PAD — choroba tętnic obwodowych

Powitanie

Dzień dobry, szanowny Panie Profesorze Doktorze …,

Chciałbym teraz przedstawić pacjenta Alfonsa Zieglera.

Ma 69 lat, mierzy 1,73 m i waży około 89 kg. Jego wskaźnik masy ciała (BMI) wynosi 27 kg/m², co klasyfikuje go jako osobę z nadwagą.

Aktualne dolegliwości

Pacjent zgłosił się dzisiaj z powodu około czterotygodniowego postępującego, wysiłkowego bólu o charakterze ciągnącym w okolicy prawej łydki, szczególnie w części grzbietowej łydki.

Według jego relacji dolegliwości znacznie nasiliły się dzisiaj rano . Ból promieniuje z podudzia dalszo do stopy.

Intensywność bólu podczas wysiłku jest prawie dwukrotnie większa niż w spoczynku.

Zgłosił, że po około 100 metrach marszu lub po wejściu po jednym biegu schodów zwykle musi zrobić przerwę kilku minut. Dzisiaj granica wysiłku została osiągnięta już po około 50 metrach.

(Pacjent zgłosił, że dolegliwości poprawiają się, gdy siada w fotelu i opuszcza nogi.)

Pacjent stwierdził, że ibuprofen 400 mg nie miał efektu.

Skóra jest blada i zimna, powierzchnia sucha i łuszcząca się. Powyżej kostki przyśrodkowej ( malleolus ) występuje wypadanie włosów. Dodatkowo stwierdza się łamliwość paznokci, szczególnie paznokcia dużego palca stopy ( hallux.

W przestrzeni międzypalcowej między palcem I a II chodzenie boso po ogrodzie doprowadziło do powstania źle gojącego się wrzodu .

Ponadto zgłasza parestezje w obu stopach oraz ortostatyczne niedociśnienie .

Następujące objawy zostały wykluczone: gorączka, sinica, obrzęk, tachykardia, tachypnoe, urazy, ortopnoe i omdlenia.
Nie ma przesłanek dla zakrzepicy żył głębokich (DVT), róży, żylaków ani niewydolności żylnej, radikulopatii ani zwężenia kanału kręgowego.

Z powodu trudnej sytuacji z terminami przyszedł bezpośrednio do nas.

Wywiad autonomiczny

Wywiad autonomiczny nie wykazuje cech istotnych, poza polifagią z nasilonym odczuciem głodu. Pacjent podał, że w ciągu ostatnich sześciu miesięcy nie miał stabilnej masy ciała.
Dodatkowo od około czterech lat występują przewlekłe zaparciaPonadto cierpi na bezsenność w postaci zaburzeń utrzymania snu, z powodu nocnego obciążenia opieką nad żoną.

Choroby przebyte

Z wywiadu znane są następujące choroby współistniejące:

Pacjent choruje od 15 lat na cukrzycę typu 2, która obecnie jest słabo kontrolowana z powodu nieregularnej terapii.
Wartości glikemii wahają się: na czczo między 130 a 160 mg/dl, czasami do 200 mg/dl po posiłkach. Występuje również polineuropatia cukrzycowa.

	Brak cukrzycy	prediabetes	cukrzyca
Glukoza na czczo	< 100 mg/dl	100–125 mg/dl	≥ 126 mg/dl
Losowa glukoza	–	–	≥ 200 mg/dl
HbA1c	< 5,7 %	5,7–< 6,5 %	≥ 6,5 %
OGTT (wartość 2 h)	< 140 mg/dl	140–199 mg/dl	≥ 200 mg/dl

Nadciśnienie tętnicze również znane jest od 15 lat i jest obecnie odpowiednio kontrolowane.

	skurczowe (mmHg)	rozkurczowe (mmHg)	Leczenie
Prawidłowe ciśnienie krwi	< 120	< 70	–
Podwyższone ciśnienie krwi	120–139	70–89	+

A hipercholesterolemia znana jest od 15 lat.

Około cztery lata temu pacjent doświadczył wysiłkowego i po posiłkowego bólu w klatce piersiowej zgodnego z dławicą piersiową. Wówczas zwężenie wieńcowe – prawdopodobnie tętnicy wieńcowej prawej – leczono przez balonoplastykę i wszczepiono stent.

W przestrzeni międzypalcowej między palcem I a II chodzenie boso po ogrodzie doprowadziło do powstania źle gojącego się wrzodu. W tym kontekście przepisano amoksycylinę 1000 mg, ibuprofen 400 mg w razie potrzeby oraz leczenie miejscowe Betaisodona.

Od około pięciu lat choruje na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (COPD). Zaostrzenia są rzadkie i przeważnie obserwowane w związku z infekcjami górnych dróg oddechowych.

Pacjent zgłosił wysiłkowo zależny ból pleców Dalsza diagnostyka nie została jeszcze przeprowadzona.

Poprzednie zabiegi operacyjne

——————–

Notatka: Jeśli stwierdzenie można obiektywnie potwierdzić badaniem lekarskim – na przykład przez widoczne blizny – odpowiedni jest tryb oznajmujący. (W Fachsprachprüfung nie przeprowadza się badania fizykalnego.)

Ginekologia

——————–

Leki

Na jego recepcie wymieniono następujące leki:

• Icandra® 1-0-1

• Metoprolol 50 mg rano

• Lisinopril 10 mg raz dziennie

• Atorwastatyna 40 mg wieczorem

• Ibuprofen 400 mg w razie potrzeby

• Tamsulosyna 0,4 mg raz dziennie

• Aspiryna 81 mg raz dziennie

• Symbicort® aerozol regularnie

• Salbutamol aerozol w razie potrzeby

• Nitrolingual® aerozol w razie potrzeby

• Maść Betaisodona® miejscowo

Wcześniej:

Klopidogrel 75 mg raz dziennie
Amoksycylina (czasowo, jeśli aktualnie przepisana)

Notatka: Jeśli stwierdzenie można obiektywnie potwierdzić obserwacją lekarza – na przykład receptą – odpowiedni jest tryb oznajmujący.

Alergie

Pacjent zgłasza kontaktową alergię na lateks, która objawia się pęcherzowym, częściowo sączącym się wykwitem.
Ma również alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek na pyłki trawy i brzozy.

Toksyny środowiskowe

Pacjent nie pali od pięciu lat. Wcześniej palił 10–15 papierosów dziennie przez okres 20 lat, co odpowiada historii palenia wynoszącej około 12,5 pack-years .

Pacjent pije dwa do trzech razy w tygodniu wino z wodą gazowaną.

Używanie narkotyków zostało zaprzeczone.

Wywiad społeczny

Pacjent jest obecnie na emeryturze. Wcześniej pracował jako szef kuchni w dużej włoskiej kuchni na Starym Mieście w Norymberdze.
Mieszka z żoną, która ma paraplegię po udarze.
Ma syna i córkę oraz czworo wnucząt.

Wywiad rodzinny

Ojciec ma 93 lata i mieszka w domu opieki z rozpoznaniem otępienia w domu opieki.
Matka zmarła około 25 lat temu w wieku 63 lat na udar mózgu .

Podejrzenie i rozpoznania różnicowe

Moim zdaniem opisany ból i jego lokalizacja są zgodne z zaburzeniem krążenia. Biorąc pod uwagę istniejące czynniki ryzyka, wiele wskazuje na chorobę tętnic obwodowych (PAD).

Zakrzepica żył głębokich (DVT) wydaje się mniej prawdopodobna, ponieważ nie ma różnicy w obwodzie nogi ani oczywistego czynnika wyzwalającego.

W przewlekłej niewydolności żylnej chorzy zwykle zgłaszają uczucie ciężkości nóg – szczególnie po długim staniu – czego tutaj nie ma. Pacjent ma jednak czynniki ryzyka, takie jak brak aktywności, nadwaga i wiek podeszły.

W zapaleniu skóry lub zapaleniu naczyń chłonnych oczekujemy zaczerwienienia, ocieplenia i bólu.

W powierzchownej zakrzepowym zapaleniu żył oczekuje się zaczerwienienia, wyczuwalnego stwardnienia żyły i miejscowej bolesności.

Brak objawów korzeniowych i deficytów neurologicznych przemawia przeciwko zwężeniu kanału kręgowego lub przepuklinie dysku. Dodatkowo ból pleców jest zwykle dominującym objawem w tych schorzeniach.

Badania diagnostyczne

Ponieważ pacjent zgłasza ostry silny ból, należy rozważyć ostrą okluzję tętniczą. W takim przypadku konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja.

Przy wyłącznie przewlekłym przebiegu z dolegliwościami zależnymi od wysiłku i stabilnymi objawami możliwa byłaby ocena ambulatoryjna.

badanie fizykalne

Po zebraniu wywiadu należy wykonać strukturalne badanie przedmiotowe. Zaczyna się od pomiaru parametrów życiowych (tętno, ciśnienie krwi, częstość oddechów, saturacja i temperatura), następnie dokonuje się inspekcji zajętej kończyny.

Należy ocenić zmiany skórne, takie jak bladość, sinica, obrzęk, zaburzenia troficzne oraz obecność owrzodzeń (lokalizacja, rozmiar, brzegi, wydzielina, zapach). Należy również udokumentować cechy grzybicy, np. międzypalcową mykoticę.

W ostrej okluzji tętniczej oczekuje się typowych objawów, takich jak blada, chłodna skóra, brak tętna obwodowego, sinica, parestezje i ewentualnie deficyty ruchowe.

Palpacja służy do sprawdzenia tętna obwodowego i czasu powrotu kapilarnego.

• Tętnica udowa: w pachwinie, mniej więcej w połowie odległości między kolcem biodrowym przednim górnym a spojeniem łonowym

• Tętnica podkolanowa: w dole podkolanowym przy lekko zgiętym kolanie, trudna do wyczucia

• Tętnica piszczelowa tylna tętnica : za kostką przyśrodkową• Tętnica grzbietowa stopy

• Tętnica dorsalis pedis: na grzbiecie stopy, bocznie od ścięgna mięśnia prostownika długiego palucha (najlepiej wyczuwalna, gdy pacjent zadziera duży palec).

Ponadto należy ocenić czucie i funkcję ruchową zajętego obszaru. Jeśli występuje obrzęk, sprawdzić, czy jest odciskowy. Osłuchiwanie nad naczyniami może ujawnić patologiczne szmery przepływu (np. nad tętnicą udową).

W rozpoznanym cukrzycy należy dodatkowo wykonać badanie stopy cukrzycowej i badanie dna oka.

Do dalszej oceny przy podejrzeniu PAD obowiązkowe są testy funkcjonalne, takie jak manewr Ratschowa i pomiar wskaźnika kostka-ramię (ABI) .

Klasyfikacja Fontaine’a
Stadium		Oznaczenie	Opis
I		Bezobjawowe	Brak dolegliwości mimo wykrywalnego zaburzenia krążenia
II	a	Dystans wolny od bólu > 200 m	Chromanie przestankowe, ale z większym dystansem chodzenia
	b	Dystans wolny od bólu < 200 m	Chromanie przestankowe z krótkim dystansem chodzenia
III		Ból spoczynkowy / ból nocny	Ból spoczynkowy, zwykle przy leżeniu (np. w nocy)
IV		Martwica / zgorzel	Obumarcie tkanek, owrzodzenia, czarne przebarwienie, możliwe zakażenie

Badania laboratoryjne

Dla dalszej diagnostyki należy wykonać niewielkie badania: morfologia krwi, CRP, OB, D-dimery, glukozę na czczo (FBS), HbA1c, profil lipidowy (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy), parametry nerkowe (kreatynina, mocznik, GFR) oraz badanie białkomoczu.

