Migrena

By /
Download PDF

Powitanie

Dzień dobry, Szanowny Panie Profesorze Doktorze …,

Chciałabym teraz przedstawić pacjentkę Susanne Holst.

Ma 37 lat, 176 cm wzrostu i waży około 71 kg. Wskaźnik masy ciała (BMI) wynosi 22,9, co mieści się w zakresie normy.

Aktualne anamneza

Pacjentka zgłosiła się z powodu powoli narastającego, od wczoraj, tętniącego lewo‑bocznego bólu głowyn. Ból jest, według jej relacji, zlokalizowany w rejonie skroniowym i zaoczodołowo i nasilił się.

i nasilił się.

Oceniała nasilenie bólu na 7 w skali 0–10.

Pacjentka zauważyła także następujące objawy towarzyszące: światłowstręt, dźwiękowstręt, nudności oraz dwa epizody wymiotów z resztkami pokarmu, tachykardia, zawroty głowy i parestezje w opuszkach palców lewej ręki (przed i w trakcie ataku).

Jako aurę opisała błyski świetlne w lewym polu widzenia, które wystąpiły około 20 minut przed początkiem bólu głowy.

Następujące cechy kliniczne nie zostały stwierdzone: gorączka, zaburzenia przytomności, zaburzenia mowy, niedowłady, napady padaczkowe, ból w klatce piersiowej, duszność, uraz czaszkowo‑mózgowy, niepokój, kołatania serca, łzawienie, wyciek z nosa, nadmierne pocenie się twarzy uczucie ucisku lub ból przy ucisku nad zatoką szczękową lub czołową.

Oświadczyła, że od 10 lat ma bóle głowy podobne, ale łagodniejsze, bez wymiotów.

Zgłosiła, że bóle głowy zaczęły się po długotrwałej pracy w ogrodzie w pochylonej pozycji przy sadzeniu cebulek kwiatowych podczas jednocześnie sucho-ciepłej pogody typu föhn. pogoda fenowa schorzenia.

Wywiad autonomiczny

W wywiadzie autonomicznym występowało bezsenność w postaci trudności z zasypianiem z powodu bólów głowy oraz sporadycznych zaburzeń snu z powodu nocnych napadów kaszlu przy znanym astmie oskrzelowej.

Choroby przebyte

W znanym wywiadzie chorobowym pacjentki występują następujące schorzenia:

Rozpoznanie: astma oskrzelowaktórą choruje od wieku szkolnego. Czynniki wyzwalające to pyłki traw, szczególnie w miesiącach wiosennych i letnich.

Sporadycznie występuje u niej opryszczka wargowa na dolnej wardze, która typowo pojawia się w okresach stresu lub przy gorączce.

Od około czterech lat pacjentka ma szyjną przepuklinę krążka międzykręgowego na poziomie między piątym a szóstym kręgiem szyjnym. Od tego czasu sporadycznie odczuwa bóle szyi promieniujące do prawego barku.

Około pięć lat temu w wyniku wypadku samochodowego doznała stłuczenia prawego żebra które było leczone zachowawczo. (Zgłosiła, że siedziała na przednim siedzeniu pasażera w samochodzie matki, która musiała gwałtownie zahamować, ponieważ nagle pojawił się rowerzysta.)

Operacje przebyte

W historii zabiegów chirurgicznych pacjentki znajdują się następujące procedury:

Około 20 lat temu przeszła appendektomię z powodu perforowanego zapalenia wyrostka robaczkowego z następowym zapaleniem otrzewnej .

Ponadto około 10 lat temu przeszła prawe ooforektomię z powodu

Oba zabiegi wykonano laparoskopowo.

ginekologicznie

Ginekologia

Pacjentka zgłosiła, że ma regularny cykl (co 30 dni); jej ostatnia miesiączka miała miejsce tydzień temu.

Obecnie nie zgłasza dolegliwości ginekologicznych.

Leki

Leki

Według jej relacji pacjentka obecnie przyjmuje następujące leki:

Ibuprofen 400 mg w razie potrzeby

• acyklowirmaść

• salbutamol

• plaster na ból szyi

Alergie

Pacjentka zgłosiła następujące alergie i nietolerancje:

Orzechy laskowe i włoskie z wzdęciami
nietolerancja fruktozy na winogrona i dojrzałe gruszki, z bólem brzucha i biegunką
Alergia na nikiel z rumieniem i świądem

Noxae

W wywiadzie dotyczącym noxae pacjentka podała, że od 10 lat nie pali, ale wcześniej paliła około 10 papierosów dziennie przez trzy lata, co odpowiada 1,5 pack-years.
Okazjonalnie pije wino i zaprzeczyła używaniu narkotyków.

Wywiad społeczny

W historii socjalnej pacjentka podała, że pracuje jako prezenterka w ZDF. Jest zamężna i mieszka z mężem; nie ma dzieci.

Wywiad rodzinny

Jej ojcu w wieku 70 lat zdiagnozowano guz mózgu i zmarł na niego dziewięć miesięcy później.
U matki wykonano całkowitą endoprotezę stawu biodrowego z powodu zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej stawów po prawej stronie w wieku 60 lat.
Dodatkowo ciotka pacjentki cierpi na migrenę.

Podejrzenie i rozpoznania różnicowe

Informacje z wywiadu – w tym aura, charakter, czas trwania i lokalizacja bólu – najprawdopodobniej wskazują na migrenę z aurą.

Ból typu cluster zwykle wiąże się z towarzyszącymi objawami autonomicznymi (zespół Hornera, łzawienie, wodnisty katar).

Brak gorączki i sztywności karku przemawia przeciw zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych.

Brak gorączki i bólu w okolicy zatok przynosowych przemawia przeciw zapaleniu zatok.

W przypadku krwotoku podpajęczynówkowego oczekujemy nagłego początku i szybkiego osiągnięcia maksymalnego bólu („błyskawiczny ból głowy”).

Guzy zwykle przebiegają przewlekle i postępująco, gdzie bóle głowy mogą nasilać się przy manewrach Valsalvy i mogą im towarzyszyć deficyty neurologiczne.

Ból typu napięciowego

Migrena

Klastry (bóle klasterowe)

Lokalizacja

obustronnie: czołowo/ potylicznie

jednostronnie: skroniowo‑czołowo

jednostronnie: punkt zaoczodołowy

Charakter

uciskający/ tępy

pulsujący/ tętniący

Natężenie

łagodny do umiarkowanego

silny

skrajnie silny

Objawy towarzyszące

Aura, nudności, wymioty, światłowstręt, dźwiękowstręt

Ptomosis, Mioza, Katar, Obrzęk powieki, Łzawienie

Czas trwania

Godziny do dni

Godziny do dni

Minuty do godzin

Poprawa przy aktywności

+

–

Epidemiologia

Mężczyźni = Kobiety

Mężczyźni < Kobiety

Mężczyźni > Kobiety

Diagnostyka

Badanie fizykalne

Ponieważ nie nastąpiła poprawa po samoleczeniu, a wystąpiły nudności oraz dwa epizody wymiotów uniemożliwiające przyjmowanie leków doustnych, pacjentkę przyjęto do szpitala.

