davamlı yüksəlmiş qan təzyiq yükünü ifadə edir. Ümumi patofizioloji mexanizmlərə periferik damar müqavimətinin artması və damar divarlarının elastikliyinin azalması daxildir. Xəstəlik kardiovaskulyar hadisələr və digər orqan zədələnməsi riskini artırır.
Komplikasiyalar
Hipertoniya ilə bağlı mümkün komplikasiyalar
Ürək: sol mədəcik hipertrofiyası, ürək çatışmazlığı, koronar arteriya xəstəliyi və mədəcik infarktına qədər gedə bilən hallar.
Beyin: iskemik və ya hemorragik insult, keçici iskemik ataklar, hipertenziv ensefalopatiya.
Böyrəklər: arteriyal nefroskleroz və proqressiv böyrək funksiyasının pozulması.
Damarlar: sürətləndirilmiş aterosklerotik dəyişikliklər, aneurizma formalaşması və periferik arterial oklüziv xəstəlik.
Gözlər: hipertenziv retinopatiya ilə mümkün görmə pozulmaları və korluğa qədər gedə bilən hallar.
Astma bronchiale
Astma bronchiale
Tərif və simptomlar: Təkrarən qısa nəfəsalma, öskürək, döş qəfəsində sıxılma və wheezing epizodları ilə xarakterizə olunan xroniki tənəffüs yollarının iltihabi xəstəliyi.
Səbəblər: Genetik meyl, allergik sensitizasiyalar, tənəffüs infeksiyaları, ətraf mühit faktorları və fiziki yüklənmə onu tətikləyə bilər.
Diaqnoz: Anamnez, fiziki müayinə və ağciyər funksiyası testlərinə əsaslanır; əlavə olaraq allergiya testləri aparıla bilər.
Terapevtik prinsiplər: Tətikləyicilərdən qaçınma və ya onların minimallaşdırılması və simptomların nəzarəti və iltihabın azaldılması üçün farmakoloji müalicə.
Dərman qrupları və vacib qeydlər:
– Qısa və uzunmüddətli beta-2 agonistləri (məsələn, qısa təsirli salbutamol, uzun təsirli salmeterol): bronx əzələlərini rahatlaşdırır və sürətli simptom nəzarəti və ya daha uzunmüddətli bronx genişləndirilməsi üçün istifadə olunur. Yan təsirlərə taxikardiya, tremor və elektrolit dəyişiklikləri daxil ola bilər.
– İnhalə edilən kortikosteroidlər: tənəffüs yollarında iltihabı azaldır və iltihabın nəzarəti üçün əsas mütəmadi müalicədir. Vacib mənfi təsirlər yerli ağız göbələk infeksiyaları (kandidiyazis) və xırıltıdır; dozanın asılı olaraq sistemli təsirlər mümkündür.
Bundan əlavə, xəstəyə uyğun maarifləndirmə tədbirləri özünə qulluq və simptom nəzarətini yaxşılaşdırmaq üçün müalicənin tərkib hissəsidir.
Rinit
Rinit (axan burun)
Tərif və simptomlar: Burun selikli qişasının iltihabı olub, ifrazatın artması, asqırma, burun tıxanıqlığı və adətən sulu burun axıntısı ilə xarakterizə olunur. Allergik rinitdə qaşınma və tez-tez göz simptomları da müşahidə olunur.
Səbəblər və tətikləyicilər: Allergik (məsələn, çiçək tozu, ev tozu mite-ləri, heyvan dərisi) və ya qeyri-allergik ola bilər. Mövsümi çiçək tozu məruz qalması yazda təkrarlanan simptomların tipik səbəbidir.
İdarəetmə: Müalicə səbəbdən asılıdır; tədbirlər tətikləyicidən çəkinməkdən simptomatik farmakoterapiyaya və uyğundursa spesifik immunoterapiyaya qədər dəyişir.
Ekzemа
Ekzema (atopik dermatit)
Əsas məqam: Qaşınma, quru dəri və residivləşən gediş ilə xarakterizə olunan xroniki iltihabi dəri xəstəliyi.
Epidemiologiya və lokalizasiya: Körpələrdə üz və qolaq/ayaq əyilmə hissələri tez-tez təsirlənir; böyüklərdə isə lezyonlar daha çox dirsək və diz əyilmələrində, əllərdə və üzdə yaranır.
Səbəblər və tətikləyicilər: Xəstəlik genetik meyl, pozulmuş dəri baryeri, immunoloji mexanizmlər və xarici faktorların (məsələn, irritantlar, allergenlər, stres) birləşməsinə əsaslanır.
Terapevtik prinsiplər: Əsas prinsiplər emoliyentlərlə dəri baxımı və məlum tətikləyicilərdən çəkinməkdir; lazım olduqda əlavə olaraq antiiltihabi terapiyalar tətbiq olunur.
Boyun ağrısı
Boyun ağrısı (servikalgiya)
Tərif və şikayətlər: Boyun nahiyəsində ağrı, tez-tez hərəkət məhdudiyyəti ilə; ağrı çiyinlərə və ya qollara yayıla bilər.
Səbəblər: Tez-tez pis duruş və ya həddindən artıq istifadə nəticəsində əzələ mənşəlidir; servikal sütun degenerate dəyişikliklər, disk problemləri, travmalar və ya iltihabi xəstəliklər də mümkündür.
Xəbərdarlıq əlamətləri: Qəbul edilən temperatur (yüksək hərarət), izah olunmamış çəki itirilməsi, gecə tərləmələri və ya güc itkisi, duyğu pozğunluqları və ya reflekslərin azalması kimi nevroloji defisitlər daha təcili qiymətləndirməni göstərir.
