Ulcus cruris, alt ekstremitenin en sık kronik yaralarından biridir. Bu yazıda ulcus cruris venosum, ulcus cruris arteriosum ve diyabetik ayak sendromu arasındaki farkları — risk faktörleri, tipik lokalizasyon, tanı ve tedavi dahil — öğreneceksiniz. FSP, Kenntnisprüfung, M3 ve klinik günlük uygulama için idealdir.
Ulcus cruris – Venöz, arteriyel ve diyabetik ülser
Ana şikayet
- Genellikle 50 yaşın üzerindeki bir hasta, alt ekstremitelerde kötü iyileşen ve zamanla giderek büyüyen bir ülser ile başvurur.
- Öncelikle ülserin lokalizasyonu, boyutu, yara kenarlarının yapısı, sekresyon ve olası kokusu sorgulanmalıdır.
- Ardından saç dökülmesi, cilt renk değişiklikleri veya tırnak değişiklikleri gibi diğer trofik bozukluklara dikkat edilmelidir.
- Son olarak ulcus cruris gelişimi için risk faktörleri hedeflenerek alınmalıdır.
Ülser tipleri
| Ülser tipi | Lokalizasyon | Ağrı karakteri | Yara özellikleri |
|---|---|---|---|
| Ulcus cruris venosum | Medial malleolün üzerinde | Genellikle az ağrılı | Yüzeysel, düzensiz, granülasyon dokusu ve fibrin tabakaları |
| Ulcus cruris arteriosum | Lateral, pretibial veya distal ekstremitelerde | Şiddetli ağrılı | Derin, kuru, keskin sınırlı |
| Diyabetik ayak sendromu | Ayak tabanları, parmak araları, parmak uçları ve ayak kenarları | Çoğunlukla ağrısız (polinöropati varlığında) | Basınca bağlı ülserler, kuru ve çatlamış cilt |
Önemli: Yaranın fotoğrafla dokümantasyonu takip sürecinde yapılmalıdır.
Risk faktörleri
Ulcus cruris venosum (venöz kaynaklı)
- Kronik venöz yetmezlik (CVI)
- Varikozis (varisler)
- Trombozlar veya posttrombotik sendrom
- Obezite
- Hareket eksikliği veya immobilite
- Uzun süre ayakta durma veya oturma
- Hamilelik
- Ven hastalıkları için aile öyküsü
- İleri yaş
Ulcus cruris arteriosum (arteriyel kaynaklı)
- Periferik arteriyel tıkanıklık hastalığı (pAVK)
- Arterioskleroz
- Diabetes mellitus
- Nikotin kullanımı (sigara)
- Arteriyel hipertansiyon
- Dislipidemi (yüksek LDL-kolesterol)
- İleri yaş
- Kardiyovasküler hastalıklar için pozitif aile öyküsü
Klinik sınıflandırma
Periferik arteriyel tıkanıklık hastalığında (pAVK) bacak ağrıları tipik olarak eforla ilişkilidir (claudicatio intermittens).
Buna karşılık kronik venöz yetmezlikte (CVI) uzun süre ayakta durma sonrası daha çok ağırlık ve gerilme hissi ön plandadır.
Hem CVI hem de pAVK mevcutsa buna Ulcus cruris mixtum denir. Bu karışık form nispeten sık görülür.
Diyabetik ayak sendromu hem izole olarak hem de diğer ülser formlarıyla birlikte ortaya çıkabilir.
Tedavi
Genel önlemler
- Risk faktörlerinin ortadan kaldırılması veya azaltılması
- Lokal yara tedavisi
- Düzenli yara temizliği
- Steril pansuman değişimleri
- Debridman
Ulcus cruris venosum
- Kompresyon terapisi
Ulcus cruris arteriosum
- ASA
- Statinler
- Cilostazol (uygun hastalar)
- Revaskülarizasyon