(Niejasna przyczyna (na przykład z patologicznymi odchyleniami neurologicznymi) wyraźnie przemawia za diagnostyką szpitalną – szczególnie w celu wykluczenia wtórnych przyczyn bólu głowy.)

Po zebraniu wywiadu przeprowadza się dokładne badanie fizykalne. Zaczyna się od zmierzenia parametrów życiowych, w tym częstości akcji serca, ciśnienia krwi, częstości oddechów, saturacji oksygenem oraz temperatury ciała.

Następnie wykonuje się ukierunkowane badanie fizykalne, zaczynając od inspekcji. Pacjent może wyglądać na zmęczonego, bladego lub zestresowanego. Palpacja okolicy głowy i szyi zwykle nie wykazuje odchyleń – z wyjątkiem podejrzenia zapalenia naczyń olbrzymiokomórkowego, kiedy może występować bolesność przy ucisku nad tętnicami skroniowymi. Opukiwanie nie ma w tym kontekście bezpośredniej wartości diagnostycznej. Osłuchiwanie nie jest wymagane do rozpoznania migreny, ale można go dodatkowo wykorzystać do oceny stanu układu sercowo-naczyniowego. Zapalenie naczyń olbrzymiokomórkowe, gdzie może występować bolesność uciskowa tętnic skroniowych. Opukiwanie nie ma w tym kontekście bezpośredniej wartości diagnostycznej. Osłuchiwanie nie jest konieczne do rozpoznania migreny, ale można je dodatkowo zastosować do oceny stanu układu sercowo-naczyniowego.

Ocena nieprawidłowości neurologicznych: ogniskowy deficyt neurologiczny może wskazywać na udar lub ognisko OUN.

Następne powinno być badanie neurologiczne, zwłaszcza w celu oceny funkcji nerwów czaszkowych (reakcja źrenic, ruchy gałek ocznych, czynność ruchowa twarzy), czucia (np. przez dotyk lub bodźce uciskowe) oraz funkcji ruchowej (siła, napięcie mięśniowe, czynny i bierny zakres ruchu, koordynacja, odruchy). Badanie oftalmoskopowe jest niezbędne, aby wykluczyć możliwe obrzęk tarczy nerwu wzrokowego .

Szczegółowo funkcje nerwów czaszkowych:

N. węchowy (I): nerw węchowy

N. wzrokowy (II): nerw wzrokowy

N. okoruchowy (III), N. bloczkowy (IV), N. odwodzący (VI): Nerwy ruchu oka

N. trójdzielny (V): Czucie twarzy i mięśnie żucia

N. twarzowy (VII): Mięśnie twarzy, smak

N. przedsionkowo-ślimakowy (VIII): Słuch i równowaga

N. językowo-gardłowy (IX): Smak, odruch połykania

N. błędny (X): Przywspółczulne unerwienie trzewi

N. dodatkowy (XI): Mięśnie barku i szyi

N. podjęzykowy (XII): Ruch języka

Infekcja OUN (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych/encefalitis) może również wywołać napady i musi być rozważona przy gorączce, objawach oponowych lub zaburzonej świadomości.

Badania laboratoryjne

Jeżeli ból głowy klinicznie odpowiada migrenie i wyniki badania neurologicznego pozostają bez odchyleń, nie są potrzebne dalsze badania diagnostyczne.

Jeżeli podejrzewa się zapalenie opon, należy wykonać badanie płynu mózgowo-rdzeniowego w celu potwierdzenia rozpoznania.

Dalsze badania

Badania obrazowe są szczególnie konieczne, gdy występują pewne objawy ostrzegawcze – na przykład nagły i gwałtowny początek bólu głowy (“thunderclap headache”) w ciągu sekund, nowo pojawiający się ból głowy u pacjentów powyżej 50 roku życia, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego lub bóle głowy nasilające się przy kaszlu, kichaniu lub manewrze Valsalvy .

Tomografia komputerowa

Tomografia komputerowa (TK) to technika obrazowania wykorzystująca promieniowanie rentgenowskie do tworzenia szczegółowych obrazów przekrojowych narządów wewnętrznych. Pacjent jest wprowadzany do rurkowego skanera i musi leżeć nieruchomo w trakcie badania. Czasami podaje się środek kontrastowy, aby umożliwić dokładniejsze zobrazowanie. Badanie jest bezbolesne i trwa tylko kilka minut. Przed badaniem z użyciem kontrastu ważne jest, aby pacjent wypił wystarczającą ilość płynów. Powinniśmy również określić czynność nerek. Niektóre leki, takie jak metformina, należy przed badaniem tymczasowo odstawić – wyjaśnimy to z Państwem. W rzadkich przypadkach może wystąpić reakcja alergiczna na środek kontrastowy, ale proszę się nie martwić: jesteśmy przygotowani i mamy na miejscu wszystkie niezbędne leki oraz środki.

Krwiaki śródmózgowe na TK głowy widoczne są jako obszary hiperdensyjne, czyli jasne (białe) ogniska. Natomiast niedokrwienne ogniska w udarze zwykle są hipodensyjne w TK, czyli ciemne (szare do czarnych) obszary.

Rezonans magnetyczny (MRI)

MRI to technika obrazowania wykorzystująca pola magnetyczne i fale radiowe do tworzenia szczegółowych obrazów narządów, tkanek i struktur w ciele. Pacjent musi najpierw zdjąć biżuterię i inne metalowe przedmioty, a następnie jest wprowadzany do rurkowego skanera. Ponadto pacjent powinien poinformować nas o wszelkich implantach lub rozruszniku serca przed badaniem. W trakcie badania, które trwa około 20–60 minut, pacjent musi leżeć nieruchomo. W niektórych przypadkach można podać środek kontrastowy, aby lepiej zobrazować niektóre struktury. Podanie środka kontrastowego wiąże się z ryzykiem reakcji alergicznych lub uszkodzenia nerek wywołanego kontrastem.

Zmiany zajmujące przestrzeń wewnątrzczaszkową, takie jak guzy lub przerzuty, mogą być szczegółowo zobrazowane w MRI.

MRI niekoniecznie jest pierwszym wyborem w ostrych sytuacjach nagłych, ponieważ zajmuje więcej czasu i nie jest dostępny natychmiast wszędzie; zwykle najpierw wykonuje się TK głowy.