Metoprolol
Metoprolol
Sinif: selektiv beta-1 adrenoreseptor blokatoru.
Təsir: Ürəyə simpatiyatik sistemin təsirini zəiflədərək ürək tezliyini və kontraktilikni azaldır; nəticədə qan təzyiqini aşağı salır və miyokardın iş yükünü azaldır.
Göstəricilər: Arterial hipertoniya, müəyyən aritmiya növləri, koronar arteriya xəstəliyi/angina pektorisi və ürək hadisələrindən sonra ikincili profilaktika kimi istifadəsi var; həmçinin migren profilaktikasında istifadə oluna bilər.
Vacib risklər və qeydlər: Tez-tez rast gəlinən mənfi təsirlər yorğunluq, başgicəllənmə və bradikardiyadır; həzm sistemi şikayətləri və soyuq əllər baş verə bilər. Bronxial hiperreaktivliyi olan xəstələrdə ehtiyatlı olmaq lazımdır, çünki kardioselektiv beta-blokatorlar hələ də bronx effekti yarada bilər. Gözlənilməz dayandırılmadan çəkinilməli, çünki ürək simptomları pisləşə bilər.
İbuprofen
İbuprofen
Sinif: qeyri-steroid antiinflamatuar preparat (NSAID).
Təsir: Siklooksigenaz fermentlərini inhibə edərək müəyyən prostaglandinlərin əmələ gəlməsini azaldır; bunun nəticəsində analjezik və iltihab əleyhinə təsir göstərir.
İstifadə: Ağrı, hərarət və iltihabi şikayətlərin qısa müddətli müalicəsi üçün.
Doza formaları: Tabletlər, kapsullar, oral suspenziyalar və suppositoriyalar daxil olmaqla müxtəlif formalarda mövcuddur.
Vacib risklər: Mədə-bağırsaq pozuntularına və selikli qişa zədələnməsinə qədər səbəb ola, qanaxma riskini artıra və uzun müddətli istifadə və ya həcm azalması zamanı böyrək funksiyasını poza bilər. Allergik reaksiyalar mümkündür. Müəyyən əvvəldən mövcud vəziyyətlər və kombinasiyalı terapiyalarla xüsusi ehtiyat tələb olunur.
Movicol
Movicol
Sinif: osmotik laksatif (polietilenqlikol/makrogol).
Təsir: Bağırsaq lümenində suyu artıraraq nəcis yumşalmasına və həcminin artmasına vasitəçilik edir, beləliklə nəcis daşınmasını asanlaşdırır.
Göstərici: Qəbizliyin simptomatik müalicəsi.
Vacib risklər: Şişkinlik, qarın ağrısı və ishala səbəb ola bilər; bağırsaq obstruksiyası şübhə edildikdə və ya güclü susuzlaşma zamanı istifadə etməyin. Uzunmüddətli və ya çox geniş istifadə zamanı elektrolit dəyişiklikləri mümkündür.
Foster
Foster
Tərkibi: İnhalə edilən kortikosteroid və uzunmüddətli beta-2 agonist birləşməsi olan kombinasiya inhalerdir.
Hərəkət mexanizmi: Kortikosteroid tənəffüs yollarında iltihabı azaldır; uzunmüddətli beta-2 agonist beta-2 reseptorlarını stimullaşdıraraq davamlı bronx genişlənməsi təmin edir.
Göstərici: Astmada müntəzəm saxlama müalicəsi və bəzi hallarda COPD-də simptom nəzarəti üçün istifadə olunur. Kəskin nəfəs darlığının müalicəsi üçün uyğun deyil.
İstifadə qeydi: İnhalyasiyadan sonra ağızı yumaq ağız boşluğunda yerli göbələk infeksiyası riskini azaltmaq üçün tövsiyə olunur.
Yan təsirlər və ehtiyat tədbirləri: Mümkün mənfi təsirlərə tremor, palpitasiyalar, xırıltı və yerli göbələk infeksiyaları daxildir. Kardiovaskulyar xəstəlik və ya qeyri-adi simptomlar olduqda ehtiyatlı olmaq lazımdır.
Rəsmi
Bələdiyyə idarəsində rəsmi
Vəzifə dairəsi: Əhali qeydiyyatı, şəxsiyyət sənədlərinin verilməsi, tikinti müraciətlərinin emalı və sosial və maliyyə məsələlərinin idarə edilməsi kimi bələdiyyə inzibati işlərinin həyata keçirilməsi.
Vəzifənin məqsədi: Bələdiyyə qaydalarının qanuni icrasını təmin etmək və vətəndaşlara inzibati suallarda dəstək göstərmək.
İnsult
İnsult
Tərif: İnme beynin bir sahəsinə qan təchizatının qəfil itirilməsi nəticəsində yaranır, bu səbəbdən təsirlənmiş sinir hüceyrələri kifayət qədər oksigen və qida maddəsi ala bilmir.
Klinik mənzərə: Tipik nəticələr birdən ortaya çıxan, fokal neyroloji defisitlərdir, məsələn bir tərəfli zəiflik və ya iflic, nitq pozğunluqları, görmə defisitləri və ya şüur dəyişiklikləri.
Səbəblər: Ən çox arteriyanın tıxanması (iskemik insult) əsas səbəb olur; daha az hallarda beyin toxumasına qanama (hemorragik insult) səbəb təşkil edir.
