زخم ساق (Ulcus cruris) یکی از شایع‌ترین زخم‌های مزمن اندام تحتانی است. در این مطلب تفاوت‌های بین Ulcus cruris venosum، Ulcus cruris arteriosum و سندرم پا دیابتی را می‌آموزید – شامل عوامل خطر، محل‌های شایع، تشخیص و درمان. مناسب برای FSP، آزمون دانش، M3 و کار بالینی روزمره.

Ulcus cruris – زخم وریدی، شریانی و دیابتی

شکایت اصلی

• معمولاً بیماری بالای 50 سال با یک زخم به‌خوبی التیام‌نیافته در اندام تحتانی مراجعه می‌کند که در طول زمان به‌تدریج بزرگ‌تر شده است.
• ابتداً باید دربارهٔ محل، اندازه، ویژگی لبه‌های زخم، ترشح و احتمالاً بوی زخم پرسیده شود.
• سپس باید به سایر اختلالات تروفیک مانند ریزش مو، تغییر رنگ پوست یا تغییرات ناخن توجه شود.
• در پایان باید به‌طور هدفمند عوامل خطر ایجاد Ulcus cruris پرس‌وجو شوند.

انواع زخم

مهم: مستندسازی تصویری زخم باید در طول پیگیری انجام شود.

عوامل خطر

Ulcus cruris venosum (وابسته به ورید)

• نارسایی مزمن وریدی (CVI)
• واریکوزیس (واریس)
• ترومبوزها یا سندرم پس از ترومبوز
• چاقی
• کم‌تحرکی یا بی‌حرکتی
• ایستادن یا نشستن طولانی
• بارداری‌ها
• سابقه خانوادگی بیماری‌های وریدی
• سن بالا

Ulcus cruris arteriosum (سبب شریانی)

• بیماری انسدادی شریانی محیطی (pAVK)
• تصلب شریان‌ها
• دیابت mellitus
• مصرف نیکوتین (سیگار)
• فشار خون شریانی
• اختلال لیپیدی (افزایش LDL-کلسترول)
• سن بالا
• سابقه خانوادگی مثبت برای بیماری‌های قلبی‌عروقی

طبقه‌بندی بالینی

در بیماری انسدادی شریانی محیطی (pAVK)، درد پا به‌طور معمول وابسته به بارگذاری است (Claudicatio intermittens).

در مقابل، در نارسایی مزمن وریدی (CVI) پس از ایستادن طولانی احساس سنگینی و کشش پاها برجسته است.

اگر هم CVI و هم pAVK وجود داشته باشد، به آن Ulcus cruris mixtum گفته می‌شود. این فرم مختلط نسبتاً شایع است.

سندرم پا دیابتی می‌تواند به‌تنهایی یا همراه با سایر اشکال زخم ظاهر شود.

درمان

اقدامات عمومی

• از بین بردن یا کاهش عوامل خطر
• درمان موضعی زخم
• پاک‌سازی منظم زخم
• تعویض پانسمان استریل
• دبریدمان

Ulcus cruris venosum

• درمان فشاری

Ulcus cruris arteriosum

• ASS
• استاتین‌ها
• Cilostazol (برای بیماران مناسب)
• بازعروقی

زخم 1

زخم 2

زخم 3

زخم 4

زخم 5

زخم 6