Konsultacje

Neurologia

Leczenie

Ostre postępowanie przy napadzie drgawkowym na SOR

1. Unikanie wyzwalaczy (np. stres, brak snu, alkohol itp.)

2. Przy łagodnych do umiarkowanych napadach:

• Paracetamol 500 mg

• Ibuprofen 200 mg

• Naproksen 250 mg

3. Przy ciężkich napadach:

• Sumatryptan (podskórnie 4 mg, tabletki powlekane 50 mg, spray donosowy 20 mg)

• Pochodne ergotaminy

(Środków przeciwbólowych nie należy stosować nadmiernie, ponieważ może to zwiększać częstotliwość, nasilenie i czas trwania napadów).

4. Leczenie nudności:

• Ondansetron (Zofran®)

• Tabletki (4 mg, 8 mg), tabletki rozpuszczalne w jamie ustnej, roztwór do wstrzykiwań (i.v. lub i.m.)

• Metoklopramid (Paspertin®)

Profilaktyka napadów

Pacjenci, u których występuje 6 lub więcej dni z bólem głowy w miesiącu, są uznawani za kandydatów do leczenia profilaktycznego.

(Bezwzględna liczba dni z bólem głowy w miesiącu jest tylko jednym parametrem oceny. Równie ważna jest ocena wpływu na codzienne funkcjonowanie pacjenta.)

1. Leki przeciwpadaczkowe:

• Convulex (kwas walproinowy)

• Dawka początkowa: 300–600 mg/dobę

• Dawka docelowa: 1000–2000 mg/dobę

• Stopniowe zwiększanie dawki: stopniowe titrowanie zależnie od tolerancji i efektu

• Działania niepożądane: przyrost masy ciała, drżenie, zmęczenie, nudności, wypadanie włosów, zaburzenia funkcji wątroby, małopłytkowość

• Ciąża: przeciwwskazany z powodu wysokiego ryzyka teratogennego (np. wady cewy nerwowej, zaburzenia rozwojowe)

• Topamax (topiramat)

• Dawka początkowa: 25 mg raz dziennie

• Dawka docelowa: 100–200 mg/dobę

• Zwiększanie dawki: cotygodniowe titrowanie (25 mg)

• Działania niepożądane: parestezje, zmęczenie, spadek masy ciała, zaburzenia pamięci i koncentracji, upośledzenie funkcji poznawczych

• Ciąża: kategoria FDA D → przeciwwskazane z powodu ryzyka teratogennego

2. Leki przeciwdepresyjne

• Amitryptylina

• Dawka początkowa: 10–25 mg wieczorem

• Dawka docelowa: 50–150 mg/dobę

• Zwiększanie dawki: powolne titrowanie zależnie od tolerancji

• Działania niepożądane: senność, suchość w ustach, przyrost masy ciała, zaparcia, zawroty głowy, wydłużenie QT

• Ciąża: stosować tylko po ścisłej ocenie korzyści do ryzyka

3. β-blokery

• Propranolol (Inderal)

• Dawka początkowa: 20 mg doustnie 2–3× dziennie

• Zwiększanie dawki: cotygodniowe titrowanie (20 mg)

• Dawka docelowa: 80–160 mg/dobę, podzielona na 2–4 dawki

• Wskazanie: także odpowiedni dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym

• Działania niepożądane: ospałość (zmęczenie, brak energii)

• Przeciwwskazania / ostrożność: astma oskrzelowa, niedociśnienie tętnicze

• Timolol

Przeciwciała przeciw CGRP (peptyd związany z genem kalcytoniny) (monoklonalne)

• Erenumab

• Dawka: 70–140 mg s.c. raz miesięcznie

• Mechanizm działania: blokada receptora CGRP

• Działania niepożądane: zaparcia, reakcje w miejscu wstrzyknięcia, skurcze mięśni, rzadko nadciśnienie

• Ciąża: stosowanie niezalecane z powodu niewystarczających danych

• Fremanezumab

• Dawka: 225 mg s.c. 1× miesięcznie lub 675 mg co 3 miesiące

• Mechanizm działania: Wiązanie z ligandami CGRP

• Działania niepożądane: Reakcje w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, rzadkie reakcje alergiczne

• Ciąża: Stosowanie niewskazane z powodu niewystarczających danych

• Galcanezumab

• Dawka początkowa: 240 mg s.c. jednorazowo

• Dawka podtrzymująca: 120 mg s.c. 1× miesięcznie

• Mechanizm działania: Wiązanie z ligandami CGRP

• Działania niepożądane: Reakcje w miejscu wstrzyknięcia, zawroty głowy, zmęczenie

• Ciąża: Stosowanie niewskazane z powodu niewystarczających danych

Powikłania

Jeśli bóle głowy utrzymują się pomimo leczenia dłużej niż 72 godziny, nazywa się to statusem migrenosus.

Leczenie:

• Sumatriptan (podskórnie/ donosowo)

• Ketorolak (Toradol) 30 mg i.v.

• Prednizon 50–100 mg doustnie (p.o.) lub deksametazon 4–8 mg i.v.

• Ondansetron 4–8 mg (na nudności/wymioty)

Migrena może stać się przewlekła, jeśli występuje ponad 15 dni w miesiącu.

Dodatkowe

Nazwy:

Pani Schuster, Konstanz Richter, Lisa Flitz, Wally Geier

Wiek:

64, 53 i 25 lat

Zawóde:

Fotograf, redaktorka freelancer

Szczegóły:

Zawsze miałam bóle głowy przy miesiączce.

Imię i numer telefonu lekarza pierwszego kontaktu.

Właśnie zamiatałam chodnik przed domem, oczyszczając go z kamieni i śniegu miotłą, kiedy nagle pojawił się ból głowy.

Istniejące schorzenia:

POChP od 4 lat
napięcie szyi i ból barku od 10 lat (jego lekarz rodzinny, dr Koch, wyjaśnił, że te dolegliwości także mogą powodować bóle głowy)
ciąża brzuszna (niejasne, co dokładnie oznaczało — pacjentka nie potrafiła tego wyjaśnić)
miomektomia
wrastający paznokieć (miął skierowanie do poradni chirurgicznej, ale jak dotąd nie mógł się dostać)

Leki:
Acic krem
Lefax tabletki do żucia w razie potrzeby

Alergie:

Nietolerancja glutenu
alergia na pyłki traw

Wywiad rodzinny:

Ojciec: guz mózgu rozpoznany po napadzie padaczkowym
Córka: cierpi na depresję, anoreksję
Matka cierpi na skoliozę

Pytania

1. Czy muszę tu zostać na noc? Moja córka jest teraz w szkole, a szkoła zamyka się za godzinę.

To zależy od wyników badania. Jeśli konieczna będzie hospitalizacja, na pewno możemy wspólnie z opieką społeczną lub bliskimi znaleźć rozwiązanie.