Təciliyyət: İnme dərhal diaqnostik qiymətləndirmə və sürətli terapevtik tədbir tələb edir, çünki müalicənin uğuru vaxtdan asılıdır.
Süd vəzi xərçəngi
Süd vəzi xərçəngi (mammary karsinoma)
Tərif: Süd vəzi xərçəngi süd vəzisinin vəzidən əmələ gələn malign şişidir.
Yayılma: Şiş hüceyrələri yerli olaraq ətraf toxumaları işğal edə və limfa və ya hematogen yollarla uzaq metastazlar verə bilər, adətən limfa düyünləri, sümüklər, ağciyər və ya qaraciyərdə.
Klinik əlamətlər: Abnormal hallar palpasiya olunabilən şişlər, döş dərisində dəyişikliklər, dərəcənin geri çəkilməsi və ya dərəcədən ifrazat kimi ola bilər.
Terapevtik prinsiplər: Müalicə fərdiləşdirilir və cərrahiyyə, radiasiya terapiyası və hormonal və ya sitostatik terapiya kimi sistemik müalicələri əhatə edə bilər. Ertədən aşkarlanma proqnozu yaxşılaşdırır.
Bell palsy
Bell palsy (idiopatik periferik yüz siniri iflici)
Tərif: Bell palsy müəyyən edilə bilən səbəb olmadan yüz sinirinin qəfil başlayan, bir tərəfli iflicidir.
Patofizyologiya: Sinirin sümük kanalındakı şişməsi ilə müşayiət olunan iltihabi reaksiya şübhə edilir və bu funksional pozğunluğa gətirir.
Klinik xüsusiyyətlər: Xüsusi əlamətlər ağız küncünün sallanması, gözün tam bağlanmasında çətinlik və alın qırışının təsirlənmiş tərəfdə olmaması da daxil olmaqla üz ifadəsinin azalmasıdır.
Terapevtik yanaşma: Müalicə adətən iltihab əleyhinə dərmanları (məsələn, kortikosteroidlər), gözü qoruma tədbirlərini və dəstəkçi fizioterapevtik məşqləri əhatə edir.
Radikulopatiya
Radikulopatiya
Tərif: Radikulopatiya onurğa sinir kökünün zədələnməsi və ya qıcıqlanmasını və ona uyğun seqmental təsirləri ifadə edir.
Səbəblər: Ən çox səbəblər disk prolapsı, intervertebral foramenlərin degenerativ daralması, nadir hallarda isə şişlər və ya iltihabi proseslərdir.
Klinik təqdimat: Tipik olaraq iti, dermatomal şüalanan ağrılar, hissi pozğunluqlar, paresteziyalar və mümkün seqmental əzələ zəifliyi və ya refleks dəyişiklikləri olur.
Diaqnostika və terapiya: Qiymətləndirmə klinik testlər və görüntüləmə əsasında aparılır; müalicə ağrı idarəsi və fizioterapiya kimi konservativ tədbirlərdən davamlı ağrı yükü və ya irəliləyən neyroloji defisitlər üçün intervension və ya cərrahi variantlara qədər dəyişir.
Babesioz
Ümumi baxış
Babesioz Babesia cinsinə məxsus eritrosit daxili protozoaların törətdiyi ixne ilə ötürülən infeksiyadır.
Patoqenin təsiri və klinik təqdimat
Parazitlər qırmızı qan hüceyrələrini yoluxdurur və nəticədə hemolitik xəstəlik yarada bilər, bu da qızdırma, titrəmə, zəiflik, əzələ ağrısı və mümkün sarılıq və anemiyaya gətirib çıxara bilər. Klinik mənzərə eritrositlərə zərər verməyə görə malyariyaya bənzəyir.
Xüsusi risk qrupları
İmmuniteti zəif olan və ya dalağı olmayan xəstələrdə infeksiyalar daha tez-tez şiddətli gedir.
Diaqnostika və terapiya
Diaqnoz mikroskopik tapıntılar və ya molekulyar aşkarlama əsasında qoyulur. Ümumi tibbi müalicə yanaşmaları antiprotozoal dərmanların kombinasyonlarından istifadə edir; ağır hallarda yerli təcrübədə qəbul edilmiş digər antiinfeksioz kombinasiyalar istifadə olunur. Doza məlumatları gərginlik və fərdi şəraitdən asılıdır və həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir.
Tinea corporis
Tərif və patogenlər
Tinea corporis bədənin dəri üzərində yaranan səthə yaxın dermatofit infeksiyasıdır, Trichophyton və Microsporum növləri kimi dermatofitlər tərəfindən törədilir.
Klinik mənzərə
Tipik olaraq mərkəzi aydınlaşma ilə ovaldan halqa şəklinə qədər olan, pulcuqlu və tez-tez qaşınan eritemalar olur; bədən gövdəsi, qollar və ayaqlar adətən təsirlənir.
Terapiya
Məhdud lezyonlar üçün topikal antifungallar istifadə olunur; geniş yayılmış və ya təkrarlanan infeksiyalar üçün sistemik müalicə lazım ola bilər. Higiya tədbirləri və təmasdan çəkinmək əlavə olaraq önəmlidir.
Qan təzyiqi
Qan təzyiqinin nə olduğu və necə ölçüldüyü
Qan təzyiqi arterial damarlardakı dövriyyədə olan qanın təzyiqini təsvir edir və sistolik və diastolik təzyiqlə verilir.