EKG

USG kolorowe Dopplera (rutynowo)

USG kolorowe Dopplera to nieinwazyjna metoda ultrasonograficzna, która obrazowo przedstawia struktury naczyniowe i przepływ krwi w kolorze. Umożliwia to wiarygodne wykrywanie zwężeń naczyniowych, zamknięć i zakrzepów. Jednocześnie można ocenić kierunek i prędkość przepływu krwi: czerwony oznacza przepływ w stronę głowicy, niebieski oznacza przepływ od niej. Jasne kolory oznaczają szybki przepływ, ciemne wolny. Burzliwy przepływ krwi, na przykład w obrębie stenozy, daje mieszane wielokolorowe obrazy. Zasada opiera się na efekcie Dopplera, gdzie częstotliwość odbitego ultradźwięku zmienia się w zależności od kierunku ruchu krwinek.

Na początku na skórę nakłada się specjalny żel kontaktowy w celu poprawy transmisji fal dźwiękowych. Następnie głowicę USG przesuwa się po zajętych odcinkach naczyniowych. Badanie jest bezbolesne i zwykle trwa około 20 minut.

Angiografia

Angiografia to małoinwazyjne badanie obrazowe stosowane w diagnostyce i – w razie potrzeby – leczeniu zabiegowym chorób naczyń.

W PAD, pod znieczuleniem miejscowym, cienki cewnik wprowadza się przez tętnicę udową do obszaru ze zwężeniem naczyniowym. Następnie podaje się kontrast jodowy, który uwidacznia się za pomocą promieni rentgenowskich (cyfrowa angiografia subtrakcyjna) lub pól magnetycznych (angiografia MR).

Badanie trwa od 30 minut do 2 godzin w zależności od ustaleń i ewentualnej interwencji terapeutycznej (np. poszerzanie balonem, implantacja stentu).

Przed angiografią pacjent powinien być na czczo, należy sprawdzić ewentualną alergię na kontrast oraz czynność nerek (np. GFR). U diabetyków należy rozważyć przerwę w stosowaniu metforminy.

Możliwymi powikłaniami są miejscowe krwiaki, krwawienie w miejscu nakłucia, reakcje alergiczne na kontrast, przejściowa niewydolność nerek oraz – bardzo rzadko – powikłania naczyniowe, takie jak zatory.

Konwencjonalna angiografia kontrastowa pozostaje złotym standardem,

ale ultrasonografia duplex, tomografia komputerowa angiograficzna (CTA) i angiografia MR (MRA) w dużej mierze zastąpiły angiografię cewnikową w ocenie anatomicznej przed rewaskularyzacją.

Wskazania do CT– lub angiografii MR w PAD istnieją w przypadku niejasnych wyników w badaniu duplex – na przykład u pacjentów otyłych lub przy głęboko położonych naczyniach – oraz do planowania przedoperacyjnego przed planowaną rewaskularyzacją.

Konsultacje

Chirurgia naczyniowa, radiologia / radiologia zabiegowa, anestezjologia, choroby wewnętrzne / kardiologia, diabetologia / endokrynologia

Leczenie:

Środki zmniejszające czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego w PAD:

• Redukcja masy ciała u pacjentów z nadwagą

• Regularna aktywność fizyczna (trening marszowy, co najmniej 3×/tydzień)

• Rzucenie palenia (w razie potrzeby terapia nikotynowa zastępcza lub terapia behawioralna)

• Cukrzyca:
Glukoza na czczo < 130 mg/dl
HbA1c < 7 %

• Nadciśnienie tętnicze:
Wartość docelowa: < 130/80 mmHg lub < 120/80 mmHg

• Hipercholesterolemia:
Cel LDL < 70 mg/dl przy wysokim ryzyku sercowo-naczyniowym

• Konsekwentna pielęgnacja stóp:
Codzienna kontrola, unikanie punktów ucisku i zakażeń

Pacjenci z nieodwracalną niedokrwistością kończyny nie powinni już poddawani angiografii, lecz powinni być bezpośrednio zaplanowani do amputacji.

Najczęstsze przyczyny ostrej niedokrwistości kończyn to zakrzepica lub zator.

Wszyscy inni pacjenci z ostrą niedokrwistością, u których kończyna nadal wydaje się żywotna, powinni mieć pilną angiografię w celu ustalenia przyczyny i, jeżeli to możliwe, leczenia endowaskularnego.

Farmakoterapia

• Terapia przeciwpłytkowa
Aspiryna: 75–325 mg/dobę
Klopidogrel: 75 mg/dobę (jeśli ASA jest nietolerowana)

• Cilostazol (inhibitor fosfodiesterazy III):
50–100 mg dwa razy dziennie
poprawia maksymalny dystans chodzenia przy chromaniu przestankowym

Powikłania:

Ból spoczynkowy, owrzodzenia, martwice, przewlekłe zaburzenia gojenia ran, zgorzel/martwica, zakażenia, amputacja

Dodatkowe

Nazwy:

Renate Wirthmann, Paul Breitner, Stephan Baum, Edeltraut Böhm, Richard Wagner, Ferdinand Sauerbruch, Reiner Obermaier, Annemarie Spiegelberg, Pani Lessing, Sophia Mayer, Susanne Krämer, Waltraud Böhm, Anna Füffler, Leopold Henkel, Alfons Böhmermann, Rosa Bier, Petra Henkelmann, Martin Löffler

Szczegóły:
Bezsenność w postaci trudności z zasypianiem (z powodu stresu po śmierci żony).

Dodatkowo pacjent zgłasza wcześniejsze epizody drgawek, na które przyjmowała magnez.

Pracował jako pomocnik kucharza.
Manager pubu
Florysta
Opiekun zwierząt
w sklepie mięsnym

Wywiad chorobowy:

Migotanie przedsionków
Zespół pilonidalny 20 lat temu
Astma oskrzelowa w wieku 49 lat!!!
Zapalenie wyrostka robaczkowego z perforacją
Celiakia od 20. roku życia.
Złamanie kości łódeczkowatej
W dzieciństwie tonsillektomia, a 13 lat temu cesarskie cięcie.
Ugryzienie przez psa trzy lata temu w lewej nodze.

Wywiad rodzinny:
Moja matka zmarła z powodu pękniętego naczynia w mózgu.
Jej syn popełnił samobójstwo trzy lata temu.
Wnuk cierpi na wrodzoną anemię, możliwe rozpoznanie: talasemia lub dziedziczna sferocytoza. Ojciec ma niewydolność nerek. Matka zmarła 40 lat temu z powodu rozwarstwienia aorty.
Ojciec zmarł z powodu zawału serca.
Ojciec zmarł na raka krtani

Leki:
Hexal 20 mg
Statyna rano!!!!
Kandesartan

Alergie:
Alergia na skorupiaki (świąd w ustach, hipoestezja języka, bóle brzucha)
Nietolerancja laktozy z biegunką i bólem brzucha.

Pytania

1. Czy naprawdę muszę zostać w szpitalu? Muszę zająć się żoną.

Rozumiem, że chce Pan szybko wrócić do domu i opiekować się żoną. Chcemy tylko upewnić się, że nic poważnego nie zostanie przeoczone – istnieje podejrzenie zaburzeń krzepnięcia i powinniśmy to profilaktycznie dokładniej wyjaśnić.

2. Co oznaczają zaburzenia troficzne?

Zaburzenia troficzne to zmiany skóry, paznokci lub włosów wynikające z upośledzonego dopływu krwi lub uszkodzenia nerwów. Należą do nich sucha, cienka skóra, źle gojące się rany, owrzodzenia, kruche paznokcie oraz wypadanie włosów w zajętych obszarach.

3. Czy moją nogę trzeba amputować?

Na razie nie możemy tego jednoznacznie stwierdzić. Robimy wszystko, aby poprawić przepływ krwi – ale potrzebujemy do tego dalszych badań.

4. Mój sąsiad ma cukrzycę i stosuje insulinę. Mój lekarz rodzinny mi tego nie przepisał – czy to normalne?

To całkowicie normalne. Nie każdy cukrzyk potrzebuje insuliny. U Pana leczenie doustne jest obecnie wystarczające, ponieważ trzustka nadal produkuje wystarczającą ilość insuliny. Regularnie monitorujemy, czy coś się w tym względzie zmienia.

5. Moja matka zmarła z powodu pękniętego naczynia w mózgu – czy mój stan jest podobny?

Przykro mi to słyszeć. Pęknięcie naczynia w mózgu – czyli krwotok mózgowy – zwykle jest inną jednostką chorobową niż to, co Pan ma obecnie. Z tego, co wiemy do tej pory, Pańska sytuacja nie wydaje się podobna. Dokładnie wszystko zbadamy, aby mieć pewność.

6. Jakie są objawy krwotoku mózgowego?

Typowe objawy krwotoku mózgowego to nagły silny ból głowy, nudności, wymioty, zaburzenia widzenia, zaburzenia mowy, porażenie lub zmiany świadomości. W niektórych przypadkach mogą wystąpić także drgawki.

7. Jak nazywa się porażenie tylko jednej strony ciała? Jak się nazywa porażenie obu nóg? Czy istnieje fachowy termin na porażenie wszystkich czterech kończyn?

Niedowład połowiczy:

→ Hemipareza (niedowład niepełny)

→ Hemiplegia (porażenie całkowite jednej strony ciała)

Porażenie obu kończyn dolnych:

→ Parapareza (niedowład niepełny)

→ Paraplegia (porażenie całkowite)

Porażenie wszystkich czterech kończyn:

→ Tetrapareza (niedowład niepełny)

→ Tetraplegia (porażenie całkowite)

8. Jakie są typowe objawy łagodnego przerostu gruczołu krokowego?

Typowe objawy łagodnego powiększenia gruczołu krokowego (łagodny rozrost gruczołu krokowego) to: osłabiony strumień moczu, trudności z rozpoczęciem mikcji, przeciekanie, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, częste oddawanie moczu (szczególnie w nocy) oraz nagłe parcie na mocz

9. Jaka jest różnica między pollakiurią, oligurią i anurią?

Pollakiuria oznacza częste oddawanie moczu w małych ilościach.
Oliguria to znacznie zmniejszona objętość moczu, tj. poniżej 500 ml na dobę.
Anuria oznacza prawie całkowity brak wydalania moczu – mniej niż 100 ml na dobę.

10. Dlaczego bóle w PAD poprawiają się przy zależnym ułożeniu, a w ZPŻ przy uniesieniu?

W PAD zależne ułożenie poprawia przepływ krwi dzięki grawitacji. W przypadku zakrzepicy żył głębokich (ZPŻ) uniesienie zmniejsza zastój żylny, a tym samym obrzęk i ból.