2. Co sądzisz, jeśli pacjent nie idzie do lekarza rodzinnego, tylko przychodzi bezpośrednio do naszej przychodni?

W takim przypadku uważam to za rozsądną decyzję, ponieważ dolegliwości były ostre, a pacjentka bardzo zaniepokojona. U nas można natychmiast podjąć niezbędne badania, takie jak obrazowanie, aby szybko wykluczyć poważne przyczyny – na przykład krwawienie lub guz.

3. Czy TK i MRI powodują zbyt duże napromienienie?

MRI nie powoduje ekspozycji na promieniowanie, ponieważ wykorzystuje pola magnetyczne. TK natomiast używa promieni rentgenowskich i wiąże się z pewną ekspozycją na promieniowanie – jednak zwykle jest to akceptowalne, gdy jest medycznie uzasadnione. Tomografia głowy ma około 20 razy większą dawkę promieniowania niż standardowe zdjęcie rentgenowskie.

4. Co jest potrzebne do badania neurologicznego?

• stroik (do badania czucia wibracji)

• młotek neurologiczny (do badania odruchów ścięgnistych)

• latarka (do reakcji źrenic)

• wacik lub pędzelek (do czucia dotyku)

• oftalmoskop

5. Jeśli MRI nie jest dostępne, co byś zrobił?

Jeśli MRI jest obecnie niedostępne, badanie można bez problemu odroczyć, ponieważ nie jest natychmiast konieczne.

6. Co mówimy o bólach głowy związanych z napięciem barku i szyi?

Ból głowy typu napięciowego

7. Czy częściej na cefalgię cierpią kobiety czy mężczyźni — i dlaczego?

Migrena dotyka kobiety około trzy razy częściej niż mężczyzn. Możliwe przyczyny to wpływ hormonów, zwiększona wrażliwość na ból i czynniki psychospołeczne. Bóle głowy typu napięciowego występują z podobną częstością u obu płci; jednak ogólnie kobiety częściej zgłaszają bóle głowy.

8. Co to jest móżdżek i jakie pełni funkcje?

Móżdżek to część mózgu położona w tylnej części czaszki pod półkulami mózgowymi. Odpowiada przede wszystkim za koordynację ruchów, dopracowywanie umiejętności motorycznych, równowagę i postawę. Bierze też udział w uczeniu się motorycznym – na przykład przy nauce sekwencji ruchów takich jak pisanie czy jazda na rowerze. Uszkodzenie móżdżku zwykle prowadzi do zaburzeń koordynacji (ataksji), drżenia i chwiejnego chodu.

9. Czy istnieje szczepionka przeciw wirusowi varicella-zoster?

Szczepionka przeciw ospie wietrznej (przeciw varicella) jest zalecana w dzieciństwie.
(część standardowego kalendarza szczepień STIKO w Niemczech)

Szczepionka przeciw półpaścowi (herpes zoster) jest zalecana osobom w wieku 60 lat i starszym (od 50 lat przy niektórych chorobach współistniejących).

10. Skąd pochodzi słowo migrena?

Słowo migrena pochodzi od greckiego słowa „hemikrania”, które oznacza „połowa czaszki” (hemi = połowa, kranion = czaszka).

11. Czy mógłbyś pacjentce wyjaśnić krok po kroku użycie sprayu?

• Dobrze wstrząsnąć sprayem.

• Zdjąć osłonę ochronną

• Raz głęboko wydechnąć.

• Przyłożyć ustnik do ust i objąć go wargami.

• Wdychać powoli i głęboko — i podczas tego nacisnąć spray raz.

• Wstrzymać oddech na około 10 sekund.

• Następnie powoli wydychać.

12. Co to jest ‘Laub’?
‘Laub’ oznacza zbiorczo liście drzew i krzewów, zwłaszcza gdy opadają jesienią.

13. Co oznacza objaw Lasègue’a?

Objaw Lasègue’a to test kliniczny sprawdzający drażnienie nerwu kulszowego. Wyprostowaną nogę leżącego pacjenta podnosi się biernie. Jeśli pojawi się ból wzdłuż nerwu kulszowego, objaw jest dodatni i sugeruje podrażnienie korzenia lędźwiowo-krzyżowego, np. przy przepuklinie dysku.

14. Pytania dotyczące POChP

Notatki

BMI

Definicja i obliczanie

Wskaźnik masy ciała (BMI) jest miarą służącą do klasyfikacji masy ciała w odniesieniu do wzrostu. Oblicza się go, dzieląc masę ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach. W podanym kontekście wskazana wartość odpowiada zakresowi prawidłowemu.

pulsujący

Pulsujący, jak bicie serca

Regio temporalis

Miejsce: Regio temporalis

Regio temporalis oznacza boczny obszar głowy na wysokości skroni, mniej więcej nad kością jarzmową i przed uchem. Opis ten wskazuje na zlokalizowane bóle głowy w okolicy skroniowej.

retroorbital

Miejsce: retroorbital

Retroorbital opisuje położenie za gałką oczną wewnątrz lub tuż za oczodołem. Termin używany jest do określenia bólu lub dyskomfortu za okiem.

Fotofobia

Fotofobia

Definicja: Nadmierna wrażliwość na światło, która może powodować dyskomfort lub ból nawet przy normalnej lub zwiększonej ekspozycji na światło.
fotofobia/ nadwrażliwość na światło

Znaczenie kliniczne: Częsta przy problemach okulistycznych (np. uszkodzenie rogówki) i schorzeniach neurologicznych (np. migrena, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych) i często prowadzi do przymykania powiek lub unikania źródeł światła.

Fonofobia

Fonofobia

Definicja: Nadwrażliwość na dźwięki, w której codzienne hałasy odbierane są jako szczególnie uciążliwe lub bolesne.

Znaczenie kliniczne: Może występować w stanach neurologicznych i psychiatrycznych (na przykład migrena lub zaburzenia lękowe) i może skłaniać osoby dotknięte do unikania hałaśliwych środowisk.

Nudności

Nudności

Definicja: Nieprzyjemne, często naciskowe odczucie w górnej części brzucha lub za mostkiem, które może towarzyszyć uczucie parcia na wymioty.

Wymioty

Wymioty

Definicja: Aktywny proces emezis, w którym treść żołądkowa jest gwałtownie wydalana ustnie z przewodu pokarmowego.

Tachykardia

Tachykardia (kołatanie serca)

Krótki opis: Przyspieszenie częstości akcji serca, które może być subiektywnie odczuwane jako kołatanie. Patofizjologicznie zwykle wynika z nasilonej aktywności współczulnej lub zmniejszonej przeciwwagi przywspółczulnej.

