Safra kesesi taşları pratiğe yönelik açıklama: Bu yazı safra kesesi taşlarına bağlı tipik üst karın ağrılarını, önemli risk faktörlerini, ayırıcı tanıları ve tanısal adımları ele alır. Karşılaştırılanlar arasında mide ülseri, akut pankreatit, hepatit, gastroenterit ve inferiyor miyokard enfarktüsü bulunur. FSP, Bilgi sınavı, M3 ve klinik gündelik uygulama için idealdir.
Safra kesesi taşları
Ana şikayet
- Genellikle hastalar birkaç saattir aniden başlayan üst karın ağrısından şikayet eder.
- NSAİİ (NSAR) kullanımı belirgin bir rahatlama sağlamamıştır.
- Şikayetler yağlı bir yemekten, örneğin kahvaltı sonrası, ortaya çıktı.
- Benzer epizotlar daha önce de vardı ancak daha az şiddetliydi.
Ayırıcı tanılar
| Hastalık | Tipik bulgular / ek semptomlar | Önemli tanısal testler |
|---|---|---|
| Safra kesesi taşları |
Sağ üst karında künt veya kolik tarzı ağrı,
sağ omuza veya sırta yayılma, bulantı, kusma.
Risk faktörleri: kadın cinsiyet, gebelik, 40 yaş üstü, ailede safra taşı öyküsü, obezite, oral kontraseptif kullanımı, diabetes mellitus. |
Karın ultrasonu, karaciğer testleri ve lipaz ile laboratuvar, gerekirse MRCP. |
| Mide ülseri |
Epigastrik ağrı, sıklıkla besine bağlı, bulantı,
gerekirse hematemez veya melena.
Risk faktörleri: alkol tüketimi, NSAİİ kullanımı, mide koruyucu ilaç almama. |
Gastroskopi, H. pylori testi, Hb, BSG ve CRP ile laboratuvar. |
| Pankreatit | Sırta kuşak şeklinde yayılan üst karın ağrısı, özellikle otururken gövdenin öne eğilmesiyle rahatlama, bulantı, kusma, gerekirse ateş. Akut pankreatitin en sık nedenleri safra taşları ve aşırı alkol tüketimidir. | Serum lipaz, gerekirse serum amilaz, ultrason, karın BT. |
| Hepatit | Yorgunluk, bulantı, üst karın ağrısı, ikter, koyu idrar, açık renkli dışkı. |
Karaciğer testleri (AST, ALT, bilirubin), ultrason.
Hepatit A: Anti-HAV-IgM/IgG. Hepatit B: HBsAg, Anti-HBc-IgM, Anti-HBs. Hepatit C: Anti-HCV, gerekirse HCV-RNA. |
| Gastroenterit (viral / bakteriyel / paraziter) |
Ani başlayan ishal, bulantı, kusma, karın krampları, ateş ve tenesmus. Şüpheli bir yemek veya içecek alımı, çevrede diğer kişilerin de etkilenmiş olması. | Dışkı incelemesi ile etken araştırması, elektrolitler, CRP. |
| İnferiyor miyokard enfarktüsü |
Epigastrik veya üst karın ağrısı, bulantı, terleme,
dispne; özellikle yaşlılarda ve kadınlarda atipik sunum.
Risk faktörleri: yaş, obezite, hareketsizlik, sigara, arterial hipertansiyon, diabetes mellitus, hiperkolesterolemi. |
EKG, troponin, CK-MB, ekokardiyografi. |
Tedavi
Semptomatik safra kesesi taşları olan hastalar elektif kolesistektomi olmalıdır.
Akut pankreatitte uygun intravasküler volümün sağlanması için bol intravenöz sıvı verilmesi esastır.
Petidinin düz kas spazmlarında ve bunlara bağlı ağrılarda morfinden daha etkili olup olmadığı tartışmalıdır.