11. Które leki nadają się dla diabetyków z ryzykiem hipoglikemii?

Leki o niskim ryzyku hipoglikemii to np. metformina, inhibitory DPP-4, analogi GLP-1 oraz inhibitory SGLT2. Sulfonylomoczniki i insulina zwiększają ryzyko.

12. Jaka jest różnica między cukiernikiem a piekarzem?

Piekarz zajmuje się głównie wypiekiem chleba, bułek i innych wyrobów z ciasta.

Cukiernik natomiast specjalizuje się w słodyczach – np. ciastach, ciastkach, pralinkach, deserach i wykwintnych wypiekach.

13. Czym są warzywa i dlaczego poprawiają trawienie?

Warzywa to jadalne części roślin, takie jak liście, korzenie lub owoce. Zawierają dużo błonnika, który pobudza jelita, wspomaga trawienie i zapobiega zaparciom.

14. Jak nazywa się wypuklenie naczynia krwionośnego, jeśli naczynie nie pękło?

Tętniak to ograniczone rozszerzenie lub wypuklenie naczynia krwionośnego – zwykle tętnicy – bez bezpośredniego pęknięcia ściany naczynia.

15. Które powikłania cukrzycy klasyfikuje się jako mikro‑, a które jako makroangiopatyczne?

Mikroangiopatie obejmują retinopatię cukrzycową (oko), nefropatię (nerka) i neuropatię (nerwy).

Makroangiopatie dotyczą dużych naczyń i objawiają się np. jako choroba wieńcowa (CAD), choroba tętnic obwodowych (PAD) lub udar.

16. Dla jakich chorób nadmierne spożycie alkoholu jest czynnikiem ryzyka?

Nadmierne spożycie alkoholu zwiększa ryzyko chorób wątroby (np. stłuszczenie, marskość), nadciśnienia, zaburzeń rytmu serca, niektórych nowotworów (np. jamy ustnej, przełyku, wątroby), zapalenia trzustki oraz zaburzeń psychicznych i uzależnienia.

17. krótko o nadczynności tarczycy

Notatki

BMI

Termin i obliczanie
Wskaźnik masy ciała (BMI) jest miarą szacującą masę ciała w stosunku do wzrostu. Oblicza się go jako masę ciała w kilogramach podzieloną przez kwadrat wzrostu w metrach.

lower leg

Termin anatomiczny
Łydka (crus) oznacza odcinek kończyny między stawem kolanowym a stawem skokowym.
Lokalizacja i znaczenie kliniczne
W praktyce termin odnosi się do struktur kostnych i mięśniowych tego odcinka oraz tkanek miękkich powierzchownych i głębokich. Ból lub dolegliwości w tym obszarze mogą pochodzić z mięśni, ścięgien, skóry lub naczyń i należy je odpowiednio zbadać.

calf

Obszar i budowa
Łydka (regio suralis) odnosi się do tylnej powierzchni podudzia. Obejmuje przede wszystkim mięśnie łydki, zwłaszcza mięsień brzuchaty łydki i płaszczkowaty.

this morning

Czas wystąpienia i ostrzeżenie
Jeżeli istniejąca obwodowa choroba tętnicza (pAVK) nagle się pogarsza — na przykład po wystąpieniu objawów dziś rano — może to wskazywać na ostry incydent tętniczy, taki jak zator lub zakrzep.

pause

Przerwa (przy wysiłkowo związanej chromaniu)

W obwodowej chorobie tętniczej w I I stopniu występuje ból kończyny związany z wysiłkiem, który pozwala na przejście tylko krótkich dystansów. Osoby dotknięte muszą więc wielokrotnie się zatrzymywać, aby objawy ustały; takie zachowanie dało chorobie potoczną nazwę „choroba wystawowego okienka”.

Medycznym określeniem tego obrazu jest claudicatio intermittens.

none

Brak przyczyny zapalnej lub mechanicznej (pAVK)

W pAVK ból kończyny związany z wysiłkiem zwykle wynika z ograniczonego ukrwienia tętniczego kończyny, a nie pierwotnie z chorób zapalnych czy zwyrodnieniowych układu mięśniowo-szkieletowego, takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów czy wyłącznie dolegliwości mięśniowe. Dlatego terapie ukierunkowane głównie na przyczyny zapalne lub mechaniczne często mają niewielki wpływ na objawy niedokrwiennej chromania.

cool

Zimna (poikilothermia)

Poikilothermia opisuje objaw, w którym kończyna przyjmuje temperaturę otoczenia i jest odczuwalnie chłodna. Przy nasilonym niedokrwieniu tętniczym skóra zajętej kończyny jest często blada i zimna, często także sucha i łuszcząca się — są to ustalenia zgodne z opisem.

malleolus

Malleolus (kostka)

Malleolus odnosi się do kostnego obszaru kostki stawu skokowego; klinicznie ten obszar służy jako punkt orientacyjny i miejsce badania. Opis taki jak „powyżej malleolusa” odnosi się więc do bezpośrednio proksymalnej okolicy skóry i tkanek na podudziu lub nad kostką.

effluvium

Effluvium — wypadanie włosów
Effluvium oznacza zwiększone wypadanie włosów, które może występować rozproszenie lub miejscowo. Klinicznie skutkuje to widocznym zmniejszeniem gęstości włosów lub zwiększonym wypadaniem podczas czesania i mycia. Lokalizacje mogą się różnić; w opisie medycznym effluvium może występować także na podudziach powyżej kostki.

Onychorrhexis

Onychorrhexis — kruchość paznokci
Onychorrhexis oznacza zwiększoną kruchość i rozwarstwianie płytki paznokcia, często z podłużnymi bruzdami i postrzępieniem. Może dotyczyć jednego lub wielu paznokci; klinicznie widoczna jest zmieniona struktura paznokcia i zwiększona łamliwość. Dokładną przyczynę można ustalić jedynie w wyniku dalszej diagnostyki.

Hallux

Hallux — duży palec stopy
Termin hallux oznacza pierwszy palec stopy, czyli duży palec. Anatomicznie jest istotny dla ruchu odpychania i rozkładu obciążeń przedstopia. W dokumentacji klinicznej termin stosowany jest do precyzyjnej lokalizacji odchyleń dotyczących dużego palca.

Parestezje

Parestezje
Definicja: Nieprawidłowe odczucia, takie jak mrowienie, drętwienie, pieczenie czy kłucia (pins-and-needles), występujące bez odpowiadającego bodźca zewnętrznego.
Przyczyny: Takie zaburzenia czucia mogą wynikać z uszkodzenia nerwów obwodowych lub centralnych szlaków nerwowych. Możliwe przyczyny to m.in. polineuropatie metaboliczne (np. w cukrzycy), uciski nerwów, toksyczne lub zapalne uszkodzenia nerwów.

Niedociśnienie

Niedociśnienie
Definicja: Ciśnienie krwi klinicznie istotnie niskie dla danej osoby; obejmuje także postać ortostatyczną z spadkiem ciśnienia przy pionizacji.
Przyczyny i czynniki ryzyka: Częstymi wyzwalaczami są utrata objętości (np. z odwodnienia), zmniejszona pojemność minutowa serca, leki lub zaburzenia układu autonomicznego. Starszy wiek zwiększa podatność na objawowe spadki ciśnienia, jest to raczej czynnik ryzyka niż bezpośrednia przyczyna.

Gorączka

Gorączka
Definicja: Podwyższona temperatura ciała jako objaw kliniczny, zwykle spowodowana przesunięciem nastawy w ośrodku termoregulacji.
Znaczenie: Gorączka jest niespecyficznym objawem, który może występować przy zakażeniach, procesach zapalnych lub rzadziej przy reakcjach na leki i innych chorobach ogólnoustrojowych.

Sinica

Sinica
Definicja: Sinawo‑purpurowe zabarwienie skóry i/lub błon śluzowych spowodowane zwiększonym udziałem zredukowanej hemoglobiny lub upośledzonym krążeniem obwodowym.
Przyczyny: Sinica może być wywołana centralną lub obwodową hipoksją, ciężkimi zaburzeniami oddechowymi lub krążeniowymi oraz miejscowymi zaburzeniami perfuzji.

Obrzęk

Obrzęki to widoczne lub wyczuwalne obrzmienia spowodowane nagromadzeniem płynu w przestrzeni międzykomórkowej. Mogą być miejscowe lub uogólnione. Częste przyczyny to zaburzenia odpływu żylnego lub limfatycznego, zwiększona przepuszczalność naczyń włosowatych oraz choroby ogólnoustrojowe, takie jak niewydolność serca, wątroby czy nerek. Klinicznie można zauważyć asymetrię kończyn, bolesność przy ucisku oraz doły przy wciśnięciu (w pewnych postaciach). Znaczenie obrzęku zależy od rozkładu, czasu wystąpienia i objawów towarzyszących.

Tachykardia

Tachykardia oznacza wzrost częstości akcji serca ponad zakres odpowiedni dla wieku. Może być fizjologiczną reakcją (np. przy wysiłku fizycznym lub stresie) lub przejawem patologicznego zaburzenia rytmu. W diagnostyce różnicowej należy rozróżnić tachykardię zatokową, nadkomorową lub komorową; towarzyszyć jej mogą kołatania, zawroty głowy lub synkopa. Znaczenie kliniczne zależy od rytmu, częstości i stabilności hemodynamicznej.

Tachypnoe

Tachypnoe to zwiększona częstość oddechów w porównaniu z normą odpowiednią do wieku i wskazuje na zwiększoną aktywność wentylacyjną. U dorosłych zwykle odnosi się do przyspieszenia oddechu, które może mieć różne przyczyny, takie jak choroby płuc, zaburzenia metaboliczne, ból, gorączka lub lęk. Ocena kliniczna opiera się na wzorcu oddechowym, objawach współistniejących i ogólnym stanie pacjenta.

DVT

Zakrzepica żył głębokich (DVT)

Zakrzepica żył głębokich oznacza powstanie skrzepliny w żyłach głębokich kończyny dolnej. Typowe cechy kliniczne to jednostronny obrzęk, jednostronne zwiększenie obwodu zajętej kończyny, ból lub bolesność przy ucisku, rzadziej zaczerwienienie i wzrost temperatury. Różnica w obwodzie między nogami może wskazywać na DVT, ale nie jest specyficzna i wymaga dalszej diagnostyki.

Radikulopatia

Definicja:
Radikulopatia oznacza upośledzenie funkcji korzenia nerwowego kręgosłupa w wyniku ucisku lub zapalenia.
Obraz kliniczny:
Typowe są piekące lub przeszywające bóle promieniujące od kręgosłupa do odpowiadającego dermatomu ramienia lub nogi; mogą wystąpić także zaburzenia czucia, osłabienie mięśni lub zmniejszenie odruchów.
Przyczyny i diagnostyka:
Czynnikami wywołującymi są m.in. przepuklina jądra miażdżystego, zwężenie otworów międzykręgowych (foraminalne) lub procesy zapalne; ocena odbywa się za pomocą badania neurologicznego i obrazowania.