Przyczyny: Ból może wywoływać sympatyczno-synaptyczną tachykardię; inne częste przyczyny to lęk, gorączka, hipowolemia, anemia, zaburzenia metaboliczne, leki lub arytmie serca.

Znaczenie kliniczne: Krótkotrwały, objawowy wzrost tętna jest często reaktywny i samoograniczający. Jednak jeśli występują dodatkowe objawy ostrzegawcze, takie jak zawroty głowy, omdlenie, ból w klatce piersiowej lub nasilona duszność, zwiększa się prawdopodobieństwo istotnej przyczyny sercowej lub systemowej.

Parestazje

Parestezje (nieprawidłowe odczucia)

Krótki opis: Zaburzenia czucia, które mogą objawiać się mrowieniem, uczuciem pełzania, drętwieniem lub pieczeniem.

Miejsce i przebieg: Mogą być zlokalizowane (np. na opuszkach palców) lub rozlane oraz czasowe albo trwałe. W niektórych zdarzeniach neurologicznych parestezje zwykle występują przed lub w trakcie napadu.

Możliwe przyczyny: Przyczyny obejmują kompresję nerwów obwodowych, zaburzenia metaboliczne oraz zjawiska ośrodkowe, takie jak aura migrenowa lub przemijający atak niedokrwienny; dokładna klasyfikacja zależy od kontekstu klinicznego.

Aura

Aura

Definicja: Aura to przejściowy, odwracalny ogniskowy objaw neurologiczny, który często występuje przed napadami migreny lub rzadziej przed napadami padaczkowymi.

Cechy: Aury zwykle zaczynają się stopniowo i typowo obejmują zaburzenia wzrokowe (np. błyski, ubytki pola widzenia), objawy czuciowe (mrowienie, drętwienie), zaburzenia mowy lub inne zjawiska sensoryczne. Zwykły czas trwania aury migrenowej to przemiany trwające od kilku minut do około godziny.

Znaczenie kliniczne: Występowanie aury może poprzedzać późniejszy ból głowy i dostarcza wskazówek co do przyczyny napadu; dokładne objawy różnią się indywidualnie.

Gorączka

Gorączka (pyrexia)

Krótki opis: Podwyższona temperatura ciała jako nieswoisty objaw stanu zapalnego lub zakażenia ogólnoustrojowego albo miejscowego.

Zaburzenia świadomości, zaburzenia mowy, niedowłady

Zaburzenia świadomości, zaburzenia mowy, niedowłady

Znaczenie: Nagłe zaburzenia świadomości, utrata mowy lub osłabienia ruchowe (niedowłady) są klasycznymi objawami ostrych zdarzeń naczyniowo-mózgowych, takich jak udar niedokrwienny lub krwotok śródmózgowy.

Ból w klatce piersiowej

Ból w klatce piersiowej

Znaczenie: Ból w klatce piersiowej może wskazywać na różne ostre i potencjalnie zagrażające życiu przyczyny, takie jak ostry zespół wieńcowy, rozwarstwienie aorty, zatorowość płucna lub ostry stan nadciśnieniowy z zajęciem narządów. Obraz kliniczny jest nieswoisty i wymaga oceny ukierunkowanej na przyczynę.

Kołatania serca

Kołatania serca (uczucie bijącego serca)

Znaczenie: Kołatania opisują subiektywne odczucie wyczuwalnych uderzeń serca, które mogą wynikać z tachykardii, arytmii, zwiększonej aktywności adrenergicznej, zaburzeń metabolicznych lub przyczyn psychologicznych. Objaw może wymagać oceny kardiologicznej, jeśli jest nowy, utrzymujący się lub towarzyszą mu inne objawy.

Łzawienie

Łzawienie

Znaczenie: Zwiększony odpływ łez (łzawienie) może być wynikiem podrażnienia oka, stanów zapalnych lub autonomicznym towarzyszącym objawem w trójdzielno-autonomicznych bólach głowy, takich jak klasterowy ból głowy. Szczególnie jednostronne, napadowe łzawienie sugeruje przyczynę trójdzielno-autonomiczną.

Katar

Katar (woda z nosa)

Definicja: Wydzielanie zwiększonej ilości śluzu z nosa, widoczne jako cieknący nos lub zwiększony wyciek z nosa.

Znaczenie kliniczne: Katar jest częstym objawem w zakaźnych lub alergicznych chorobach górnych dróg oddechowych. Może też występować jako jednostronny autonomiczny objaw towarzyszący w trójdzielno-autonomicznych zespołach bólowych głowy, takich jak klasterowy ból głowy, i mieć znaczenie diagnostyczne.

Nadmierne pocenie się

Nadmierna potliwość (hiperhydroza)

Definicja: Nadmierne lub zwiększone wytwarzanie potu, które może być ograniczone miejscowo lub uogólnione.

Znaczenie kliniczne: Miejscowo ograniczona hiperhydroza twarzy może mieć różne przyczyny, w tym dysregulację autonomiczną lub występować jako towarzyszący objaw autonomiczny w niektórych zaburzeniach bólowych głowy (np. formy trójdzielno-autonomiczne). Diagnostyka różnicowa obejmuje także przyczyny endokrynologiczne, neurologiczne lub wywołane lekami.

podobny

Nowo pojawiający się ból głowy u pacjentów powyżej 50. roku życia jest uderzający.

Pogoda fenowa

Wiatr föhn

Definicja: Föhn to ciepły, suchy wiatr spływający w dół zbocza, który powstaje, gdy masy powietrza opadają po zawietrznej stronie łańcucha górskiego i często towarzyszą mu porywiste warunki.

Znaczenie kliniczne: Wzorce pogody z szybkimi zmianami temperatury i ciśnienia atmosferycznego, jak to może mieć miejsce przy föhn, są przez niektórych pacjentów zgłaszane jako czynniki wyzwalające lub nasilające bóle głowy. Takie zależności są indywidualnie zmienne i nie uniwersalne; warto jednak pytać o nie w wywiadzie, gdy pacjenci zgłaszają skargi zależne od pogody.

Bezsenność

Bezsenność (zaburzenie snu)

Bezsenność oznacza utrzymujące się trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu albo niesatysfakcjonującą jakość snu. U tej pacjentki objawia się głównie problemami z zasypianiem, które nasilają się wskutek nawracających bólów głowy. Dodatkowo występują sporadyczne przerwy w śnie spowodowane napadami kaszlu w nocy związanymi z jej znanym astmą oskrzelową.

