Powitanie
Dzień dobry, szanowny Profesorze Doktorze …,
Chciałbym teraz przedstawić pacjentkę Erikę Baumann.
Ma 61 lat, wzrost 178 cm i waży około 73 kg. Indeks masy ciała (BMI) wynosi 23 (zakres prawidłowy).
Aktualne wydarzenia chorobowe
Pacjentka z rozpoznaną cukrzycą typu 2 zgłosiła się około godzinę temu z nagłym wystąpieniem zawrotów głowy, astenia, niedosłyszenie wzroku i kołatania serca.
Dodatkowo zgłaszała parestezje kończyn, niepokój, hiperhydrozę, bladość warg oraz dezorientację.
Pacjentka podała również nasilony głód.
Zgłasza też ograniczoną pamięć zdarzenia.
Objawy wystąpiły po wysiłku fizycznym i znacząco ustąpiły w karetce po podaniu glukozy doustnie (trzy tabletki z glukozą).
Nie stwierdzono wymiotów, urazu czaszki, drżenia, niedowładów ani porażeń, brak utraty przytomności, brak drgawek i brak nadużywania substancji.
Pacjentka oświadczyła, że wczoraj wieczorem około godz. 21:00 wstrzyknęła 20 jednostek insuliny glarginowej (Toujeo®).
Dodała, że ostatni posiłek spożyła wczoraj wieczorem.
Przebieg zdarzeń:
Pacjentka zgłosiła, że wczoraj obchodziła urodziny, wypiła trzy kieliszki czerwonego wina i poszła późno spać. W prezencie syn podarował jej wycieczkę rowerową, ponieważ regularnie jeździ na rowerze w weekendy.
Rano alarm zadzwonił, ale przespala i poszła prosto na miejsce zbiórki. W związku z tym wypiła tylko kawę i nie zjadła śniadania. Wycieczka rozpoczęła się o 9:00.
Około pół godziny po rozpoczęciu wycieczki poczuła się źle i zgłaszała nudności, ale początkowo kontynuowała jazdę. Później musiała zrobić przerwę; przyjaciółka podała jej szklankę coli, co chwilowo poprawiło samopoczucie.
Po około dwóch godzinach wystąpiły objawy.
Wywiad autonomiczny
Wywiad w zakresie układu autonomicznego jest nieistotny, z wyjątkiem stresowo związanej bezsenności po śmierci męża oraz diety niskowęglowodanowej z utratą masy około 4–5 kg w ciągu ostatnich dwóch miesięcy. Od pewnego czasu ma zaparcia, które ostatnio uległy poprawie dzięki zmianie stylu życia.
Wywiad chorób przebyte
Z wywiadu wiadomo o następujących chorobach przebyłych:
Od trzech i ćwierci roku występuje u niej cukrzyca typu 2, która została rozpoznana w kontekście nawracających kandydoz.
Leczenie początkowe obejmowało metforminę; z powodu utrzymująco się podwyższonego HbA1c wdrożono następnie terapię insulinową.
Z powodu nieregularnego monitorowania glikemii obecny stan metaboliczny nie może być wiarygodnie oceniony.
Nie stwierdza się nefropatii cukrzycowej, retinopatii, neuropatii ani zmian troficznych. Choroby sercowo-naczyniowe nie są znane.
Brak wcześniejszych hospitalizacji; epizody hipoglikemii w przeszłości nie są udokumentowane.
Prawie cztery lata temu wystąpiła u niej intertriginalna kandydoza po prawej stronie oraz grzybica międzypalcowa stopy między czwartym a piątym palcem po lewej.
Około rok temu pacjentka zgłaszała sporadyczne kołatania serca. Przeprowadzono konsultację kardiologiczną z Holterem EKG, który nie wykazał nieprawidłowości.
Znana jest także hipercholesterolemia .
Występuje choroba zwyrodnieniowa prawego górnego skokowego, która jest leczona zachowawczo.
Dwa lata temu podczas pobytu w Hiszpanii po ugryzieniu owada wystąpiła zakrzepowe zapalenie żył żyły goleni po prawej stronie z miejscowym obrzękiem, zaczerwienieniem i bólem. Początkowe leczenie amoksycyliną przerwano z powodu reakcji pokrzywkowej; następnie leczono azytromycyną.
Poprzednie zabiegi chirurgiczne
Około 25 lat temu pacjentka doznała złamania prawego górnego stawu skokowego po upadku z około trzech metrów. Zostało to leczone operacyjnie za pomocą osteosyntezy śrubowej . Implanty usunięto około rok po operacji. Kilka lat później ból nawrócił; rozpoznano chorobę zwyrodnieniową stawu skokowego jako możliwe powikłanie.
Uwaga: Gdy stwierdzenie można obiektywnie potwierdzić badaniem lekarskim – na przykład na podstawie widocznych blizn – tryb oznajmujący jest właściwy. (W Fachsprachprüfung nie przeprowadza się badania fizykalnego.)
Ginekologia
Pacjentka rodziła trzykrotnie. Pierwsze dwa porody były spontaniczne, trzeci przez cięcie cesarskie z powodu makrosomii.
Znajduje się w posta-menopauzie od siedmiu lat i od czasu do czasu zgłasza objawy naczynioruchowe w postaci uderzeń gorąca.
Leki:
Metformina 500 mg 1-0-1
Kwas acetylosalicylowy 81 mg 1-0-0
Atorwastatyna 20 mg wieczorem
Diklofenak (Voltaren® Dolo) 25 mg w razie potrzeby
Insulina glarginowa (Toujeo®) 20 jednostek wieczorem
———
Klotrimazol-maść (Canesten®) miejscowo
Uwaga: Gdy stwierdzenie można obiektywnie potwierdzić na podstawie obserwacji lekarza – na przykład na podstawie recepty – tryb oznajmujący jest właściwy.
Alergie
Pacjentka ma alergię na amoksycylinę z pokrzywkowy reakcja na skorupiaki z obrzękiem naczynioruchowym w obrębie twarzy, jak również na użądlenia przez osy z anafilaksją, która wcześniej wymagała leczenia szpitalnego, a następnie przeprowadzono odczulanie jako terapię podstawową.
Narażenia
Pacjentka nie pali od prawie 4 lat. Wcześniej paliła przez ponad 35 lat około pół paczki dziennie, co odpowiada około 17,5 paczko-lat .
Spożycie alkoholu to około jedna szklanka piwa tygodniowo. Nie ma wskazań do nadużywania narkotyków.
Wywiad społeczny
Pacjentka jest wdową od roku, pracuje jako urzędniczka w biurze mieszkalnictwa i ma troje dzieci (22-letnią córkę, 19-letniego syna i 15-letniego syna). Córka cierpi na zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne z egzemą rąk i jest leczona sertraliną oraz miejscowymi preparatami zewnętrznymi.
Wywiad rodzinny
Matka pacjentki ma 79 lat, cierpi na otępienie i mieszka w domu opieki. Od dwóch dni jest hospitalizowana z powodu urazu prawego stawu biodrowego po upadku na schodach.
Ojciec zmarł 15 lat temu w wieku 65 lat na rak trzustki.
Podejrzenie i rozpoznania różnicowe
Moim zdaniem informacje z wywiadu w kontekście znanej cukrzycy przemawiają przede wszystkim za hipoglikemią. Wspierają to objawy pobudzenia układu współczulno-nadnerczowego, takie jak nadmierna potliwość, kołatania serca i bladość, oraz neuroglikopeniczne objawy, takie jak zawroty głowy, zaburzenia koncentracji, splątanie i parestezje.
Czynnikami wywołującymi, które należy rozważyć, są głodzenie, aktywność fizyczna oraz podanie insuliny.
Znaczna poprawa po podaniu glukozy silnie przemawia za hipoglikemią.
Nie występują istotne objawy wskazujące na przyczynę sercową, takie jak ból w klatce piersiowej, uczucie ucisku czy duszność. Ponadto w takim przypadku nie byłaby oczekiwana poprawa po podaniu glukozy. Niemniej jednak wskazane są początkowe badania diagnostyczne, takie jak EKG.
Nie stwierdzono deficytów neurologicznych, co zmniejsza prawdopodobieństwo udaru lub przejściowego ataku niedokrwiennego (TIA) mniej prawdopodobne.
Nie ma wskazań na zaburzenie psychiatryczne.
Pacjentka zaprzecza używaniu narkotyków; przy uzasadnionym podejrzeniu należy rozważyć toksykologiczne badanie moczu
Diagnostyka
Jako pierwszy krok należy oznaczyć poziom glukozy we krwi. Wskazane jest przyjęcie do szpitala w celu ścisłego monitorowania wartości glikemii i w razie potrzeby dostosowania terapii. Dodatkowo podczas pobytu szpitalnego kluczowe znaczenie ma ustrukturyzowana edukacja diabetologiczna.
badanie fizykalne
Po zebraniu wywiadu należy przeprowadzić ustrukturyzowane badanie fizykalne. Zaczyna się ono od zebrania parametrów życiowych (częstość akcji serca, ciśnienie krwi, częstość oddechów, saturacja tlenu oraz temperatura), a następnie szczegółowego badania fizykalnego. W przebiegu hipoglikemii mogą wystąpić objawy pobudzenia układu współczulno-nadnerczowego, takie jak nadmierna potliwość, kołatania serca i bladość, oraz neuroglikopeniczne objawy, takie jak zawroty głowy, zaburzenia koncentracji, splątanie i parestezje. Następnie należy przeprowadzić celowane badanie w celu wykluczenia możliwych powikłań, zaczynając od oględzin.
Należy zwrócić uwagę na typowe zmiany skórne, takie jak acanthosis nigricans i zmiany paznokci. Należy również odnotować oznaki zakażeń grzybiczych, zwłaszcza międzypalcowe lub paznokciowe oraz międzypachwinowe (np. pod piersią u kobiet). Dodatkowo należałoby ocenić zmiany skórne, takie jak bladość, sinica, obrzęk, zaburzenia troficzne lub owrzodzenia (z informacją o lokalizacji, wielkości, brzegach, wydzielinie i zapachu), aby ocenić krążenie obwodowe .
Jeżeli występuje obrzęk, należy sprawdzić, czy jest on odciskowy.
Osłuchiwanie może ujawnić ewentualne patologiczne szmery przepływu, takie jak szmery serca w przebiegu niedomykalności lub zwężeń zastawek.