Zwężenie kanału kręgowego

Krótki opis:
Zwężenie kanału kręgowego oznacza zmniejszenie przestrzeni w kanale kręgowym z utratą miejsca dla rdzenia kręgowego lub korzeni nerwowych.
Cechy kliniczne:
W postaci lędźwiowej często występuje ból nóg zależny od obciążenia lub chromanie neurogenne, które poprawia się przy zgięciu tułowia do przodu i może nasilać się przy długim chodzeniu lub staniu.
Przyczyny i diagnostyka:
Częstymi przyczynami są zmiany zwyrodnieniowe krążków międzykręgowych, stawów międzykręgowych lub tkanek łącznych; potwierdzenie diagnostyczne uzyskuje się klinicznie i za pomocą badań obrazowych.

Polifagia

Wyjaśnienie terminu:
Polifagia oznacza trwałe zwiększone odczucie głodu i zwiększony apetyt/napływ pokarmu.
Powiązanie patofizjologiczne (przykład przy niedoborze insuliny):
Przy niedostatecznym działaniu insuliny glukoza nie może odpowiednio wejść do komórek organizmu, więc pomimo podwyższonego stężenia glukozy we krwi występuje niedobór energetyczny w komórkach; stan ten może zwiększać odczucie głodu i prowadzić do polifagii.
Powiązane obserwacje:
Niekontrolowany metabolizm glukozy może jednocześnie sprzyjać utracie masy ciała i zwiększonemu wydalaniu glukozy z moczem.

Zaparcie

Definicja:
Zaparcie opisuje uporczywe trudności w oddawaniu stolca, np. rzadkie lub twarde stolce oraz uczucie niepełnego wypróżnienia.
Możliwe problemy wtórne:
Przewlekłe zaparcia mogą prowadzić do powikłań, takich jak szczeliny odbytu i hemoroidy oraz inne zmiany miejscowe.

Bezsenność

Bezsenność — zaburzenie snu

Definicja: Bezsenność oznacza upośledzenie jakości lub czasu snu prowadzące do zaburzeń w ciągu dnia. Typowe formy to trudności w zasypianiu, przerywany sen i wczesne wybudzanie.

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 — przewlekła choroba metaboliczna

Definicja i patofizjologia: W cukrzycy typu 2 występuje zazwyczaj zmniejszona wrażliwość tkanek obwodowych na insulinę (insulinooporność) oraz upośledzona odpowiedź wydzielnicza komórek β, co prowadzi do przewlekłej hiperglikemii.

Obraz kliniczny i powikłania: Długo trwająca, źle kontrolowana cukrzyca typu 2 zwiększa ryzyko powikłań mikro‑ i makronaczyniowych; polineuropatia cukrzycowa jest częstym powikłaniem.

Hipercholesterolemia

Hipercholesterolemia — podwyższony poziom cholesterolu

Definicja: Hipercholesterolemia oznacza zwiększone stężenie cholesterolu we krwi, przy czym klinicznie najistotniejszy jest wzrost cholesterolu LDL.

Znaczenie i ryzyko: Utrzymujący się podwyższony poziom cholesterolu sprzyja rozwojowi miażdżycy i zwiększa ryzyko zdarzeń sercowo‑naczyniowych.

Znaczenie kliniczne: W rozpoznanej hipercholesterolemii ważne są regularne kontrole i oceny ryzyka w celu wykrywania i monitorowania powikłań.

Ból pleców

Przewlekły ból w odcinku lędźwiowym kręgosłupa
Definicja: Uporczywy lub nawracający ból w okolicy lędźwiowej kręgosłupa, trwający miesiące.
Przyczyny i rozpoznania różnicowe: Częstymi przyczynami są zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i osłabienie mięśni. Przy ostrym początku z promieniowaniem, zaburzeniami czucia lub deficytami neurologicznymi możliwa jest przepuklina jądra miażdżystego. Ból zależny od obciążenia, stopniowo narastający, wraz ze zmianami radiologicznymi przemawia bardziej za spondyloartrozą. Choroby zapalne, takie jak osiowe spondyloartropatie (choroba Bechterewa), zwykle objawiają się bólem poprawiającym się przy ruchu oraz postępującym zesztywnieniem.
Diagnostyka: Podstawowe jest badanie kliniczne; przy podejrzeniu przyczyn strukturalnych lub objawów neurologicznych uzupełnieniem jest obrazowanie (np. MRI) i, w razie potrzeby, badania laboratoryjne. Oznaczenie HLA‑B27 może być pomocne przy podejrzeniu osiowej spondyloartropatii.
Zasady leczenia: Terapia ruchowa, ukierunkowane wzmacnianie mięśni, fizjoterapia i multimodalna terapia bólu są podstawowymi działaniami. Redukcja masy ciała u osób z nadwagą może zmniejszyć obciążenie. Postępowanie chirurgiczne lub zabiegowe jest wskazane przy określonych zmianach strukturalnych.

POChP

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (COPD)
Główna cecha: POChP jest przewlekłą chorobą z postępującym ograniczeniem przepływu powietrza, które głównie utrudnia wydech.
Etiologia i objawy: Główną przyczyną jest dym tytoniowy; narażenie zawodowe na zanieczyszczenia (np. pyły, proszki, opary chemiczne) również się przyczynia. Klinicznie występuje duszność przy wysiłku, przewlekły kaszel i zwiększone wydzielanie śluzu.
Rozpoznanie i przebieg: Chorobę ocenia się za pomocą spirometrii. Ostre zaostrzenia są często wywoływane przez infekcje dróg oddechowych; w obecnym kontekście takie epizody są rzadkie.

Icandra

Icandra to lek złożony stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, zawierający substancje czynne wildagliptin i metforminę. Poprawia kontrolę glikemii, gdy dieta i aktywność fizyczna są niewystarczające. Wildagliptin zwiększa uwalnianie insuliny, natomiast metformina zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie. Możliwe działania niepożądane to nudności, biegunka, ból głowy i zawroty głowy. W rzadkich przypadkach może wystąpić zaburzenie czynności wątroby lub kwasica mleczanowa.

Metoprolol

Metoprolol
Klasa leku i mechanizm działania: Metoprolol należy do grupy selektywnych β1‑blokujących leków adrenergicznych. Obniża obciążenie serca i zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen poprzez zmniejszenie częstości pracy serca i siły skurczu.
Wskazania: Stosowany w nadciśnieniu tętniczym, niektórych zaburzeniach rytmu serca oraz do stabilizacji w chorobach niedokrwiennych serca lub jako profilaktyka wtórna w odpowiednich sytuacjach klinicznych.
Ważne ryzyka i ostrzeżenia: Częste towarzyszące objawy to zmęczenie, zawroty głowy i bradykardia. Metoprolol jest przeciwwskazany lub powinien być stosowany z dużą ostrożnością przy nasilonej bradykardii, w wstrząsie kardiogennym lub klinicznie istotnej dekompensacji rzutu serca. Szczególnej ostrożności wymaga się w astmie, cukrzycy i zaburzeniach krążenia obwodowego, ponieważ beta‑blokery mogą nasilać niepożądane skutki lub maskować objawy. Nie podano szczegółowych informacji dotyczących dawkowania.

Lisinopril

Grupa: Inhibitor ACE (inhibitor konwertazy angiotensyny).
Mechanizm działania: Hamuje enzym przekształcający angiotensynę I do angiotensyny II, zmniejszając w ten sposób powstawanie hormonu zwężającego naczynia i powodując rozszerzenie naczyń.
Zastosowanie: Wskazany w nadciśnieniu oraz jako wsparcie leczenia niewydolności serca poprzez zmniejszenie afterload i obciążenia serca.
Ważne ryzyka i działania niepożądane: Może powodować zawroty głowy i ból głowy; u wielu pacjentów rozwija się suchy, przewlekły kaszel. Możliwe jest podwyższenie stężenia potasu we krwi. W rzadkich przypadkach może wystąpić zagrażający życiu obrzęk twarzy lub dróg oddechowych (obrzęk naczynioruchowy, angioedema).

Atorvastatin

Grupa: Statyny (inhibitory HMG‑CoA reduktazy).
Mechanizm działania: Hamuje kluczowy enzym syntezy cholesterolu w wątrobie, prowadząc do zmniejszenia endogennej produkcji cholesterolu i szczególnie obniżając LDL.
Zastosowanie: Stosowany w celu obniżenia podwyższonego poziomu cholesterolu i zmniejszenia ryzyka sercowo-naczyniowego w ramach terapii redukującej ryzyko.
Ważne ryzyka i działania niepożądane: Mogą wystąpić bóle mięśni aż do stanów uszkodzenia mięśni; u niektórych pacjentów obserwuje się podwyższone enzymy wątrobowe, co wymaga monitorowania.

Tamsulosin

Grupa: Selektywne blokery α1‑adrenergiczne.
Mechanizm działania: Blokuje receptory α1 w mięśniach gładkich gruczołu krokowego i cewki moczowej, powodując rozluźnienie tych komórek mięśniowych i ułatwiając odpływ moczu.
Zastosowanie: Wskazany przy łagodnym rozroście gruczołu krokowego (BPH) w celu złagodzenia uciążliwych objawów dolnych dróg moczowych, takich jak słaby strumień moczu lub trudności z rozpoczęciem mikcji.
Ważne ryzyka i działania niepożądane: Może powodować zawroty głowy i ból głowy; mogą wystąpić spadki ciśnienia tętniczego pozycji ortostatycznej. Opisywano zaburzenia ejakulacji, takie jak zmniejszone lub brak wyrzutu nasienia.

Symbicort

Symbicort — terapia skojarzona
Grupa: Wziewny produkt skojarzony zawierający kortykosteroid wziewny i długo działający agonista β2.
Działanie: Budesonid działa przeciwzapalnie w drogach oddechowych; formoterol rozszerza oskrzela poprzez stymulację receptorów β2 i w ten sposób poprawia przepływ powietrza.
Zastosowanie: Do terapii podtrzymującej w astmie oskrzelowej oraz do leczenia objawowego w POChP; regularne inhalacje w celu kontroli zapalenia i skurczu oskrzeli.
Ważne ryzyka i działania niepożądane: Częste efekty to chrypka, podrażnienie gardła, miejscowe grzybicze zakażenia jamy ustnej (kandydoza jamy ustnej) oraz ból głowy. Efekty ogólnoustrojowe kortykosteroidów wziewnych są mniejsze przy prawidłowym stosowaniu, ale mogą wystąpić.

Salbutamol

Salbutamol — krótko działający lek rozszerzający oskrzela
Grupa: Krótko działający sympatykomimetyk β2 (SABA).
Działanie: Szybko rozluźnia mięśnie gładkie oskrzeli przez pobudzenie receptorów β2, co prowadzi do rozszerzenia oskrzeli.
Zastosowanie: Szybka doraźna ulga w skurczu oskrzeli przy dolegliwościach takich jak napady astmy oraz doraźne złagodzenie duszności związanej z POChP; stosowany w razie potrzeby dla szybkiego rozszerzenia oskrzeli.
Ważne ryzyka i działania niepożądane: Typowe działania niepożądane to drżenie, przyspieszone bicie serca (tachykardia), wewnętrzne pobudzenie oraz czasami ból głowy. Działanie zwykle rozpoczyna się w ciągu kilku minut.