Astma oskrzelowa

Astma oskrzelowa

Astma oskrzelowa to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych charakteryzująca się nawracającymi napadami duszności, kaszlu, ucisku w klatce piersiowej i świszczącego oddechu. Czynniki predysponujące mogą obejmować predyspozycje genetyczne, uczulenia alergiczne, infekcje, czynniki środowiskowe lub wysiłek fizyczny. Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, badaniach czynnościowych płuc (np. spirometrii) i ewentualnie badaniach alergicznych. Zasady leczenia obejmują unikanie znanych czynników wyzwalających (u tej pacjentki szczególnie pyłki traw w okresie wegetacji), stosowanie objawowe leków rozszerzających oskrzela (krótkodziałające i długodziałające beta-2 agoniści), terapię przeciwzapalną w postaci wziewnych kortykosteroidów oraz edukację i samodzielne prowadzenie choroby.

Opryszczka wargowa

Opryszczka wargowa

Opryszczka wargowa to miejscowe zakażenie okolicy warg, zwykle wywołane przez wirus herpes simplex typu 1. Klinicznie często najpierw pojawia się pieczenie lub świąd, a następnie pęcherzyki wypełnione płynem, które po pęknięciu ulegają zasklepieniu. Zakażenie jest łatwo przenoszalne, np. przez bezpośredni kontakt. Reaktywacje często są wyzwalane stresem, światłem słonecznym, chorobami gorączkowymi lub obniżoną odpornością. Do leczenia stosuje się miejscowe lub ogólnoustrojowe leki przeciwwirusowe (np. acyklowir). U tej pacjentki epizody sporadycznie występują na wardze dolnej w kontekście stresu lub gorączki.

Wypadnięcie dysku

Wypadnięcie dysku

Wypadnięcie dysku (przepuklina dysku) występuje, gdy wewnętrzne galaretowate jądro krążka międzykręgowego przemieszcza się przez zewnętrzne włókniste pierścień i uciska przylegające struktury nerwowe. Może to prowadzić do miejscowego bólu szyi, objawów promieniujących, parestezji lub deficytów neurologicznych. Przyczynami są zmiany zwyrodnieniowe, powtarzający się stres mechaniczny, urazy, nadwaga i brak aktywności fizycznej. U tej pacjentki od około czterech lat występuje przepuklina szyjna na poziomie między piątym a szóstym kręgiem szyjnym; od tego czasu pojawiają się nawracające bóle szyi z promieniowaniem do prawego barku.

Stłuczenie żebra

stłuczenie żebra
Stłuczenie żebra jest wynikiem uderzenia tępego przedmiotu w klatkę piersiową i dotyczy żeber oraz otaczających tkanek miękkich. Typowe objawy to miejscowy ból, tkliwość przy ucisku i czasami widoczny krwiak. W opisanym przypadku uraz dotyczył prawej strony po wypadku samochodowym sprzed około pięciu lat i był leczony bez interwencji chirurgicznej. Do rozważeń różnicowych należą złamania żeber lub współistniejące urazy klatki piersiowej, które w razie potrzeby należy wyjaśnić badaniami obrazowymi.

perforacja

perforacja (pęknięcie narządu jamistego)
Perforacja to otwór w ścianie narządu jamistego, przez który treść narządu i mikroorganizmy mogą przedostać się do jamy ciała. Klinicznie często objawia się nagłym, silnym bólem brzucha, odruchem obronnym, gorączką i ogólnym pogorszeniem stanu. Do częstych przyczyn należą procesy zapalne, takie jak zapalenie wyrostka robaczkowego czy zapalenie uchyłków, a także wrzody. Perforacja zwykle prowadzi do wtórnego zapalenia otrzewnej i wymaga terminowej oceny medycznej.

Zapalenie otrzewnej

zapalenie otrzewnej
Zapalenie otrzewnej oznacza zapalenie otrzewnej, które może być wywołane bakteryjnym skażeniem na skutek perforacji narządu lub przez inne procesy zapalne. Charakteryzuje się utrzymującym się, często uogólnionym bólem brzucha, obroną mięśniową, gorączką i wyraźnym pogorszeniem stanu ogólnego. W opisanym przypadku zapalenie otrzewnej wystąpiło w następstwie perforowanego zapalenia wyrostka robaczkowego, po czym wykonano appendektomię.

Torbiec jajnika

torbiel jajnika
Torbiel jajnika to jama wypełniona płynem na powierzchni lub wewnątrz jajnika. Wiele torbieli ma charakter czynnościowy i ustępuje samoistnie; inne są związane ze schorzeniami takimi jak endometrioza czy zespół policystycznych jajników. Większe lub objawowe torbiele mogą powodować ból w dole brzucha, uczucie ucisku lub zaburzenia miesiączkowania. Możliwe powikłania to pęknięcie torbieli, skręt jajnika lub krwawienie. W tym przypadku prawej strony torbiel sprzed około dziesięciu lat doprowadziła do usunięcia zajętego jajnika (prawostronna ooforektomia).

laparoskopowy

Krótki opis:
Laparoskopia odnosi się do małoinwazyjnej techniki chirurgicznej, w której instrumenty i kamera są wprowadzane do jamy brzusznej przez kilka małych nacięć skóry.
Procedura:
Po lekkim uniesieniu ściany brzucha przez insuflację gazu pole operacyjne jest wizualizowane za pomocą laparoskopu i operowane przy użyciu specjalnie ukształtowanych instrumentów.
Działanie i zalety:
Ta technika unika dużego nacięcia brzucha, oszczędza tkanki, zwykle powoduje mniejszy ból pooperacyjny i często pozwala na krótszy czas rekonwalescencji w porównaniu z operacją otwartą.

Acyklowir

grupa:
Aciclovir jest lekiem przeciwwirusowym z grupy analogów nukleozydów.
mechanizm działania:
Lek hamuje replikację wirusów opryszczki poprzez włączenie do DNA wirusa i zakłócenie syntezy DNA.
wskazania:
Aciclovir stosuje się w zakażeniach wirusem opryszczki i wirusem ospy wietrznej i półpaśca; jest dostępny w różnych formach i może być stosowany miejscowo, ogólnie lub jako maść okulistyczna.
działania niepożądane:
Możliwymi działaniami niepożądanymi są nudności, bóle głowy i wysypki skórne; rodzaj i częstość zależą od drogi podania.

Salbutamol

mechanizm działania i grupa:
Salbutamol jest agonistą beta-2-adrenergicznym, który rozluźnia mięśniówkę gładką oskrzeli i w ten sposób rozszerza drogi oddechowe.
wskazanie:
Stosuje się go w leczeniu obturacji dróg oddechowych w schorzeniach takich jak astma i POChP, zwykle podawany wziewnie.
ważne uwagi:
Częste działania niepożądane to drżenia i przyspieszenie akcji serca; utrzymujące się objawy powinny skłonić do konsultacji lekarskiej.