Aparatlar və prosedur
Qan təzyiqi adətən şişirdilən manjet ilə və manometrlə ölçülür; əl ölçməsində Korotkoff səslərini auskultasiya etmək üçün stetoskop istifadə olunur. Düzgün manjet ölçüsü və qolun ürək səviyyəsində yerləşdirilməsi vacibdir.
Əhəmiyyəti
Qan təzyiqinin ölçülməsi əsas həyat əlamətlərindən biridir və kardiovaskulyar vəziyyət barədə vacib məlumat verir.
Tənəffüs tezliyi
Tərif və əhəmiyyəti
Tənəffüs tezliyi dəqiqədə alınan nəfəs sayını göstərir və əsas həyat göstəricilərindən biridir.
Normal dəyərlər və anormallıqlar
Böyüklərdə normal tənəffüs tezliyi adətən dəqiqədə 12–20 nəfəs ətrafındadır; bundan yuxarı dəyərlər taxipeptiya, aşağı dəyərlər isə bradipeptiya adlanır.
Ölçmə
Tənəffüs tezliyi ən etibarlı şəkildə döş və ya qarın hərəkətlərinin 30–60 saniyə ərzində birbaşa müşahidəsi ilə qeydə alınır; xəstənin şüurlu təsirindən çəkinmək lazımdır.
Oksigen saturasiyası
Oksigen saturasiyası — ölçmə prinsipi və praktik qeydlər
Oksigen saturasiyası qan içində oksigenləşmiş hemoglobinin ümumi hemoglobinə nisbətini təsvir edir və adətən impuls oximetr ilə qeyri-invaziv şəkildə ölçülür. Cihaz adətən barmaq, ayaq barmağı və ya qulaq ləpəsinə yerləşdirilir və işıq udulması ilə nisbi oksigenləşməni ölçür.
Şərh edərkən periferik perfuziyanın pozulması, hərəkət, dırnaq lakı və ya xarici maddələr eləcə də müəyyən hemoglobin formaları (məsələn, karboksi-/methemoglobin) nəzərə alınmalıdır, çünki bunlar ölçmələri poza bilər.
Bədən temperaturu
Bədən temperaturu — ölçmə yerləri və müqayisəli dəyərlər
Bədən temperaturu müxtəlif yerlərdə ölçülə bilər; rektal ölçmələr əsas bədən temperaturuna ən yaxın hesab olunur və buna görə tez-tez referans kimi istifadə edilir.
Aksillar: +0.5 °C əlavə edin,
Oral: +0.3–0.5 °C əlavə edin
Rektal: referans dəyər hesab edilir
XəstəMüraciət: Cənab/Cənab Müayinə həkimi ……….., Sizə Detlef Schon adlı xəstəni təqdim etmək istəyirəm. |
Tarix16/10/2025 |
| Yaş48 yaş | Çəki 75 kg | Boy 189 sm |
Allergiyalar (açar sözlər)
Çiçək tozu allergiyası → rinit
Maddələr / dərmanlar (açar sözlər)
Siqaret çəkmir
vaxt‑vaxt pivə kimi spirtli içki istehlakı (həftəsonları 1–2 stəkan)
narkotik maddə istifadəsi yoxdur
Sosial anamnez (açar sözlər)
Bələdiyyədə məmur
evlidir
iki uşaq (10 və 13 yaş), hər ikisi sağlamdır
Ailə anamnezi (açar sözlər)
Ata: 75 yaş, arterial hipertoniya, 3 il əvvəl insult, sağ tərəfdə hemiparez
Ana: 70 yaş, süd vəzi xərçəngi (cərrahiyyə + kemoterapi), hazırda müalicə olunmuş
Dərmanlar (açar sözlər)
Metoprolol 50 mg 1-0-0
İbuprofen 400 mg lazım olduqda
Movicol lazım olduqda
Pollen ekspozisiyası üçün Foster® spreyi
Tarixçə (tam cümlələr)
Xəstə dünəndən etibarən mövcud olan sol tərəfli periferik üz iflici şikayəti ilə təqdim olunub.
Dünən əvvəlindən vizual kəskinliyin azalması və diplopiyasız disxromatopsiya şikayəti var. O, həmçinin qısa müddətli fotopsiyalar təsvir edir.
Beş gündür ki, xüsusilə boyun nahiyəsində yavaş‑yavaş artan baş ağrıları müşahidə olunur, yüngül boyun sərtliyi ilə müşayiət olunur və bu meningizm simptomlarına uyğundur.
Bununla yanaşı, yuxarı ətraflarda hiposestetiyalar, paresteziyalar və parezlər mövcuddur.
Xəstə bildirir ki, üzünü tıraş edərkən və ya yemək yeyərkən əşyaları çətin tutur.
Həmçinin gecə vaxtı dartıcı bel ağrıları, diqqət problemləri və unutqanlıq, aşağı dərəcəli hərarət (38.3 °C) və ümumi əsəbilik mövcuddur.
Aşağıdakı şikayətlər rədd edildi:
Üz ağrısı, eşitmə pozğunluqları, epileptik tutmalar, tənəffüs, qastrointestinal və ya kardial şikayətlər, başgicəllənmə, gediş pozğunluğu, oynaq və ya uroloji‑genital şikayətlər, gecə tərləmələri, titrəmə, iştahsızlıq, çəki itkisi.
Təxminən üç ay əvvəl Garmiş‑Partenkirxendə dağ yürüşü məzuniyyəti zamanı sağ budda tırtıl sancması olduğunu və bir neçə gün sonra mərkəzi nöqtəsi olan təxminən 10 sm diametrli qırmızı, halqaşəkilli bir dəri döküntüsü əmələ gəldiyini, təxminən üç həftə sonra sponten olaraq geri çəkildiyini bildirdi. O, tırtılı özü çıxarmışdı. Ardınca yüngül soyuqdəymə simptomları meydana gəldi.