Nitrolingual

Nitrolingual — preparat azotanowy do leczenia ostrego
Grupa: Azotan organiczny (triazotan glicerolu) jako środek rozszerzający naczynia.
Działanie: Powoduje rozszerzenie żył i tętnic, zmniejszając w ten sposób preload i poprawiając perfuzję mięśnia sercowego; szybkie działanie po podaniu podjęzykowym.
Zastosowanie: Stosowany w leczeniu ostrych napadów dławicy piersiowej i do krótkotrwałej profilaktyki takich napadów w związku z przewidywanym wysiłkiem.
Ważne ryzyka i działania niepożądane: Częste efekty to ból głowy, zawroty głowy, spadek ciśnienia z możliwością omdlenia oraz zaczerwienienie twarzy. Ostrożność przy łączeniu z niektórymi innymi środkami rozszerzającymi naczynia oraz przy znacznym niedociśnieniu.

Pack years

Termin i obliczanie:
Pack years to miara kumulacyjnego narażenia na tytoń. Aby je obliczyć, podziel średnią liczbę wypalanych papierosów dziennie przez 20 i pomnóż wynik przez lata palenia.
Przykład kontekstowy:
Przy wcześniejszym średnim spożyciu 12,5 papierosa dziennie przez 20 lat wynik to (12,5/20) × 20 = 12,5 pack years.

Dementia

Krótki opis:
Otępienia to postępujące zaburzenia, które coraz bardziej upośledzają pamięć, myślenie, orientację i codzienne czynności. Choroba Alzheimera jest najczęstszą postacią.
Uwaga terapeutyczna:
Obecnie nie ma całkowitego wyleczenia; dostępne są jednak środki farmakologiczne i niefarmakologiczne do kontroli objawów i opóźnienia postępu. Opcje lekowe obejmują inhibitory acetylocholinesterazy (np. donepezil) oraz antagonisty receptorów NMDA (np. memantyna), które można stosować w niektórych typach otępień.

Nursing home

Definicja i cel:
Dom opieki to stacjonarna placówka dla osób wymagających stałej pomocy w codziennej pielęgnacji, zabiegach pielęgniarskich lub nadzorze medycznym. Zapewnia pomoc przy higienie osobistej, mobilności, podawaniu leków oraz opiekę społeczną.

Apoplexy

Wyjaśnienie terminu:
Apopleksja, w współczesnym użyciu zwykle nazywana udarem, to nagły deficyt neurologiczny spowodowany zaburzeniem krążenia mózgowego. Główne rozróżnienia to udary niedokrwienne (przerwanie krążenia z powodu zakrzepu lub zatoru) oraz udary krwotoczne.
Rozróżnienie typów krwawień:
Udar krwotoczny obejmuje krwotoki śródmózgowe i krwotoki podpajęczynówkowe. Krwiaki podtwardówkowe i nadtwardówkowe często mają związek z urazem i zwykle nie są klasyfikowane jako „apopleksja” w ścisłym sensie.

Blood pressure

Pomiary ciśnienia krwi

Przegląd urządzeń: Do ręcznego pomiaru ciśnienia krwi potrzebny jest mankiet o odpowiednim rozmiarze, ręczne urządzenie do pompowania (gumowa gruszka) oraz manometr i stetoskop. Alternatywnie stosuje się zautomatyzowane urządzenia oscylometryczne, które działają bez stetoskopu.

Ważne uwagi: Rozmiar mankietu musi odpowiadać obwodowi ramienia, ponieważ niewłaściwy mankiet prowadzi do błędnych odczytów. W metodzie osłuchowej dźwięki Korotkowa oceniane są stetoskopem, podczas gdy manometr jednocześnie pokazuje ciśnienie.

Respiratory rate

Częstość oddechów

Definicja i pomiar: Częstość oddechów to liczba oddechów na minutę i liczy się ją w spoczynku, obserwując ruchy klatki piersiowej lub brzucha (np. przez 60 sekund lub 30 sekund pomnożone przez dwa).

Klasyfikacja kliniczna: Częstość oddechów powyżej 20/min uważa się za tachypnoe, a poniżej 12/min za bradypnoe. Zmiany częstości oddechów są wczesnym widocznym parametrem zaburzeń oddechowych lub ogólnoustrojowych i powinny być oceniane w kontekście innych parametrów życiowych.

Oxygen saturation

Nasycenie tlenem (SpO2)

Zasada pomiaru i zastosowanie: Obwodowe nasycenie tlenem mierzy się nieinwazyjnie pulsoksymetrem; urządzenie mierzy procent nasycenia hemoglobiny tlenem w obwodowych miejscach, takich jak palec, palec u stopy lub płatek ucha.

Temperature

Temperatura ciała — miejsca pomiaru i różnice

Zasada: Mierzona temperatura ciała różni się w zależności od miejsca. Pomiary odbytnicze uznaje się za najbardziej zbliżone do temperatury centralnej.
Pachowa: dodać +0,5 °C,
Doustna: dodać +0,3–0,5 °C
Okrężnica (rektalna): uznawana za wartość referencyjną

Ratschow elevation test

Cel
Test uniesienia Ratschowa to kliniczny test funkcjonalny do dalszej oceny tętniczego krążenia obwodowego kończyny dolnej.

Procedura
Pacjent leży płasko na plecach. Nogi są uniesione (około pod kątem prostym do osi ciała) i aktywowane przez około dwie minuty poprzez powtarzane ruchy w stawie skokowym (np. ruchy okrężne lub zgięcie grzbietowe/podeszwowe). Następnie pacjent siada i opuszcza nogi swobodnie przez brzeg kozetki.

Ocena
Po uniesieniu ocenia się kolor skóry i czas do widocznego uzupełnienia żył. Utrzymująca się bladość przy uniesieniu oraz opóźnione wypełnianie żył lub późne pojawienie się reaktywnego zaczerwienienia wskazują na niedostateczne ukrwienie tętnicze badanej kończyny.

Ankle-Brachial Index (ABI)

Cel
Wskaźnik kostkowo-ramienny (ABI) służy do obiektywnej oceny perfuzji tętniczej nóg i wspomaga rozpoznanie choroby tętnic obwodowych.

Procedura
Pacjent leży spokojnie w pozycji na wznak przez co najmniej pięć minut. Ciśnienie skurczowe mierzy się na obu ramionach oraz przy kostkach (zwykle tętnica tylna piszczelowa i/lub tętnica grzbietowa stopy) przy użyciu mankietu do ciśnienia i sondy Dopplera.

Obliczanie i interpretacja
ABI oblicza się jako stosunek wyższej wartości skurczowego ciśnienia przy kostce do wyższej wartości skurczowego ciśnienia ramienia. Wartości około 0,9–1,3 uważa się za prawidłowe. ABI < 0,9 wskazuje na chorobę tętnic obwodowych; ABI > 1,3 może wskazywać na niekompresyjne, zwapniałe naczynia i ograniczać interpretowalność.

Blood Count

Cel
Morfologia krwi pełna służy przede wszystkim do wykrywania lub wykluczania anemii, a dodatkowo dostarcza informacji o liczbie leukocytów i płytek krwi.

CRP

Cel
Białko C‑reaktywne (CRP) jest nieswoistym markerem zapalnym, który wzrasta przy zdarzeniach ostrych.

Pochodzenie i zastosowanie
CRP jest głównie produkowane w wątrobie i wzrasta przy procesach zapalnych oraz infekcjach. Wyniki CRP stosuje się do wykrywania i monitorowania reakcji zapalnych, ale nie są specyficzne co do przyczyny.

ESR

Nazwa i pomiar
Odczyn Biernackiego (OB, ESR) oznacza odległość, jaką opadły erytrocyty w ciągu jednej godziny we krwi zantykoagulowanej; wynik podaje się zwykle w milimetrach na godzinę (mm/h).

Download PDF

Patient

Zwrót: Pan/Pani Starszy Lekarz ………..,

Chciałbym przedstawić Panu Alfonsa Zieglera.

Data

14/07/2025

Wiek 69 lat

Waga 89 kg

Wzrost 173 cm

Alergie (słowa kluczowe)

Lateks (pęcherzowe, sączące wykwity)

Trawy i brzoza (rinokonjunktivitis)

Używki / Narkotyki (słowa kluczowe)

Były palacz (12,5 paczkolat), abstynent od 5 lat

2–3×/tydzień wino z wodą gazowaną

Używanie narkotyków: zaprzeczone

Historia społeczna (słowa kluczowe)

Emeryt, wcześniej szef kuchni

mieszka z żoną po paraplegii

1 syn, 1 córka, 4 wnuki

Wywiad rodzinny (słowa kluczowe)

Ojciec: 93 lata, demencja, dom opieki

Matka: udar w wieku 63 lat (zmarła 25 lat temu)

Leki (słowa kluczowe)

Icandra 1-0-1
Metoprolol 50 mg rano
Lisinopril 10 mg raz dziennie
Atorvastatyna 40 mg wieczorem
Ibuprofen 400 mg według potrzeby
Kaps. Tamsulosin
Aspiryna 81 mg
Symbicort inhalator
Salbutamol inhalator według potrzeby
Nitrolingual spray
Maść Betaisodona

Historia (pełne zdania)

Pacjent zgłosił się dziś z powodu trwającego około czterech tygodni postępującego, wysiłkowo wywoływanego, ciągnącego bólu w okolicy prawego podudzia, szczególnie grzbietowej części łydki.

Według niego dolegliwości znacznie nasiliły się od dziś rano. Ból promieniuje z podudzia dystalnie do stopy.

Natężenie bólu jest prawie dwukrotnie większe przy wysiłku niż w spoczynku.

Poinformował, że po około 100 metrach marszu lub po wejściu po jednym piętrze schodów zazwyczaj musi zrobić przerwę trwającą kilka minut. Dziś granica wysiłku została osiągnięta już po około 50 metrach.

Pacjent zgłosił, że dolegliwości ustępują, gdy siedzi na krześle i opuszcza nogi.

Pacjent stwierdził, że ibuprofen 400 mg nie przyniósł efektu.

Skóra jest blada i chłodna, powierzchnia sucha i łuszcząca się. Powyżej kostki występuje złuszczanie. Obecna jest także onychorreksja, zwłaszcza palucha.

W przestrzeni międzypalcowej między palcami I i II chodzenie boso po ogrodzie doprowadziło do powstania słabo gojącego się owrzodzenia.

Zgłaszał także parestezje w obu stopach oraz hipotonię ortostatyczną.

Następujące objawy zostały wykluczone: gorączka, sinica, obrzęk, tachykardia, tachypnoe, urazy

Z powodu długiego czasu oczekiwania pacjent zgłosił się bezpośrednio do nas.

W autonomicznym wywiadzie występuje polifagia, niewielkie wahania masy ciała, przewlekłe zaparcia oraz bezsenność z powodu opieki nad osobą chorą.

W obszarze chorób współistniejących stwierdzono źle kontrolowaną cukrzycę typu 2 z polineuropatią, nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemię, dławicę piersiową (stent prawa), POChP (rzadko zaostrzenia) oraz przewlekły ból kręgosłupa bez wcześniejszej oceny.

Podejrzenie rozpoznania – Diagnostyka różnicowa (pełne zdania)

Obraz kliniczny najprawdopodobniej wskazuje na PAD, co potwierdzają lokalizacja, charakter bólu oraz czynniki ryzyka.
DVT wydaje się mało prawdopodobne, ponieważ nie ma różnicy w obwodach ani typowego czynnika wyzwalającego.