Badanie stopy cukrzycowej a także badanie dna oka są również wymagane.
|
Dodatkowa wiedza |
|
|
Mikroangiopatia (Mikronaczyniowa) |
Makroangiopatia (Makronaczyniowa) |
|
Retinopatia cukrzycowa → uszkodzenie naczyń siatkówki → mikroaneurysmy, krwotoki, wysięki, ryzyko ślepoty. |
Choroba wieńcowa (CAD) → dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego. |
|
Nefropatia cukrzycowa → uszkodzenie kłębuszków → białkomocz, mikroalbuminuria, później niewydolność nerek. |
Naczyniowo-mózgowe choroby → TIA, udar niedokrwienny. |
|
Neuropatia cukrzycowa → uszkodzenie małych naczyń nerwów obwodowych → zaburzenia czucia, ból, objawy autonomiczne. |
Obwodowa choroba tętnic (PAOD) → chromanie przestankowe, owrzodzenia, amputacje. |
Badania laboratoryjne
Do dalszej oceny należy wykonać pełne morfologię krwi, poziom glukozy na czczo (FBS), HbA1c, profil lipidowy (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy), parametry funkcji nerek (kreatynina, mocznik, GFR), gazometrię w celu oceny równowagi kwasowo-zasadowej, elektrolitów oraz badanie moczu wraz z testem na białkomocz.
Elektrokardiogram (EKG)
Pacjentka ma kilka czynników ryzyka chorób układu krążenia, dlatego należy wykonać EKG w celu wykrycia ewentualnych arytmii, cech niedokrwienia lub przeciążenia mięśnia sercowego.
EKG wykonuje się, umieszczając elektrody na skórze klatki piersiowej, ramion i nóg w celu rejestracji aktywności elektrycznej serca.
Konsultacje
Interna, nefrologia, okulistyka, medycyna żywienia / diabetologia
Leczenie:
• Definicja
• Stężenie glukozy we krwi < 60 mg/dl: pacjent może być objawowy lub nie.
• Stężenie glukozy we krwi < 40 mg/dl: pacjent zwykle jest objawowy.
• Stężenie glukozy we krwi < 20 mg/dl: może wiązać się z drgawkami i śpiączką.
• Objawy i oznaki kliniczne
• rozmazane widzenie
• Spocone dłonie, uogólniona nadmierna potliwość
• Drżenie
• Zwiększony apetyt
• Zamieszanie, lęk
• Mrowienie i drętwienie wokół ust
• Niektórzy pacjenci stają się agresywni i niewłaściwie oceniają sytuacje. (Delirium)
• Nocna hipoglikemia: koszmary senne, niespokojny sen, intensywne pocenie się, poranny ból głowy, „kac” rano.
• Postępowanie
• Przyjęcie 10–20 g szybko przyswajalnych węglowodanów
• Powtórzyć po 15–20 minutach, jeśli stężenie glukozy pozostaje < 60 mg/dl lub pacjent nadal ma objawy.
• Przykłady produktów zawierających ok. 15 g węglowodanów:
• Sok pomarańczowy, grejpfrutowy lub jabłkowy; zwykły napój gazowany (nie dietetyczny) → ½ szklanki
• Sok winogronowy → ⅓ szklanki
• Cukier → 1 łyżka stołowa lub 3 kostki cukru
• Cukierki → 5 sztuk
• Tabletki glukozy → 4 tabletki
• Dla pacjentów nieprzytomnych:
• Glukagon 1 mg podskórnie, domięśniowo lub dożylnie (czas odpowiedzi ok. 6 minut)
• Glukoza 25 g dożylnie (50 ml roztworu dekstrozy 50%; czas odpowiedzi ok. 3 minuty)
Środki zmniejszające czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u pacjentów z cukrzycą:
• Redukcja masy ciała u osób z nadwagą (Nie dotyczy tutaj.)
• Regularna aktywność fizyczna (trening marszowy, co najmniej 3×/tydzień) (Nie dotyczy tutaj.)
• Rzucenie palenia (w razie potrzeby terapia zastępcza nikotynowa lub terapia behawioralna) (Nie dotyczy tutaj.)
• Strukturalne szkolenie diabetologiczne w ośrodku diabetologicznym
• Cukrzyca (diabetes mellitus):
Samokontrola stężenia glukozy we krwi jest ważnym narzędziem samodzielnego postępowania pacjentów.
FBS < 130 mg/dl
HbA1c < 7 %
• Nadciśnienie tętnicze:
Wartość docelowa: < 130/80 mmHg lub < 120/80 mmHg
• Hipercholesterolemia:
Cel LDL < 70 mg/dl przy wysokim ryzyku sercowo‑naczyniowym
• Konsekwentna pielęgnacja stóp:
Codzienna inspekcja, unikanie punktów ucisku i infekcji
Farmakoterapia:
• Ponieważ pacjent ma wysokie ryzyko zdarzeń sercowo‑naczyniowych, należy rozważyć stosowanie kwasu acetylosalicylowego (ASA, Aspiryna) w celu zahamowania agregacji płytek. (Pacjent już go przyjmuje.)
• U większości pacjentów po rozpoznaniu należy rozpocząć monoterapię metforminą. Jeśli metformina jest przeciwwskazana lub źle tolerowana, można stosować alternatywny lek przeciwcukrzycowy dopuszczony do monoterapii.
• Metformina
• Mechanizm działania:
Metformina obniża stężenie glukozy we krwi przez zmniejszenie produkcji glukozy w wątrobie i pośrednie poprawienie insulinooporności. Nie powoduje przyrostu masy ciała ani hipoglikemii. Dodatkowo ma korzystny wpływ na poziom lipidów w surowicy.
• Działania niepożądane:
Dość często występują dolegliwości żołądkowo‑jelitowe, takie jak biegunka, wzdęcia, brak apetytu, ból brzucha, nudności lub metaliczny smak na początku terapii. Zwykle te objawy zmniejszają się z czasem. Dlatego terapię należy rozpoczynać od niskiej dawki i stopniowo zwiększać.
• Ryzyko kwasicy mleczanowej zwiększa się zwłaszcza przy niewydolności nerek, niewydolności wątroby, zwiększonym spożyciu alkoholu oraz przy stosowaniu środków kontrastowych zawierających jod.
• Metformina jest przeciwwskazana przy eGFR < 30 ml/min.
• Monitorowanie w długim okresie:
Podczas długotrwałej terapii co 2–3 lata należy sprawdzać poziom WitaminaB12poziom należy oznaczać.
• Maksymalna dawka dobowa: 1500 mg/dzień
• Zgodnie z wytycznymi AACE (American Association of Clinical Endocrinologists) należy poważnie rozważyć rozpoczęcie terapii insulinowej, jeśli wartość HbA1c jest > 10 %.
|
Grupa leków / przykład |
Mechanizm |
Wskazania (FDA) |
Działania niepożądane |
|
Insulina |
Zastępuje lub uzupełnia endogenną insulinę |
Monoterapia; może być łączona z dowolnym doustnym lekiem przeciwcukrzycowym |
Hipoglikemia, przyrost masy ciała, miejscowe reakcje skórne |
|
Inhibitory DPP4 Sitagliptyna, Linagliptyna |
Hamuje DPP4 → zwiększa endogenne inkretyny, ↑ wydzielanie insuliny, ↓ wydzielanie glukagonu |
Monoterapia lub w skojarzeniu (metformina, SFU, TZD, insulina) |
Ból głowy, zapalenie nosogardzieli, hipoglikemia (szczególnie z SFU), wysypka (rzadko) |
|
Agoniści receptora GLP1 (mimetyki inkretynowe) Exenatyd, Ozempic, Liraglutyd (s.c./doustnie) |
Stymulują wydzielanie insuliny, opóźniają opróżnianie żołądka, zmniejszają wydzielanie glukagonu, zwiększają uczucie sytości |
Monoterapia lub w skojarzeniu (metformina, pochodne sulfonylomocznika (SFU), tiazolidynediony (TZD), insulina) |
Dolegliwości żołądkowo‑jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), hipoglikemia (szczególnie z SFU), utrata masy ciała, doniesienia o zapaleniu trzustki, infekcje górnych dróg oddechowych |
|
Tiazolidynediony (glitazony) Rosiglitazon, Pioglitazon |
Wzmacniają działanie insuliny w obwodzie, ↑ wychwyt glukozy w mięśniach/tkance tłuszczowej, ↓ produkcję glukozy w wątrobie |
Monoterapia lub w skojarzeniu (SFU, TZD, insulina) |
Niedokrwistość, zatrzymanie płynów, obrzęki, przyrost masy ciała, obrzęk plamki, złamania (szczególnie u kobiet) |
• Rodzaje insulin
• Szybko działające analogi insuliny (np. Lispro, Aspart, Glulizyna): początek działania po 10–20 min, czas działania 2–4 h. → Stosować przy posiłkach.
• Insuliny o pośrednim czasie działania:
Insulina NPH (Neutral Protamine Hagedorn): początek po 1–2 h, czas działania 12–18 h. → Głównie do pokrycia podstawowego zapotrzebowania.
• Długo działające analogi insuliny (insuliny bazalne):
Glargine, Detemir, Degludec: początek 1–2 h, czas działania do 24–42 h. → stałe pokrycie bazalne, raz dziennie.
• Insulina jest wstrzykiwana podskórnie (pod skórę, do tkanki tłuszczowej).
Brzuch (okolica okołopępkowa, co najmniej 2 cm od pępka) → szybkie wchłanianie
Udo (przednia, boczna) → wolniejsze wchłanianie
Ramię górne (tylno‑boczne) → pośrednie wchłanianie
Pośladek → wolniejsze wchłanianie
• Szacowanie całkowitego dobowego zapotrzebowania na insulinę w cukrzycy typu 2:
• Dobowe zapotrzebowanie na insulinę wynosi około 0,7–1,5 jednostki na kilogram masy ciała.
• Zapotrzebowanie na insulinę bazalną stanowi około 50% całkowitego dobowego zapotrzebowania na insulinę.
• Pompa insulinowa
Pompa insulinowa to małe, przenośne urządzenie, które dostarcza insulinę ciągle przez cewnik do tkanki tłuszczowej podskórnej.
Rodzaje podaży:
Stawka bazalna: ciągłe małe ilości insuliny (głównie krótko działający analogu insuliny) → zastępuje insulinę bazalną.
Dawka bolusowa: dodatkowe dawki insuliny przy posiłkach lub w celu skorygowania podwyższonego stężenia glukozy.
Zalety:
Bardziej fizjologiczne podawanie insuliny
Bardziej elastyczny styl życia i lepsza kontrola glikemii
Zmniejszenie ciężkich hipoglikemii
Szczególnie odpowiednia dla cukrzycy typu 1 lub niestabilnej kontroli metabolicznej
Wady:
Duży nakład szkoleniowy
Możliwe problemy techniczne (zatkanie cewnika → ryzyko kwasicy ketonowej)
Kosztowne
Dodatkowe
Nazwy:
Kurt Hahn, Rupert Obermeier, Tom Jähriger
Zawody:
Pacjent pracuje w dziale farb w sklepie z artykułami gospodarstwa domowego.