Xaricə səyahət yoxdur, ev heyvanı yoxdur.
Bu vegetativ anamnez şikayətlərə bağlı yuxusuzluq və on ildən artıq xroniki qəbizlikdən başqa əlamətsizdir.
Əvvəlki xəstəliklər:
5 ildir arterial hipertoniya (yaxşı nəzarət olunur), uşaqdan etibarən bronxial astma və allergik rinit, degenerativ boyun ağrısı (C5–C6), velosiped qəzasından sonra sol zigomatik sınıq (konservativ, fəsadsız sağalıb).
Şübhə olunan diaqnoz – differensial diaqnoz (tam cümlələr)
Nevroloji iştirakla Lyme borreliosis (neyroborreliosis) güclü şübhə doğurur.
Erytema migransın əvvəlki tarixi və cari nevroloji simptomlar erkən disseminasiya olunmuş infeksiyanın lehinə danışır.
Düşünülməsi lazım olan differensial diaqnozlara aşağıdakılar daxildir:
İdiopatik üz iflici (Bell iflici)
Virus mənşəli meningit
Babesioz (lakin qızartı hərarət dalğalanmaları və ya hemoliz işarələri olmadan)
Daha geniş idarəetmə – terapiya (tam cümlələr)
Mərkəz sinir sistemi iştirakı ilə neyroborreliosis şübhəsi olduğundan, əlavə diaqnostika üçün xəstəxanada yatırılma tövsiyə olunur. Planlaşdırılanlar: nevroloji yönümlü fiziki müayinə, lomber ponksiya, beyin mayesi–serum antikor indeksi təyini, Borrelia serologiyası və başın MRT‑si.
Diaqnoz təsdiqləndikdən sonra antibiotik terapiyasına başlamaq lazımdır. (Əlavə olaraq simptomatik müalicə məqsədilə analgetiklər təklif olunur.)
İmza
Ad Soyad
Hörmətlə
Süni intellekt simulyasiyası üçün təlimatlı PDF faylını endirin və ChatGPT kimi tətbiqə yükləyin.
Səhifə 1 · 1–20 / 80
HƏKİM: Günaydın,
Mənim adım Doktor Rauter.
Bu gün palatada assistent-həkim kimi işləyirəm.
Sizinlə anamnez söhbəti aparmaq istərdim.
Əgər nəsə düzgün başa düşməmişəmsə və ya sualınız varsa, zəhmət olmasa mənə bildirin.
Əvvəlcə bir neçə şəxsi məlumata ehtiyacım var, sonra davam edə bilərik.
Adınız nədir?
XƏSTƏ: Mənim adım Detlef Schon.
HƏKİM: Düz başa düşdüm — Schön (ümlautlu) iləmi?
XƏSTƏ: Xeyr, ümlautsuz.
HƏKİM: Yaxşı, neçə yaşındasınız, cənab Schon?
XƏSTƏ: Mən 42 yaşındayam.
HƏKİM: Tam olaraq nə vaxt anadan olmusunuz?
XƏSTƏ: Mən iyirmi üç fevral 1987-ci ildə anadan olmuşam.
HƏKİM: Boyunuz neçədir?
XƏSTƏ: Mən bir metr səksən doqquz santimetrəm.
HƏKİM: Çəkiniz nə qədərdir?
XƏSTƏ: Təxminən səksən iki kiloqram cəngim var.
HƏKİM: Ailə həkiminizin adı nədir?
XƏSTƏ: Mənim ailə həkimim Doktor Karla Scholz-dur.
HƏKİM: Bu gün sizin üçün nə edə bilərəm?
XƏSTƏ: Bir neçə gündür axşamları bütün başım ağrıyır, xüsusən də boyunun arxa hissəsində.
Dünden etibarən üzün bir yarısının düzgün hərəkət etmədiyini də hiss edirəm — ağız küncünü və gözü yaxşı nəzarət edə bilmirəm.
Həmçinin danışıqım da bir az pozulub.
Mən narahatam, bu insult ola bilərmi?
HƏKİM: Narahat olduğunuzu anlayıram.
Sizin simptomlarınızı əlbəttə ciddi qəbul edirik.
Mütləq insult olması lazım deyil, amma bunu təcili şəkildə aydınlaşdırmalıyıq.
Biz dərhal hər şeylə məşğul olacağıq.
Əllərdə və ya ayaqlarda da iflic və ya zəiflik hiss etmisinizmi?
XƏSTƏ: Bəli, təxminən beş gündür əllərdə uyuşma və iynəbatma var və gücüm azalıb.
Üz qabığı edərkən tıraş alətini və yemək zamanı qaşığı demək olar ki düzgün tuta bilmirəm.
HƏKİM: Sözügedən şikayətlər bu müddətdə pisləşibmi?
XƏSTƏ: Bəli, əllərdəki zəiflik bu müddətdə artıb.
HƏKİM: 1 tam yüngül və 10 dözülməzdirsə — ağrı təxminən nə qədər güclüdür?
XƏSTƏ: Ağrını 7/10 kimi qiymətləndirərdim.
Xüsusən axşamlar onlar əhəmiyyətli dərəcədə artır.
HƏKİM: Ağrılar qəfildən başladı, yoxsa yavaş-yavaş?
XƏSTƏ: Yavaş-yavaş. Beş gün əvvəl yüngül başladı və sonra daha gücləndi.
