Kronik inflamatuvar bağırsak hastalıkları (CED) anlaşılır şekilde: Bu yazı Morbus Crohn ve Ülseratif kolit hakkında pratik bir genel bakış sunar. Tipik semptomlar, önemli ayırıcı tanılar, tanısal yaklaşım, Morbus Crohn ile Ülseratif kolit arasındaki farklar ve Fachleiter, FSP, Bilgi sınavı (KP), M3 ile klinik uygulamada sık sorulan özellikler ele alınmaktadır.
Kronik inflamatuvar bağırsak hastalıkları
Ana yakınma
- Genellikle hastalar 40 yaş civarında 2–3 haftadır süren, kramp tarzı epigastrik karın ağrısı ve sulu diyareden şikayet ederler.
- Sıklıkla geçmişte benzer ataklar vardır ancak daha hafif ve kısa süreli olur. Başlangıç sıklıkla genç erişkinlikte, genellikle 20–30 yaşları arasındadır.
- Ayrıca son birkaç günde şikayetlerin kötüleşmesi olabilir.
Ayırıcı tanılar
| Ayırıcı tanı | Tipik semptomlar | Tanı |
|---|---|---|
| Kronik inflamatuvar bağırsak hastalığı (CED: Morbus Crohn / Ülseratif kolit) |
Tekrarlayan, kramp tarzı karın ağrıları, diyare, sıklıkla sulu veya kanlı-muköz, kilo kaybı, yorgunluk, bağırsak dışı bulgular örn. artrit veya deri değişiklikleri. | Anamnez, laboratuvar (CRP, BSG, tam kan sayımı, Calprotectin), dışkı incelemesi, kolonoskopi ile biyopsiler, görüntüleme (MR/BT karın). |
| Kolon kanseri | Değişen dışkı alışkanlığı, kabızlık veya diyare, dışkıda kan, gizli veya görünür, karın ağrısı, anemi, kilo kaybı. | Rektal muayene, kolonoskopi ile biyopsi, BT/MR karın, tümör belirteçleri (CEA). |
| Divertikülit | Genellikle > 50 yaş; sol alt karın ağrısı, ateş, sol alt karında bası hassasiyeti, bulantı, gerekirse kabızlık veya diyare; komplike durumlarda peritonizm olabilir. | Anamnez, fizik muayene, laboratuvar (CRP, lökositler), ultrason, komplike veya belirsiz divertikülitte altın standart olarak BT karın. |
| Enfeksiyöz enterokolit (viral / bakteriyel / parazitik) |
Akut başlangıçlı diyare, sulu, kanlı veya muköz, karın ağrısı, ateş, kusma, maruziyet öyküsü, örn. seyahat veya bozuk gıdalar. | Dışkı kültürü, PCR/antijen testi, parazitolojik inceleme, tam kan sayımı, CRP. |
| İrritabl barsak sendromu (İBS) |
Kronik-tekrarlayan karın ağrıları, dışkılama sonrası düzelme, değişken dışkı alışkanlıkları, diyare veya kabızlık, kan, kilo kaybı veya ateş gibi alarma veren semptomlar yoktur. | Hariç tutma tanısı: laboratuvar normal, kolonoskopi normal, Calprotectin normal. |
Morbus Crohn vs. Ülseratif kolit
| Özellikler | Morbus Crohn | Ülseratif kolit |
|---|---|---|
| Tutulum yeri | Özofagustan anüse kadar | Kolon |
| Diskontinü tutulum (skip lezyonları) |
+ | − |
| Transmural inflamasyon | + | − |
| Ülser tipleri | Çoğunlukla sınırlı | Sürekli |
| Perianal hastalıklar (fissürler, mariskenler) |
+ | − |
| Şiddetli kanamalar | − | Daha sık |
| Fistüller | + | − |
| Stenozlar | + | − |
| Ateş / Kilo kaybı | Yaygın ve ağır tutulumda | Yaygın ve ağır tutulumda |
Notlar
Kolon kanseri veya kolit durumunda tipik olarak hematokezi beklenir.
Morbus Crohn’da kanama türü tutulum yerine bağlıdır: Üst gastrointestinal tutulumda daha çok melena görülürken, distal tutulumda hematokezi daha olasıdır.
Ürolojik ve jinekolojik şikayetleri hedefli olarak sormamız gerekir – sadece ayırıcı tanı kapsamında değil, aynı zamanda örneğin fistül oluşumu gibi hastalığın olası yayılımını değerlendirmek için de.
Viral etkenlerde tipik olarak önce bulantı ve kusma, ardından genellikle bir hafta içinde kendiliğinden düzelme eğiliminde olan diyare bekleriz.
Gıda zehirlenliği genellikle uzun sürmez.
Diyarenin akut dönemindeki tedavinin temelini, spesifik nedene yönelik tedavi dışında sıvı ve elektrolit replasmanı oluşturur.