Nauczyciel historii w gimnazjum
Urzędnik państwowy
Szczegóły:
Przyjechała do szpitala samochodem w towarzystwie przyjaciół.
Następnego ranka opuścił śniadanie i spożył tylko kawę bez jedzenia przed udziałem w lokalnym turnieju piłkarskim. Podczas drugiego meczu wystąpiły typowe objawy hipoglikemii.
Nosii on ciągły sensor glukozy na ramieniu, który regularnie mierzy poziom cukru.
Wcześniej miał zaparcia; po rozpoczęciu terapii metforminą stolce stały się papkowate i występują około dwa razy dziennie.
Jego matka zgłosiła, że występuje reakcja na penicylinę; on sam tego nie wie, ponieważ nigdy dotąd nie przyjmował penicyliny.
Zgłosił, że trzy godziny wcześniej, po podniesieniu worka mąki ważącego około 50 kg, doznał zawrotów głowy, osłabienia nóg i napadu potu. Następnie położył się do łóżka i zauważył poprawę po wypiciu soku jabłkowego. Potem zauważył tachykardię.
Wywiad chorobowy:
Grzybica w prawym obszarze pachwiny / tinea inguinalis dextra
Od 10 lat występuje rhizarthrosis (pierwotne zwyrodnienie stawu śródręczno-nadgarstkowego kciuka).
Tinea axillaris sinistra.
Złamanie podudzia po upadku, leczone chirurgicznie przez osteosyntezę płytkową.
Dwa lata temu doznała tam złamania śródstopia, gdy spadła na nią wiadro z farbą.
Występuje łagodny rozrost gruczołu krokowego, leczony tamsulosyną.
łagodny wole, częściowa tyreoidektomia.
Złamanie kości piętowej
Od 10 lat występuje nadciśnienie tętnicze.
Przeszedł koronarografię z PTCA z powodu zawalu mięśnia sercowego.
Leki:
Następnie samodzielnie kupiła w aptece Canesten® i obecnie go stosuje.
Społeczne:
Rodzina:
Matka: udar mózgu (apopleksja) kilka lat temu
Jej ojciec prawdopodobnie zmarł z powodu raka zatok przynosowych.
Pytania
1. Kiedy powinno się zlecić konsultację chirurgiczną u pacjentów z cukrzycą?
Konsultacja chirurgiczna jest szczególnie wskazana przy cukrzycowym zespole stopy z owrzodzeniami, zakażeniami, zgorzelą lub groźbą amputacji.
2. Czym jest diartropatia z pirofosforanem wapnia (CPPD)?
CPPD to choroba stawów spowodowana odkładaniem się kryształów pirofosforanu wapnia w stawach, głównie u starszych pacjentów. Przyczyny obejmują wiek, zwyrodnienie stawów, zaburzenia metaboliczne (np. nadczynność przytarczyc, hemochromatoza, hipomagnezemia) lub formy dziedziczne. Typowe objawy to ostry, przypominający dnę zapalenie stawów z bolesnym obrzękiem, zaczerwienieniem i ograniczeniem ruchomości – często w stawie kolanowym. Rozpoznanie stawia się przez wykrycie kryształów w płynie stawowym oraz w RTG (chondrocalcinoza). Leczenie jest objawowe: NLPZ, kolchicyna lub glikokortykosteroidy; przyczynowego usunięcia kryształów nie można przeprowadzić.
3. Czym jest Gymnasium? Jakie inne typy szkół znasz?
Gymnasium to szkoła średnia prowadząca do ogólnego świadectwa uprawniającego do podjęcia studiów wyższych (Abitur). Inne typy szkół to szkoła podstawowa, Hauptschule, Realschule, szkoła ogólnokształcąca oraz szkoła zawodowa.
4. Czym jest mecz towarzyski i turniej?
Mecz towarzyski to zawody sportowe bez oficjalnej klasyfikacji, zwykle służące treningowi lub sprawdzeniu formy. Turniej to rozgrywki, w których bierze udział kilka drużyn lub zawodników, rywalizując ze sobą w celu wyłonienia zwycięzcy.
5. Jak nazywa się lęk przed zamkniętymi przestrzeniami? Czym jest fobia? Jakie znasz fobie?
Lęk przed zamkniętymi przestrzeniami nazywa się klaustrofobią. Fobia to nieadekwatny, często patologiczny lęk przed określonymi sytuacjami, przedmiotami lub czynnościami. Inne przykłady to lęk wysokości (akrofobia), lęk przed pająkami (arachnofobia) lub lęk przed otwartymi przestrzeniami (agorafobia).
6. Czym jest Long-COVID?
Long-COVID to dolegliwości utrzymujące się lub pojawiające się po ponad czterech tygodniach od ostrej infekcji COVID-19. Typowe objawy to zmęczenie, problemy z koncentracją, duszność, kaszel i bóle mięśni.
7. Jak nazywa się tężec w języku potocznym?
W potocznym języku tężec nazywany jest szczękościskiem.
8. Jak wyjaśnił(a)byś pacjentowi szybki test na cukrzycę?
Szybki test do samodzielnego badania cukrzycy działa podobnie do pomiaru glukozy we krwi. Nakłuwasz opuszek palca małą lancetą, umieszczasz kroplę krwi na pasku testowym włożonym do urządzenia, a po kilku sekundach urządzenie pokazuje aktualny poziom glukozy. Pozwala to łatwo i szybko sprawdzić, czy poziom cukru mieści się w zakresie normy.
9. Czym jest glukozuria?
Pojawienie się glukozy w moczu z powodu przekroczenia nerkowej zdolności reabsorpcji (próg nerkowy, ok. 160–180 mg/dl glukozy we krwi).
10. Co rozumie się przez zespół metaboliczny?
Zespół metaboliczny to połączenie kilku czynników ryzyka: otyłość brzuszna, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia (podwyższone trójglicerydy, obniżone HDL) oraz insulinooporność lub cukrzyca typu 2. Jest to istotny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
11. Czym jest kwasica ketonowa i jak się ją leczy?
Kwasica ketonowa cukrzycowa to ostra dekompensacja metaboliczna związana z niedoborem insuliny, prowadząca do hiperglikemii, powstawania ciał ketonowych i kwasicy metabolicznej. Typowe objawy to nudności, wymioty, ból brzucha, zapach acetonu z ust, oddychanie Kussmaula i zaburzenia świadomości. Leczenie obejmuje uzupełnianie płynów, dożylne podanie insuliny, wyrównanie elektrolitów (szczególnie potasu) i leczenie przyczyny wywołującej.
Rozpoznanie kwasicy ketonowej cukrzycowej (DKA):
• Hiperglikemia (zwykle > 250 mg/dl)
• Kwasica metaboliczna (pH < 7,3, wodorowęglany < 18 mmol/l)
• Wykrycie ciał ketonowych we krwi lub moczu
Notatki
BMI
Obliczanie wskaźnika masy ciała
Wskaźnik masy ciała jest miarą stosunku masy ciała do wzrostu. Oblicza się go dzieląc masę w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach. Przy masie ciała 73 kg i wzroście 1,78 m BMI wynosi około 23, co mieści się w zakresie prawidłowej masy ciała.
Astenia
Astenia (utrata sił i energii)
Krótki opis: Astenia oznacza nasilone ogólne osłabienie i obniżoną wydolność fizyczną lub psychiczną.
Obniżona ostrość wzroku
Obniżona ostrość wzroku (pogorszenie widzenia)
Krótki opis: Obniżona ostrość wzroku to subiektywnie odczuwane pogorszenie ostrości widzenia lub ograniczenie pola widzenia.
Możliwe powiązania: Nagłe zmiany ostrości wzroku mogą mieć wiele przyczyn, w tym zaburzenia metaboliczne, mikro‑ lub makronaczyniowe problemy okulistyczne, a także przyczyny refrakcyjne lub neurologiczne. U pacjenta z cukrzycą i nagłym, krótkotrwałym pogorszeniem widzenia należy rozważyć zarówno przemijające zaburzenia (np. w kontekście hipoglikemii), jak i przyczyny okulistyczne związane z cukrzycą i ocenić je klinicznie.
Parestezje
Parestezje to nieprawidłowe odczucia, takie jak mrowienie, „igiełki” lub pieczenie skóry, występujące bez zewnętrznego bodźca.
Nadmierne pocenie
Nadmierne pocenie
Krótki opis: Nadmierne pocenie może być miejscowe lub uogólnione.
Mechanizm: Pocenie jest w przeważającej mierze kontrolowane przez włókna współczulne; gruczoły potowe reagują poprzez cholinergiczne (mediowane acetylocholiną) włókna eferentne układu współczulnego, a nie przede wszystkim poprzez receptory adrenergiczne.
wysiłek fizyczny
Wysiłek fizyczny i ryzyko hipoglikemii
Główna uwaga: Praca mięśni zwiększa zużycie glukozy, co może obniżyć poziom glukozy we krwi.
Dodatkowe czynniki: Ma to szczególne znaczenie, jeśli insulina jest nadal aktywna (np. po wstrzyknięciu), ponieważ wchłanianie glukozy przez mięśnie pozostaje zwiększone. Niewystarczająca przeciwregulacja hormonów takich jak glukagon czy adrenalina również może zwiększyć ryzyko objawowej hipoglikemii.
Drżenie
Drżenie
Definicja: Drżenie to mimowolne, rytmiczne kurczenie się mięśni objawiające się jako trzęsienie.
Niedowłady
Niedowłady
Wyjaśnienie: Niedowłady opisują częściowe lub niepełne osłabienie mięśni albo częściowy niedowład grupy mięśniowej.
Porażenia
Porażenia
Porażenie to całkowita utrata funkcji ruchowej w jednym lub kilku obszarach ciała, np. jako hemiplegia lub paraplegia. Charakterystyczny jest całkowity brak ruchów dowolnych w zajętej muskulaturze.
Bezsenność
Bezsenność
Bezsenność oznacza utrzymujące się trudności z zasypianiem, utrzymaniem snu lub niesatysfakcjonującą jakość snu. Może być sytuacyjnie nasilana przez stresujące wydarzenia życiowe.
Zaparcia
Zaparcia
Zaparcia opisują utrzymujące się lub nawracające trudności z defekacją, często z rzadkimi i twardymi stolcami oraz uczuciem niepełnego wypróżnienia.