Przewlekła niewydolność żylna również wydaje się mało prawdopodobna, ponieważ nie występuje uczucie ciężkości ani poprawa w zależności od pozycji. Pacjent ma jednak czynniki ryzyka, takie jak brak aktywności, nadwaga i podeszły wiek.

Stopień Fontaine’a: IIb-III

Dalsze postępowanie – Terapia (pełne zdania)

Pacjent zostanie przyjęty do szpitala w celu dalszej oceny i terapii z wykonaniem ABI oraz kolorowego badania duplex w celu wykluczenia ostrego niedokrwienia. Zostanie zlecona konsultacja chirurgii naczyniowej. Należy zoptymalizować kontrolę cukrzycy i przeprowadzić edukację dotyczącą pielęgnacji stóp. Badania laboratoryjne obejmą parametry zapalne (CRP, OB), morfologię, D-dimer, wartości nerkowe, HbA1c i profil lipidowy. Kontynuować opiekę nad raną, w razie potrzeby wykonać posiew. Dążyć do optymalizacji terapii przeciwbólowej.

Podpis
Imię Nazwisko
Z poważaniem

Front

1. Wiek

2. Główna dolegliwość

1. Zazwyczaj powyżej 50 lat

2. od kilku tygodni

postępujące (narastające) bóle

zależne od wysiłku

o charakterze (ciągnącym)

Lokalizacja: podudzie (jednostronnie lub obustronnie)

Główne miejsce: tylna część łydki

3. Tolerancja / przebieg

Intensywność bólu przy wysiłku ≈ około dwukrotnie większa niż w spoczynku

po ok. 200 m marszu lub 1 kondygnacji schodów: konieczna przerwa (kilka minut)

aktualnie: granica wysiłku już po krótszym dystansie

4. Objawy towarzyszące

Skóra: blada, chłodna

Powierzchnia skóry: sucha, łuszcząca się

ponad kostką: wypadanie włosów (Effluvium)

Paznokcie: Onychorrhexis (łamliwe paznokcie), zwłaszcza przy paluchu

5. Czynniki ryzyka

6. Możliwe
Powikłania

5. Otyłość

Brak aktywności fizycznej

Palenie

Cukrzyca (Diabetes mellitus)

nadciśnienie tętnicze

hipercholesterolemia

6. Dusznica bolesna (Angina pectoris), udar mózgu (Apoplex), retinopatia, nefropatia, owrzodzenie (np. cruris)

7. Oporność na terapię

8. Badanie fizykalne

7. zwykłe analgetyki bez wystarczającego działania

8. zawsze porównanie stron

ostre zamknięcie tętnicze (hospitalizacja):

• blada, chłodna skóra

• brak tętna obwodowego

• sinica

• parestezje

• ograniczenia motoryczne

9. Badanie fizykalne

9. wahania masy ciała

Zmiany skórne: bladość, sinica, obrzęki

zaburzenia troficzne

Owrzodzenia: lokalizacja, rozmiar, brzegi, wydzielina, zapach

Wskazania na mykozę: np. grzybica międzypalcowa

Czucie, motoryka

10. Puls obwodowy

A. femoralis: pachwina, pośrodku między Spina iliaca anterior superior a spojeniem łonowym

A. poplitea: dół podkolanowy, przy lekko zgiętym kolanie, trudno wyczuwalna

A. tibialis posterior: za kostką przyśrodkową (medialer Malleolus)

A. dorsalis pedis: grzbiet stopy, bocznie od ścięgna m. extensor hallucis longus, najlepiej wyczuwalna przy zgięciu grzbietowym palucha

11. Czas wypełniania kapilar

Wykonanie:

Naciśnięcie paznokcia lub opuszki palca u nogi krótko (ok. 5 sekund)

następnie zwolnić ucisk

Obserwacja: czas do ponownego wypełnienia kapilar (powrót koloru)

Ocena:

norma: < 2 sekundy

wydłużony: > 2 sekundy → wskazanie zaburzonego krążenia obwodowego

12. Próba Ratschowa

Pacjent w pozycji leżącej na plecach
Unieść nogi na ok. 45° przez 1–2 minuty → obserwacja blednięcia
następnie opuścić nogi
Ocena:
normalny czas reperfuzji < 10 sekund
patologicznie: opóźnione ponowne wypełnienie, reaktywna hiperemia

13. Wskaźnik kostka-ramię (ABI)

Pomiar ciśnienia skurczowego na ramieniu i kostce (A. brachialis / A. dorsalis pedis / A. tibialis posterior)
Obliczenie: ABI = ciśnienie kostki / ciśnienie ramienia
Interpretacja:
norma: 0,9 – 1,3
patologicznie: < 0,9 → pAVK
> 1,3: wskazanie na stwardnienie medialne (np. przy cukrzycy)

14. Klasyfikacja Fontaine’a

Stadium I: brak dolegliwości

Stadium II: chromanie przestankowe

IIa: dystans chodzenia > 200 m

IIb: Dystans chodzenia < 200 m

Stadium III:

Ból spoczynkowy (zwłaszcza w nocy, w pozycji leżącej)

Stadium IV:

zaburzenia troficzne

15. Diagnostyka różnicowa

TVT (głęboka zakrzepica żył): brak różnicy obwodu, brak czynnika wywołującego

przewlekła niewydolność żylna (CVI): typowy objaw: uczucie ciężkości po dłuższym staniu, brak znanych żylaków, hiperpigmentacja, żylaki

cellulitis / powierzchowny zapalenie żył: zaczerwienienie, ostry przebieg

stenoza kręgosłupa / przepuklina krążka międzykręgowego: brak bólu pleców, dolegliwości korzeniowe, deficyty neurologiczne

16. Kolorowa sonografia duplex
I

nieinwazyjna metoda ultradźwiękowa
Obrazowanie: struktury naczyniowe + przepływ krwi z kodowaniem kolorystycznym
Wykrywanie: zwężenia, zamknięcia, zakrzepy
Ocena: kierunek i prędkość przepływu krwi
czerwony: przepływ w kierunku sondy
niebieski: przepływ od sondy
jasne kolory: szybki przepływ
ciemne kolory: wolny przepływ
kolorowe mieszane: przepływ turbulentny (np. przy stenozie)

16. Kolorowa sonografia duplex
II

Zasada: efekt Dopplera (zmiana częstotliwości spowodowana ruchem komórek krwi)

Wykonanie:

nałożyć żel kontaktowy

prowadzić sondę nad zajętymi naczyniami

Czas trwania: ok. 20 minut

Cechy: bezbolesne, wiarygodne

17. Leczenie
czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego

Redukcja czynników ryzyka sercowo-naczyniowego:

redukcja masy ciała, regularna aktywność fizyczna, zaprzestanie palenia

Cukrzyca: FBS < 130 mg/dl, HbA1c < 7 %

Nadciśnienie: cel < 130/80 mmHg

Hypercholesterolemia: LDL < 70 mg/dl

konsekwentna pielęgnacja stóp (codzienna kontrola, unikać punktów ucisku)

17. Leczenie
Ostra niedokrwistość kończyn

Ostra niedokrwistość kończyn:

najczęstsze przyczyny: zakrzepica, zator

nieodwracalna niedokrwistość kończyny: brak angiografii → bezpośrednie planowanie amputacji

kończyna wyglądająca na żywotną:

pilna angiografia

Cel: identyfikacja przyczyny

ewent. terapia endowaskularna (np. trombektomia, tromboliza, stent)

17. Leczenie
Cilostazol

Cilostazol (inhibitor fosfodiesterazy III):
50–100 mg dwa razy dziennie
poprawia maksymalny dystans chodzenia przy chromaniu przestankowym
Działania niepożądane: bóle głowy, zawroty głowy, palpitacje / tachykardia, biegunka, bóle brzucha, nudności
obrzęki (zwłaszcza kończyn dolnych)
rzadko: krwawienia, trombocytopenia
Przeciwwskazanie: niewydolność serca

18. Powikłania

Bóle w spoczynku, owrzodzenia, nekrozy, przewlekłe zaburzenia gojenia ran, zgorzel / martwica, infekcje, amputacja

19. Jak typowo przedstawilibyście pacjentkę lub pacjenta z pAVK?
I

Pacjent zgłosił się dziś do nas z powodu od około czterech tygodni postępujących, zależnych od obciążenia, ciągnących bóli w okolicy prawego podudzia, szczególnie w tylnej części łydki. Według jego relacji dolegliwości znacznie nasiliły się od dzisiejszego poranka. Bóle promieniują z podudzia dystalnie aż do stopy.

Intensywność bólu podczas wysiłku jest prawie dwukrotnie większa niż w spoczynku.

19. Jak typowo przedstawilibyście pacjentkę lub pacjenta z pAVK?
II

Powiedział, że po około 100 metrach chodzenia lub po wejściu po schodach o jedno piętro zazwyczaj musi zrobić przerwę trwającą kilka minut. Dziś granica wydolności nastąpiła już po około 50 metrach.

Pacjent zgłosił, że dolegliwości ustępują, gdy usiądzie w fotelu i opuści nogi.

1. zwapnienie tętnic

2. zwężenie naczynia

3. zamknięcie naczynia

4. choroba chodnikowa (chromanie przestankowe)

5. wrzód

6. obumieranie tkanki

7. amputacja

8. tętnica

9. nadciśnienie tętnicze

1. miażdżyca

2. stenoza

3. okluzja

4. chromanie przestankowe

5. wrzód

6. zgorzel

7. amputacja

8. tętnica

9. nadciśnienie

10. żyła

11. infekcja grzybicza

12. palec u stopy

13. podudzie

14. kostka przyśrodkowa

15. kostka boczna

16. przestrzeń międzypalcowa

17. cukrzyca

18. obrazowanie naczyń

10. żyła

11. grzybica

12. palec

13. goleń

14. kostka przyśrodkowa

15. kostka boczna

16. przestrzeń międzypalcowa

17. diabetes mellitus

18. angiografia

fachleiterinfo@gmail.com

instagram.com/fachleiterinfo

fachleiterinfo@gmail.com

instagram.com/fachleiterinfo

Download flashcards as PDF

To run an AI simulation, download the PDF with the prompt, then upload it to an AI application such as ChatGPT.

PDF without prompt

PDF with prompt

Search transcript…

Page 1 · 1–20 / 101

LEKARZ: Guten Tag,
Mein Name ist Doktor Breitner.
Ich bin heute als Assistenzarzt auf der Station tätig.
Ich würde gerne ein Anamnesegespräch mit Ihnen führen.
Falls Sie etwas nicht richtig verstanden haben oder Fragen haben, lassen Sie es mich bitte wissen.

PACJENT: Ja, klar, kein Problem.

LEKARZ: Super, Zunächst benötige ich einige persönliche Informationen, danach können wir fortfahren.
Wie heißen Sie?

PACJENT: Ich heiße Alfons Ziegler.

LEKARZ: Könnten Sie bitte Ihren Vornamen und Nachnamen langsam buchstabieren?

PACJENT: Natürlich,
mein Vorname: A, L, F, O, N, S
und mein Nachname: Z, I, E, G, L, E, R

LEKARZ: Danke schön, als Erstes würde ich gern wissen, ob Sie die Schmerzen oder Beschwerden einigermaßen aushalten können.