Meteorism

Wzdęcia

Opis: Wzdęcia oznaczają widoczne i wyczuwalne rozdęcie brzucha spowodowane zwiększonym nagromadzeniem gazów w przewodzie pokarmowym. Pacjenci często zgłaszają uczucie pełności, wiatry i widoczne powiększenie obwodu brzucha.

Przyczyny i uwaga w kontekście: Różne mechanizmy mogą je wywoływać, takie jak zmieniona flora jelitowa, zwiększona produkcja gazów z niektórych składników pokarmowych lub złe wchłanianie. Niektóre produkty spożywcze mogą sprzyjać wzdęciom u osób podatnych; w obecnym kontekście wspomniano o związku ze spożyciem pewnych orzechów.

Znaczenie kliniczne: Wzdęcia są niespecyficznym objawem, który należy interpretować wraz z innymi towarzyszącymi objawami i w razie potrzeby stosować diagnostykę.

Rumień

Rumień

Definicja: Rumień to zauważalne zaczerwienienie skóry spowodowane zwiększonym przepływem krwi w powierzchownych naczyniach skóry.

Świąd

Świąd

Wyjaśnienie terminu: Świąd oznacza subiektywne odczucie swędzenia skóry, które często prowadzi do drapania i może naruszać integralność skóry.

Roków papierosowych

Roków papierosowych

Definicja: Rok papierosowy to jednostka służąca do ilościowego określenia skumulowanej ekspozycji na tytoń w czasie.

Obliczanie: Aby określić liczbę roków papierosowych, podziel średnią liczbę wypalanych papierosów dziennie przez 20 (liczba papierosów w standardowym opakowaniu) i pomnóż wynik przez liczbę lat palenia.

Przykład w kontekście: Przy wcześniejszym spożyciu około 10 papierosów dziennie przez trzy lata wartość wynosi (10 ÷ 20) × 3 = 1,5 roków papierosowych, jak podano w opisie przypadku.

Kobieta prowadząca

rola i obowiązki
Prezenter prowadzi program, wydarzenie lub panel dyskusyjny, wita publiczność, przedstawia tematy i gości, kieruje przebiegiem dyskusji oraz dba o jasność i czas trwania.
wywiad społeczny (kontekst)
Pacjentka zgłasza zatrudnienie jako prezenterka w ZDF. Jest mężatką, mieszka z mężem i nie ma dzieci.

Guz mózgu

definicja i klasyfikacja
Guz mózgu to nowotworowy rozrost tkanki w obrębie czaszki, który może być łagodny lub złośliwy; przykładami są oponiaki (często łagodne) i glejaki wielopostaciowe (agresywne i złośliwe).
objawy kliniczne
Objawy zależą od lokalizacji i rozmiaru i mogą obejmować ból głowy, nudności, wymioty, zaburzenia wzroku, deficyty ruchowe, napady padaczkowe lub zmiany psychiczne/behawioralne. Wczesna ocena ma znaczenie dla leczenia i rokowania.
wywiad rodzinny
W wywiadzie rodzinnym pacjentka podaje, że jej ojciec miał guz mózgu w wieku 70 lat i zmarł dziewięć miesięcy później.

Całkowita endoprotezoplastyka stawu biodrowego

opis zabiegu
W całkowitej endoprotezoplastyce stawu biodrowego zajęty staw biodrowy jest całkowicie zastępowany sztuczną endoprotezą w celu leczenia bolesnego zniszczenia stawu i przywrócenia funkcji.
wskazanie (kontekst)
Typowym powodem takiego zabiegu jest zaawansowana choroba zwyrodnieniowa stawu; w opisanym przypadku matka pacjentki przeszła prawostronną całkowitą endoprotezoplastykę stawu biodrowego w wieku 60 lat z tego powodu.

Choroba zwyrodnieniowa stawów

definicja i lokalizacja
Choroba zwyrodnieniowa stawów to zwyrodnieniowa choroba stawów; gdy dotyczy biodra, nazywa się koksartrozą. Rozwija się na skutek postępującego zużycia chrząstki w stawie.
przyczyny, objawy i leczenie
Przyczynami mogą być wiek, przeciążenia, nieprawidłowe ustawienie, nadwaga lub wcześniejsze urazy. Typowe objawy to ból zależny od obciążenia, ograniczenie zakresu ruchu i poranna sztywność. Leczenie obejmuje środki zachowawcze (np. fizjoterapię, redukcję masy ciała, środki przeciwbólowe) oraz wymianę stawu przy zaawansowanym zniszczeniu.
wywiad rodzinny (kontekst)
Matka pacjentki otrzymała prawostronną całkowitą endoprotezoplastykę stawu biodrowego w wieku 60 lat z powodu zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej.

Ptosy

definicja:
Ptoza odnosi się do opadania powieki, zwykle górnej, które może ograniczać pole widzenia.

Zwężenie źrenicy (mioza)

definicja:
Mioza opisuje zmniejszenie średnicy źrenicy, skutkujące mniejszym wyglądem źrenicy.
kontekst i przyczyny:
Zwykle występuje przy zwiększonej aktywności przywspółczulnej lub w wyniku działania niektórych substancji i może być objawem procesów neurologicznych lub toksykologicznych.

Ciśnienie krwi

termin i znaczenie:
Ciśnienie krwi to ciśnienie wewnątrz naczyń tętniczych i kluczowy parametr życiowy do oceny stanu krążenia.
pomiar:
Ciśnienie krwi często mierzy się za pomocą manualnego sfigmomanometru, który składa się z mankietu do nadmuchu, gruszki do pompowania i manometru; przy pomiarze osłuchowym używa się także stetoskopu.

Saturacja tlenu

definicja:
Saturacja tlenem wskazuje odsetek hemoglobiny związanej z tlenem w stosunku do całkowitej hemoglobiny i jest powszechnym parametrem oceny utlenowania.
metoda pomiaru:
Obwodowa saturacja tlenem mierzona jest nieinwazyjnie pulsoksymetrem, który wykorzystuje pomiar fotometryczny na palcu, płatku ucha lub podobnych miejscach.

Temperatura ciała

temperatura ciała — miejsca pomiaru i konwersja
Pomiary rektalne są uważane za odniesienie dla temperatury centralnej. Wartości pachowe są zwykle niższe; aby oszacować temperaturę centralną, można dodać około 0,5 °C do pomiaru pachowego. Pomiary doustne są zazwyczaj o około 0,3 do 0,5 °C niższe od wartości rektalnej referencyjnej.

Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic

olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic to zapalne schorzenie naczyń dużego i średniego kalibru, często dotyczące tętnic skroniowych. Dotyczy głównie osób powyżej 50. roku życia. Typowe objawy to jednostronny, silny ból głowy i tkliwość okolicy t. skroniowej; dodatkowo mogą wystąpić zaburzenia widzenia i ogólne złe samopoczucie. Szybkie leczenie glikokortykosteroidami jest wskazane, aby zapobiec poważnym powikłaniom, takim jak trwała ślepota.