Cukrzyca
Cukrzyca
Krótki opis: Cukrzyca obejmuje zaburzenia metaboliczne charakteryzujące się podwyższonym poziomem glukozy we krwi. Cukrzyca typu 1 opiera się na autoimmunologicznym zniszczeniu komórek beta produkujących insulinę, prowadzącym do absolutnego niedoboru insuliny; cukrzyca typu 2 wynika głównie z insulinooporności połączonej z upośledzoną sekrecją insuliny. Cukrzyca ciążowa to przejściowa forma podwyższonego stężenia glukozy występująca w czasie ciąży.
międzypalcowa / międzyfałdowa
Obszary międzypalcowe (intertriginous)
Obszary międzypalcowe to miejsca skóry, gdzie dwie powierzchnie skórne stykają się lub ocierają o siebie (np. pachy, pachwiny, fałdy podpiersiowe, fałdy między palcami stóp). Te obszary są podatne na podrażnienia i wtórne infekcje, np. przez drożdże, z powodu zwiększonej wilgotności i napięcia mechanicznego.
Kołatania serca
Kołatania serca
Kołatania to subiektywne odczucie bicia serca, często jako przyspieszone, pomijające lub zatrzymujące się uderzenia. Nieszkodliwe arytmie, takie jak ekstrasystolie nadkomorowe lub komorowe, są częste; czynniki psychologiczne mogą również wywołać takie odczucia. Celem diagnostyki jest wykluczenie groźnej choroby serca.
EKG długoterminowe
EKG długoterminowe
EKG długoterminowe to ambulatoryjny, ciągły zapis elektrokardiogramu zwykle przez 24–72 godziny, dzięki któremu można wykryć krótkotrwałe lub przerywane zaburzenia rytmu. Typowe wskazania to ocena kołatań serca, omdleń lub zawrotów głowy oraz wykrywanie napadowych arytmii (np. migotania przedsionków).
Hipercholesterolemia
Hipercholesterolemia
Hipercholesterolemia oznacza podwyższony poziom cholesterolu we krwi. Szczególnie istotny jest cholesterol LDL, ponieważ jego podwyższone stężenia wiążą się z większym ryzykiem miażdżycowej choroby naczyniowej.
Staw skokowy
Anatomia górnego stawu skokowego
Górny staw skokowy składa się z trzech centralnych kości: kości piszczelowej (tibii), kości strzałkowej oraz kości skokowej (talus). Kość skokowa tworzy połączenie między podudziem a stopą i stawia staw z kością piszczelową i strzałkową, które przenoszą obciążenie z uda na stopę.
Zapalenie żyły
Zapalenie żyły – krótkie omówienie
Definicja i objawy: Zapalenie żyły to zapalenie żyły powierzchownej, rozpoznawalne przez ból, zaczerwienienie, ocieplenie i często wyczuwalne, sznuro‑podobne stwardnienie wzdłuż żyły.
Przyczyny: Częstymi czynnikami wywołującymi są miejscowe urazy żyły, zakażenia bakteryjne lub interwencje iatrogenne, takie jak cewniki dożylne; ugryzienie owada również może wywołać miejscową reakcję zapalną.
Leczenie i powikłania: Postępowanie zależy od przyczyny i nasilenia oraz zwykle obejmuje środki objawowe (odpoczynek, uniesienie kończyny, miejscowe środki przeciwzapalne, leczenie przeciwbólowe). Jeśli stwierdzone jest zakażenie bakteryjne, może być konieczne leczenie ogólnoustrojowe antybiotykiem. Możliwe powikłania to rozszerzenie procesu na żyły głębokie z zakrzepowym zapaleniem żył oraz zakażenie uogólnione.
Osteosynteza śrubami
Osteosynteza śrubami – przegląd
Definicja: Osteosynteza śrubami to zabieg chirurgiczny stosowany w leczeniu złamań kości, w którym fragmenty złamania stabilizuje się i utrzymuje w anatomicznej pozycji przy użyciu jednej lub większej liczby śrub kostnych.
Wskazania i przebieg: Stosuje się ją, gdy potrzebna jest stabilna wewnętrzna stabilizacja umożliwiająca gojenie i wczesną rehabilitację. Śruby można umieszczać w sposób kompresyjny, aby zapewnić kontakt kostny. W niektórych przypadkach implanty usuwa się po zakończonym zrostie kostnym.
Możliwe konsekwencje: Istotne powikłania to zakażenie, niepełne zarośnięcie kości oraz długoterminowa, pourazowa choroba zwyrodnieniowa, zwłaszcza po zajęciu stawu.
Choroba zwyrodnieniowa
Choroba zwyrodnieniowa stawu skokowego – krótki opis
Obraz kliniczny: Choroba zwyrodnieniowa to proces zwyrodnieniowy w stawie; w górnym stawie skokowym często jest konsekwencją wcześniejszych złamań lub uszkodzeń więzadeł; rzadziej występuje pierwotnie.
Obraz kliniczny: Typowe cechy to ból związany z aktywnością, obrzęk, ograniczony zakres ruchu i sztywność stawu.
Zasady postępowania terapeutycznego: Początkowo stosuje się środki zachowawcze, takie jak leczenie przeciwbólowe, ukierunkowana fizjoterapia, pomoce ortopedyczne oraz, w razie potrzeby, redukcja masy ciała. W zaawansowanych stadiach rozważa się opcje chirurgiczne, takie jak zespolenie stawu lub endoprotezoplastyka.
Cesarskie cięcie
Cesarskie cięcie
Definicja: Poród operacyjny, w którym dziecko wydobywane jest przez nacięcie powłok brzusznych i nacięcie macicy.
Wskazania: Stosowane, gdy poród drogami natury jest niemożliwy lub wiązałby się z ryzykiem (np. przy powikłaniach położniczych lub zagrożeniu płodu).
Znieczulenie i przebieg zabiegu: Operację często wykonuje się w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym, rzadziej w znieczuleniu ogólnym. Przebieg obejmuje dostęp przezbrzuszny i nacięcie macicy, następnie wydobycie dziecka i zamknięcie ran.
Ryzyka: Możliwe powikłania to utrata krwi, zakażenia, uszkodzenie narządów sąsiednich oraz konsekwencje długoterminowe, takie jak zrosty i wpływ na przyszłe ciąże.
Makrosomia
Makrosomia
Definicja: Określenie dużej masy urodzeniowej płodu; w praktyce klinicznej makrosomię często opisuje się jako masę urodzeniową około powyżej 4000 g (czasami powyżej 4500 g).
Przyczyny: Najczęściej kojarzona jest z zaburzeniem metabolizmu glukozy u matki (np. cukrzyca). Inne czynniki to predyspozycja genetyczna, nadmierne żywienie prenatalne oraz większa postura matki.
Znaczenie kliniczne: Makrosomia może komplikować poród i zwiększać ryzyko dystocji barkowej, urazów porodowych i cięcia cesarskiego; w okresie neonatologicznym występuje zwiększone ryzyko zaburzeń metabolicznych.
Postmenopauza
Postmenopauza
Definicja: Okres życia rozpoczynający się po upływie 12 miesięcy od ostatniej miesiączki, gdy cykle jajnikowe ustają trwale.
Objawy kliniczne: Typowe dolegliwości w tym okresie to objawy naczynioruchowe (np. uderzenia gorąca), zmiany błony śluzowej układu moczowo‑płciowego z suchością i ewentualnie dyspareunią oraz zwiększone ryzyko osteoporozy i chorób sercowo‑naczyniowych.
Przebieg: Nasilenie objawów jest indywidualne; niektóre dolegliwości ustępują z czasem, inne długoterminowe konsekwencje mogą wymagać specyficznej oceny profilaktycznej lub terapeutycznej.
Atorwastatyna
Grupa
Atorwastatyna należy do grupy leków zwanych statynami (inhibitory reduktazy HMG‑CoA).
Mechanizm działania
Hamuje enzym reduktazę HMG‑CoA w wątrobie, zmniejszając w ten sposób endogenną syntezę cholesterolu i szczególnie obniżając poziom cholesterolu LDL.
Wskazania
Statyny stosuje się w leczeniu zaburzeń gospodarki lipidowej oraz w celu zmniejszenia ryzyka zdarzeń aterotrombotycznych, zarówno w prewencji pierwotnej, jak i wtórnej.
Ważne ryzyka i uwagi
Opisywane działania niepożądane obejmują bóle mięśni aż do rzadkiej rabdomiolizy oraz wzrosty enzymów wątrobowych. Interakcje z innymi lekami (np. przez CYP3A4) mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych i należy je sprawdzić.
Diklofenak
Grupa
Diklofenak jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) stosowanym objawowo w leczeniu bólu i zapalenia.
Mechanizm działania
Zmniejsza produkcję prozapalnych prostaglandyn przez hamowanie enzymów cyklooksygenazy.
Wskazania
Diklofenak stosuje się doraźnie w celu złagodzenia bólu zapalnego i niezapalnego oraz w leczeniu dolegliwości reumatycznych.
Ważne ryzyka i uwagi
Znaczące ryzyka obejmują powikłania ze strony przewodu pokarmowego (np. wrzody i krwawienia), zdarzenia sercowo‑naczyniowe przy długotrwałym stosowaniu, dysfunkcję nerek oraz reakcje alergiczne. Ostrożność jest wskazana u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawienia lub chorób układu sercowo‑naczyniowego.
Klotrimazol
Klotrimazol — przeciwgrzybiczy do stosowania miejscowego
Grupa: Azolowy lek przeciwgrzybiczy do stosowania miejscowego.
Działanie: Hamuje tworzenie błony komórkowej grzybów przez blokowanie etapów syntezy ergosterolu, wywierając efekt fungistatyczny, a przy wyższych stężeniach fungicydalny wobec dermatofitów i drożdżaków.
Wskazanie: Miejscowe leczenie powierzchownych zakażeń grzybiczych skóry i błon śluzowych, np. stopa atlety lub miejscowe zakażenia Candida.
Ważne ryzyka: Przeważnie reakcje miejscowe, takie jak zaczerwienienie skóry, pieczenie lub świąd; rzadko może wystąpić kontaktowe zapalenie skóry lub reakcja nadwrażliwości. Ogólnoustrojowe działania niepożądane są rzadkie przy zwykłym stosowaniu miejscowym.
pokrzywkowy
pokrzywkowy — odniesienie do pokrzywki (wysypki pokrzywkowej)
Terminologia: “Pokrzywkowy” opisuje coś związanego z pokrzywką, czyli przejściowymi bąblami (guzami) skórnymi.
Cecha kliniczna: Pokrzywka objawia się swędzącymi, miękkimi, często przemijającymi bąblami na skórze; może mieć przebieg ostry lub przewlekły i czasami towarzyszy jej obrzęk naczynioruchowy.
