Ο πονοκέφαλος είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους λόγους προσέλευσης σε νοσοκομείο και εξωτερικά ιατρεία. Αυτό το άρθρο μεταφέρει τις πιο σημαντικές διαφορικές διαγνώσεις, τη διάκριση μεταξύ ημικρανίας, κεφαλαλγίας τύπου τάσης και νευραλγίας ταξιαρχίας (cluster), καθώς και τα σημεία συναγερμού (red flags) για δευτερογενείς κεφαλαλγίες όπως υποαραχνοειδής αιμορραγία, μηνιγγίτιδα, όγκοι εγκεφάλου ή γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα. Ιδανικό για προετοιμασία για την Fachsprachprüfung (FSP), Kenntnisprüfung (KP), M3 και την κλινική καθημερινή πρακτική.

Κεφαλαλγία – Ημικρανία

Κύριες ενοχλήσεις

Κατά την αξιολόγηση των πονοκεφάλων, είναι κρίσιμο να διαπιστωθεί εάν τα συμπτώματα είναι καινούργια ή αν είχαν παρουσιαστεί προηγουμένως.

Στην Fachsprachprüfung συχνά κατευθύνονται στις ακόλουθες καταστάσεις:

Ασθενής ηλικίας 30–40 ετών.
Ασθενής άνω των 50 ετών με παρόμοιους αλλά ηπιότερους πονοκεφάλους στο ιστορικό.
Ασθενής άνω των 50 ετών με πρόσφατη έναρξη πονοκεφάλων.

Διαφορικές διαγνώσεις

Πρώτα, πρέπει να διερευνηθούν τα χαρακτηριστικά των πονοκεφάλων για να ταξινομηθούν καλύτερα οι πρωτογενείς κεφαλαλγίες (ημικρανία, κεφαλαλγία τύπου τάσης και νευραλγία ταξιαρχίας).

Χαρακτηριστικά

Χαρακτηριστικό	Ημικρανία	Κεφαλαλγία τύπου τάσης	Νευραλγία ταξιαρχίας (cluster)
Τοποθεσία	Συνήθως μονόπλευρη, κροταφική ή μετωποκροταφική.	Διπλή, σαν ταινία ή πιεστική.	Αποκλειστικά μονόπλευρη, οφθαλμική ή κροταφική.
Χαρακτήρας	Παλμικός, παλλόμενος.	Βαθύς, πιεστικός (“σαν σφιχτό κράνος”).	Σουβλερός, καυστικός, εξαιρετικά σοβαρός.
Ένταση	Μέτρια έως σοβαρή.	Ήπια έως μέτρια.	Πολύ σοβαρή.
Διάρκεια	4–72 ώρες.	30 λεπτά έως αρκετές ημέρες.	15–180 λεπτά, πολλές φορές την ημέρα.
Συνοδά συμπτώματα	Άυρα, ναυτία, έμετος, φωτοφοβία, φωνοφοβία, καλή ανταπόκριση σε τρυπτάνες ή ΜΣΑΦ.	Καμία ή μόνο μη ειδικά συνοδά ενοχλήματα.	Δάκρυσμα, ρινόρροια, σύνδρομο Horner.

Δευτερογενείς κεφαλαλγίες

Οι δευτερογενείς κεφαλαλγίες πρέπει ιδιαίτερα να αποκλειστούν στις ακόλουθες καταστάσεις:

1. Μετά από τραυματισμό

Υποψία υποσκληριδίου αιματώματος ή επισκληριδίου αιματώματος.
Διαταραγμένη συνείδηση ή εστιακά νευρολογικά ελλείμματα.
Ιστορικό τραύματος στο κεφάλι.
Διαγνωστικά: Αξονική τομογραφία κεφαλής.

2. Πονοκέφαλος με πυρετό

Σηψιλίτιδα παραρρινίων (πουρί)
Μηνιγγίτιδα
Εγκεφαλίτιδα

Σηψιλίτιδα παραρρινίων: Αίσθηση πίεσης, ρινόρροια ή στάση μετάρινικής έκκρισης.

3. Πυρετός και ακαμψία αυχένα

Υποψία μηνιγγίτιδας ή εγκεφαλίτιδας.
Ναυτία, έμετος, φωτοφοβία και διαταραχή συνείδησης.
Διαγνωστικά: Οσφυονωτιαία παρακέντηση.

4. Πρόσφατη έναρξη πονοκεφάλων σε ασθενείς άνω των 50 ετών

Εγκεφαλική αιμορραγία
- Ξαφνική έναρξη κεραυνοειδούς πονοκεφάλου.
- Νευρολογικά ελλείμματα.
- Διαγνωστικά: Αξονική τομογραφία κεφαλής.
Υποαραχνοειδής αιμορραγία από ανεύρυσμα
- Ξαφνικός κεραυνοειδής πονοκέφαλος.
- Ναυτία, έμετος, μηνιγισμός.
- Διαγνωστικά: Αξονική τομογραφία κεφαλής, ενδεχομένως ανάλυση ΕΝΥ.
Ενδοκρανιακό χώρο-καταλαμβάνον μόρφωμα (όγκος, μεταστάσεις)
- Προοδευτικοί πονοκέφαλοι.
- Εντονότερο το πρωί.
- Έμετος.
- Οίδημα οπτικής θηλής (παπιδέμα).
- Διαγνωστικά: Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.
Κρανιακή αρτηρίτιδα (γίγαντη κυτταρική αρτηρίτιδα)
- Κόπωση, B συμπτώματα, μυϊκοί πόνοι.
- Τρυφερότητα πάνω από την κροταφική αρτηρία.
- Στομαχική προβολή στη μάσηση (claudication γνάθου).
- Οπτικές διαταραχές.
- Διαγνωστικά: ESR, CRP και βιοψία κροταφικής αρτηρίας.

Σημείωση

Να λαμβάνονται πάντα υπόψη δευτερογενείς αιτίες, ιδιαίτερα με πρόσφατη έναρξη πονοκεφάλων σε ασθενείς άνω των 50 ετών ή εάν οι πονοκέφαλοι διαφέρουν σημαντικά από προηγούμενα επεισόδια.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνήθως απαιτούνται περαιτέρω εξετάσεις όπως αιματολογικές δοκιμασίες ή απεικόνιση.