Baş ağrıları klinik ve pratikte en sık görülen başvuru nedenlerindendir. Bu yazı en önemli ayırıcı tanıları, migren, gerilim tipi baş ağrısı ve küme baş ağrısı arasındaki farkları ile subaraknoid kanama, menenjit, beyin tümörleri veya dev hücre arteriti gibi sekonder baş ağrıları için uyarı işaretlerini (Red Flags) aktarır. FSP, Kenntnisprüfung (KP), M3 ve klinik günlük uygulamaya hazırlık için idealdir.

Baş ağrıları – Migren

Ana şikayetler

Baş ağrılarında şikayetlerin ilk kez mi (yeni) ortaya çıktığı yoksa daha önce de var olup olmadığı belirlenmelidir.

Fachsprachprüfung kapsamında sıklıkla şu konstelasyonlara bakılır:

30–40 yaşlarında hasta.
Önceki öyküsünde benzer fakat daha hafif baş ağrıları olan 50 yaş üzeri hasta.
50 yaş üzerinde, yeni başlayan baş ağrıları olan hasta.

Ayırıcı tanılar

Öncelikle baş ağrılarının özellikleri sorgulanmalı, böylece primer baş ağrıları (migren, gerilim tipi baş ağrısı ve küme baş ağrısı) daha iyi sınıflandırılabilir.

Özellikler

Özellik	Migren	Gerilim tipi baş ağrısı	Küme baş ağrısı
Lokalizasyon	Genellikle tek taraflı, temporal veya frontotemporal.	Her iki taraflı, bant şeklinde veya basınç tarzında.	Kesinlikle tek taraflı, orbita çevresi veya temporal.
Karakter	Zonklayıcı, nabız atar tarzında.	Donuk, bastırıcı (“dar bir miğfer gibi”).	Batıcı, yanıcı, son derece şiddetli.
Şiddet	Orta ila şiddetli.	Hafif ila orta.	Çok şiddetli.
Süre	4–72 saat.	30 dakika ile birkaç güne kadar.	15–180 dakika, günde birden fazla kez.
Eşlik eden semptomlar	Aura, bulantı, kusma, fotofobi, fonofobi, triptanlara veya NSAİ’lere iyi yanıt.	Yok veya yalnızca özgün olmayan eşlik eden semptomlar.	Gözyaşı, burun akıntısı, Horner sendromu.

Sekonder baş ağrıları

Aşağıdaki durumlarda özellikle sekonder baş ağrıları ekarte edilmelidir:

1. Travma sonrası

Subdural hematom veya epidural hematom şüphesi.
Bilinç bozuklukları veya fokal nörolojik defisitler.
Kafa travması öyküsü.
Tanı: Kafa BT.

2. Ateşli baş ağrıları

Sinüzit
Menenjit
Ensefalit

Sinüzit: Basınç hissi, burun akıntısı veya postnazal akıntı.

3. Ateş ve ense sertliği

Menenjit veya ensefalit şüphesi.
Bulantı, kusma, fotofobi ve bilinç değişiklikleri.
Tanı: Lomber ponksiyon.

4. 50 yaş üzeri hastalarda yeni başlayan baş ağrıları

Serebral kanama
- Ani başlayan, yok edici şiddette baş ağrısı.
- Nörolojik defisitler.
- Tanı: Kafa BT.
Anevrizmaya bağlı subaraknoid kanama
- Ani başlayan yok edici baş ağrısı.
- Bulantı, kusma, meningeal belirtiler.
- Tanı: Kafa BT, gerekirse BOS incelemesi.
Yer kaplayan lezyon (tümör, metastazlar)
- İlerleyici baş ağrıları.
- Sabahtan artma.
- Kusma.
- Papil ödemi.
- Tanı: Kafa MR.
Temporal arterit (Dev hücre arteriti)
- Yorgunluk, B semptomları, kas ağrıları.
- Arteria temporalis üzerinde basıya hassasiyet.
- Çiğneme ağrıları.
- Görme bozuklukları.
- Tanı: Sedimantasyon hızı (ESR), CRP ve arteria temporalis biyopsisi.

Not

Her zaman sekonder nedenleri düşünün; özellikle 50 yaş üstünde yeni başlayan baş ağrılarında veya baş ağrıları önceki ataklardan belirgin şekilde farklıysa.

Bu durumlarda genellikle ileri laboratuvar analizleri veya görüntüleme gibi ek incelemeler gereklidir.