Przyczyny i znaczenie: Czynniki wyzwalające są różnorodne i obejmują leki i pokarmy, ukąszenia owadów, zakażenia lub bodźce fizyczne. Jeśli dodatkowo zajęte są drogi oddechowe lub występują objawy uogólnione, konieczne jest podjęcie działań.
Obrzęk naczynioruchowy
Obrzęk naczynioruchowy — głęboki, miejscowy obrzęk tkanek
Definicja: Przy obrzęku naczynioruchowym występują bezbolesne obrzęki głębszych warstw skóry i błon śluzowych spowodowane zwiększoną przepuszczalnością naczyń.
Typowe lokalizacje: Głównie wargi, język, twarz oraz błony śluzowe gardła lub krtani; zajęcie krtani może prowadzić do zamknięcia dróg oddechowych.
Przyczyny i znaczenie: Przyczyny obejmują reakcje alergiczne (zależne od IgE), reakcje polekowe (np. bradykininowe z ACE inhibitorów), wrodzone zaburzenia inhibitora C1 lub zakażenia. Zajęcie górnych dróg oddechowych jest potencjalnie zagrażające życiu.
Użądlenia os
Użądlenia os — znaczenie medyczne użądlenia
Obraz kliniczny: Użądlenie osy zwykle powoduje miejscowy ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu ukłucia. U osób uczulonych mogą wystąpić również ogólnoustrojowe reakcje alergiczne.
Ryzyko alergiczne: Przy uczuleniu zależnym od IgE użądlenie może wywołać uogólnione reakcje skórne, obrzęk naczynioruchowy lub wstrząs anafilaktyczny. Ciężkie reakcje systemowe wymagają natychmiastowej oceny medycznej.
Aspekty terapeutyczne/prewencyjne: W potwierdzonej alergii na osy w wybranych przypadkach rozważa się swoistą immunoterapię (odczulanie); ocena przeprowadzana jest za pomocą diagnostyki alergologicznej.
Odczulanie
Odczulanie (swoista immunoterapia) to leczenie polegające na wielokrotnym podawaniu określonego alergenu w celu przyzwyczajenia układu odpornościowego i długotrwałego złagodzenia objawów alergii.
Pack years
Obliczanie pack years
Pack years wskazują skumulowaną ekspozycję na tytoń. Oblicza się je: (liczba wypalanych papierosów dziennie ÷ 20) × liczba lat palenia. Miara ta służy do oszacowania długoterminowego ryzyka chorób związanych z paleniem.
Urządnik (kobieta)
Urządnik – zakres obowiązków
Kobiety urzędniczki wykonują zadania administracyjne i organizacyjne. Obejmują one prowadzenie akt, rozpatrywanie wniosków i korespondencji, sporządzanie decyzji oraz komunikację z obywatelami i wydziałami wewnętrznymi. W urzędzie takim jak urząd mieszkaniowy rola często obejmuje decyzje z zakresu prawa administracyjnego i zadania koordynacyjne.
Zaburzenie obsesyjno‑kompulsyjne
Zaburzenie obsesyjno‑kompulsyjne (OCD)
Obraz kliniczny
W zaburzeniu obsesyjno‑kompulsyjnym występują nawracające, natrętne myśli lub impulsy oraz powtarzalne zachowania lub działania myślowe, które osoba wykonuje, aby zmniejszyć lęk lub dyskomfort.
Podejścia terapeutyczne
Preferowaną terapią psychologiczną jest terapia poznawczo‑behawioralna, w szczególności ekspozycja z zapobieganiem reakcji. Jako leczenie wspomagające można stosować selektywne inhibitory wychwytu serotoniny. Równoległe działania dermatologiczne są istotne przy uciążliwych zmianach skórnych, takich jak wyprysk dłoni.
Wyprysk dłoni
Definicja:
Wyprysk dłoni to zmiany zapalne skóry rąk, które mogą objawiać się zaczerwienieniem, łuszczeniem, pęcherzami, suchością oraz nasilonym świądem lub pieczeniem.
Przyczyny i typy:
Wyprysk dłoni może mieć różne przyczyny: kontaktowe zapalenie skóry o charakterze drażniącym z powodu częstego kontaktu z wodą lub drażniącymi substancjami, kontaktowe zapalenie skóry o charakterze alergicznym z powodu uczulających substancji, atopowy wyprysk dłoni jako manifestacja atopii lub formy hiperkeratotyczne. Znaczącą rolę odgrywają ekspozycja zawodowa i zaburzenia bariery skórnej.
Obraz kliniczny:
W zależności od przyczyny zmiany obejmują ostre pęcherze i sączące się obszary aż po przewlekłe zgrubienie i spękania skóry. Dłonie są szczególnie obciążone przez obciążenie mechaniczne i pracę na mokro.
Terapia i zapobieganie:
Głównym podejściem jest unikanie lub ograniczanie substancji wywołujących oraz konsekwentna ochrona skóry (rękawice ochronne, preparaty do pielęgnacji skóry). Regularne stosowanie emolientów jest centralne; podczas zaostrzeń zapalne stosuje się miejscowe leki przeciwzapalne. Przy podejrzeniu alergii należy wykonać ukierunkowaną diagnostykę.
Powikłania:
Możliwe są zmiany przewlekłe, infekcje wtórne oraz istotne ograniczenia w czynnościach codziennych i zawodowych.
Otępienie
Pojęcie i cechy:
Otępienie oznacza postępujący zespół z trwałymi zaburzeniami wielu domen poznawczych, takich jak pamięć, orientacja, język i funkcje wykonawcze, które upośledzają zdolności do wykonywania codziennych czynności.
Przyczyny:
Różne choroby mogą powodować otępienia; choroba Alzheimera jest częstą przyczyną. Inne powody to uszkodzenia naczyniowe, choroby z ciałami Lewy’ego i inne procesy neurodegeneracyjne.
Konsekwencje kliniczne:
Typowe konsekwencje to narastające zaburzenia pamięci, dezorientacja, ograniczenie zdrowego osądu i trudności w samodzielnym funkcjonowaniu.
Zasady leczenia:
Zazwyczaj nie jest możliwe wyleczenie przyczynowe; środki farmakologiczne i niefarmakologiczne mogą w niektórych przypadkach opóźnić lub poprawić przebieg i objawy. W określonych postaciach otępienia stosuje się inhibitory cholinesterazy oraz modulatory N‑Methyl‑D‑asparaginianu (NMDA) do leczenia objawowego. Leki te wpływają na funkcje poznawcze, ale mają także możliwe działania niepożądane, które należy indywidualnie rozważyć.
Rokowanie:
Przebieg i rokowanie zależą od przyczyny leżącej u podłoża, chorób współistniejących oraz opieki terapeutycznej.
Staw biodrowy
Anatomia stawu biodrowego:
Staw biodrowy jest głęboko położonym stawem kulistym, utworzonym przez panewkę miednicy (acetabulum) oraz głowę kości udowej (caput femoris).
Struktury zaangażowane:
Strukturę stawu stanowią brzeg kostny panewki, torebka stawowa oraz silne więzadła stabilizujące i otaczające mięśnie, które umożliwiają ruchy takie jak zgięcie, wyprost, odwodzenie i przywodzenie oraz rotacje.
Znaczenie kliniczne:
Przy upadkach w starszym wieku może dojść do złamań lub zwichnięć stawu biodrowego; przyczyną bólu biodra i ograniczeń ruchomości mogą być także zmiany zwyrodnieniowe i procesy zapalne. Znajomość anatomii jest istotna dla diagnostyki oraz oceny chirurgicznej lub zachowawczej.
Rak trzustki
Definicja:
Rak trzustki oznacza złośliwy nowotwór trzustki, przeważnie części zewnątrzwydzielniczej, najczęściej w postaci gruczolakoraka przewodowego.
Czynniki ryzyka:
Palenie tytoniu, przewlekłe zapalenie trzustki, choroby metaboliczne takie jak cukrzyca, otyłość oraz predyspozycje rodzinne zwiększają ryzyko.
Obraz kliniczny:
Objawy zależą od położenia guza; guzy w obrębie głowy trzustki mogą dawać wczesne objawy z powodu ucisku przewodu żółciowego prowadzącego do żółtaczki, inne lokalizacje powodują nieswoiste bóle brzucha, utratę masy ciała lub nowo występującą cukrzycę.
Diagnostyka i terapia:
Badania diagnostyczne obejmują procedury obrazowe i pobranie materiału do badania histopatologicznego. Jedyną możliwością potencjalnie radykalnego leczenia jest chirurgiczne usunięcie guza; jednak wiele chorób wykrywanych jest dopiero w zaawansowanych stadiach.
Rokowanie:
Ogólnie choroba ma niekorzystne rokowanie; szanse na przeżycie długoterminowe są niskie w porównaniu z wieloma innymi nowotworami litymi.
Udar
Udar (apopleksja)
Krótki opis: Udar to nagłe zdarzenie neurologiczne spowodowane ostrym zaburzeniem przepływu krwi w mózgu.
Przyczyny: Zaburzenie krążenia może być spowodowane zamknięciem naczynia (niedokrwienny) lub krwawieniem do tkanki mózgowej (krwotoczny).
Objawy kliniczne: Typowe są nowo pojawiające się deficyty neurologiczne, takie jak jednostronne osłabienie lub porażenie, zaburzenia mowy, ubytki pola widzenia lub zmiany świadomości.
Pilność: Udar wymaga natychmiastowej oceny i leczenia medycznego, ponieważ jak najszybsze działania mogą wpłynąć na rokowanie.
przejściowy atak niedokrwienny
Przejściowy atak niedokrwienny (TIA)
Definicja: TIA to tymczasowe zaburzenie neurologiczne spowodowane krótkotrwałym zmniejszeniem przepływu krwi w mózgu.
Cechy kliniczne: Objawia się przemijającymi deficytami takimi jak osłabienie, zaburzenia mowy lub zaburzenia widzenia, które są odwracalne.
Czas trwania: Objawy zwykle ustępują całkowicie; według klasycznej definicji występują w ciągu 24 godzin, ale często już po kilku minutach.
Znaczenie: TIA jest zdarzeniem ostrzegawczym o zwiększonym ryzyku udaru i wymaga diagnostycznej oraz terapeutycznej oceny.
Ciśnienie krwi
Ciśnienie krwi (pomiar)
Urządzenie i elementy: Do pomiaru ciśnienia krwi używa się mankietu, który można napompować; przy pomiarze manualnym stosuje się gruszkę i manometr oraz stetoskop.
Znaczenie: Ciśnienie krwi jest jednym z parametrów życiowych i rutynowo rejestrowane jest przy badaniu wstępnym, aby wykryć obciążenie układu sercowo‑naczyniowego lub ostre odchylenia.