HƏKİM: Ağrılar başqa yerə yayılırmı?
XƏSTƏ: Xeyr, əslində yox.
HƏKİM: Ağrıları yaxşılaşdıran və ya pisləşdirən nə isə varmı?
XƏSTƏ: Hərəkət və işıq onu pisləşdirir, dincəlmək bir az kömək edir.
HƏKİM: Diqqət və ya konsentrasiya ilə bağlı problemlər hiss etmisinizmi?
XƏSTƏ: Bəli, son günlərdə daha uzun müddət konsentrə olmaq mənə çətindir.
Bəzən nə etdiyimi unuturam.
HƏKİM: Başqa nə isə fərq etmisiniz?
XƏSTƏ: Bəli, yalnız dünən gündən bəri bəzən cüt və bulanıq görürəm.
Həmçinin rənglər də hər zamankından fərqli görünür.
HƏKİM: Bir gözü yumduğunuzda — hələ də cüt görürsünüz?
XƏSTƏ: Xeyr, bir gözü bağladıqda normal görürəm.
Cüt görmə yalnız hər iki gözü ilə baxanda olur.
HƏKİM: Zəhmət olmasa bunu bir az daha dəqiq təsvir edə bilərsiniz?
Bu işıq parıltıları necə görünür və nə qədər davam edir?
XƏSTƏ: Bu qısa, parlaq parıltılardır, adətən görmə sahəsinin kənarında.
Bir neçə saniyə davam edir və gündə dəfələrlə olur.
HƏKİM: Üzünüzdə ağrı və ya uyuşma hiss etmisiniz? Yaxud dad, göz yaşları və ya tüpürcək dəyişib?
XƏSTƏ: Xeyr, bunu hiss etməmişəm.
HƏKİM: Eşitmə problemləri və ya qulaq gurultusu hiss etmisiniz?
XƏSTƏ: Xeyr, ümumiyyətlə yox.
Səhifə 2 · 21–40 / 80
HƏKİM: Boyun sərtliyi hiss etmisinizmi?
XƏSTƏ: Bəli, bir az.
Başımı irəli əyməkdə çətinlik çəkirəm, boynumda dartılma var.
HƏKİM: Həmçinin əzələ tikələnməsi (seyrək hərəkətlər) hiss etmisiniz?
XƏSTƏ: Xeyr, belə bir şey hiss etməmişəm.
HƏKİM: Atəşiniz oldu mu?
XƏSTƏ: Yalnız yüngül, təxminən 37,8 °C, amma ciddi yüksək hərarət yox idi.
HƏKİM: Son vaxtlar başınıza zərbə vurulub və ya baş travması oldumu?
XƏSTƏ: Xeyr, ümumiyyətlə yox.
HƏKİM: Həmişə harada ölçmüsünüz — ağızda yoxsa qolaltında?
XƏSTƏ: Qolaltında.
HƏKİM: Siz ürəkbulanma hiss edirsinizmi?
Qusmusunuzmu?
XƏSTƏ: Xeyr, ürəkbulanma olmayıb və qusmamışam.
HƏKİM: Bəzən başgicəllənmə və ya gəzməkdə qeyri-sabitlik olurmu?
XƏSTƏ: Bəzən, birdən ayağa qalxdıqda azacıq başgicəllənmə olur, amma bu yeni bir şey deyil.
HƏKİM: Ürək döyünməsi, ürəyin sürətlənməsi və ya döş ağrısı hiss etmisiniz?
XƏSTƏ: Xeyr, bunları hiss etməmişəm.
HƏKİM: Arxa və ya oynaqlarda ağrı hiss etmisiniz?
XƏSTƏ: Bəli, bir neçə gündür bel nahiyəsində dartıcı ağrılarım var.
Amma oynaqlarım ağrımır.
HƏKİM: Ağrılar müəyyən pozalarda, hərəkətdə və ya öskürərkən/axırda dəyişirmi?
XƏSTƏ: Xeyr, ağrılar əslində hərəkətdən asılı deyil, bəzən gecə daha güclü olur.
HƏKİM: Gecə tərləməsi və ya titrəmə hiss etmisiniz?
XƏSTƏ: Xeyr, belə bir şey olmayıb.
HƏKİM: Son vaxtlar arzuolunmaz şəkildə çəkiniz azalıbmı?
XƏSTƏ: Xeyr, çəkim qalır eyni.
HƏKİM: Hər hansı dəri dəyişikliyi diqqətinizi çəkibmi?
XƏSTƏ: İndiyə qədər yox, amma təxminən üç ay əvvəl Garmisch-Partenkirchen-də piyada turu zamanı sağ budumda kenə sancması olmuşdu.
Bir neçə gün sonra orada yuvarlaq, qırmızı ləkə gördüm, yavaş-yavaş böyüdü.
Bir neçə həftədən sonra həmin qızarıqlıq öz-özünə yox oldu.
Kenəni özüm çıxarmışdım.
HƏKİM: Çox vacib bir məqam – o zaman sizdə yüngül soyuqlama da var idimi?
XƏSTƏ: Düzdür, bəli.
O zaman biraz burun axıntım və yüngül hərarətim var idi, amma mən önəm vermirdim.
HƏKİM: Təxminən nə qədər böyük səpgiydi?
XƏSTƏ: təxminən bir əlin ovucu qədər.
Ortada kiçik bir nöqtə vardı, kenənin oturduğu yer.
HƏKİM: Dəqiq haradan sancılmısınız?