Dotyk-

Patyczkiem bawełnianym

Odruchy

odruchy — procedura
Badanie odruchów głębokich łączących wykonywane jest za pomocą młoteczka neurologicznego. Pacjent powinien być zrelaksowany, siedzący lub leżący; celowane uderzenie w ścięgna wywołuje odruchy, które ocenia się pod kątem symetrii i stopnia. Odchylenia (zwiększone, zmniejszone lub patologiczne odruchy) dostarczają wskazówek o uszkodzeniach obwodowego lub ośrodkowego układu nerwowego.

Badanie dna oka

Badanie dna oka

Badanie dna oka (oftalmoskopia) służy do bezpośredniej oceny dna oka. Ocenia się wzrokowo siatkówkę, tarczę nerwu wzrokowego (plamkę) i naczynia siatkówkowe w celu wykrycia np. krwawień, zmian naczyniowych lub obrzęku tarczy nerwu wzrokowego. Badanie uzupełnia wyniki neurologiczne, gdy podejrzewa się wzrost ciśnienia śródczaszkowego lub zmiany naczyniowe.

Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego

Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (papierowy obrzęk)

Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego to obrzęk tarczy nerwu wzrokowego i jest znakiem ostrzegawczym wzrostu ciśnienia śródczaszkowego. Możliwe przyczyny to zmiany zajmujące przestrzeń, krwotoki wewnątrzczaszkowe lub zaburzenia krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego (np. wodogłowie). Obecność obrzęku tarczy ma znaczenie diagnostyczne dla dalszej oceny neurologicznej i obrazowej.

Meningizm

Meningizm

Meningizm opisuje obraz kliniczny podrażnienia opon. Typowe objawy to sztywność karku, ból głowy i nadwrażliwość na światło; często występują nudności i wymioty. Meningizm jest ważnym objawem w ocenie możliwego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, ale może występować również w innych stanach.

Badanie PMR

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego obejmuje pobranie płynu przez nakłucie lędźwiowe w dolnym odcinku lędźwiowym (np. w rejonie L3/L4 lub L4/L5) w znieczuleniu miejscowym. Pacjent zwykle przyjmuje pozycję zgiętą. Pobraną próbę bada się chemicznie i mikrobiologicznie (np. liczba komórek, białko, glukoza, mleczan, diagnostyka patogenów i w razie potrzeby cytologia). Wskazania obejmują podejrzenie zapalenia opon, zapalenia mózgu, niektóre choroby zapalne OUN lub wykrycie krwawień w przestrzeni podpajęczynówkowej.

Manewr Valsalvy

Manewr Valsalvy

Manewr Valsalvy oznacza wymuszone wydechnięcie przy zamkniętych górnych drogach oddechowych (np. parcie przy defekacji lub wstrzymywanie oddechu z silnym ciśnieniem brzusznym). Tymczasowo zwiększa to ciśnienie śródpiersia i żył, co może wpływać na powrót żylny do serca oraz ciśnienie śródczaszkowe. Klinicznie manewr ten jest znany z nasilania istniejących bólów głowy lub objawów wywołanych zwiększonym ciśnieniem.

Naproxen

Naproksen

Klasa i mechanizm: Naproksen należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Hamuje enzymy cyklooksygenazy i w ten sposób zmniejsza powstawanie prostaglandyn odpowiedzialnych za stan zapalny i ból.

Zastosowanie: Wskazany w bólach związanych ze stanem zapalnym oraz w ostrych epizodach bólowych.

Ważne ryzyka i ostrzeżenia: Częste działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego (np. dyspepsja, wrzody i krwawienia z przewodu pokarmowego). NLPZ mogą także upośledzać czynność nerek i zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe przy długotrwałym stosowaniu. Możliwe są reakcje alergiczne i nadwrażliwość oskrzelowa.

Sumatriptan

Suma tryptan

Mechanizm i klasa: Sumatryptan jest agonistą serotoniny działającym głównie na receptory 5-HT1B/1D, wywołując efekty wazokonstrykcyjne i hamując drogi bólowe nerwu trójdzielnego.

Wskazanie: Przede wszystkim do ostrego leczenia napadów migreny z aurą lub bez aury.

Działania niepożądane i przeciwwskazania: Częste działania niepożądane obejmują parestezje, zawroty głowy, uczucia gorąca i zmęczenie; okazjonalnie mogą wystąpić uczucia ucisku lub ściskania w klatce piersiowej lub gardle. Sumatryptanu nie wolno stosować w niektórych chorobach układu sercowo-naczyniowego ani przy niekontrolowanym nadciśnieniu tętniczym; jednoczesne podawanie z ergotaminami lub innymi tryptanami jest przeciwwskazane. Stosowanie w ciąży powinno nastąpić tylko po ostrożnej ocenie korzyści i ryzyka.

Kwas walproinowy

kwas walproinowy — charakter farmakologiczny i zastosowanie
Kwas walproinowy należy do grupy leków przeciwdrgawkowych i jest także stosowany jako lek stabilizujący nastrój. Farmakologicznie działa przeciwpadaczkowo i wpływa na pobudliwość neuronów.
częste działania niepożądane
Regularnie obserwowane działania niepożądane to dolegliwości żołądkowo-jelitowe, przyrost masy ciała, drżenia i odwracalne wypadanie włosów.
ważne ryzyka i przeciwwskazania
Poważne ryzyka obejmują uszkodzenie wątroby i zapalenie trzustki. Kwas walproinowy jest przeciwwskazany w ciąży z powodu wysokiego ryzyka teratogennego.

Amitriptyline

amitriptylina — klasa leku i wskazania
Amitriptylina należy do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLP) i stosowana jest nie tylko w leczeniu zaburzeń depresyjnych, lecz także w przewlekłych zespołach bólowych oraz profilaktyce migreny.
typowe działania niepożądane
Częste działania niepożądane to suchość w ustach, nasilona senność, zaparcia, przyrost masy ciała i spadki ciśnienia ortostatyczne. Wiele efektów wynika z właściwości antycholinergicznych i sedatywnych.
Główne ryzyka
W istniejących chorobach układu krążenia należy brać pod uwagę szczególne ryzyko działań sercowych.

Sęp

Sępy — opis i tryb życia
Sępy to duże ptaki drapieżne, które przede wszystkim żywią się padliną. Charakteryzują się masywną budową ciała i przystosowaniami do żerowania na zwłokach.
Rola ekologiczna i rozmieszczenie
Jako padlinożercy sępy odgrywają istotną rolę w ekosystemie, usuwając padlinę. Różne gatunki występują w różnych częściach świata.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top