Wskazówka dotycząca użycia: Prawidłowe umieszczenie mankietu i ustandaryzowane warunki pomiaru są ważne dla uzyskania wiarygodnych wartości.
Częstość oddechów
Częstość oddechów
Częstość oddechów to liczba oddechów na minutę i jest jednym z parametrów życiowych rejestrowanych na początku badania. U dorosłych prawidłowa częstość wynosi zwykle około 12–20 oddechów na minutę. Wartości powyżej 20 oddechów/min wskazują na tachypnoe, wartości poniżej 12 na bradypnoe.
Saturacja tlenu
Saturacja tlenu (SpO2)
Saturację tlenu mierzy się nieinwazyjnie pulsoksymetrem, zwykle na palcu, łożysku paznokciowym lub płatku ucha. Urządzenie podaje wartość procentową odzwierciedlającą odsetek utlenowanej hemoglobiny we krwi tętniczej i powinna być dokumentowana jako część parametrów życiowych.
Temperatura
Temperatura ciała
Temperaturę ciała można określić w różnych miejscach pomiaru, takich jak odbytnica, jama ustna czy okolica pachowa. Wybraną metodę pomiaru należy odnotować podczas badania, ponieważ miejsca pomiaru różnią się dokładnością i porównywalnością.
perfuazja obwodowa
Perfuzja obwodowa
Perfuzję obwodową ocenia się przez oglądanie skóry (kolor, temperatura, obrzęk, zmiany troficzne, owrzodzenia) oraz poprzez palpację tętna obwodowego. Ważnymi wyczuwalnymi tętnicami w obrębie podudzia i stopy są t. piszczelowa tylna, wyczuwalna za przyśrodkowym kostką, oraz t. grzbietowa stopy (dorsalis pedis), położona na grzbiecie stopy bocznie od ścięgna m. prostownika palucha długiego. Informacje o lokalizacji i charakterze owrzodzeń mają znaczenie dla oceny.
Badanie stopy
Badanie stopy cukrzycowej
Cel: Wczesne wykrycie powikłań stopy cukrzycowej, zwłaszcza neuropatii, zaburzeń krążenia, punktów przeciążeniowych i owrzodzeń.
Składniki: Systematyczna inspekcja skóry, stanu paznokci, istniejących owrzodzeń, miejscowych cech zakażenia, deformacji i punktów ucisku. Palpacja tętna stóp w celu oceny krążenia tętniczego. Testy czucia w celu wykrycia neuropatii czuciowo‑ruchowej, np. przy użyciu monofilamentu 10 g, kamertonu do oceny czucia wibracji lub testów temperatury.
Celem badania jest wczesne zidentyfikowanie czynników ryzyka powstawania ran i amputacji oraz wdrożenie odpowiednich działań zapobiegawczych lub terapeutycznych.
Badanie dna oka
Fundoskopia (oftalmoskopia)
Cel: Bezpośrednia ocena dna oka, w tym siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego i naczyń siatkówkowych.
Zmiany w cukrzycy: Typowe zmiany to mikroaneuryzmy, krwotoki siatkówkowe, plamki waty i ewentualnie neowaskularyzacje, które mogą wskazywać na retinopatię cukrzycową.
Zmiany w nadciśnieniu tętniczym: Możliwe objawy to uogólnione lub ogniskowe zwężenia naczyniowe, objaw skrzyżowań tętniczo‑żylnych, krwotoki siatkówkowe, twarde wysięki, a w ciężkich przypadkach obrzęk tarczy nerwu wzrokowego.
Morfologia krwi
Morfologia krwi — pełna morfologia
Cel: Podstawowe badanie laboratoryjne w celu wyjaśnienia zmian hematologicznych.
Zawartość i użyteczność: Pełna morfologia zwykle obejmuje hemoglobinę i hematokryt oraz parametry dotyczące erytrocytów, leukocytów i płytek krwi. Stosuje się ją szczególnie do wykluczenia anemii oraz do wstępnej oceny zakażeń lub zaburzeń składników układu krzepnięcia.
HbA1c
HbA1c
Znaczenie: Wartość HbA1c dostarcza informacji o średniej kontroli glikemii w okresie kilku tygodni do miesięcy.
Zastosowanie: Pomiar HbA1c jest stosowany w diagnostyce i monitorowaniu cukrzycy, ponieważ odzwierciedla średnie obciążenie glikemiczne w poprzednim okresie.
Gazometria krwi
Gazometria krwi — parametry i znaczenie kliniczne
Składniki badania: pH, pO₂, pCO₂, HCO₃⁻, nadmiar zasady (BE) oraz saturacja O₂.
Znaczenie poszczególnych wartości:
– pH: Wskazuje aktualny stan równowagi kwasowo‑zasadowej krwi; pomaga rozpoznać kwasicę lub zasadowicę.
– pO₂: Mierzy ciśnienie cząstkowe tlenu i dostarcza informacji o wydolności utlenowania płuc.
– pCO₂: Odzwierciedla komponentę wentylacyjną; zmiany wskazują na hipowentylację lub hiperwentylację.
– HCO₃⁻: Reprezentuje metaboliczny składnik regulacji równowagi kwasowo‑zasadowej.
– Nadmiar zasady (BE): Ilościowo określa oddechowe odchylenia od wartości prawidłowej i wspiera ocenę zaburzeń metabolicznych.
– Saturacja O₂: Podaje odsetek hemoglobiny nasyconej tlenem i uzupełnia informacje o utlenowaniu.
Zastosowanie kliniczne: Gazometrię krwi stosuje się do oceny utlenowania, wentylacji i zaburzeń równowagi kwasowo‑zasadowej; zazwyczaj pobierana jest z krwi tętniczej i zleca się ją w problemach oddechowych lub metabolicznych.
PacjentZwracam się: Kierownik działu ……….., Chciał(a)bym przedstawić pacjentkę Erikę Baumann. |
Data19/08/2025 |
| Wiek 61 lat | Waga 73 kg | Wzrost 178 cm |
Alergie (słowa kluczowe)
Amoksycylina → reakcja pokrzywkowa
Skorupiaki → obrzęk naczynioruchowy twarzy
Użądlenia osy → anafilaksja (leczenie szpitalne + odczulanie)
Stymulanty / narkotyki (słowa kluczowe)
Była palaczka (około 17,5 paczkolat, nie pali od 4 lat)
Alkohol: ok. 1 kufel piwa/tydzień
Nadużywanie narkotyków: zaprzeczone
Historia społeczna (słowa kluczowe)
Wdowa od 1 roku
Zawód: urzędniczka w biurze mieszkaniowym
Troje dzieci (22-letnia córka z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym, dwóch synów, 19 i 15 lat)
Wywiad rodzinny (słowa kluczowe)
Matka: 79 lat, demencja, dom opieki, obecnie hospitalizowana po urazie biodra
Ojciec: zmarł w wieku 65 lat z powodu raka trzustki
Leki (słowa kluczowe)
Metformin 500 mg 1-0-1
ASA 81 mg 1-0-0
Atorvastatin 20 mg wieczorem
Diklofenak 25 mg w razie potrzeby
Insulin glargin (Toujeo®) 20 IE wieczorem
Maść z klotrimazolem miejscowo
Historia (pełne zdania)
Pacjentka zgłosiła się około godzinę temu z nagłym wystąpieniem zawrotów głowy, astenii, zaburzeń widzenia, kołatania serca, parestezji kończyn, pobudzenia, nadmiernej potliwości, bladych warg i splątania.
Dodatkowo zgłosiła silny głód oraz ograniczoną pamięć zdarzenia.
Pacjentka podała, że dolegliwości wystąpiły po wysiłku fizycznym (przejażdżka rowerowa) i znacznie poprawiły się w karetce po podaniu doustnej glukozy.
Brak dowodów wymiotów, urazu czaszkowo‑mózgowego, drżenia, niedowładów, porażeń, utraty przytomności ani drgawek.
Wieczorem poprzedniego dnia pacjentka podała 20 j. insuliny glargin, ostatni posiłek również wieczorem.
Wywiad ogólny bez istotnych odchyleń poza bezsennością związaną ze stresem, dietą niskowęglowodanową z utratą masy ciała (4–5 kg w ciągu 2 miesięcy) oraz przewlekłymi zaparciami.
Choroby przebyte:
Cukrzyca typu 2 od 3,25 roku (początkowo Metformina, obecnie Metformina + insulina)
Hipercholesterolemia
Choroba zwyrodnieniowa stawu skokowego prawego
Grzybice (kandydoza, tinea pedis)
sporadyczne kołatania serca (prawidłowy zapis Holter ECG)
Zapalenie żyły po ugryzieniu owada 2 lata temu (alergia na amoksycylinę).
Zabiegi operacyjne w przeszłości:
Osteosynteza śrubami stawu skokowego prawego 25 lat temu, później choroba zwyrodnieniowa.
Ginekologia:
3 porody (2× samoistne, 1× cesarskie cięcie z powodu makrosomii), pomenopauzalna od 7 lat z uderzeniami gorąca.
Podejrzane rozpoznanie – rozpoznania różnicowe (pełne zdania)
Objawy w wywiadzie i obrazie klinicznym najprawdopodobniej wskazują na hipoglikemię, wywołaną głodzeniem, wysiłkiem fizycznym i podaniem insuliny. Potwierdzają to objawy sympatykoadrenalne (nadmierne pocenie, kołatania, bladość) oraz neuroglikopeniczne (zawroty głowy, dezorientacja, parestezje) i poprawa po podaniu glukozy.
Rozpoznania różnicowe
przyczyny kardiologiczne (np. arytmia, OZW) – obecnie mało prawdopodobne
przyczyny neurologiczne, takie jak TIA lub udar – mniej prawdopodobne
przyczyny psychiatryczne lub toksykologiczne – niepoparte wywiadem.
Dalsze postępowanie – terapia (pełne zdania)
Hospitalizacja w celu monitorowania stężenia glukozy we krwi i w razie potrzeby leczenie doustne lub dożylne
Badanie fizykalne
EKG i w razie potrzeby dodatkowa diagnostyka kardiologiczna w celu wykluczenia przyczyn sercowych
Dostosowanie terapii insulinowej, edukacja mająca na celu uniknięcie nawrotów hipoglikemii/edukacja diabetologiczna
Podpis
Imię Nazwisko
Z poważaniem
To run an AI simulation, download the PDF with the prompt, then upload it to an AI application such as ChatGPT.
Page 1 · 1–20 / 78
LEKARZ: Dzień dobry,
Nazywam się doktor Storch.
Dziś pełnię dyżur jako lekarz asystent na oddziale.
Chciałbym przeprowadzić z Panią wywiad anamnestyczny.
