Ból głowy jest jedną z najczęstszych przyczyn zgłaszania się do szpitala i w praktyce ambulatoryjnej. Ten artykuł przedstawia najważniejsze rozpoznania różnicowe, rozróżnienie między migreną, bólem głowy typu napięciowego i klasterowym oraz objawy ostrzegawcze (czerwone flagi) dla bólów głowy wtórnych, takich jak krwotok podpajęczynówkowy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzy mózgu lub olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic. Idealne do przygotowania do egzaminu z języka fachowego (FSP), egzaminu kwalifikacyjnego (KP), M3 oraz do codziennej praktyki klinicznej.

Ból głowy – Migrena

Główne dolegliwości

Podczas oceny bólów głowy kluczowe jest ustalenie, czy dolegliwości są nowe, czy występowały wcześniej.

W trakcie egzaminu z języka fachowego często bierze się pod uwagę następujące scenariusze:

Pacjent w wieku 30–40 lat.
Pacjent powyżej 50 roku życia z podobnymi, lecz łagodniejszymi bólami głowy w wywiadzie.
Pacjent powyżej 50 roku życia z nowo występującymi bólami głowy.

Rozpoznania różnicowe

Najpierw należy dopytać o cechy bólów głowy, aby lepiej sklasyfikować bóle głowy pierwotne (migrena, ból głowy typu napięciowego i ból głowy klasterowy).

Cechy

Cechy	Migrena	Ból głowy typu napięciowego	Ból głowy klasterowy
Lokalizacja	Zwykle jednostronny, skroniowy lub przednio-skroniowy.	Obustronny, w formie opaski lub uciskający.	Ściśle jednostronny, oczodołowy lub skroniowy.
Charakter	Pulsujący, tętniący.	Tępy, uciskający (“jak ciasny kask”).	Kłujący, palący, niezwykle silny.
Nasilenie	Umiarkowane do silnego.	Łagodny do umiarkowanego.	Bardzo silne.
Czas trwania	4–72 godziny.	30 minut do kilku dni.	15–180 minut, kilka razy dziennie.
Objawy towarzyszące	Aura, nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło, dźwięk, dobre działanie tryptanów lub NLPZ.	Brak lub tylko nieswoiste dolegliwości towarzyszące.	Łzawienie, wyciek z nosa, zespół Hornera.

Bóle głowy wtórne

Bóle głowy wtórne należy zwłaszcza wykluczyć w następujących sytuacjach:

1. Po urazie

Podejrzenie krwiaka podtwardówkowego lub nadtwardówkowego.
Zaburzenie świadomości lub ogniskowe ubytki neurologiczne.
Wywiad urazu głowy.
Diagnostyka: Tomografia komputerowa głowy.

2. Ból głowy z gorączką

Zapalenie zatok
Zapaleni e opon mózgowo-rdzeniowych
Zapalenie mózgu

Zapalenie zatok: Uczucie ucisku, wyciek z nosa lub spływanie po tylnej ścianie gardła.

3. Gorączka i sztywność karku

Podejrzenie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenia mózgu.
Nudności, wymioty, światłowstręt i zaburzenia świadomości.
Diagnostyka: Punkcja lędźwiowa.

4. Nowo występujące bóle głowy u pacjentów powyżej 50 roku życia

Krwotok mózgowy
- Nagłe wystąpienie „błyskawicznego” bólu głowy.
- Deficyty neurologiczne.
- Diagnostyka: tomografia komputerowa głowy.
Krwotok podpajęczynówkowy z tętniaka
- Nagły, piorunujący ból głowy.
- Nudności, wymioty, objawy oponowe.
- Diagnostyka: tomografia komputerowa głowy, ewentualnie analiza płynu mózgowo-rdzeniowego.
Zajmujący przestrzeń proces (guz, przerzuty)
- Postępujące bóle głowy.
- Gorsze rano.
- Wymioty.
- Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (obrzęk krążka nerwu wzrokowego).
- Diagnostyka: rezonans magnetyczny mózgu.
Zapalenie tętnicy skroniowej (olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic)
- Osłabienie, objawy B, bóle mięśni.
- Tkliwość nad tętnicą skroniową.
- Chromanie żuchwy.
- Zaburzenia widzenia.
- Diagnostyka: OB, CRP i biopsja tętnicy skroniowej.

Uwaga

Zawsze rozważ przyczyny wtórne, zwłaszcza przy nowo występujących bólach głowy u pacjentów powyżej 50 roku życia lub gdy bóle głowy znacznie różnią się od wcześniejszych epizodów.

W takich przypadkach zwykle konieczne są dalsze badania, takie jak badania laboratoryjne lub obrazowe.