Czym jest analiza gazów krwi?
Analiza gazów krwi, w skrócie BGA, to szybkie badanie pełnej krwi. Dostarcza w ciągu kilku minut istotnych informacji o:
- Równowadze kwasowo‑zasadowej
- Wentylacji i eliminacji CO₂
- natlenowaniu tętniczym
- perfuzji tkanek i mleczanie
- w zależności od urządzenia także elektrolitach, glukozie, hemoglobinie i karboksyhemoglobinie
Najważniejsze wartości mierzone to pH, pCO₂ i pO₂. Wodorowęglan oraz nadmiar zasad (base excess) są zwykle obliczane na podstawie wartości mierzonych.
W zależności od miejsca pobrania wyróżnia się:
- ABG: tętnicza analiza gazów krwi
- VBG: żylna analiza gazów krwi
Kiedy wykonuje się BGA?
BGA wykonuje się zwłaszcza przy duszności, podejrzeniu niewydolności oddechowej, zaburzeniach równowagi kwasowo‑zasadowej, wstrząsie, sepsie, kwasicy ketonowej oraz do monitorowania terapii tlenowej lub wentylacyjnej.
-
ostra zaostrzenie POChP
-
ciężkie zaostrzenie astmy
-
ciężkie zapalenie płuc z niewydolnością oddechową
-
kwasica ketonowa cukrzycowa
-
sepsa lub wstrząs septyczny
Ile krwi potrzeba?
Zwykle potrzebne jest około 1–2 ml pełnej krwi w strzykawce do BGA z heparyną. Dokładna ilość zależy od używanego analizatora.
Które wartości się różnią?
| Parametr | Tętniczy | Obwodowo‑żylny | Różnica praktyczna |
|---|---|---|---|
| pH | 7,35–7,45 | około 7,31–7,41 | Żylny zwykle o 0,02–0,04 niższy |
| pCO₂ | 35–45 mmHg | około 41–51 mmHg | Żylny często o 3–8 mmHg wyższy |
| HCO₃⁻ | 22–26 mmol/l | około 23–29 mmol/l | Żylny zwykle nieco wyższy |
| BE | −2 do +2 mmol/l | podobny | Przeważnie klinicznie dobrze porównywalne |
| pO₂ | około 80–100 mmHg | często 30–40 mmHg | Nie do bezpośredniego porównania |
| sO₂ | zazwyczaj powyżej 95 % | wysoce zmienna | Żylny nie nadaje się do oceny natlenowania |
Interpretacja
Która zmiana wyjaśnia wartość pH: pCO₂ czy HCO₃⁻?
Jeżeli występuje kwasemia, sprawdź:
- Czy pCO₂ jest zwiększone? → kwasica oddechowa
- Czy HCO₃⁻ jest zmniejszone? → kwasica metaboliczna
- Czy pCO₂ jest zwiększone i HCO₃⁻ zmniejszone? → skojarzona kwasica oddechowa i metaboliczna
Jeżeli występuje alkalemia, sprawdź:
- Czy pCO₂ jest zmniejszone? → zasadowica oddechowa
- Czy HCO₃⁻ jest zwiększone? → zasadowica metaboliczna
- Czy pCO₂ jest zmniejszone i HCO₃⁻ zwiększone? → skojarzona zasadowica oddechowa i metaboliczna
Istotne jest ustalenie zaburzenia pierwotnego, tj. czy zmiana pCO₂, HCO₃⁻ czy obu wartości wyjaśnia pH.
Wersja uproszczona
Przykład
31‑letnia kobieta nagle rozwija duszność i ostry, opłucnowy ból w klatce piersiowej. Przyjmuje doustne środki antykoncepcyjne złożone.
Badanie:
Niespokojna, tętno 118/min, częstość oddechów 30/min, SpO₂ 88 % na powietrzu atmosferycznym.
Kreatynina: 0,7 mg/dl
Próbka: krew tętnicza z A. radialis, powietrze atmosferyczne
- pH: 7,50
- pCO₂: 28 mmHg
- pO₂: 57 mmHg
- HCO₃⁻: 22 mmol/l
- BE: −1 mmol/l
- Mleczan: 1,8 mmol/l
Interpretacja
- pH 7,50: podwyższone → alkalemia
- pCO₂ 28 mmHg: obniżone i wyjaśnia alkalemię → pierwotna zasadowica oddechowa
- HCO₃⁻ 22 mmol/l: zgodne z ostrą kompensacją
Obliczenie:
pCO₂ jest obniżone o 12 mmHg. W ostrej zasadowicy oddechowej HCO₃⁻ spada o około 2 mmol/l na każde 10 mmHg spadku pCO₂:
Sprawdź kompensację
Kompensacja powinna zmierzać w odpowiednim kierunku. Zdecydowanie silniejsza lub słabsza zmiana sugeruje dodatkowe zaburzenie.
Kwasica metaboliczna
Wzór Wintera:
pCO2, oczekiwane = 1,5×HCO3− + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
pCO2, oczekiwane = 40 + 0,7×(HCO3− − 24) ± 2
Verfügbare Themen
Wählen Sie die Quizze aus, die berücksichtigt werden sollen. Standardmäßig sind alle Themen ausgewählt.