Jeśli czegoś Pani nie zrozumie albo będzie miała Pani pytania, proszę dać mi znać.
Najpierw potrzebuję kilku danych osobowych, potem możemy kontynuować.
Jak się Pani nazywa?
PACJENTKA: Erika Baumann
LEKARZ: Czy mogłaby Pani powoli przeliterować swoje imię i nazwisko?
PACJENTKA: Oczywiście
Moje imię: E, R, I, K, A
A moje nazwisko: B, A, U, M, A, N, N
LEKARZ: Na początek chciałbym się dowiedzieć, czy Pani ból lub dolegliwości są dla Pani znośne, pani Baumann?
PACJENTKA: W karetce dostałam glukozę w tabletkach.
Dlatego teraz czuję się lepiej.
LEKARZ: Ile ma Pani lat, pani Baumann?
PACJENTKA: Mam sześćdziesiąt jeden lat.
LEKARZ: Kiedy dokładnie się Pani urodziła?
PACJENTKA: Wczoraj miałam urodziny.
LEKARZ: Ach – wszystkiego najlepszego z okazji urodzin z opóźnieniem!
Czyli urodziła się Pani siedemnastego listopada 1965 roku?
PACJENTKA: Dziękuję bardzo, dokładnie, panie doktorze.
LEKARZ: Jakiego jest Pani wzrost?
PACJENTKA: Mam sto siedemdziesiąt osiem centymetrów.
LEKARZ: Ile Pani waży?
PACJENTKA: Ważę około siedemdziesięciu trzech kilogramów.
LEKARZ: Jak nazywa się Pani lekarz rodzinny?
PACJENTKA: Moja lekarka rodzinna nazywa się doktor Karla Scholz.
LEKARZ: Co sprowadza Panią dzisiaj do nas?
PACJENTKA: Wie pan, panie doktorze, wczoraj miałam urodziny.
Wypiłam trzy kieliszki czerwonego wina i poszłam do łóżka dość późno.
Na prezent dostałam od syna wycieczkę rowerową – jeżdżę bowiem regularnie na rowerze, szczególnie w weekendy.
Właściwie budzik dziś rano zadzwonił, ale zaspałam. Potem musiałam od razu jechać na miejsce spotkania. O dziewiątej zaczęła się wycieczka.
Po mniej więcej godzinie dolegliwości pojawiły się po raz pierwszy, po kieliszku coli najpierw było lepiej.
Potem jechaliśmy dalej. Ale po dwóch godzinach czułam się zawrotnie i bez sił. Dlatego moi znajomi wezwali pogotowie.
Tam dostałam glukozę w tabletkach i potem poczułam się wyraźnie lepiej.
LEKARZ: Czy w karetce zmierzono Pani poziom glukozy we krwi?
Czy pamięta Pani, jaka była jego wartość?
PACJENTKA: Tak, ratownicy od razu zmierzyli poziom cukru we krwi.
Nie pamiętam dokładnej wartości, ale był chyba dość niski.
LEKARZ: Dobrze, to zaraz jeszcze raz zmierzę Pani poziom cukru we krwi.
Ile tabletek glukozy w proszku Pani przyjęła?
PACJENTKA: W karetce dostałam trzy sztuki.
LEKARZ: Czy cierpi Pani na jakieś choroby serca lub zaburzenia rytmu?
PACJENTKA: Około rok temu czasami odczuwałam kołatanie serca.
Dlatego byłam u kardiologa.
Zrobiono długotrwałe EKG, ale nic nie wykazało nieprawidłowości.
LEKARZ: Czy ostatnio znowu miała Pani kołatania serca?
PACJENTKA: Tylko gdy jadę szybciej na rowerze, poza tym raczej nie.
LEKARZ: Czy miała Pani lub ma Pani bóle w klatce piersiowej, uczucie ucisku lub duszność?
PACJENTKA: Nie, tego jak dotąd nie miałam.
LEKARZ: Czy zauważyła Pani osłabienie mięśni, porażenie którejś z kończyn lub coś niepokojącego w twarzy?
PACJENTKA: Nie, nie zauważyłam tego.
LEKARZ: Jakie miała Pani przy tym objawy?
PACJENTKA: Około pół godziny po rozpoczęciu wycieczki poczułam się źle, zrobiło mi się niedobrze, ale mimo to jechałam dalej.
Potem musiałam zrobić przerwę, a kolega przyniósł mi szklankę coli.
Potem przez chwilę było mi lepiej.
Około dwie godziny później zrobiło mi się kręcić w głowie, widziałam niewyraźnie, miałam kołatania serca i takie dziwne mrowienie w ramionach i nogach – jakby chodziły mrówki.
Poza tym miałam zaburzoną równowagę, nie potrafiłam już poprawnie iść prosto.
LEKARZ: Czy mogła się Pani przy tym jakoś zranić?
PACJENTKA: Nie, nic mi się nie stało.
LEKARZ: Czy była Pani też głodna?
Kiedy ostatnio coś Pani jadła?
PACJENTKA: Tak, byłam naprawdę głodna.
Dziś rano się śpieszyłam, dlatego nie zjadłam śniadania – wypiłam tylko szklankę czarnej kawy.
Ostatni raz porządnie jadłam wczoraj wieczorem.
LEKARZ: Czy zauważyła Pani dodatkowo niepokój, nadmierne pocenie się lub drżenie?
PACJENTKA: Tak, byłam dość niespokojna i mocno się pociłam, ale nie miałam drżeń.
Page 2 · 21–40 / 78
LEKARZ: Czy poinformowano Panią, że wyglądała Pani bledziej niż zwykle?
PACJENTKA: Tak, kolega powiedział, że moje usta zrobiły się całkowicie blade.
LEKARZ: Czy straciła Pani przytomność?
PACJENTKA: Nie
LEKARZ: Czy występowały drgawki?
PACJENTKA: Nie
LEKARZ: Czy wystąpiły bóle głowy lub problemy z koncentracją?
PACJENTKA: Tak, nie potrafiłam prawidłowo rozumieć i odpowiadać na pytania.
Na wiele rzeczy z okresu po wystąpieniu dolegliwości nie pamiętam dokładnie, aż do momentu, kiedy dostałam glukozę w proszku.
LEKARZ: Czy mogę zapytać, czy wczoraj spożyła Pani coś nietypowego?
Mam na myśli na przykład narkotyki lub tabletki.
PACJENTKA: Tak, oczywiście może pan pytać.
Ale nie – nic nie brałam.
LEKARZ: Czy wymiotowała Pani?
PACJENTKA: Nie, nie musiałam wymiotować.
LEKARZ: Czy choruje Pani na cukrzycę?
Od kiedy dokładnie?
PACJENTKA: Tak, od około trzech i ćwierci roku.
LEKARZ: W jaki sposób postawiono diagnozę?
PACJENTKA: Wcześniej raz miałam zakażenie grzybicze pod prawym biustem, a innym razem między czwartym a piątym palcem u stopy po lewej stronie.
Potem moja lekarz pierwszego kontaktu wykonała kilka badań i tak potwierdzono rozpoznanie.
LEKARZ: Czy mierzy Pani poziom cukru w domu?
Jak często?
PACJENTKA: Nie zawsze, prawdopodobnie około dwa razy w tygodniu.
LEKARZ: To jest trochę za mało.
Abyśmy mogli lepiej ocenić Pani wartości, ważne byłoby, żeby Pani mierzyła regularniej – najlepiej codziennie o stałych porach, na przykład rano na czczo i od czasu do czasu także po posiłku.
Alternatywnie możemy porozmawiać o sensorze glukozy, żeby łatwiej kontrolować wartości.
Jakie leczenie dotychczas Pani otrzymywała?
PACJENTKA: Na początku moja lekarka przepisała mi metforminę.
Ale po około roku stwierdziła, że wartości długookresowego cukru nie są zadowalające.
Dlatego zaczęłam otrzymywać insulinę.
LEKARZ: Kiedy ostatnio wstrzyknęła Pani insulinę?
PACJENTKA: Wczoraj wieczorem o 21:00.
LEKARZ: Jak nazywa się to insulinę i ile Pani wstrzyknęła?
PACJENTKA: Insulinę Toujeo, 20 jednostek.
LEKARZ: Proszę pamiętać: przy insulinie może wystąpić niedocukrzenie – zwłaszcza jeśli wstrzyknie Pani za dużo, nic nie zje lub podejmie intensywny wysiłek fizyczny.
Jeśli zauważy Pani objawy takie jak zawroty głowy, kołatanie serca, pocenie się, lęk lub drżenie, natychmiast zmierz glukozę we krwi i przyjm cukier w postaci glukozy lub coś słodkiego, na przykład szklankę soku.
Proszę zawsze nosić ze sobą glukozę w tabletkach lub coś słodkiego.
Dodatkowo w wielu placówkach, na przykład w szpitalach lub ośrodkach diabetologicznych, może Pani wziąć udział w szkoleniu dotyczącym cukrzycy.
Tam otrzyma Pani cenne informacje i wskazówki na co dzień.
Gdzie dokładnie Pani podaje insulinę? Czy zauważyła Pani na miejscach wkłuć jakieś zmiany skórne, na przykład zaczerwienienia, guzki, pogrubienia lub stwardnienia?
PACJENTKA: Zazwyczaj wstrzykuję w brzuch, czasami w udo.
Nie zauważyłam żadnych zmian na skórze – brak zaczerwienień czy guzków.
LEKARZ: Czy dziś przyjęła Pani metforminę?
PACJENTKA: Nie
LEKARZ: Dlaczego wyniki u Pani wahały się?
PACJENTKA: Szczerze mówiąc, nie zawsze trzymałam się planu żywieniowego.
Ponadto w okresach stresu nieregularnie przyjmowałam tabletki.
LEKARZ: To wyjaśnia wahania.
Ważne jest, aby regularniej przestrzegała Pani diety i przyjmowania leków.
Może Pani na przykład wpisać plan przyjmowania tabletek w telefonie.
PACJENTKA: Dziękuję bardzo za pomocne wskazówki, panie doktorze.
LEKARZ: Jak często bierze Pani metforminę i w jakiej dawce?
PACJENTKA: Biorę 500 , dwa razy dziennie.
LEKARZ: Czy ostatnio częściej odczuwała Pani pragnienie, głód lub częste oddawanie moczu?
PACJENTKA: Nie, nie zauważyłam tego.
LEKARZ: Czy wcześniej miała Pani jakiekolwiek problemy z oczami lub nerkami?
PACJENTKA: Nie, o ile mi wiadomo nie.
LEKARZ: Kiedy ostatnio była Pani u okulisty?
PACJENTKA: Jeszcze nigdy.