PACJENT: Zurzeit sind sie nicht allzu schlimm – wenn ich mich ausruhe, geht es einigermaßen.

LEKARZ: Verstehe, Ich werde sofort abklären, welche Behandlung für Sie am besten geeignet ist.
Wie alt sind Sie, Herr Winter?

PACJENT: Ich bin neunundsechzig Jahre alt.

LEKARZ: Wann genau sind Sie geboren?

PACJENT: Ich habe morgen Geburtstag.

LEKARZ: Ach so, das heißt, Sie sind am 10. Februar 1957 geboren?

PACJENT: Ja, genau.

LEKARZ: Wie groß sind Sie?

PACJENT: Ich bin eins dreiundsiebzig.

LEKARZ: Wie viel wiegen Sie?

PACJENT: Ich wiege ungefähr neunundachtzig Kilogramm.

LEKARZ: Alles klar, wie heißt Ihr Hausarzt beziehungsweise Ihre Hausärztin?

PACJENT: Meine Hausärztin heißt Doktor Karla Scholz.

LEKARZ: Was führt Sie heute zu uns, Herr Ziegler?

PACJENT: Seit einiger Zeit habe ich Schmerzen im rechten Unterschenkel.

LEKARZ: Hm, okay. Wo genau tut es denn weh?

PACJENT: Vor allem an der Rückseite der Wade, so etwa in der Mitte des Unterschenkels.

LEKARZ: Seit wann genau bestehen die Schmerzen?

PACJENT: So seit vier Wochen ungefähr. Am Anfang war es leicht, dann wurde es nach und nach stärker.

LEKARZ: Rozumiem, czy w ciągu ostatnich dni zauważył Pan coś, czyli wyczuwalne zmiany?

PACJENT: Tak, szczególnie od dziś rano — jest zdecydowanie gorzej.

LEKARZ: Aha, czy ból jest stały, czy pojawia się okresowo?

PACJENT: Bóle występują głównie podczas chodzenia. W spoczynku są tylko lekkie i nie sprawiają mi większych problemów.

LEKARZ: Jak silny jest ból w skali od 1 do 10 – raz w spoczynku, a raz przy obciążeniu?

PACJENT: W spoczynku oceniłbym ból na 4.
Przy obciążeniu, czyli przy chodzeniu lub wchodzeniu po schodach, raczej 8.

LEKARZ: Och tak, jak daleko mniej więcej może Pan chodzić bez przerwy? A jak jest ze schodami?

PACJENT: Hmm, ból nasila się po około 100 metrach, więc muszę zrobić przerwę – zwykle na kilka minut. Dzisiaj jednak stało się to już po 50 metrach.
Przy wchodzeniu po schodach jest jeszcze gorzej. Zwykle muszę zatrzymać się już po jednym piętrze lub kilku stopniach, bo ból wyraźnie wzrasta.

LEKARZ: Jak opisałby Pan ból?
Czy jest raczej tępy, ciągnący, piekący czy skurczowy?

PACJENT: Jak ciągnięcie lub uczucie napięcia – noga robi się ciężka.

LEKARZ: Czy ból promieniuje gdzieś?

PACJENT: Tak, ból ciągnie od podudzia aż do stopy.

LEKARZ: Czy jest jakaś pozycja lub ruch, który łagodzi ból?

PACJENT: Gdy siadam w fotelu i opuszczam nogi, robi się lepiej.

LEKARZ: Co Pan robił, gdy pojawiły się bóle?

PACJENT: Byłem w supermarkecie, żeby kupić kilka rzeczy na moje przyjęcie urodzinowe. Po zakupach ból zaczął się po kilku metrach – miałem zakupy (około 5 kg) w ręku – i musiałem na chwilę się zatrzymać.

Page 2 · 21–40 / 101

LEKARZ: Rozumiem, czy próbował Pan czegoś przeciwko temu? Na przykład leku przeciwbólowego?

PACJENT: Tak, wziąłem Ibuprofen 400, ale to nie pomogło zbytnio.

LEKARZ: Czy zauważył Pan, czy zainfekowana/objęta schorzeniem noga czasami wygląda bledziej niż druga?

PACJENT: Tak, mam wrażenie, że rzeczywiście jest bledsza niż druga.

LEKARZ: Czy zauważył Pan, czy noga czasami ma sinawy odcień?

PACJENT: Nie, tego do tej pory nie zauważyłem.

LEKARZ: Czy ma Pan wrażenie, że dotknięta noga jest czasami chłodniejsza niż druga?

PACJENT: Tak, zauważyłem to kilka razy – wydaje się chłodniejsza niż zdrowa noga.

LEKARZ: Czy zauważył Pan zmiany skórne, takie jak sucha i łuszcząca się skóra lub utrata owłosienia?

PACJENT: Tak, szczególnie w obrębie prawego podudzia – dokładniej z przodu i na zewnątrz, tuż nad kostką. Skóra jest tam bardzo sucha i łuszcząca się, i prawie nie rosną włosy.

LEKARZ: Czy zauważył Pan coś przy paznokciach palców u nóg – na przykład, że są łamliwe lub rozdwajają się wzdłuż?

PACJENT: Tak, rzeczywiście to zauważyłem – szczególnie przy dużym palcu. Paznokieć jest popękany, ma drobne podłużne rowki i łatwo się rozdziera przy obcinaniu. Ponadto rośnie wolniej niż po lewej stronie.

LEKARZ: Czy obecnie ma Pan gdzieś ranę lub uraz na stopie?

PACJENT: Tak, między dużym a drugim palcem mam miejsce z raną – powstało to podczas chodzenia boso w ogrodzie, gdy goniłem za moim psem. Nie goi się właściwie.

LEKARZ: Od kiedy ma Pan tę ranę?

PACJENT: Powstała około trzech tygodni temu – dokładnie w niedzielę, gdy byłem boso w ogrodzie.

LEKARZ: Jakie leczenie zostało do tej pory przeprowadzone?

PACJENT: Moja lekarz pierwszego kontaktu potraktowała to poważnie i skierowała mnie do szpitala z powodu mojego stanu zdrowia. Tam wykonano kilka badań, rana została opatrzona, regularnie zmieniano opatrunki i dostałem leki.

LEKARZ: Jakie leki Pan otrzymał? I czy pamięta Pan dawkowanie?

PACJENT: Dostałem antybiotyk – Amoxicillin 1000 Milligramm, trzy razy dziennie. Ponadto lek przeciwbólowy, Ibuprofen 400, w razie potrzeby. Na ranę miałem stosować maść Betaisodona dwa razy dziennie.

LEKARZ: Czy zauważył Pan obrzęk?

PACJENT: Nie, nic takiego nie zauważyłem.

LEKARZ: Czy występują u Pana dodatkowo mrowienia, drętwienie, osłabienie lub ograniczenie ruchomości?

PACJENT: Tak, czasami mam takie mrowienie w stopie, jakby chodziły mrówki. Moja lekarz pierwszego kontaktu powiedziała, że to może być związane z moją cukrzycą.

LEKARZ: Ok, czy ma Pan wrażenie, że jedna z nóg jest grubsza od drugiej?

PACJENT: Nie, nie zauważyłem – wyglądają właściwie podobnie.

LEKARZ: Czy ma Pan rozpoznane zaburzenia krzepnięcia?

PACJENT: Nie, dotąd nie zdiagnozowano u mnie problemów z krzepnięciem.

LEKARZ: Czy łapie Pana zadyszka?

PACJENT: Obecnie nie, ale około pięć lat temu miałem często kaszel z odkrztuszaniem w nocy. Wtedy byłem u internisty. Po kilku badaniach, w tym próbie czynnościowej płuc, stwierdził on, że to z powodu palenia.

LEKARZ: Czy pali Pan obecnie?

PACJENT: Nie, rzuciłem pięć lat temu.

LEKARZ: I jak długo i ile pan wcześniej palił?

PACJENT: Paliłem przez około 20 lat – przeważnie jakieś 10 do 15 papierosów dziennie.

LEKARZ: Jak często nasila się kaszel lub duszność?

PACJENT: Rzadko – właściwie tylko, gdy mam przeziębienie albo jestem mocno przeziębiony.

LEKARZ: Jakie leczenie pan obecnie otrzymuje w tym zakresie?

PACJENT: Mam niebieski spray na nagłe przypadki, używam go w razie potrzeby. Poza tym regularnie stosuję inny spray – nazywa się Symbicort.

LEKARZ: Czy płucze pan usta po użyciu sprayu?

PACJENT: Tak, robię to zazwyczaj od razu po zastosowaniu.

Page 3 · 41–60 / 101

LEKARZ: Czy zauważył pan coś niepokojącego w jamie ustnej – na przykład zaczerwienienie, naloty lub dziwne odczucie?

PACJENT: Nie, nic mi do tej pory nie zwróciło uwagi.

LEKARZ: Czy ma pan dodatkowo bóle w klatce piersiowej?

PACJENT: Nie, na razie nie. Ale około czterech lat temu miałem bóle w klatce – zwłaszcza przy wysiłku fizycznym lub po jedzeniu. Wtedy zwężony naczynie krwionośne zostało rozszerzone balonem i wszczepiono stent.

LEKARZ: Czy wie pan, która tętnica wieńcowa była zajęta?

PACJENT: Chyba prawa – ale nie jestem już tego całkiem pewien.

LEKARZ: Czy wtedy stwierdzono zawał serca?

PACJENT: Nie, zawał nie został stwierdzony – najprawdopodobniej zostało to w porę leczone.

LEKARZ: Jakie leki otrzymał pan po zabiegu?

PACJENT: Ponieważ wcześniej brałem aspirynę, przepisano mi dodatkowo klopidogrel – miałem go przyjmować przez rok. Potem kontynuowałem już tylko aspirynę.

LEKARZ: Czy zauważył pan, że ma gorszy oddech, gdy leży pan płasko?
Czy musi pan podnosić górną część ciała, aby lepiej oddychać?

PACJENT: Nie, tego nie zauważyłem. Mogę normalnie leżeć płasko.

LEKARZ: Czy miał pan omdlenia lub uczucie, że robi się czarno przed oczami?

PACJENT: Nie, nie zeszło mnie całkowite omdlenie, ale bywało, że miałem zawroty głowy.

LEKARZ: Kiedy zawroty głowy występują u pana szczególnie?

PACJENT: Zawroty pojawiają się głównie wtedy, gdy nagle wstaję – na przykład gdy dzwoni ktoś do drzwi i szybko wstaję z kanapy, robi mi się czarno przed oczami.

LEKARZ: Czy odczuwał pan kołatanie serca, szybkie bicie serca lub nieregularne uderzenia?

PACJENT: Nie, nic takiego – nie zauważyłem.

LEKARZ: Czy ma pan wrażenie, że noga czasem robi się bezsilna albo się załamuje?

PACJENT: Nie, tego nie doświadczyłem.

LEKARZ: Czy ma pan bóle pleców lub napięcie w dolnej części pleców?