XƏSTƏ: O zaman qısa şort geyinmişdim – sancılma sağ baldırın aşağı hissəsində, xarici tərəfdə idi.
HƏKİM: Qızarıqdan neçə həftə sonra baş ağrısı, iflic və ya qol ağrıları başladı?
XƏSTƏ: Təxminən iki ay sonra. Əvvəlcə baş ağrıları gəldi, və qısa müddətdən sonra sol üz yarısı zəif hiss olundu.
HƏKİM: Boyunda və ya başqa bədən hissələrində şişkinlik hiss etdinizmi?
XƏSTƏ: Xeyr, hər hansı müəyyən bir şey yox idi.
HƏKİM: Sizdə mədə-bağırsaq problemləri, məsələn ishal və ya qarın ağrısı varmı?
XƏSTƏ: Heç nə yeni.
Təxminən 15 ildir qəbizlikdən əziyyət çəkirəm və nəcisə çıxarkən tez-tez güclə çəkməli oluram.
Bəzən Movicol qəbul edirəm.
HƏKİM: Tənəffüs problemləriniz, məsələn nəfəs darlığı varmı?
XƏSTƏ: Yox, nəfəs problemləri yoxdur.
Səhifə 3 · 41–60 / 80
HƏKİM: Sidik çıxararkən hər hansı bir şey fərq etdinizmi – məsələn miqdar, rəng və ya sidikdə qan?
XƏSTƏ: Yox, hər şey normaldır.
HƏKİM: Qarnınızın böyüdüyünü və ya sağ qabırğaaltında və ya yuxarı solda bir şiş toxunduğunuzu hiss etdinizmi?
XƏSTƏ: Xeyr, belə bir şey fərq etməmişəm.
HƏKİM: Hazırda özünüzü necə hiss edirsiniz?
XƏSTƏ: Doğrusunu desəm, kifayət qədər halsız və yorğun hiss edirəm.
Bədənimin nədənsə tükəndiyini hiss edirəm.
Baş ağrıları və zəiflik məni əslində çox yoraq salır.
HƏKİM: Başa düşürəm.
İndiyə qədər bu əlamətlər üçün nə etmisiniz?
XƏSTƏ: Ibuprofen 400 qəbul etmişəm, amma təəssüf ki, heç kömək etmədi.
HƏKİM: Bu əlamətlərlə bağlı indiyədək həkimə müraciət etmisinizmi?
XƏSTƏ: Təəssüf ki, yox.
Sığortam hələ aktiv deyildi, ona görə həkimə gedə bilmədim.
HƏKİM: Bu gün buraya necə gəldiniz?
XƏSTƏ: Avtomobillə, həyat yoldaşımla birlikdə.
HƏKİM: İştahınız necədir?
XƏSTƏ: Çox yaxşı, adətən hər şeyi yeməyi xoşlayıram.
HƏKİM: Qəbizliklə bağlı kiçik bir məqam: Movicol kimi dərmanlar qısa müddətli istifadə oluna bilər, amma ən vacibi həyat tərzidir – çox su içmək, müntəzəm hərəkət etmək və lifli qidalar yeməkdir.
Yatmaqda çətinlik çəkirsinizmi?
XƏSTƏ: Bəli, bu problemlərdən sonra yaxşı yuxa bilmirəm.
Gecə tez-tez oyanıram və yenidən yatmaqda çətinlik çəkirəm.
HƏKİM: Stresslə necə mübarizə aparırsınız?
XƏSTƏ: Əslində çox stressim yoxdur.
Əgər stress hiss edirəmsə, bəzən bir az rahatlamaq üçün bitki çayı içirəm.
HƏKİM: Hər hansı əvvəlki xəstəliklərdən əziyyət çəkirsinizmi, məsələn yüksək qan təzyiqi, şəkər xəstəliyi və ya ürək problemləri?
XƏSTƏ: Bəli, beş ildir yüksək qan təzyiqim var.
Bundan əlavə, uzun müddətdir boyun ağrılarından əziyyət çəkirəm.
HƏKİM: O zaman diaqnoz necə qoyuldu?
XƏSTƏ: Qan təzyiqi ailə həkimində rutin müayinə zamanı ölçüldü və o zaman o aydın şəkildə yüksək idi.
HƏKİM: Evdə də qan təzyiqinizi mütəmadi ölçürsünüzmü?
Dəyərləriniz necədir?
XƏSTƏ: Bəli, tez-tez evdə ölçürəm – adətən təxminən 120 ilə 80 arasında olur.
HƏKİM: Çox yaxşı.
Sizin üçün fəsadlar, məsələn böyrəklərdə və ya gözlərdə problem yarandı mı?
XƏSTƏ: Xeyr, bildiyimə görə yox.
HƏKİM: Son dəfə həkim-oftalmoloqa nə vaxt getmisiniz?
XƏSTƏ: Təxminən iki il əvvəl.
HƏKİM: Qan təzyiqi üçün nə qəbul edirsiniz?
XƏSTƏ: Hər səhər Metoprolol qəbul edirəm.
Qutuda 50 yazılıb.
HƏKİM: Dəqiq olaraq nə vaxtdan boyun ağrılarınız var?
XƏSTƏ: On ildən artıqdır.
Mən bələdiyyədə məmur kimi çalışıram və çox masa işi səbəbindən yəqin duruş problemi yaranıb.
Ortoped MRT müayinəsindən sonra boyun onurğa sütununun bir az köhnəlmiş olduğunu dedi.
HƏKİM: Ağrılar qollara da yayılırmı?