Czy muszę to zrobić?
LEKARZ: Tak, zdecydowanie. Regularne badania okulistyczne są bardzo ważne, ponieważ pozwalają wcześnie wykryć zmiany w siatkówce i leczyć je zanim dojdzie do trwałych uszkodzeń.
Czy czasami odczuwa Pani mrowienie, jakby po skórze biegały mrówki – szczególnie na stopach?
PACJENTKA: Nie, nigdy czegoś takiego nie miałam.
Page 3 · 41–60 / 78
LEKARZ: Czy zauważyła Pani jakąś ranę lub zniekształcenie na stopach?
PACJENTKA: Nie, moje stopy są zasadniczo w porządku, nic nie zauważyłam.
LEKARZ: Czy zauważyła Pani zmiany w paznokciach lub wypadanie włosów na stopach?
PACJENTKA: Nie, nic takiego mi nie rzuciło się w oczy.
LEKARZ: Czy ostatnio zauważyła Pani, że skóra lub błony śluzowe są bledsze niż zwykle?
PACJENTKA: Nie, ostatnio nie zauważyłam żadnych zmian.
LEKARZ: Czy ma Pani gorączkę, nocne poty lub dreszcze?
PACJENTKA: Nic z tych rzeczy.
LEKARZ: Jak się Pani odżywia?
PACJENTKA: Przez ostatnie dwa miesiące stosowałam dietę niskowęglowodanową.
To znaczy, że w dużej mierze rezygnowałam z makaronu, pieczywa i słodyczy i jadłam więcej warzyw, ryb i chudego mięsa.
Ale wie pan doktorze, czasami po prostu nie potrafię się powstrzymać przed słodyczami
LEKARZ: To całkowicie zrozumiałe, pani Baumann.
Robi Pani to naprawdę dobrze.
Nikt nie potrafi zawsze idealnie się powstrzymywać.
Ważne jest tylko, aby ogólnie zwracała Pani uwagę na dietę i spożywała słodycze w małych ilościach.
Czy Pani waga ostatnio się zmieniła?
Ile i w jakim okresie?
PACJENTKA: Tak, w ciągu ostatnich dwóch miesięcy schudłam około czterech do pięciu kilogramów.
LEKARZ: Świetnie, a jak Pani śpi?
PACJENTKA: Mój mąż zmarł rok temu na raka jelita grubego.
Od tamtej pory często mam problemy z zasypianiem – czasem zajmuje mi dwie godziny, zanim w końcu zasnę.
LEKARZ: Proszę przyjąć wyrazy współczucia. Co Pani robi w tej sprawie?
PACJENTKA: Biorę drażetki z walerianą, a poza tym regularnie jeżdżę na rowerze, to mi trochę pomaga.
LEKARZ: Uprawianie sportu to bardzo rozsądny wybór.
Ruch pomaga nie tylko przy zasypianiu, ale ma też pozytywny wpływ na poziom glukozy, krążenie i ogólne samopoczucie.
Czy zauważyła Pani zmiany w stolcu?
PACJENTKA: Od dłuższego czasu mam zaparcia.
W ostatnich miesiącach jest jednak lepiej – przede wszystkim dzięki większej aktywności i mojemu sposobowi odżywiania.
LEKARZ: Jak wtedy leczono infekcje grzybicze?
PACJENTKA: Maścią Canesten-Salbe.
Musiałam smarować zmienione miejsca dwa–trzy razy dziennie.
LEKARZ: Kiedy to było?
PACJENTKA: Pod piersią około czterech lat temu, a między palcami u stóp około trzy i pół roku temu.
LEKARZ: Czy cierpi Pani na inne choroby przewlekłe?
PACJENTKA: Dwa lata temu, latem, byłam na wakacjach w Hiszpanii. Zostałam wtedy ukąszona przez owada i żyła na prawym podudziu się zapaliła – zrobiła się gruba, czerwona i bolesna. Wówczas przepisano mi Amoxicillin.
Po zażyciu pojawiła się swędząca wysypka na całym ciele.
Dlatego lek został natychmiast odstawiony, a następnie otrzymałam Azithromycin.
LEKARZ: Czy chce Pani coś jeszcze dodać?
PACJENTKA: Tak. Około 25 lat temu miałam wypadek podczas wspinaczki z około trzech metrów.
Złamałam wtedy prawy staw skokowy.
Zrobiono wtedy operację i założono śruby.
Kilka lat później znów odczuwałam tam ból i powiedziano mi, że staw jest już zużyty.
LEKARZ: Kiedy usunięto śruby?
PACJENTKA: Około roku po operacji.
LEKARZ: Jakie leczenie stosowano do tej pory na zużycie stawu?
PACJENTKA: W razie potrzeby brałam Voltaren Dolo 25, mniej więcej trzy–cztery dni w miesiącu.
Poza tym właściwie żadnego innego leczenia.
LEKARZ: Czy przyjmuje Pani dodatkowo leki osłonowe na żołądek, takie jak Famotidin lub Pantoprazol?
PACJENTKA: Nie
LEKARZ: Ponieważ leki przeciwbólowe jak Voltaren mogą podrażniać żołądek, przy częstym stosowaniu sensowne byłoby przyjmowanie dodatkowej ochrony żołądka.
Czy wcześniej była Pani w ciąży?
PACJENTKA: Tak, trzy razy. Dwoje pierwszych dzieci urodziłam naturalnie, a ostatnie zostało wykonane przez cesarskie cięcie.
LEKARZ: Z jakiego powodu wykonano cesarkę?
Dziecko było nieco większe i cięższe niż zwykle, dlatego zdecydowano się na cesarkę.
LEKARZ: Czy podczas ciąży występowały jakieś problemy?
PACJENTKA: Nie, właściwie nic szczególnego.
Wszystko przebiegło bez problemów i dzieci przyszły na świat w odpowiednim czasie.
LEKARZ: Czy jest Pani po menopauzie? Od kiedy?
PACJENTKA: No więc, od 7 lat.
Page 4 · 61–78 / 78
LEKARZ: Czy ma Pani uderzenia gorąca, nocne poty lub wahania nastroju?
PACJENTKA: Czasami uderzenia gorąca, ale nie są zbyt uciążliwe.
LEKARZ: Kiedy ostatnio była Pani u ginekologa?
PACJENTKA: Ostatnio byłam dwa lata temu u ginekologa i nie stwierdzono nic niepokojącego.
LEKARZ: Czy przyjmuje Pani jeszcze inne leki?
PACJENTKA: Tak, codziennie biorę Aspirin 81 Milligramm i wieczorem Atorvastatin 20 Milligramm.
LEKARZ: Czy ma Pani receptę na swoje leki?
PACJENTKA: Tak, mam.
LEKARZ: Czy jest Pani w pełni zaszczepiona, czyli czy ma Pani wszystkie szczepienia od dzieciństwa?
PACJENTKA: Dostałam trzy zastrzyki przeciw Covid.
Inne szczepienia były bardzo dawno temu.
Ale może pani zapytać moją lekarkę rodzinną na ten temat.
LEKARZ: Pasuje.
Czy ma Pani znane alergie, na przykład na pokarmy, leki, zwierzęta lub inne substancje – poza Amoxicillin?
PACJENTKA: Tak, kiedyś miałam silną reakcję po użądleniu przez osę.
Musiałam wtedy nawet trafić na oddział intensywnej terapii.
Potem przeszłam leczenie, podczas którego ciało było stopniowo przyzwyczajane do użądleń.
Ponadto jestem uczulona na skorupiaki, takie jak krewetki czy kraby.
Gdy jem coś takiego, moja twarz bardzo puchnie.
LEKARZ: Pali Pani?
PACJENTKA: Obecnie nie.
Po rozpoznaniu u mnie choroby cukrzycowej moja lekarka rodzinna stanowczo zaleciła rzucenie palenia.
I faktycznie mi się to udało.
LEKARZ: Wspaniale!
Ile papierosów wcześniej paliła Pani dziennie i jak długo?
PACJENTKA: Od dziewiętnastego roku życia paliłam około pół paczki dziennie.
Podczas ciąż jednak prawie nie paliłam.
LEKARZ: Czy ma Pani kaszel albo jest Pani czasami zachrypnięta?
PACJENTKA: Nie, nie mam tego.
LEKARZ: Czy Pani pije alkohol?
Jakiego rodzaju?
Ile?
PACJENTKA: Jedno piwo tygodniowo.
LEKARZ: Czy mogę zapytać, czy kiedykolwiek zażywała Pani narkotyki?
PACJENTKA: Nie, nigdy.
LEKARZ: Czym Pani się zajmuje zawodowo?
PACJENTKA: Pracuję jako urzędniczka w wydziale mieszkaniowym.
LEKARZ: Ile lat mają Pani dzieci?
PACJENTKA: Moja córka ma 22 lata, mój starszy syn ma 19, a młodszy 15.
LEKARZ: Czy Pani dzieci są zdrowe?
PACJENTKA: Moja córka miała zaburzenie obsesyjno-kompulsywne.
Musiała myć ręce mydłem wielokrotnie, czasami nawet trzy razy z rzędu.
W międzyczasie dostała przez to także egzemy na dłoniach.
Obecnie bierze lek na zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, nazywa się Sertralin.
Na egzemę używa specjalnego kremu, a czasami także maść od dermatologa.
LEKARZ: Z kim Pani mieszka?
PACJENTKA: Mieszkam z moimi dwoma synami.
LEKARZ: Czy w Pani rodzinie występują poważne choroby, na przykład u rodziców, rodzeństwa lub innych bliskich krewnych?
PACJENTKA: Moja matka ma 79 lat, cierpi na demencję i mieszka w domu opieki. Od dwóch dni jest w szpitalu, ponieważ podczas upadku na schodach uszkodziła sobie prawe staw biodrowy.
Mój ojciec zmarł 15 lat temu w wieku 65 lat na raka trzustki.
LEKARZ: Czy ma Pani zwierzęta domowe?
PACJENTKA: Nie mam zwierząt domowych.
LEKARZ: Skończyliśmy wywiad.
Czy ma Pani jeszcze pytania?
PACJENTKA: Tak, mój brat ma nadwagę.
Czy mógłby skorzystać na Ozempicu?
LEKARZ: Najpierw należałoby sprawdzić, czy jest on odpowiednim kandydatem do leczenia farmakologicznego.
Proszę jednak pamiętać: na dłuższą metę najważniejsze są przede wszystkim zdrowa dieta i regularna aktywność fizyczna.
Leki takie jak Ozempic mogą wprawdzie wspomagać, ale nie zastąpią zmiany stylu życia.
Aby ustalić rozpoznanie bliżej, powinniśmy następnie przeprowadzić badanie fizykalne.