PACJENT: Moja żona miała rok temu udar. Mamy zwarciową pomoc w domu, ale ja też dużo pomagam. I tak, czasami mam bóle pleców – ale tylko, gdy się bardzo fizycznie obciążę. Bóle pojawiają się wtedy zwykle po takich wysiłkach, nie bez powodu.

LEKARZ: Czy ma ona porażenie połowy ciała albo nóg czy ramion?

PACJENT: Tak, jest sparaliżowana w obu nogach. Teraz jest zależna od wózka inwalidzkiego.

LEKARZ: Rozumiem. Ze względu na bóle pleców będziemy to obserwować. Jeśli będzie się to zdarzać częściej lub stanie się silniejsze, powinniśmy to dokładnie zbadać.
Czy czasami czuje pan, że nogi są ciężkie lub zmęczone – szczególnie wieczorem lub po dłuższym staniu?

PACJENT: Nie, tego właściwie nie odczuwam.

LEKARZ: Czy zauważył pan widoczne żyły na nogach?

PACJENT: Nie, nic mi takiego nie rzuciło się w oczy.

LEKARZ: Czy w ostatnim czasie zdarzył się jakiś wypadek lub uraz nogi albo stopy?

PACJENT: Nie, nic takiego – nie przypominam sobie żadnego wypadku ani urazu.

LEKARZ: Czy zauważył pan, że skóra lub błony śluzowe wyglądają bledziej niż zwykle?

PACJENT: Nie, tego nie zauważyłem.

LEKARZ: Czy podczas snu zauważył pan zatrzymania oddechu lub powiedziano panu, że chrapie?

PACJENT: Nie, o tym nic nie wiem.

LEKARZ: Dlaczego w ciągu ostatnich sześciu tygodni nie szukał pan pomocy lekarskiej?

PACJENT: Chciałem najpierw poczekać i zobaczyć, czy będzie lepiej. Wie pan, niełatwo dostać termin – dlatego przyszedłem od razu do pana.

LEKARZ: Z kim i w jaki sposób pan dzisiaj przyjechał?

PACJENT: Mój sąsiad przywiózł mnie samochodem.

LEKARZ: Czy ma pan gorączkę, nocne poty lub dreszcze?

PACJENT: Nic

Page 4 · 61–80 / 101

LEKARZ: Czy zauważył Pan nudności lub wymioty?

PACJENT: Nie.

LEKARZ: Jaki jest Pana apetyt?

PACJENT: Jem więcej niż wcześniej – częściej jestem głodny, zwłaszcza mam ochotę na słodycze.

LEKARZ: Czy pan regularnie mierzy w domu? Czy Pana wartości cukru są pod kontrolą?

PACJENT: Wartości cukru trochę się wahają. Rano czasem mam około 130 mg/dl, czasem ponad 160. Po jedzeniu bywa, że dochodzi do 200.
Ale mój ciśnienie jest dobrze ustawione – przeważnie koło 130 do 80.

LEKARZ: Czy wie Pan, od czego to może zależeć?

PACJENT: Szczerze mówiąc, zapominam przyjmować moje leki.
Niestety zdarza mi się to częściej.

LEKARZ: Rozumiem, ważne jest, aby regularnie przyjmował Pan leki, aby zapobiec powikłaniom.
Przypomnienie w telefonie lub lista kontrolna leków mogą Panu w tym pomóc.
Kiedy i w jaki sposób stwierdzono cukrzycę i nadciśnienie?

PACJENT: Podczas badania kontrolnego, około 15 lat temu.

LEKARZ: Czy w ostatnim czasie niechcący schudł Pan lub przybrał na wadze?

PACJENT: Cóż, moja waga nie jest stabilna. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy najpierw trochę schudłem, a potem w ciągu trzech miesięcy znowu przybrałem około trzy kilogramy.

LEKARZ: Czy ma Pan problemy z zasypianiem lub z utrzymaniem snu?

PACJENT: Tak, mam. Jestem dosyć zestresowany – jak już mówiłem, moja żona miała udar, i muszę się nią opiekować. To często zaprząta mi myśli, także w nocy.

LEKARZ: Co Pan robi w związku z zaburzeniami snu?

PACJENT: Czasami wieczorem piję wino z wodą gazowaną – pomaga mi się trochę uspokoić.

LEKARZ: Jak często to robi Pan w tygodniu?

PACJENT: Około dwa–trzy razy w tygodniu, w zależności od tego, jak stresujący był dzień.

LEKARZ: Chociaż alkohol początkowo działa uspokajająco, nie jest to odpowiednia opcja, ponieważ jest szkodliwy dla zdrowia i ma wysokie ryzyko uzależnienia.
Chętnie porozmawiamy o tym szerzej – jestem do Pana dyspozycji.

PACJENT: Dziękuję bardzo, panie doktorze.

LEKARZ: Czy ma Pan problemy z wypróżnianiem lub oddawaniem moczu?

PACJENT: Tak, od około czterech lat mam zaparcia.
Jeśli chodzi o oddawanie moczu: trzy lata temu musiałem regularnie wstawać w nocy, żeby iść do toalety. Wtedy byłem u urologa.
Urolog powiedział, że moja prostata jest powiększona.
Zaproponował dwie możliwości – albo leczenie farmakologiczne, albo operację. Ponieważ boję się operacji, od tamtej pory biorę kapsułki.

LEKARZ: Zaleca się dietę bogatą w błonnik z dużą ilością owoców, warzyw i produktów pełnoziarnistych. Ponadto należy zadbać o odpowiednie nawodnienie (około 6–8 szklanek dziennie). Każda regularna aktywność fizyczna może dodatkowo pobudzać pracę jelit.
Jak nazywają się te kapsułki?

PACJENT: Nazywają się Tamsulosin.

LEKARZ: Czy przyjmuje Pan dodatkowo Finasterid lub Dutasterid?

PACJENT: Nie, nie przyjmuję ich.

LEKARZ: Jak skuteczne było leczenie?

PACJENT: Szczerze mówiąc, jestem z tego bardzo zadowolony.

LEKARZ: Co Pan stosuje na zaparcia?

PACJENT: Nic

LEKARZ: Czy pije Pan wystarczająco dużo wody i je produkty bogate w błonnik, takie jak owoce i warzywa?

PACJENT: Staram się, ale czasem nie wychodzi to regularnie.

LEKARZ: Czy zauważył Pan krew podczas wypróżniania lub ból?

PACJENT: Nie, tego nie – brak szczególnych dolegliwości.

LEKARZ: Co Pan przyjmuje na cukier i ciśnienie?

PACJENT: Na cukier biorę Icandra – to tabletki. A na ciśnienie biorę Metoprolol i Lisinopril.

LEKARZ: Jak często je Pan bierze i w jakim dawkowaniu?

PACJENT: Biorę Icandra rano i wieczorem po jednej tabletce, Metoprolol 50 mg rano i Lisinopril 10 mg raz dziennie.

LEKARZ: Kiedy i w jaki sposób zdiagnozowano?

PACJENT: Około 15 lat temu – wtedy mój lekarz rodzinny stwierdził to przy badaniu kontrolnym.

LEKARZ: Czy wystąpiły powikłania, takie jak problemy z nerkami lub zaburzenia widzenia?

PACJENT: Nie, o ile wiem, nie mam takich dolegliwości ani chorób wtórnych.

Page 5 · 81–100 / 101

LEKARZ: Czy kiedykolwiek był Pan hospitalizowany z powodu zbyt wysokiego lub zbyt niskiego ciśnienia krwi albo poziomu cukru?

PACJENT: Nie, do tej pory nie musiałem być z tego powodu leczony stacjonarnie.

LEKARZ: Kiedy ostatnio był Pan u okulisty?

PACJENT: Byłem u okulisty 2 lata temu.

LEKARZ: Czy są jeszcze jakieś choroby przewlekłe, o których Pan wie?

PACJENT: Tak, od 15 lat mam podwyższony poziom lipidów we krwi – dlatego wieczorem biorę Atorvastatin, 40 miligramów.

LEKARZ: Czy był Pan już poddany jakiejś operacji lub zabiegowi medycznemu?

PACJENT: Nie, nigdy nie byłem operowany.

LEKARZ: Czy przyjmuje Pan inne leki?

PACJENT: Mam Nitrolingual-Spray, którego używam w razie potrzeby.

LEKARZ: Czy na recepcie nie ma leku osłonowego na żołądek, na przykład Famotidin czy Pantoprazol?

PACJENT: Nie, coś takiego nie było mi do tej pory przepisane.

LEKARZ: Czy ma Pan receptę na swoje leki?

PACJENT: Tak, mam.

LEKARZ: Czy jest Pan w pełni zaszczepiony, czyli czy otrzymał Pan wszystkie szczepienia od dzieciństwa?

PACJENT: Ach… szczerze mówiąc nie potrafię dokładnie powiedzieć – to było dawno. Ale przeciwko COVID-19 jestem zaszczepiony.

LEKARZ: Czy ma Pan znane alergie, na przykład na pokarmy, leki, zwierzęta lub inne substancje?

PACJENT: Tak, lateks sprawia mi problemy – dostaję po tym wysypki z małymi pęcherzykami, które czasami się sączą. Ponadto mam alergię na pyłki – dokładniej na pyłki traw i brzozy.
Oczy mnie swędzą, leci mi z nosa i często muszę kichać.

LEKARZ: Czy zdarzyło się kiedyś, że z powodu nadmiernego spożycia alkoholu miał Pan objawy zatrucia?

PACJENT: Nie, nigdy się to nie zdarzyło.

LEKARZ: Czy mogę zapytać, czy kiedykolwiek Pan zażywał narkotyki?

PACJENT: Nigdy

LEKARZ: Czy regularnie uprawia Pan sport?
Jakiego rodzaju i jak często?

PACJENT: Szczerze mówiąc: prawie wcale.

LEKARZ: Jakie ma Pan wykształcenie zawodowe / czym się Pan zajmował?

PACJENT: Teraz jestem emerytem, ale wcześniej byłem szefem kuchni w dużej włoskiej kuchni w starej części Norymbergi.

LEKARZ: Z kim Pan mieszka?
Gdzie Pan mieszka?

PACJENT: Mieszkam z moją żoną w mieszkaniu.

LEKARZ: Na którym piętrze Pan mieszka?
Czy w Pana budynku jest winda?

PACJENT: Mieszkam na pierwszym piętrze i jest winda.
Mój syn mieszka jedno piętro wyżej – czyli na drugim piętrze.

LEKARZ: Ile ma Pan dzieci i czy to synowie czy córki?

PACJENT: Mam dwoje dzieci, syna i córkę, oraz czworo wnucząt.

LEKARZ: Czy one są zdrowe?

PACJENT: Są zdrowe.

LEKARZ: Czy w Pana rodzinie występują poważne choroby, na przykład u rodziców, rodzeństwa lub innych bliskich krewnych?

PACJENT: Mój ojciec ma 93 lata i cierpi na demencję – mieszka w domu opieki.
Moja matka zmarła około 25 lat temu w wieku 63 lat na krwotok mózgowy.

LEKARZ: Proszę przyjąć moje wyrazy współczucia.
Czy ostatnio Pan podróżował?

PACJENT: Nie, w ostatnim czasie nie byłem w podróży.

LEKARZ: Czy ma Pan zwierzęta domowe?

PACJENT: Nie mam zwierząt domowych.