XƏSTƏ: Bəli, bəzən ağrı çiyinlərə və biraz da sağ qolun içinə çəkilir.
HƏKİM: Bilərsinizmi, hansı yerdə – yəni hansı bel sümüyü (wirbel) zədələnib?
XƏSTƏ: Tam əmin deyiləm, amma düşünürəm ki, boyun onurğa sütunu sahəsində, təxminən C5 və ya C6 ətrafında.
HƏKİM: Heç uyuşma hissi və ya belə iynə-çöp kimi hiss varmı?
XƏSTƏ: Xeyr, belə bir şey yoxdur.
HƏKİM: Ağrılara qarşı nə qəbul edirsiniz?
XƏSTƏ: Lazım olanda Ibuprofen 400 qəbul edirəm, bu yaxşı kömək edir.
Səhifə 4 · 61–80 / 80
HƏKİM: Mənə demək istədiyiniz başqa bir şey varmı?
XƏSTƏ: Bəli, uşaqlıqdan bəri astmam var.
Bəzən nəfəs darlığı və öskürək olur, xüsusən yazda, polen uçduqda.
HƏKİM: Sizə soyuqda, yəni qışda və ya idman zamanı da pisləşirmi?
XƏSTƏ: Qışda yaz qədər pis deyil, amma soyuq hava nəfəs yollarımı bir az qıcıqlandırır.
HƏKİM: Buna qarşı nə edirsiniz?
XƏSTƏ: Yazda Foster-Spray-dən istifadə edirəm
HƏKİM: Gecə öskürürsünüz və ya öskürək səbəbindən oyanırsınızmı?
XƏSTƏ: Xeyr, əslində yox.
HƏKİM: Bəlkə də ekzema və ya saman nezləsi varmı?
XƏSTƏ: Bəli, ot və polen uçanda bəzən asqırma ehtiyacı və axan burun olur.
HƏKİM: İndiə qədər əməliyyat və ya başqa tibbi prosedur keçirmisinizmi?
XƏSTƏ: Xeyr, hələ keçirməmişəm.
HƏKİM: Heç qəza keçirmisinizmi?
XƏSTƏ: Bəli, iki il əvvəl velosiped qəzası oldu, sol tərəfdə yanaq sümüyü sınığı (jochbeinbruch) oldu, amma əməliyyat edilmədi.
Hər şey yaxşı şəfa tapdı.
HƏKİM: Başqa dərmanlar da qəbul edirsinizmi?
XƏSTƏ: Xeyr, başqa heç nə.
HƏKİM: Dərmanlarınız üçün reseptiniz varmı?
XƏSTƏ: Bəli, var.
HƏKİM: İndiyədək hansı peyvəndləri vurdurduğunuzu deyə bilərsiniz?
XƏSTƏ: Bəli, mən COVID-19 və F-S-M-E əleyhinə peyvənd olunmuşam.
HƏKİM: Başqa məlum allergiya və ya dözümsüzlüyünüz varmı?
XƏSTƏ: Xeyr, bildiyim qədər deyil.
HƏKİM: Siqaret çəkirsiniz?
XƏSTƏ: Xeyr, siqaret çəkmirəm.
HƏKİM: Alkoqol qəbul edirsiniz?
Həftədə nə qədər, nə içdiyinizi və nə tezliklə içdiyinizi söyləyə bilərsiniz?
XƏSTƏ: Yalnız həftəsonları – onda bir-iki stəkan pivə içə bilərəm.
HƏKİM: Soruşa bilərəm, əvvəllər narkotik istifadə etmisinizmi?
XƏSTƏ: Xeyr, heç vaxt.
HƏKİM: Müntəzəm idman edirsinizmi?
XƏSTƏ: Xeyr, açığı yox.
HƏKİM: Kiminlə birlikdə yaşayırsınız?
XƏSTƏ: Ailəmlə bir mənzildə yaşayıram.
HƏKİM: Uşaqlarınız varmı?
XƏSTƏ: Bəli, on yaşlı bir oğlum və on üç yaşlı bir qızım var.
HƏKİM: Hər ikisi sağlamdırmı?
XƏSTƏ: Bəli, hər ikisi sağlamdır.
HƏKİM: Ailənizdə vacib xəstəliklər varmı, məsələn valideynlərinizdə, qardaş-qardaşlarınızda və ya digər yaxın qohumlarda?
XƏSTƏ: Bəli. Atam 75 yaşındadır, yüksək qan təzyiqindən əziyyət çəkir və üç il əvvəl insult keçirib.
O vaxtdan bəri o, qayğıya ehtiyacı var — sağ ayağı və sağ qolu qismən iflicdir.
Anam 70 yaşındadır və bir neçə il əvvəl süd vəzisinin xərçəngi olub.
O, cərrahi əməliyyat olunub və kimyaterapiya alıb, amma indi sağalıb.
Bu sizin üçün şübhəsiz asan vəziyyət deyil.
HƏKİM: Anamnezlə işimizi bitirdik.
Başqa sualınız varmı?
XƏSTƏ: İndi nə edəcəyik?
HƏKİM: Əvvəlcə fiziki müayinə aparmalıyıq.
Bu, şikayətlərinizin daha yaxşı qiymətləndirilməsinə və mümkün səbəbin daraldılmasına kömək edəcək.
İnsult olub-olmayacağını soruşduğunuz üçün deyə bilərəm: gedişat daha çox bunun əleyhinədir.
Daha çox infeksiya və ya iltihab görünür, amma bunu indi dəqiq müəyyən edəcəyik.